Luận văn thạc sĩ ussh đảng bộ tỉnh thái nguyên lãnh đạo thực hiện chính sách dân tộc từ 1997 đến 2005

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh đảng bộ tỉnh thái nguyên lãnh đạo thực hiện chính sách dân tộc từ 1997 đến 2005, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn

• Tác giả: Hoàng Thu Thủy
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Bình Ban
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo thực hiện chính sách dân tộc từ 1997 đến 2005
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẢNG BỘ TỈNH THÁI NGUYÊN LÃNH ĐẠO THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH DÂN TỘC TỪ 1997 ĐẾN 2000
• 1.1. TÌNH HÌNH THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH DÂN TỘC Ở ĐỊA BÀN THÁI NGUYÊN TRƯỚC 1997
• 1.2. Đặc điểm tỉnh Thái Nguyên ảnh hưởng tới quá trình đề ra chủ trương và thực thi chính sách dân tộc
• 1.3. Chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước ta và việc quán triệt thực hiện chính sách dân tộc ở địa bàn Thái Nguyên trước năm 1997
• 1.4. Chủ trương, chính sách dân tộc của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên và sự chỉ đạo thực hiện từ 1997 đến 2000
• 1.5. Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên với định hướng lãnh đạo thực hiện chính sách dân tộc
• 1.6. Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo tổ chức thực hiện chính sách dân tộc từ 1997 đến 2000
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẢNG BỘ TỈNH THÁI NGUYÊN LÃNH ĐẠO THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH DÂN TỘC TỪ 2001 ĐẾN 2005
• 2.1. Bối cảnh lịch sử những năm đầu thế kỷ XXI ảnh hưởng tới quá trình lãnh đạo thực hiện chính sách dân tộc của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên
• 2.2. Chủ trương của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên về lãnh đạo thực hiện chính sách dân tộc từ 2001 đến 2005
• 2.3. Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên vận dụng và cụ thể hóa chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam về chính sách dân tộc
• 2.4. Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo tổ chức thực hiện chính sách dân tộc từ 2001 đến 2005
• 3. CHƯƠNG 3: THÀNH TỰU, HẠN CHẾ VÀ KINH NGHIỆM LÃNH ĐẠO THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH DÂN TỘC CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH THÁI NGUYÊN TỪ 1997 ĐẾN 2005
• 3.1. Thành tựu và hạn chế
• 3.2. Một số kinh nghiệm chủ yếu về lãnh đạo thực hiện chính sách dân tộc của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên
• 3.2.1. Kết hợp chặt chẽ sự giúp đỡ của Trung ương, tương trợ của các địa phương khác, với tinh thần nỗ lực tự thân trong thực hiện chính sách dân tộc
• 3.2.2. Phát huy sức mạnh của hệ thống chính trị địa phương nhất là ở cấp cơ sở trong thực hiện chính sách dân tộc
• 3.2.3. Phải xác định được trọng tâm, trọng điểm để đầu tư các nguồn lực, tạo ra các bước phát triển đột phá
• 3.2.4. Mỗi tổ chức Đảng và Đảng viên phải thấm nhuần sâu sắc phương châm hướng về cơ sở, hướng về cộng đồng dân cư trong quá trình thực hiện chính sách dân tộc
• 3.2.5. Phát huy mạnh mẽ vai trò chủ thể của đồng bào dân tộc thiểu số trong việc thực hiện chính sách dân tộc ở địa bàn cơ sở
• Danh mục tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về lãnh đạo thực hiện chính sách dân tộc tại Thái Nguyên 1997 2005

Chính sách dân tộc tại Thái Nguyên từ năm 1997 đến 2005 đã được Đảng bộ tỉnh lãnh đạo thực hiện với nhiều chủ trương và biện pháp cụ thể. Thái Nguyên, với sự đa dạng về dân tộc, đã có những chính sách nhằm phát huy sức mạnh của các dân tộc thiểu số, đồng thời giải quyết các vấn đề xã hội, kinh tế. Việc thực hiện chính sách này không chỉ nhằm mục tiêu phát triển kinh tế mà còn củng cố khối đại đoàn kết toàn dân.

1.1. Đặc điểm dân tộc và tình hình xã hội tại Thái Nguyên

Thái Nguyên là tỉnh có 8 dân tộc sinh sống, trong đó dân tộc Kinh chiếm tỷ lệ cao nhất. Các dân tộc thiểu số như Tày, Nùng, Dao, Hmông cũng đóng góp vào sự đa dạng văn hóa của tỉnh. Tình hình xã hội tại Thái Nguyên trước năm 1997 có nhiều thách thức, đặc biệt là vấn đề nghèo đói và phát triển kinh tế.

1.2. Vai trò của Đảng bộ tỉnh trong lãnh đạo chính sách dân tộc

Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên đã có những chủ trương rõ ràng trong việc lãnh đạo thực hiện chính sách dân tộc. Các nghị quyết và chỉ thị của Đảng đã được triển khai đến từng cấp cơ sở, nhằm đảm bảo sự đồng bộ và hiệu quả trong thực hiện chính sách.

