Lãnh đạo huyện Phú Lương về xóa đói giảm nghèo từ năm 1997 đến 2010

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh đảng bộ huyện phú lương thái nguyên lãnh đạo thực hiện xóa đói giảm nghèo từ năm 1997 đến năm, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Trần Thị Thanh Hương
• Người hướng dẫn: TS. Phùng Thị Hiển
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Đảng bộ huyện Phú Lương (Thái Nguyên) lãnh đạo thực hiện xóa đói, giảm nghèo từ năm 1997 đến năm 2010
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Những đóng góp về khoa học của luận văn
• 0.7. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: QUAN NIỆM CHUNG VỀ XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO VÀ NHỮNG THUẬN LỢI, KHÓ KHĂN TRONG THỰC HIỆN XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO Ở HUYỆN PHÚ LƯƠNG (THÁI NGUYÊN)
• 1.1. Quan niệm về chung về xóa đói, giảm nghèo
• 1.2. Quan niệm về đói nghèo
• 1.3. Quan niệm về xóa đói, giảm nghèo
• 1.4. Những thuận lợi, khó khăn trong thực hiện xóa đói, giảm nghèo ở huyện Phú Lương (Thái Nguyên)
• 1.5. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CHỦ TRƯƠNG VÀ QUÁ TRÌNH CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ HUYỆN PHÚ LƯƠNG (THÁI NGUYÊN) THỰC HIỆN XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO TỪ NĂM 1997 ĐẾN NĂM 2010
• 2.1. Chủ trương và quá trình chỉ đạo của Đảng bộ huyện Phú Lương (Thái Nguyên) thực hiện xóa đói, giảm nghèo giai đoạn 1997-2005
• 2.2. Chủ trương của tỉnh Thái Nguyên và Đảng bộ huyện Phú Lương về xóa đói, giảm nghèo giai đoạn 1997 – 2005
• 2.3. Quá trình chỉ đạo của Đảng bộ huyện Phú Lương thực hiện xóa đói, giảm nghèo giai đoạn 1997 – 2005
• 2.4. Kết quả thực hiện xóa đói, giảm nghèo từ năm 1997 đến năm 2005
• 2.5. Chủ trương và quá trình chỉ đạo của Đảng bộ huyện Phú Lương (Thái Nguyên) thực hiện xóa đói, giảm nghèo giai đoạn 2006 – 2010
• 2.6. Chủ trương của tỉnh Thái Nguyên và Đảng bộ huyện Phú Lương về xóa đói giảm nghèo giai đoạn 2006 – 2010
• 2.7. Quá trình chỉ đạo của Đảng bộ huyện Phú Lương thực hiện xóa đói, giảm nghèo giai đoạn 2006 – 2010
• 2.8. Kết quả thực hiện xóa đói, giảm nghèo từ năm 2006 đến năm 2010
• 2.9. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM
• 3.1. Một số kinh nghiệm
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về lãnh đạo huyện Phú Lương trong xóa đói giảm nghèo 1997 2010

Huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên, đã thực hiện nhiều chính sách nhằm xóa đói giảm nghèo trong giai đoạn từ năm 1997 đến 2010. Trong bối cảnh kinh tế xã hội còn nhiều khó khăn, huyện đã nỗ lực triển khai các chương trình phát triển kinh tế, xã hội nhằm nâng cao đời sống cho người dân. Các chính sách này không chỉ tập trung vào việc hỗ trợ tài chính mà còn chú trọng đến việc nâng cao nhận thức và kỹ năng cho người dân.

1.1. Tình hình kinh tế xã hội huyện Phú Lương trước năm 1997

Trước năm 1997, huyện Phú Lương gặp nhiều khó khăn về kinh tế. Tỷ lệ người nghèo cao, cơ sở hạ tầng yếu kém, và nhiều hộ gia đình không có đủ điều kiện sống tối thiểu. Điều này đã tạo ra áp lực lớn cho chính quyền địa phương trong việc thực hiện các chương trình xóa đói giảm nghèo.

1.2. Những chính sách xóa đói giảm nghèo được triển khai

Trong giai đoạn này, huyện Phú Lương đã triển khai nhiều chính sách như hỗ trợ vốn vay, đào tạo nghề, và phát triển nông nghiệp. Những chính sách này đã góp phần quan trọng trong việc giảm tỷ lệ hộ nghèo và nâng cao đời sống cho người dân.

