Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án Chương 2. Chủ trƣơng và sự chỉ đạo phát triển kinh tế đối ngoại của Đảng bộ thành phố Hải Phòng từ năm 1991 đến năm 2001 Chương 3. Đảng bộ thành phố Hải Phòng lãnh đạo mở rộng và nâng cao hiệu quả kinh tế đối ngoại từ năm 2001 đến năm 2010 Chương 4.
Nhận xét và kinh nghiệm 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN Là một hoạt động quan trọng đối với nền kinh tế của mỗi quốc gia, nghiên cứu về KTĐN, sự lãnh đạo của Đảng về phát triển KTĐN đã thu hút đƣợc sự quan tâm của nhiều tổ chức, các nhà khoa học trong và ngoài nƣớc. Tổng hợp những nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án gồm các sách chuyên khảo, các công trình khoa học đã đƣợc công bố, các luận án, bài báo và đề tài nghiên cứu khoa học đề cập đến các lĩnh vực chủ yếu sau. Tình hình nghiên cứu 1. Các công trình nghiên cứu về kinh tế đối ngoại nói chung Một số công trình nghiên cứu kinh tế đối ngoại trên thế giới Nghiên cứu KTĐN trên thế giới, nhiều nhà khoa học trong nƣớc và quốc tế đã có các cuốn sách, bài báo viết về toàn cầu hoá kinh tế, hội nhập kinh tế quốc tế và các hoạt động KTĐN: Năm 1992, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Viện Châu Á - Thái Bình Dƣơng, Hà Nội xuất bản cuốn sách“Công nghiệp hoá hướng về xuất khẩu: kinh nghiệm của ASEAN” của tác giả Mohamed Ariff và Hal hill.
Trong cuốn sách, các tác giả đã phân tích quá trình các nƣớc ASEAN thực hiện chiến lƣợc công nghiệp hoá theo hƣớng thay thế nhập khẩu vào thập kỷ 60 và hƣớng về xuất khẩu từ thập kỷ 70 của thế kỷ XX. Chiến lƣợc này đã mang đến rất nhiều lợi ích cho các nƣớc ASEAN. Từ thực tiễn thành công cũng nhƣ hạn chế của chiến lƣợc công nghiệp hoá hƣớng về xuất khẩu của các nƣớc ASEAN, đúc rút một số kinh nghiệm chủ yếu nhằm giúp các nƣớc, nhất là các nƣớc đang phát triển nhƣ Việt Nam phát huy thành công, đẩy lùi hạn chế nhằm mở rộng và nâng cao hiệu quả hoạt động KTĐN. “Tự do hoá với bên ngoài và kết quả hoạt động kinh tế của các nước đang phát triển” là bài viết của tác giả Lance Taylor (Tạp chí nghiên cứu kinh tế, số 2, 2001).
Tác giả có sự phân tích xu hƣớng tự do và tác động của tự do hoá với bên ngoài đến sự phát triển của nền kinh tế các nƣớc đang phát triển. Khẳng định đây là một xu hƣớng tất yếu ở các nƣớc đang phát triển và xu hƣớng tự do hoá các hoạt 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com động kinh tế đang ngày càng tăng lên trong bối cảnh toàn cầu hoá ngày nay đòi hỏi các nƣớc đang phát triển phải có những chính sách, biện pháp phát triển kinh tế phù hợp bởi khi xu hƣớng hội nhập ngày càng tăng, tự bản thân nó đòi hỏi môi trƣờng kinh tế bên ngoài phải đƣợc tự do hoá và đến ngƣợc lại, tự do hoá sẽ thúc đẩy và đảm bảo cho việc thực hiện chiến lƣợc phát triển KTĐN thành công. Bài viết nhƣ một gợi mở cho Việt Nam trong quá trình tìm kiếm những giải pháp phát triển KTĐN dƣới tác động của xu hƣớng tự do hoá. Đề cập đến quá trình hình thành và xu hƣớng phát triển của toàn cầu hoá kinh tế trong lịch sử.
Phân tích những cơ hội và thách thức của xu thế hội nhập kinh tế tác động đến quan hệ giữa các nƣớc, nhất là giữa các nƣớc đang phát triển là nội dung chính của cuốn sách “Trung Quốc và WTO” tác giả Supachai Panicpakdi Mak L. Bên cạnh đó, tác giả đƣa ra những bình luận về sự kiện Trung Quốc gia nhập WTO trên cơ sở những thuận lợi và khó khăn cũng nhƣ những cơ hội và thách thức đang đặt ra với nƣớc này khi tham gia WTO. Đây cũng là những kinh nghiệm quí cho Việt Nam trong tiến trình gia nhập WTO và hội nhập kinh tế quốc tế. Năm 1996, Nhà xuất bản Khoa học kỹ thuật Hà Nội xuất bản cuốn sách “Chiến lược cạnh tranh” của tác giả Michael Epiter.
Tác giả tập trung trình bày và phân tích những nội dung liên quan đến chiến lƣợc cạnh tranh trên thế giới nhƣ: các quan điểm khác nhau xung quanh các khái niệm cạnh tranh, chiến lƣợc cạnh tranh và lợi thế trong cạnh tranh. Phân loại, mục tiêu, đối tƣợng và các thủ đoạn cạnh tranh trong nƣớc và quốc tế, cạnh tranh trong quản lý vĩ mô và vi mô. Tổng kết các lý luận cạnh tranh từ thời kỳ Adam Smith; phân tích làm rõ sự cạnh tranh quốc tế trong điều kiện toàn cầu hoá kinh tế là điểm sáng của cuốn sách “Bàn về cạnh tranh toàn cầu”, Bạch Thụ Cƣờng - sách dịch của Nhà xuất bản Thông tấn, Hà nội, 2002. Tác giả đi sâu phân tích các biện pháp trong chính sách thƣơng mại có ảnh hƣởng đến chính sách cạnh tranh; vấn đề quốc tế hoá chính sách cạnh tranh; đƣa những nghiên cứu của WTO về chính sách cạnh tranh, sức cạnh tranh quốc tế và chính sách đối với sự cạnh tranh quốc tế.