II. Những thách thức trong thực hiện chính sách dân tộc tại Thái Nguyên 1997 2005

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc thực hiện chính sách dân tộc, Thái Nguyên vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Khoảng cách phát triển giữa các dân tộc vẫn còn lớn, và một số vấn đề xã hội như xói mòn bản sắc văn hóa cũng đang diễn ra.

2.1. Khoảng cách phát triển giữa các dân tộc

Sự chênh lệch về trình độ phát triển giữa dân tộc thiểu số và dân tộc Kinh vẫn là một vấn đề lớn. Các chính sách phát triển kinh tế chưa thực sự mang lại lợi ích đồng đều cho tất cả các dân tộc.

2.2. Bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc

Bản sắc văn hóa của các dân tộc thiểu số đang bị đe dọa bởi sự phát triển kinh tế và đô thị hóa. Việc bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống cần được chú trọng hơn trong các chính sách.

III. Phương pháp lãnh đạo thực hiện chính sách dân tộc tại Thái Nguyên 1997 2005

Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên đã áp dụng nhiều phương pháp lãnh đạo khác nhau để thực hiện chính sách dân tộc. Các phương pháp này bao gồm việc tăng cường sự tham gia của cộng đồng, phối hợp với các tổ chức xã hội và chính quyền địa phương.

3.1. Tăng cường sự tham gia của cộng đồng

Việc khuyến khích cộng đồng dân tộc thiểu số tham gia vào quá trình ra quyết định và thực hiện chính sách là rất quan trọng. Điều này giúp nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân đối với chính sách.

3.2. Phối hợp với các tổ chức xã hội

Đảng bộ tỉnh đã hợp tác với các tổ chức xã hội để triển khai các chương trình phát triển kinh tế và xã hội cho các dân tộc thiểu số. Sự phối hợp này giúp tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách.

IV. Kết quả thực hiện chính sách dân tộc tại Thái Nguyên 1997 2005

Kết quả thực hiện chính sách dân tộc tại Thái Nguyên trong giai đoạn này đã đạt được một số thành tựu nhất định. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết để đảm bảo sự phát triển bền vững cho các dân tộc thiểu số.

4.1. Thành tựu trong phát triển kinh tế

Nhiều chương trình phát triển kinh tế đã được triển khai, giúp cải thiện đời sống của người dân. Tuy nhiên, cần có những giải pháp mạnh mẽ hơn để đảm bảo sự phát triển đồng đều.

4.2. Đánh giá hiệu quả chính sách

Việc đánh giá hiệu quả của các chính sách dân tộc là cần thiết để rút ra bài học kinh nghiệm cho các giai đoạn tiếp theo. Các chỉ số về phát triển kinh tế, xã hội cần được theo dõi và phân tích thường xuyên.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho chính sách dân tộc tại Thái Nguyên

Kết luận về quá trình thực hiện chính sách dân tộc tại Thái Nguyên từ 1997 đến 2005 cho thấy sự cần thiết phải tiếp tục cải thiện và điều chỉnh các chính sách để phù hợp với tình hình thực tế. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc phát huy vai trò của các dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế và xã hội.

5.1. Đề xuất giải pháp cho chính sách dân tộc

Cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình phát triển của các dân tộc thiểu số, bao gồm việc đầu tư vào giáo dục, y tế và phát triển kinh tế.

5.2. Tương lai của chính sách dân tộc tại Thái Nguyên

Chính sách dân tộc tại Thái Nguyên cần được điều chỉnh để phù hợp với xu hướng phát triển mới, đồng thời bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của các dân tộc.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vấn đề dân tộc và chính sách dân tộc luôn giữ vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp cách mạng Việt Nam. Sau khi tái lập tỉnh vào ngày 1 tháng 1 năm 1997 theo Nghị quyết của Quốc hội khóa IX, tỉnh Thái Nguyên có diện tích tự nhiên 3.541,1 km² với dân số thời điểm đó đạt 1.012.123 người. Địa bàn tỉnh là nơi hội tụ của 8 dân tộc anh em cùng sinh sống xen kẽ, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 24,76% dân số toàn tỉnh. Toàn tỉnh có 125 trên tổng số 177 xã, phường, thị trấn thuộc vùng miền núi và vùng cao, chiếm tỷ lệ 71,18%, bao gồm 41 xã đặc biệt khó khăn và vùng An toàn khu.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ quá trình Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo, vận dụng và cụ thể hóa đường lối của Trung ương vào thực tiễn địa phương nhằm giải quyết các yêu cầu phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và củng cố an ninh quốc phòng vùng dân tộc thiểu số. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa các nghị quyết, chủ trương của Đảng bộ tỉnh qua các kỳ Đại hội Đảng bộ lần thứ XV và XVI, đánh giá toàn diện những thành tựu đạt được cũng như chỉ rõ những mặt hạn chế trong công tác chỉ đạo thực hiện từ năm 1997 đến năm 2005.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện ở việc lượng hóa kết quả triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia, điển hình như việc giải quyết bài toán định canh định cư cho hàng ngàn hộ dân, hạ tỷ lệ hộ nghèo từ mức trên 30,4% theo chuẩn nghèo đa chiều, nâng cao chất lượng giáo dục vùng cao và cung cấp luận cứ khoa học tin cậy cho việc hoạch định chính sách dân tộc trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc, khẳng định nguyên tắc bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và tương trợ lẫn nhau giữa các dân tộc cùng tiến bộ. Khung phân tích vận dụng các quan điểm chỉ đạo trong Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, VII, VIII, IX cùng các văn bản chính sách then chốt như Nghị quyết 22-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế - xã hội miền núi, Quyết định 72-HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng và Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa IX về đổi mới hệ thống chính trị cơ sở.