II. Những thách thức trong công tác xóa đói giảm nghèo ở huyện Phú Lương

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhưng huyện Phú Lương vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong công tác xóa đói giảm nghèo. Những thách thức này bao gồm sự phân bổ nguồn lực không đồng đều, nhận thức của người dân về chương trình còn hạn chế, và sự thiếu hụt về cơ sở hạ tầng.

2.1. Sự phân bổ nguồn lực không đồng đều

Việc phân bổ nguồn lực cho các chương trình xóa đói giảm nghèo chưa được đồng đều giữa các xã trong huyện. Một số xã vẫn còn gặp khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn lực hỗ trợ.

2.2. Nhận thức của người dân về chương trình

Nhiều người dân vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của các chương trình xóa đói giảm nghèo. Điều này dẫn đến việc tham gia vào các chương trình hỗ trợ còn hạn chế.

III. Phương pháp và giải pháp chính trong xóa đói giảm nghèo

Để đạt được mục tiêu xóa đói giảm nghèo, huyện Phú Lương đã áp dụng nhiều phương pháp và giải pháp khác nhau. Những giải pháp này không chỉ tập trung vào việc hỗ trợ tài chính mà còn chú trọng đến việc phát triển bền vững.

3.1. Hỗ trợ tài chính và vay vốn

Chính quyền huyện đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ tài chính cho các hộ nghèo, giúp họ có điều kiện phát triển sản xuất và cải thiện đời sống.

3.2. Đào tạo nghề và phát triển kỹ năng

Đào tạo nghề cho người dân là một trong những giải pháp quan trọng. Huyện đã tổ chức nhiều khóa đào tạo nghề nhằm nâng cao kỹ năng lao động cho người dân, từ đó tạo ra việc làm và tăng thu nhập.

IV. Kết quả đạt được trong công tác xóa đói giảm nghèo

Trong giai đoạn từ 1997 đến 2010, huyện Phú Lương đã đạt được nhiều kết quả đáng kể trong công tác xóa đói giảm nghèo. Tỷ lệ hộ nghèo đã giảm đáng kể, và đời sống của người dân được cải thiện rõ rệt.

4.1. Tỷ lệ hộ nghèo giảm

Theo số liệu thống kê, tỷ lệ hộ nghèo của huyện đã giảm từ 31,51% vào năm 2006 xuống còn 20% vào năm 2010. Điều này cho thấy sự nỗ lực của huyện trong việc thực hiện các chương trình hỗ trợ.

4.2. Cải thiện đời sống người dân

Nhiều hộ gia đình đã có điều kiện sống tốt hơn, với thu nhập bình quân đầu người tăng lên. Sự cải thiện này không chỉ đến từ các chương trình hỗ trợ mà còn từ sự nỗ lực của chính người dân trong việc phát triển kinh tế gia đình.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho công tác xóa đói giảm nghèo

Kết thúc giai đoạn 1997-2010, huyện Phú Lương đã có những bước tiến quan trọng trong công tác xóa đói giảm nghèo. Tuy nhiên, để duy trì và phát triển bền vững, huyện cần tiếp tục cải thiện các chính sách và chương trình hỗ trợ.

5.1. Đề xuất các chính sách mới

Huyện cần xây dựng các chính sách mới phù hợp với tình hình thực tế, nhằm tiếp tục hỗ trợ người nghèo và tạo điều kiện cho họ phát triển.

5.2. Tăng cường sự tham gia của cộng đồng

Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong các chương trình xóa đói giảm nghèo sẽ giúp nâng cao hiệu quả và tính bền vững của các chương trình này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vấn đề xóa đói giảm nghèo là thách thức mang tính toàn cầu với khoảng 1,2 tỷ người trên thế giới từng rơi vào tình trạng thiếu thốn tư liệu sinh hoạt thiết yếu. Tại Việt Nam, sau Đại hội lần thứ VI năm 1986, nền kinh tế bước sang cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đòi hỏi tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội. Phú Lương là huyện miền núi phía Bắc của tỉnh Thái Nguyên, sở hữu diện tích tự nhiên 368,82 km2 cùng dân số trên 105.000 người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 40,3%. Bước vào năm 1997, tỷ lệ đói nghèo toàn huyện ở mức 18,1%, cơ sở hạ tầng phân tán, giao thông cách trở và trình độ dân trí không đồng đều.