Các công trình nghiên cứu kinh tế đối ngoại ở Việt Nam Về KTĐN của Việt Nam, cũng có nhiều sách chuyên khảo, các công trình nghiên cứu, luận án và bài báo đƣợc xuất bản: 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Phan Huy Đƣờng viết cuốn “Kinh tế đối ngoại Việt Nam”, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia, 2007. Tác giả đã làm rõ những vấn đề lý luận xung quanh các khái niệm: KTĐN, quan hệ KTĐN và thực tiễn quan hệ KTĐN trong nền kinh tế thế giới hiện nay. Tập trung phân tích thực tiễn hoạt động KTĐN của Việt Nam từ khi bƣớc vào thời kỳ đổi mới năm 1986 đến năm 2007. Khẳng định những thành tựu đạt đƣợc về KTĐN của Việt Nam trên từng hoạt động cụ thể.
Từ việc phân tích thực trạng KTĐN của Việt Nam từ năm 1986 đến năm 2007, cuốn sách nhấn mạnh những hạn chế còn tồn tại mà Việt Nam cần khắc phục nhằm tạo điều kiện cho KTĐN phát triển. “Đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Việt Nam - thực trạng và giải pháp” là tên cuốn sách của tác giả Trần Xuân Tùng (Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Hà Nội, 2005). Cuốn sách phân tích một cách sâu sắc thực trạng thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài (FDI) của Việt Nam, nêu bật đƣợc những thành tựu chủ yếu của Việt Nam trong việc thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài. Song bên cạnh đó, hạn chế còn tồn tại cũng làm giảm sự hấp dẫn đối với các nhà đầu tƣ.
Để tạo ra bƣớc chuyển biến mới về thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài, tác giả đã đƣa ra đƣợc nhiều giải pháp có ý nghĩa quan trọng để Việt Nam có thể từng bƣớc khắc phục những hạn chế nói trên. Góp phần làm sáng tỏ mối quan hệ giữa toàn cầu hoá kinh tế với quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam dựa trên những phân tích quan niệm, cơ sở, các đặc trƣng chủ yếu của toàn cầu hoá kinh tế và những cơ hội cũng nhƣ thách thức mà toàn cầu hoá đặt ra đối với Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế là trọng tâm của cuốn “Toàn cầu hoá kinh tế và hội nhập quốc tế của Việt Nam” do tác giả Ngô Văn Điểm chủ biên, năm 2004, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Hà Nội. Theo các tác giả: với xu thế toàn cầu hoá kinh tế, với môi trƣờng đầu tƣ ngày càng đƣợc mở rộng và không ngừng đƣợc cải thiện, toàn cầu hoá kinh tế sẽ mang lại nguồn đầu tƣ nƣớc ngoài vào Việt Nam ngày càng tăng lên. Và đây chính là yêu cầu tất yếu giúp Việt Nam thúc đẩy nhanh quá trình CNH, HĐH đất nƣớc.
Năm 2000, Hà Văn Vấn đã bảo vệ thành công luận án tiến sĩ chuyên ngành Kinh tế chính trị xã hội chủ nghĩa với đề tài “Vận dụng kinh nghiệm phát triển kinh tế đối ngoại trong giai đoạn công nghiệp hoá ở các nước ASEAN vào Việt Nam”. Luận án làm 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com rõ đƣợc những vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển KTÐN, vai trò của KTĐN đối với quá trình công nghiệp hoá. Trên cơ sở phân tích sự phát triển KTĐN trong giai đoạn công nghiệp hoá của các nƣớc ASEAN nhƣ: Inđônêsia, Malaysia, Philippin, Sinhgapore, Thailand, luận án chỉ ra thực trạng, khả năng phát triển KTĐN của Việt Nam, đánh giá những mặt mạnh, mặt yếu trong quá trình phát triển, tổng kết đƣợc những kinh nghiệm có ý nghĩa thực tiễn đối với phát triển KTĐN của Việt Nam, nêu ra những quan điểm có tính chất định hƣớng và những giải pháp chủ yếu để vận dụng nhằm mở rộng, phát triển có hiệu quả KTĐN của Việt Nam trong tiến trình CNH, HĐH. “Phát triển kinh tế đối ngoại trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và tác động của nó với củng cố quốc phòng nước ta hiện nay”, luận án tiến sỹ kinh tế của Lê Nguyên Đƣơng, năm 2002.
Tiếp cận từ khía cạnh kinh tế chính trị xã hội chủ nghĩa, luận án luận giải cơ sở khoa học của việc phát triển KTĐN ở Việt Nam hiện nay và mối quan hệ biện chứng giữa phát triển KTĐN với củng cố quốc phòng, thực trạng phát triển KTĐN cùng những tác động thuận chiều và không thuận chiều của sự phát triển đó đến củng cố quốc phòng của Việt Nam. Từ đó, tác giả đề xuất các quan điểm và giải pháp cơ bản phát triển KTĐN nhằm khai thác những tác động thuận chiều, khắc phục những tác động không thuận chiều của sự phát triển đó đến củng cố quốc phòng ở Việt Nam.