Ba khái niệm cốt lõi được thao tác hóa xuyên suốt luận văn gồm:

• Chính sách dân tộc: Hệ thống quan điểm, chủ trương, biện pháp của Đảng và Nhà nước tác động trực tiếp đến sự phát triển toàn diện của các dân tộc.
• Định canh định cư: Quá trình tổ chức lại sản xuất, bố trí không gian cư trú ổn định cho đồng bào dân tộc thiểu số gắn với bảo vệ tài nguyên rừng.
• Khối đại đoàn kết toàn dân tộc: Sự liên kết bền vững giữa 8 cộng đồng dân tộc (Kinh, Tày, Nùng, Sán Dìu, Sán Chay, Dao, Hmông, Hoa) trên địa bàn tỉnh.

Mô hình nghiên cứu kết hợp giữa lý thuyết hoạch định chính sách công và lý thuyết phát triển cộng đồng bền vững, đo lường sự biến chuyển qua các chỉ số về tỷ lệ che phủ rừng (với 119.000 ha đất lâm nghiệp), tốc độ phát triển trường lớp và mức độ tham gia của đảng viên người dân tộc thiểu số trong 651 tổ chức cơ sở đảng.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ các văn kiện chính thức của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên khóa XV và XVI, các báo cáo tổng kết của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh, Niên giám thống kê tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 1997-2005, cùng hệ thống lưu trữ lịch sử địa phương.

Về quy mô khảo sát, nghiên cứu thực hiện thu thập dữ liệu thứ cấp và tư liệu điền dã thực tế tại 38 xã trọng điểm thuộc 5 huyện vùng cao, miền núi của tỉnh gồm Võ Nhai, Định Hóa, Đồng Hỷ, Phú Lương và Đại Từ, bao quát không gian sinh sống của hơn 3.430 hộ gia đình dân tộc thiểu số. Phương pháp chọn mẫu được sử dụng là chọn mẫu định đoạn theo mục tiêu (purposive sampling), phân tầng theo đặc thù địa hình từ vùng núi cao hiểm trở phía Đông đến các thung lũng phía Tây nhằm đảm bảo tính đại diện cho các nhóm dân tộc thiểu số có tập quán sản xuất khác nhau.

Phương pháp nghiên cứu chủ đạo là phương pháp lịch sử và phương pháp lôgíc. Lý do lựa chọn kết hợp hai phương pháp này là vì phương pháp lịch sử giúp tái hiện trung thực, liên tục tiến trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh từ năm 1997 đến năm 2005 trong mối liên hệ với bối cảnh kinh tế - xã hội của đất nước, trong khi phương pháp lôgíc cho phép bóc tách bản chất, phân tích nguyên nhân thành công, hạn chế và đúc kết quy luật vận động. Bên cạnh đó, các phương pháp thống kê mô tả, so sánh đối chiếu số liệu và phân tích tổng hợp được ứng dụng để kiểm chứng độ xác thực của các chỉ tiêu kinh tế, văn hóa qua hai giai đoạn 1997-2000 và 2001-2005. Toàn bộ quá trình xử lý và thẩm định nguồn tư liệu được tiến hành trong khoảng thời gian từ năm 2005 đến đầu năm 2007.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quá trình lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông - lâm nghiệp đã tạo bước đột phá trong xóa đói giảm nghèo. Đến năm 2000, diện tích trồng chè toàn tỉnh đạt 10.525 ha, diện tích cây ăn quả tăng gấp 3,6 lần so với năm 1996; diện tích rừng trồng đạt 41.070 ha và diện tích rừng tự nhiên được bảo vệ đạt 92.008 ha, góp phần phủ xanh đất trống đồi núi trọc và tạo sinh kế bền vững cho đồng bào vùng cao.