Nghiên cứu tập trung làm rõ vai trò lãnh đạo toàn diện của Đảng bộ huyện Phú Lương trong việc hoạch định và chỉ đạo thực thi chính sách giảm nghèo từ năm 1997 đến năm 2010. Phạm vi không gian trải rộng trên 14 xã và 2 thị trấn, phân kỳ thành hai giai đoạn trọng tâm: 1997 - 2005 và 2006 - 2010. Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích hệ thống văn kiện, đánh giá các mô hình thực tiễn, đồng thời đúc kết bài học kinh nghiệm về quản lý phát triển xã hội miền núi. Kết quả chỉ đạo giai đoạn 1997 - 2005 đã đưa tốc độ tăng trưởng kinh tế huyện đạt bình quân 8,62%/năm, hạ tỷ lệ hộ nghèo từ 19,1% năm 1996 xuống còn 4,03% vào cuối năm 2005 theo chuẩn cũ. Nghiên cứu khẳng định giá trị lịch sử và khoa học trong việc kết hợp nguồn lực Trung ương với phát huy nội lực bản địa để kiến tạo an sinh bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng thế giới quan khoa học của Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về con người, giải phóng sức sản xuất và an sinh xã hội. Tư tưởng cốt lõi của Chủ tịch Hồ Chí Minh xác định độc lập tự do phải gắn liền với cuộc sống ấm no của nhân dân, coi việc chăm lo cái ăn, cái mặc, nhà ở và học hành là bốn mục tiêu nền tảng của chính quyền cách mạng.

Khung phân tích tích hợp các lý thuyết kinh tế phát triển và xã hội học nông thôn về phân tầng xã hội, nghèo tuyệt đối, nghèo tương đối và giảm nghèo đa chiều. Hệ thống khái niệm được chuẩn hóa dựa trên các văn bản pháp quy của Chính phủ và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội:

• Nghèo tuyệt đối: Tình trạng người dân không có khả năng đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng tối thiểu 1.500 calo/ngày hoặc thu nhập dưới 13 kg gạo/người/tháng theo Quyết định số 1751/LĐTBXH năm 1997.
• Chuẩn nghèo quốc gia giai đoạn 2001 - 2005: Mức thu nhập dưới 80.000 đồng/người/tháng đối với khu vực nông thôn miền núi theo Quyết định số 1143/2000/QĐ-BLĐTBXH.
• Chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều giai đoạn 2006 - 2010: Ngưỡng thu nhập 200.000 đồng/người/tháng tại nông thôn theo Quyết định số 170/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
• An sinh xã hội và trợ giúp phát triển: Sự bảo trợ của Nhà nước kết hợp nguồn lực cộng đồng nhằm ngăn chặn rủi ro kinh tế và tái nghèo.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu lấy phương pháp lịch sử và phương pháp lôgíc làm trục phương pháp luận chủ đạo. Phương pháp lịch sử giúp phục dựng trung thực tiến trình chỉ đạo theo trục thời gian 1997 - 2010. Phương pháp lôgíc cho phép chắt lọc bản chất, tìm ra mối liên hệ nhân quả giữa các nghị quyết cấp ủy và chuyển biến thực tế.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn bộ dữ liệu thống kê từ 16 đơn vị hành chính cấp xã, thị trấn của huyện Phú Lương, rà soát hồ sơ 24.320 hộ dân, trong đó có 7.943 hộ nghèo vào đầu năm 2006. Phương pháp chọn mẫu toàn diện kết hợp phân tầng địa lý được áp dụng để khảo sát sâu 4 tiểu vùng kinh tế (Bắc, Nam, Đông, Tây), bảo đảm phản ánh đầy đủ tính đặc thù của địa hình castơ vùng núi cao và vùng gò đồi trung du.

Nguồn dữ liệu bao gồm: văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên khóa XV, XVI; Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện Phú Lương các khóa XIX, XX; báo cáo định kỳ của Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, Ngân hàng Chính sách Xã hội và Phòng Thống kê huyện. Việc sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê so sánh là lựa chọn tối ưu để kiểm chứng sự biến động của các chỉ tiêu kinh tế, đánh giá tính chính xác của các chính sách tín dụng và xây dựng kết cấu hạ tầng qua từng thời kỳ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, công tác giảm tỷ lệ hộ nghèo đạt bước tiến đột phá trong giai đoạn 1997 - 2005. Tỷ lệ hộ nghèo giảm liên tục từ 19,1% năm 1996 xuống 16,4% năm 1998, còn 9,1% năm 2000 và chạm mức 4,03% vào cuối năm 2005 (tương đương 980 hộ). Bình quân mỗi năm huyện có 432 hộ thoát nghèo, tương ứng mức giảm 1,78%/năm. Đặc biệt, huyện đã hoàn thành mục tiêu 100% hộ gia đình chính sách, người có công thoát nghèo vào năm 2005 với tổng kinh phí hỗ trợ 370 triệu đồng.

Thứ hai, chính sách tài chính tín dụng ưu đãi đã tạo đòn bẩy trực tiếp cho kinh tế hộ. Đến cuối năm 2005, tổng nguồn vốn cho vay ưu đãi đạt 33,781 tỷ đồng, bao gồm 7,5 tỷ đồng từ Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và 26,281 tỷ đồng từ Ngân hàng Chính sách Xã hội. Toàn huyện có trên 14.000 lượt hộ tiếp cận vốn vay, tỷ lệ nợ quá hạn được kiểm soát ở mức rất thấp, chỉ 0,56% vào năm 2002.

Thứ ba, đột phá về hạ tầng kỹ thuật và nâng cao phúc lợi xã hội. Đến năm 2005, toàn huyện đã cứng hóa và đổ bê tông 54 km đường liên xã, hoàn thành 650 km đường liên xóm. Hệ thống thủy lợi nâng diện tích tưới tiêu chủ động lên 224,3 ha, tăng 204,3 ha so với năm 1996. Cơ sở vật chất giáo dục phát triển vượt bậc với 566 phòng học vào năm 2004, tỷ lệ phòng học kiên cố và cao tầng chiếm 90,5%. Huyện hoàn thành phổ cập giáo dục tiểu học năm 2000 và phổ cập trung học cơ sở năm 2005 trên 100% xã, thị trấn.

Thứ tư, đào tạo nghề và giải quyết việc làm ghi nhận quy mô lớn. Trung tâm Dạy nghề huyện đã tổ chức 137 lớp ngắn hạn cho 3.457 học viên, đồng thời mở 102 lớp tập huấn khuyến nông cho 2.488 lượt người. Giai đoạn 2001 - 2005, các chương trình đã tạo việc làm cho 45.507 lượt lao động, nâng tỷ lệ sử dụng thời gian lao động nông thôn từ 68,2% lên 72,8%, đồng thời đưa 770 lao động đi làm việc ở nước ngoài.

Thảo luận kết quả

Thành công của Đảng bộ huyện Phú Lương bắt nguồn từ tư duy quy hoạch kinh tế theo 4 tiểu vùng sinh thái riêng biệt, gắn giảm nghèo với chuyển dịch cơ cấu cây trồng. Mô hình liên kết trồng chè đặc sản tại các xã Vô Tranh, Tức Tranh, Yên Lạc, Phú Đô và nghề đan lát mây tre tại Phủ Lý, Hợp Thành đã biến tiềm năng đất đồi thành nguồn thu nhập ổn định cho người dân.

Diễn biến tỷ lệ nghèo của huyện giai đoạn 1997 - 2010 phản ánh rõ nét tác động của sự thay đổi chuẩn nghèo quốc gia. Khi áp dụng chuẩn nghèo mới giai đoạn 2006 - 2010 theo Quyết định số 170/2005/QĐ-TTg, số hộ nghèo đầu năm 2006 tăng lên 7.943 hộ, chiếm 31,51% tổng số hộ toàn huyện. Dữ liệu này có thể được biểu diễn một cách trực quan qua biểu đồ đường xu hướng kết hợp biểu đồ cột chồng, minh họa sự chuyển dịch giữa chuẩn nghèo cũ và chuẩn nghèo mới, đồng thời phản ánh tính bền vững của các biện pháp thoát nghèo. Bảng tổng hợp đối chiếu chỉ tiêu tín dụng và tỷ lệ kiên cố hóa trường lớp học cũng là công cụ trực quan hóa giúp làm rõ hiệu quả lồng ghép nguồn vốn Chương trình 135 và Quyết định số 134/2005/QĐ-TTg (hỗ trợ 888 hộ về nhà ở và 644 công trình nước sạch).