Thứ hai, việc huy động và quản lý nguồn lực thông qua các chương trình mục tiêu quốc gia đạt hiệu quả rõ nét. Trong giai đoạn 1997-2000, 36 xã đặc biệt khó khăn của tỉnh nhận tổng mức đầu tư 173.430 triệu đồng từ ngân sách nhà nước, trong đó riêng nguồn vốn Chương trình 135 chiếm 89.280 triệu đồng. Tỉnh đã dành ngân sách gần 300 triệu đồng mỗi năm để tổ chức các lớp đào tạo, tập huấn khuyến nông, khuyến lâm cho cán bộ cấp thôn, bản.

Thứ ba, sự nghiệp giáo dục và y tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số đạt được nhiều chỉ tiêu ấn tượng. Đến năm 2000, 100% số xã, thị trấn toàn tỉnh đã có trường tiểu học và trung học cơ sở, xóa hoàn toàn tình trạng bản trắng về giáo dục. Trường Phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh tại huyện Võ Nhai duy trì quy mô nuôi dạy thường xuyên 152 học sinh. Trên lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, toàn tỉnh đạt tỷ lệ bình quân gần 18 y bác sĩ và 33 giường bệnh trên 1 vạn dân, các trạm y tế xã được kiên cố hóa đến từng cụm dân cư.

Thứ tư, công tác định canh định cư gắn với bố trí lại dân cư đạt kết quả vững chắc. Tỉnh đã vận động và sắp xếp ổn định cho 3.430 hộ dân (chủ yếu là đồng bào dân tộc Dao và Hmông) phân bố tại 112 xóm, bản; xây dựng thành công 80 điểm định canh định cư kiểu mẫu phát triển kinh tế vườn đồi như bản Chòi Hồng, Ba Nhất thuộc huyện Võ Nhai và bản Mỏ Ba, Khe Cạn thuộc huyện Đồng Hỷ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi tạo nên những chuyển biến tích cực trên là sự chủ động của Tỉnh ủy Thái Nguyên trong việc cụ thể hóa đường lối đổi mới của Đại hội VIII và Đại hội IX, vận dụng linh hoạt phương châm hướng về cơ sở và phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Mức sinh hoạt phí cho cán bộ xã vùng khó khăn được điều chỉnh lên mức 120.000 đồng/tháng vào năm 2001 đã tạo động lực quan trọng củng cố bộ máy chính trị cơ sở.

Khi đối chiếu với các nghiên cứu cùng thời kỳ tại khu vực miền núi phía Bắc, mô hình kết hợp phát triển kinh tế đồi rừng với bảo tồn di tích lịch sử cách mạng tại An toàn khu Định Hóa (nơi có 6 di tích quốc gia và 32 di tích thuộc Đề án bảo tồn Chiến khu Việt Bắc theo Quyết định 984/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ) là một điểm sáng nổi bật.

Về mặt biểu diễn dữ liệu khoa học, các kết quả này có thể được mô hình hóa trực quan thông qua:

• Biểu đồ hình cột so sánh tốc độ tăng trưởng diện tích cây chè và cây ăn quả giai đoạn 1996-2000.
• Bảng cơ cấu phân bổ dòng vốn 173.430 triệu đồng giữa các hợp phần xây dựng hạ tầng, hỗ trợ sản xuất và đào tạo nhân lực theo Chương trình 135. Cách trình bày này làm nổi bật tính hiệu quả trong quản trị ngân sách công tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Bên cạnh thành tựu, thảo luận cũng chỉ rõ hạn chế: Khoảng cách phân hóa thu nhập giữa vùng thấp và vùng cao có xu hướng nới rộng, tỷ lệ hộ nghèo tại các xã vùng III vẫn ở mức cao (khoảng 30,4%), việc chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật đến các xóm bản người Hmông, Dao còn chậm do rào cản ngôn ngữ và địa hình chia cắt.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tối ưu hóa cơ chế phân bổ vốn đầu tư công cho 41 xã đặc biệt khó khăn và vùng An toàn khu. Cần tập trung giải ngân 100% nguồn vốn Chương trình 135 và các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2006-2010 theo hướng tránh dàn trải, ưu tiên kiên cố hóa 100% đường giao thông liên xã và hệ thống thủy lợi nhỏ. Chủ thể thực hiện là Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên phối hợp với Sở Kế hoạch và Đầu tư.

Thứ hai, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu cây trồng, nhân rộng mô hình kinh tế nông - lâm kết hợp. Đặt mục tiêu nâng giá trị sản xuất trên 1 ha đất canh tác vùng đồi rừng đạt trên 50 triệu đồng/năm đến năm 2010; mở rộng diện tích chè an toàn chất lượng cao tại các huyện Đại Từ, Định Hóa, Phú Lương thêm khoảng 20% mỗi năm. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì, phối hợp với Trung tâm Khuyến nông tỉnh triển khai.