So sánh với các địa phương miền núi lân cận, huyện Phú Lương đạt tốc độ giảm nghèo nhanh nhờ phát huy mạnh mẽ vai trò của các tổ chức đoàn thể như Hội Nông dân, Hội Phụ nữ trong ủy thác vốn vay. Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất là nguy cơ tái nghèo còn cao do địa hình chia cắt phức tạp, 46,7% diện tích là đất lâm nghiệp nhưng trữ lượng gỗ thấp, thị trường nông sản chưa ổn định và tâm lý ỷ lại vào trợ cấp vẫn tồn tại ở một bộ phận nhân dân.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, cơ cấu lại ngành nông - lâm nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung. Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với Ủy ban nhân dân các xã tập trung mở rộng diện tích chè an toàn VietGAP tại 4 xã tiểu vùng phía Đông lên quy mô 2.500 ha, phấn đấu nâng giá trị sản xuất bình quân trên mỗi hecta đất canh tác đạt trên 70 triệu đồng/năm trong giai đoạn 2011 - 2015.

Thứ hai, mở rộng quy mô tín dụng chính sách gắn với chuyển giao kỹ thuật. Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Phú Lương cùng các tổ chức chính trị - xã hội đặt mục tiêu nâng tổng dư nợ cho vay hộ nghèo và các đối tượng chính sách vượt mốc 60 tỷ đồng vào năm 2015, giữ vững tỷ lệ nợ quá hạn dưới mức 0,5%, đồng thời gắn giải ngân với 100% hộ vay được hướng dẫn phương án kinh doanh.

Thứ ba, đẩy mạnh đào tạo nghề gắn với nhu cầu thị trường lao động. Trung tâm Dạy nghề và Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện triển khai kế hoạch đào tạo nghề cho tối thiểu 1.000 lao động nông thôn mỗi năm giai đoạn 2011 - 2015, nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 40%, bảo đảm tỷ lệ sử dụng thời gian lao động ở nông thôn đạt mức 85%.

Thứ tư, hoàn thiện mạng lưới hạ tầng giao thông liên xóm và công trình thủy lợi. Ủy ban nhân dân huyện Phú Lương tập trung nguồn lực kiên cố hóa 100% các tuyến đường trục liên thôn, xóa bỏ hoàn toàn các xóm cô lập cơ giới, đồng thời nâng cấp các hồ thủy lợi Đầm Ấu, Ô Rô để mở rộng diện tích tưới tiêu chủ động vượt mức 500 ha trước năm 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cấp ủy Đảng và cán bộ quản lý Nhà nước tại các địa phương miền núi. Công trình cung cấp hệ thống luận cứ thực tiễn và phương thức tổ chức điều hành của Đảng bộ cấp huyện, giúp lãnh đạo địa phương áp dụng vào việc xây dựng nghị quyết chuyên đề về an sinh xã hội và xây dựng nông thôn mới.

Thứ hai, chuyên viên hoạch định chính sách thuộc ngành Lao động - Thương binh và Xã hội, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Tài liệu cung cấp góc nhìn sâu sắc về quy trình lồng ghép các Chương trình mục tiêu quốc gia (Chương trình 135, Chương trình 133, Nghị quyết 30a/2008/NQ-CP) tại cấp cơ sở.

Thứ ba, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Kinh tế phát triển và Xã hội học. Luận văn là nguồn tư liệu học thuật tin cậy với hệ thống số liệu chuẩn xác, phục vụ nghiên cứu lịch sử địa phương và kiểm chứng lý thuyết giảm nghèo đa chiều.

Thứ tư, các tổ chức phi chính phủ và các định chế tài chính vi mô. Công trình làm rõ hiệu quả vận hành của mô hình ủy thác vốn vay qua đoàn thể quần chúng, giúp các tổ chức tín dụng thiết kế sản phẩm tài chính nông thôn phù hợp với đặc thù đồng bào dân tộc thiểu số.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ lệ hộ nghèo tại huyện Phú Lương giai đoạn 1997 - 2005 biến động như thế nào? Theo số liệu thống kê, tỷ lệ hộ nghèo của huyện giảm liên tục và vượt bậc qua từng năm: từ 19,1% năm 1996 giảm xuống 18,1% năm 1997, đạt 11,47% năm 1999 và chỉ còn 4,03% vào cuối năm 2005 theo chuẩn cũ. Bình quân mỗi năm toàn huyện giảm được trên 2% hộ nghèo, giúp 432 hộ gia đình thoát khỏi tình trạng thiếu thốn tư liệu sinh hoạt.

Nguồn vốn tín dụng ưu đãi đã mang lại tác động cụ thể gì cho người nghèo Phú Lương? Đến cuối năm 2005, tổng dư nợ cho vay ưu đãi toàn huyện đạt 33,781 tỷ đồng, hỗ trợ trên 14.000 lượt hộ tiếp cận nguồn vốn sản xuất. Nguồn vốn này được phân bổ đúng đối tượng, phục vụ phát triển tiểu thủ công nghiệp và chăn nuôi đại gia súc, với tỷ lệ nợ quá hạn chỉ chiếm 0,56% vào năm 2002.

Những mô hình sinh kế tiêu biểu nào được triển khai thành công tại địa phương? Huyện đã phát triển thành công mô hình trồng và chế biến chè đặc sản tại 4 xã Vô Tranh, Tức Tranh, Yên Lạc, Phú Đô; khôi phục các làng nghề truyền thống như làm bánh chưng Bờ Đậu và đan lát Phủ Lý; đồng thời áp dụng tiến bộ kỹ thuật chăn nuôi thủy sản tại các xã Cổ Lũng và Sơn Cẩm.

Vì sao tỷ lệ hộ nghèo của huyện lại tăng lên mức 31,51% vào năm 2006? Sự gia tăng số lượng hộ nghèo lên 7.943 hộ (tương ứng 31,51%) vào năm 2006 là do áp dụng chuẩn nghèo mới theo Quyết định số 170/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, nâng mức trần thu nhập nông thôn từ 80.000 đồng lên 200.000 đồng/người/tháng, chứ không phải do kinh tế địa phương suy giảm.

Đảng bộ huyện Phú Lương đã áp dụng giải pháp căn cơ nào để kiên cố hóa hạ tầng giáo dục? Đảng bộ huyện đã kết hợp hiệu quả nguồn vốn ADB, trái phiếu giáo dục và đóng góp của nhân dân, hoàn thành xây mới 84 phòng học năm 2004 và 82 phòng học năm 2005, nâng tổng số lên 566 phòng học (90,5% đạt chuẩn cấp 4 và cao tầng), xóa bỏ gần như hoàn toàn tình trạng phòng học tranh tre tạm bợ.

Kết luận

• Đảng bộ huyện Phú Lương đã lãnh đạo thắng lợi công tác xóa đói giảm nghèo giai đoạn 1997 - 2005, đưa tỷ lệ hộ nghèo từ 19,1% năm 1996 xuống còn 4,03% năm 2005.
• Huy động thành công hơn 33,781 tỷ đồng vốn tín dụng ưu đãi và giải quyết việc làm cho 45.507 lượt lao động, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong cơ cấu kinh tế nông thôn.
• Hoàn thành kiên cố hóa 54 km đường liên xã, 566 phòng học và phủ kín 100% mạng lưới y tế, điện lưới, bưu điện văn hóa đến tất cả các xã, thị trấn.
• Khẳng định bài học lịch sử sâu sắc về việc phân vùng kinh tế sinh thái, gắn chủ trương của cấp ủy với sức mạnh tự lực vươn lên của đồng bào 8 dân tộc anh em.
• Định hướng giai đoạn tiếp theo cần tập trung chuyển đổi sang giảm nghèo đa chiều bền vững, ứng dụng công nghệ cao vào chế biến chè và lâm nghiệp để ngăn chặn triệt để nguy cơ tái nghèo.

Công trình luận văn là tài liệu khoa học quý báu, đóng góp luận cứ xác đáng cho lịch sử địa phương và hoạch định chính sách phát triển miền núi. Hãy tham khảo toàn văn công trình để khai thác chi tiết hệ thống dữ liệu và các mô hình quản trị phát triển xã hội hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 QUAN NIỆM CHUNG VỀ XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO VÀ NHỮNG THUẬN LỢI, KHÓ KHĂN TRONG THỰC HIỆN XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO Ở HUYỆN PHÚ LƯƠNG (THÁI NGUYÊN) 1. Quan niệm về chung về xóa đói, giảm nghèo 1. Quan niệm về đói nghèo Đói nghèo là vấn đề xã hội mang tính toàn cầu. Cho đến nay, đói nghèo vẫn là nỗi ám ảnh đối với các quốc gia trên thế giới.