Thứ ba, hoàn thiện chính sách quy hoạch, đào tạo và sử dụng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số. Phấn đấu nâng tỷ lệ cán bộ, công chức là người dân tộc thiểu số trong hệ thống chính trị cấp xã lên mức tối thiểu 25% đến năm 2010, đặc biệt tại các huyện Võ Nhai và Định Hóa. Ban Tổ chức Tỉnh ủy Thái Nguyên cùng Sở Nội vụ chịu trách nhiệm xây dựng đề án tuyển dụng và bồi dưỡng định kỳ hàng năm.

Thứ tư, bảo tồn di sản văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch lịch sử - sinh thái bền vững. Tiến hành trùng tu, tôn tạo đồng bộ 32 di tích lịch sử thuộc Chiến khu Việt Bắc, duy trì và phát triển không gian văn hóa hát Soọng cô của người Sán Dìu, hát Sli lượn của người Tày - Nùng, hướng tới mục tiêu đón trên 200.000 lượt khách du lịch mỗi năm trong giai đoạn 2006-2010. Cơ quan chủ trì là Sở Văn hóa - Thông tin tỉnh Thái Nguyên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là các nhà hoạch định chính sách và cán bộ quản lý công tác dân tộc tại Ban Dân tộc, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc. Công trình cung cấp bộ dữ liệu thực tiễn và bài học kinh nghiệm về việc điều hành, lồng ghép các nguồn vốn mục tiêu quốc gia tại 38 xã vùng cao.

Nhóm thứ hai là các nhà khoa học, giảng viên và nghiên cứu viên thuộc chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Chính trị học, Dân tộc học và Quản lý hành chính công. Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị trong việc giảng dạy chuyên đề đường lối dân tộc của Đảng và lịch sử Đảng bộ địa phương.

Nhóm thứ ba là học viên cao học, nghiên cứu sinh đang thực hiện đề tài tốt nghiệp liên quan đến phát triển kinh tế vùng dân tộc thiểu số, giảm nghèo bền vững và an sinh xã hội. Luận văn gợi mở cách tiếp cận phương pháp lịch sử - lôgíc kết hợp khảo sát điền dã trong đánh giá chính sách công.

Nhóm thứ tư là cấp ủy đảng và chính quyền cấp cơ sở tại các xã miền núi, vùng căn cứ cách mạng. Các kinh nghiệm về vận động nhân dân định canh định cư, chuyển đổi cơ cấu cây trồng và phát triển đảng viên người dân tộc thiểu số là cẩm nang thực tiễn hữu ích trong quản lý địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Cơ cấu dân tộc tại tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 1997-2005 có điểm gì đặc thù? Thái Nguyên có 8 dân tộc cùng sinh sống xen kẽ, trong đó người Kinh chiếm 73,49% và 7 nhóm dân tộc thiểu số chiếm 24,76% (Tày 10,15%, Nùng 5,22%, Sán Dìu 3,57%, Sán Chay 2,79%, Hoa 2,24%, Dao 2,08%, Hmông 0,46%). Dân cư phân bố tại 125 xã miền núi, tạo ra sự phong phú về bản sắc văn hóa nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức trong phát triển kinh tế đồng đều.

Nguồn lực Chương trình 135 đã được triển khai như thế nào tại các xã khó khăn của tỉnh? Giai đoạn 1997-2000, 36 xã đặc biệt khó khăn của tỉnh đã nhận 173.430 triệu đồng vốn đầu tư từ các chương trình quốc gia, trong đó Chương trình 135 trực tiếp phân bổ 89.280 triệu đồng. Nguồn vốn tập trung mở đường liên thôn, xây dựng trạm y tế, trường học và dành gần 300 triệu đồng hàng năm để đào tạo cán bộ khuyến nông.

Kết quả nổi bật nhất của chính sách định canh định cư trong giai đoạn này là gì? Tỉnh đã tổ chức vận động và sắp xếp định cư cho 3.430 hộ đồng bào dân tộc Dao và Hmông tại 112 xóm bản thuộc 38 xã. Đã có 80 điểm định cư đi vào hoạt động ổn định và phát triển kinh tế vườn rừng hiệu quả như bản Chòi Hồng, Ba Nhất ở huyện Võ Nhai và bản Mỏ Ba ở huyện Đồng Hỷ.

Luận văn đã sử dụng phương pháp nghiên cứu nào để đảm bảo tính khách quan? Tác giả kết hợp phương pháp lịch sử và phương pháp lôgíc, tích hợp kỹ thuật phân tích thống kê đối chiếu số liệu từ Niên giám thống kê tỉnh và khảo sát thực địa tại 38 xã miền núi. Sự kết hợp này giúp đánh giá toàn diện tiến trình lãnh đạo của Đảng bộ từ lý luận đến kết quả thực tiễn.

Hạn chế lớn nhất trong quá trình thực hiện chính sách dân tộc ở Thái Nguyên giai đoạn 1997-2005 là gì? Hạn chế lớn nhất là tỷ lệ hộ nghèo vùng đồng bào dân tộc thiểu số vẫn ở mức cao (khoảng 30,4%), khoảng cách chênh lệch kinh tế giữa vùng cao và vùng đồng bằng có xu hướng giãn ra. Ngoài ra, việc đầu tư vốn ở một số nơi còn phân tán và năng lực của đội ngũ cán bộ cơ sở người dân tộc thiểu số chưa đáp ứng kịp yêu cầu đổi mới.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa và làm sáng tỏ tiến trình Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo thực hiện chính sách dân tộc qua hai giai đoạn 1997-2000 và 2001-2005.
• Khẳng định những thành tựu toàn diện trong phát triển kinh tế đồi rừng, đạt 10.525 ha chè, 41.070 ha rừng trồng, hoàn thành phổ cập tiểu học tại 100% số xã và ổn định cuộc sống cho 3.430 hộ định canh định cư.
• Đúc kết 5 bài học kinh nghiệm sâu sắc về phát huy nội lực, củng cố hệ thống chính trị cơ sở, xác định trọng tâm đầu tư và đề cao vai trò chủ thể của đồng bào dân tộc thiểu số.
• Đóng góp nguồn tư liệu khoa học xác thực và hệ thống luận cứ vững chắc phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy Lịch sử Đảng và hoạch định chính sách dân tộc cho giai đoạn 2006-2010.
• Độc giả, nhà nghiên cứu và các cán bộ quản lý quan tâm có thể khai thác toàn văn công trình để ứng dụng vào công tác thực tiễn và nghiên cứu chuyên sâu về chính sách dân tộc tại vùng Đông Bắc Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương, 6 tiết. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 ĐẢNG BỘ TỈNH THÁI NGUYÊN LÃNH ĐẠO THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH DÂN TỘC TỪ 1997 ĐẾN 2000 1. TÌNH HÌNH THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH DÂN TỘC Ở ĐỊA BÀN THÁI NGUYÊN TRƢỚC 1997 1. Đặc điểm tỉnh Thái Nguyên ảnh hƣởng tới quá trình đề ra chủ trƣơng và thực thi chính sách dân tộc Thái Nguyên là tỉnh thuộc khu vực miền núi và trung du Bắc Bộ, là trung tâm của vùng Đông Bắc, có vị trí tiếp giáp với đồng bằng Bắc Bộ và miền núi phía Bắc, là vùng nối giữa thủ đô Hà Nội với các tỉnh miền núi phía Bắc.

Trong quá trình lịch sử, địa danh và địa giới Thái Nguyên cũng có nhiều sự thay đổi. Vào thời Hùng Vương vùng đất Thái Nguyên thuộc bộ Vũ Định, một trong 15 bộ của nước Văn Lang. Vào thế kỷ X- thời nhà Đinh, Tiền Lê đã chia đất nước ra làm 10 đạo, đến năm 1010 khi Lý Thái Tổ lên ngôi thay đổi 10 đạo thành 24 lộ, các vùng xa xôi gọi là châu, Thái Nguyên là một trong các châu thời ấy. Tới thời Minh Mạng thứ 12 (1831) đất nước được chia thành các tỉnh hạt, từ đó trấn Thái Nguyên được đổi thành tỉnh Thái Nguyên.

Vào thời thuộc Pháp, năm 1900 chính quyền thực dân cho tách phủ Thông Hóa ra thành tỉnh Bắc Kạn gồm 5 huyện: Na Rì, Chợ Rã, Ngân Sơn, Chợ Đồn và Bạch Thông. Ngày 21/4/1965, Ủy ban thường vụ Quốc hội quyết định hợp nhất hai tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn thành tỉnh Bắc Thái. Năm 1985 thành lập thêm một đơn vị hành chính là thị xã Sông Công. Ngày 6/11/1996, tại kỳ họp thứ 10, khóa IX Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ra nghị quyết về việc phân chia lại địa giới hành chính một số tỉnh và Bắc Thái lại được tách thành hai tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn.

Kể 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] từ ngày 1/1/1997, các đơn vị hành chính của tỉnh Thái Nguyên chính thức đi vào hoạt động [3, tr. Ngày 22/12/1996, Bộ Chính trị ra Quyết định 131/QĐNS/TW về việc kết thúc hoạt động của Đảng bộ và Tỉnh ủy Bắc Thái, đồng thời thành lập Đảng bộ Thái Nguyên và chỉ định Ban Chấp hành lâm thời. Đảng bộ Thái Nguyên chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1/1/1997. Như vậy, sau 30 năm hợp nhất với tỉnh Bắc Kạn thành tỉnh Bắc Thái, năm 1997, tỉnh Thái Nguyên được tái lập với diện tích tự nhiên là 3.11], gồm 9 đơn vị hành chính: các huyện Định Hóa, Võ Nhai, Phú Lương, Đại Từ, Đồng Hỷ, Phổ Yên, Phú Bình, thị xã Sông Công, thành phố Thái Nguyên, với 177 xã, phường, thị trấn (trong đó có 125 xã, thị trấn miền núi, vùng cao, chiếm 71,18%).