Loài người chúng ta đã chứng kiến những thảm họa của các cuộc chiến tranh tàn sát, thiên tai, dịch bệnh và những hậu quả do nạn đói gây ra vô cùng khủng khiếp. Vấn nạn đói nghèo không những cướp đi nhiều sinh mạng, làm cho hàng triệu người không được hưởng thụ những thành quả của nền văn minh tiến bộ mà còn gây ra hậu quả nghiêm trọng về kinh tế, xã hội đối với sự phát triển, tàn phá môi trường sinh thái. Vấn đề đói nghèo nếu không được giải quyết thì không một mục tiêu nào của thế giới cũng như quốc gia đặt ra như tăng trưởng kinh tế, cải thiện đời sống, ổn định hòa bình, công bằng, bình đẳng, bảo đảm các quyền con người được thực hiện. Rõ ràng vấn đề xóa đói, giảm nghèo trở thành vấn đề toàn cầu phải được quan tâm, chú ý và giải quyết.

Khái niệm đói nghèo có thể tách ra, phân tích và nhận dạng giữa đói và nghèo: Đói là tình trạng một bộ phận dân cư nghèo có mức sống dưới mức tối thiểu và thu nhập không đủ đảm bảo nhu cầu về vật chất để duy trì cuộc sống. Sự nghèo khổ, sự bần cùng được biểu hiện là đói là tình trạng con người không có cái ăn, ăn không đủ lượng dinh dưỡng tối thiểu cần thiết để duy trì sự sống hàng ngày và không đủ sức để lao động để tái sản xuất sức lao động. Về mặt năng lượng nếu trong một ngày, con người chỉ được thỏa mãn mức 1500calo/ngày thì đó là thiếu đói, dưới mức đó là đói gay gắt. Đó là các hộ dân cư hàng năm thiếu ăn, đứt bữa từ một đến ba tháng, thường vay mượn cộng đồng và thiếu khả năng chi trả.

Giá trị đồ dùng trong nhà không đáng kể, nhà ở dột nát, con thất học, bình quân thu nhập dưới 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 13kg gạo/người/tháng (tương đương 45. Đói nghèo ở nước ta, ngoài những đặc điểm xét về phương diện kinh tế còn có những đặc điểm về phương diện xã hội. Nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư chỉ có những điều kiện thỏa mãn những nhu cầu tối thiểu và cơ bản nhất trong cuộc sống và có mức thu nhập thấp hơn mức sống của cộng đồng xét trên mọi phương diện: ăn, mặc, ở, vệ sinh, giáo dục, y tế và nhiều nhu cầu khác. Theo cách hiểu khác: Nghèo là một bộ phận dân cư có mức sống dưới ngưỡng quy định của sự nghèo.

Nhưng ngưỡng nghèo còn phụ thuộc vào đặc điểm cụ thể của từng địa phương, từng thời kỳ, từng giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội cụ thể của từng địa phương hay từng quốc gia. Nghèo chia thành nhiều mức khác nhau: nghèo tuyệt đối, nghèo tương đối, nghèo có nhu cầu tối thiểu. Nghèo tuyệt đối là tình trạng một bộ phận dân cư thuộc diện nghèo không có khả năng thỏa mãn nhu cầu tối thiểu của cuộc sống như: ăn, mặc, ở, đi lại…Nghèo tương đối là tình trạng một bộ phận dân cư thuộc diện nghèo, có mức sống dưới mức sống trung bình của cộng đồng và địa phương đang xét. Nghèo có nhu cầu tối thiểu là tình trạng một bộ phận dân cư có những đảm bảo tối thiểu để duy trì cuộc sống như đủ ăn, đủ mặc, đủ ở và một số sinh hoạt hàng ngày nhưng ở mức tối thiểu.

Trên đây là những khái niệm chung nhất, phương pháp đánh giá, nhận diện nét chủ yếu, phổ biến về nghèo đói, trọng tâm của vấn đề là nhu cầu của con người. Tuy vậy, trong khái niệm chưa thể hiện rõ chuẩn mực đánh giá về mặt định lượng, chưa tính đến sự khác biệt, chênh lệch giữa các vùng lãnh thổ, quốc gia, các điều kiện cụ thể; sự phát triển của sản xuất, tăng cường kinh tế làm tăng thêm nhu cầu của đời sống con người, tạo ra những biến đổi của xã hội. Do đó khái niệm về “nghèo” và “đói nghèo” cũng biến động theo nó. Thực tế cho thấy các chỉ số xác định đói nghèo thường được gắn liền với điều kiện kinh tế - xã hội, hiện tượng đói nghèo có tính lịch sử và đang có sự biến động trong sự vận động chung của đất nước.