Dân số vào thời điểm cuối năm 1997 là 1.123 người [25, tr.3], thuộc 8 thành phần dân tộc: Kinh, Tày, Nùng, Sán Dìu, Sán Chí, Dao, Hmông, Hoa. Toàn Đảng bộ có 44.449 đảng viên sinh hoạt ở 651 đảng bộ cơ sở [25, tr. Thái Nguyên có giới hạn từ 20020’ vĩ tuyết bắc đến 22003’ vĩ tuyết bắc và từ 105028’ kinh tuyến đông đến 106014’ kinh tuyến đông; có diện tích tự nhiên 3.541,1 km2; Phía Bắc giáp Bắc Kạn, phía Nam giáp thủ đô Hà Nội, phía Đông giáp Lạng Sơn, Bắc Giang, phía Tây giáp Vĩnh Phúc, Tuyên Quang [29, tr. Thái Nguyên nằm gọn trong vành đai nhiệt đới, gần chí tuyến Bắc hơn xích đạo nên có sự khác biệt về hai mùa khá rõ rệt; về độ dài ban ngày, ban đêm; về nhiệt độ trung bình mùa; chịu ảnh hưởng mạnh của khí hậu lục địa châu Á, nhất là về mùa đông, đồng thời vẫn chịu ảnh hưởng mạnh của biển Đông và vịnh Bắc Bộ qua gió mùa mùa hạ và bão.

Thái Nguyên có hình dáng cân đối, đường quốc lộ 3 và sông Cầu gần như trục đối xứng chạy dọc thung lũng suốt từ Bắc xuống Nam tỉnh. Lãnh thổ không có chỗ nào quá hẹp hoặc phình rộng so với lộ trục; địa hình chủ yếu là đồi núi thấp 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chạy theo hướng Bắc- Nam, thấp dần từ Bắc xuống Nam. Bao quanh phía Tây Nam và phía Bắc là những dãy núi Tam Đảo, Ngân Sơn, Bắc Sơn. Nhìn tổng thể, tự nhiên Thái Nguyên phân hóa thành 3 vùng: Vùng núi phía tây và tây bắc tỉnh: gồm Đại Từ, Định Hóa và các xã tây Phú Lương, là khu vực được hình thành sớm.

Các thung lũng sông rộng, giao thông thuận lợi, là vùng núi không quá khó khăn, có nhiều điều kiện tự nhiên thuận lợi để khai thác và phát triển kinh tế. Vùng núi phía Đông: Đồng Hỷ, Võ Nhai, địa hình phức tạp, hiểm trở, có nhiều núi đá vôi. Thung lũng sông suối hẹp, sâu, mật độ sông ngòi thưa thớt. Đây là vùng núi cao, giao thông đi lại rất khó khăn, tự nhiên có trở ngại lớn đến phát triển kinh tế- xã hội của vùng.

Vùng có địa hình thấp gồm nam Phú Lương, tây Đồng Hỷ, thành phố Thái Nguyên, Phú Bình, Phổ Yên, Sông Công. Vùng đồi trung du xen với đồng bằng phù sa sông Cầu, sông Công. Đây là vùng dân cư đông đúc, giao thông thuận lợi cả đường bộ, đường sông, đường sắt; vùng có lịch sử tồn tại và phát triển kinh tế- xã hội lâu đời [29, tr. Trải qua hàng ngàn năm với bao biến động thăng trầm của lịch sử, Thái Nguyên đã trở thành mảnh đất hội tụ của nhiều dân tộc với sự đa dạng về văn hóa các tộc người.

Thái Nguyên ngày nay gồm 8 dân tộc chung sống xen kẽ, có dân tộc vốn là người bản địa có mặt từ xa xưa, có dân tộc mới nhập cư, song tất cả đều hòa nhập thành một cộng đồng thống nhất, cùng sống xen kẽ trên một lãnh thổ với một nền văn hóa chung về đặc điểm nhưng đa dạng về hình thái biểu hiện. Điều này do các dân tộc có nhiều nguồn gốc sinh thái, nhân văn hợp lại, cùng chung một tiến trình phát triển lịch sử, văn hóa và kinh tế. Về ngôn ngữ các dân tộc ở Thái Nguyên thuộc vào 4 nhóm: Người Kinh (nhóm ngôn ngữ Việt- Mường), Người Tày, Nùng, Sán 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kết cấu dân tộc ở Thái Nguyên gồm: Kinh 73,49%, Tày 10,15%, Nùng 5,22%, Sán Dìu 3,57%, Sán Chay 2,79%, Hoa 2,24% Dao 2,08%, Hmông 0,46%.

Toàn tỉnh có 125 xã, thị trấn miền núi, vùng cao, trong đó có 41 xã đặc biệt khó khăn và An toàn khu. Các dân tộc thiểu số sống xen kẽ, phấn bố không đồng đều trong từng bản, làng, tập trung đông ở các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa. Có những xóm, bản chỉ có một dân tộc: dân tộc Tày 267 xóm, bản; Sán Chay 64 xóm, bản; Sán Dìu 56 xóm, bản; Dao 57 xóm, bản; Nùng 42 xóm, bản; Hmông 13 xóm, bản [41, tr. Dân tộc Kinh (hay còn gọi là Việt) có tỷ lệ 73,49%.

Đây là dân tộc mang nguồn gốc bản địa, chiếm số lượng đông nhất. Dân tộc Kinh từ trước đây gồm nhiều bộ phận hợp thành: dân bản địa, dân được tuyển mộ vào làm trong các mỏ đồn điền, có bộ phận là người di cư từ các vùng đồng bằng lên. Địa bàn cư trú của người Kinh tập trung ở các huyện phía Nam, như Phú Bình, Phổ Yên, thị xã Sông Công và thành phố Thái Nguyên, đồng thời cũng trải rộng trên các vùng miền và sống xen kẽ cùng các dân tộc khác. Vốn cư trú ở vùng thấp, người Kinh quen với nghề trồng lúa nước, hoạt động nông nghiệp kết hợp chặt chẽ với các nghề thủ công truyền thống, nghề sông nước.

Người Kinh không chỉ giàu tập quán kinh nghiệm sản xuất mà còn có khả năng tiếp thu nhanh các tiến bộ kỹ thuật, do đó trình độ văn hóa, khoa học kỹ thuật trong cộng đồng người Kinh đã có nhiều tiến bộ. Vốn văn hóa truyền thống của người Kinh hết sức phong phú, đặc sắc và luôn được bảo tồn phát huy. Ngày nay, tổ chức làng xã của người Kinh ở Thái Nguyên vẫn mang những nét đặc thù tiêu biểu của cơ cấu xã hội Việt Nam. Dân tộc Tày có tỷ lệ thấp hơn, xếp thứ hai sau dân tộc Kinh, địa bàn cư trú của người Tày rộng khắp trong phạm vi toàn tỉnh, song chủ yếu ở những huyện 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] miền núi, vùng cao: Định Hóa, Phú Lương, Đại Từ, Võ Nhai.

Tổ tiên của người Tày vốn là cư dân bản địa ở Bắc Việt Nam và miền giáp gianh biên giới Việt- Trung. Người Tày có nền nông nghiệp khá phát triển, ngoài việc trồng lúa, đồng bào còn trồng ngô, khoai, sắn, và các loại cây lương thực, rau quả. Bên cạnh đó, người Tày còn rất khéo tay trong các nghề thủ công đan lát mây tre. Người Tày có vốn văn nghệ dân gian truyền thống hết sức phong phú với đủ các loại thơ, ca, múa, nhạc.Tục ngữ, ca dao chiếm một khối lượng đáng kể, các làn điệu dân ca phổ biến nhất là hát lượn, hát đám cưới, ru con.

Dân tộc Nùng ở Thái Nguyên có 54.383 người, chiếm 5,22% dân số toàn tỉnh. Người Nùng có nhiều chi tộc: Nùng Phàn Sình, Nùng Cháo, Nùng Inh. Phạm vi cư trú của người Nùng ở tất cả các huyện, thị trong tỉnh nhưng tập trung đông nhất là ở Đồng Hỷ, Võ Nhai, Đại Từ. Người Nùng trồng lúa và ngô, ngoài ra còn trồng nhiều cây công nghiệp, cây ăn quả; các nghề thủ công đã phát triển như nghề dệt, mộc, đan lát.

Người Nùng có vốn văn nghệ dân gian đặc sắc phong phú (thơ, truyện thơ, truyện cổ). Dân tộc Dao sống tập trung ở huyện Đại Từ, rồi đến Đồng Hỷ, Phú Lương, Võ Nhai. Ở Thái Nguyên có 4 nhóm Dao chính là: Dao đỏ, Dao Tiền, Dao Lô Gang, Dao Quần chẹt. Người Dao trồng lúa nương và làm ruộng nước, ngoài ra họ còn trồng màu, một số nghề thủ công cũng phát triển: dệt vải, rèn nông cụ, mộc.

Văn hóa Dao có nhiều nét độc đáo đặc biệt là y học dân tộc cổ truyền, vốn văn nghệ đặc sắc. Dân tộc Sán Dìu còn có tên gọi khác là Trại, Trại Đất, Mán Quần Cộc, sống tập trung ở các huyện Đồng Hỷ, Phú Lương, Đại Từ, Phú Bình và thành phố Thái Nguyên. Người Sán Dìu chủ yếu làm ruộng nước, một phần làm nương, soi, bãi, ngoài ra họ chăn nuôi, khai thác lâm sản, làm gạch ngói, đan lát. Thơ ca dân gian của người Sán Dìu rất phong phú, họ dùng thơ ca trong sinh hoạt hát đối nam nữ 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] “Soọng cô”, kể truyện, chủ yếu là chuyện thơ khá đặc sắc.