Ở nước ta, việc xác định chuẩn nghèo luôn thay đổi theo từng thời kỳ. Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội là cơ quan được Chính phủ giao trách nhiệm nghiên 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] cứu và xem xét chuẩn mực nghèo đói của cả nước qua từng thời kỳ. Chuẩn mực nghèo đói là một khái niệm động, phụ thuộc vào phương pháp tiếp cận, điều kiện kinh tế và thời gian, từ đó xác lập được chuẩn mực đói nghèo. Năm 1996 chuẩn mực đói nghèo được đánh giá như sau: Bảng 1: Chuẩn mực đói nghèo năm 1996 Thu nhập bình quân đầu người/tháng Loại hộ Địa bàn Hiện vật Giá trị đồng kg gạo/người Nông thôn miền núi, Dưới 15kg < 60.000 hải đảo Nghèo Nông thôn đồng Dưới 20kg < 80.000 bằng, trung du Thành Thị Dưới 25kg < 100.000 Đói Cả nước Dưới 13kg < 52.000 (Nguồn: Bộ Lao động – Thương binh và xã hội năm 1996) Chuẩn mực đói nghèo năm 1997 được đánh giá tại quy định số 1751/LĐTBXH ngày 20/5/1997 của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội như sau: Hộ đói: là hộ có mức thu nhập bình quân một người trong hộ một tháng quy ra gạo dưới 13kg, tương đương với 45.000 đồng /người/tháng (tính cho mọi vùng) Hộ nghèo: Là những hộ có mức thu nhập bình quân quy ra gạo: vùng nông thôn miền núi, hải đảo dưới 15kg/người/tháng (tương đương với 70.000 đồng); vùng nông thôn đồng bằng, trung du dưới 20kg/người/tháng; vùng thành thị dưới 25kg/người/tháng (tương đương với 90.

Chuẩn mực này áp dụng đến hết năm 2000. Từ ngày 1/1/2001 nước ta áp dụng chuẩn nghèo mới theo quyết định số 1143/2000 của Bộ Lao động -Thương binh và Xã hội: Vùng nông thôn miền núi và hải đảo: Hộ nghèo là những hộ có thu nhập bình quân dưới 80.000 đồng/người/tháng, tương đương với 960.000 đồng/người/năm. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Vùng nông thôn đồng bằng: Hộ nghèo là những hộ có mức thu nhập dưới 100.000 đồng/người/, tương đương với 1.000 đồng/người/năm. Vùng thành thị: Hộ nghèo là hộ có mức thu nhập bình quân dưới 150.000 đồng/người/tháng, tương tương với 1.000 đồng/người/năm.

Chuẩn mực nghèo đói năm 2003 được đánh giá như sau: Hộ đói: Ở nông thôn là những hộ có thu nhập bình quân dưới 8kg gạo/người/tháng; Ở thành thị là những hộ có thu nhập bình quân dưới 13kg gạo/người/tháng. Hộ nghèo: Ở nông thôn là những hộ có mức thu nhập bình quân dưới 13kg gạo/người/tháng; Ở thành thị là những hộ có thu nhập bình quân dưới 18kg gạo/người/tháng. Theo quyết định số 170/2005/QĐ – TTg của Thủ tướng Chính phủ, thì chuẩn nghèo mới được áp dụng cho giai đoạn 2006 – 2010 được áp dụng như sau: Khu vực thành thị: 260.000 đồng/người/tháng. Khu vực nông thôn (cho cả miền núi và đồng bằng): 200.000 đồng/người/tháng.

Chuẩn nghèo đói Việt Nam do Tổng cục Thống kê và Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội đưa ra ở các giai đoạn khác nhau, đây là những chuẩn nghèo quốc gia. Chuẩn nghèo được xác định dựa trên nhiều yếu tố nhưng trong đó thu nhập theo đầu người/tháng (được tính bằng VNĐ hoặc tương đương kg gạo) là chỉ tiêu hàng đầu. Bảng 2: Chuẩn nghèo của Việt Nam qua các giai đoạn Thu nhập theo đầu người/tháng Giai đoạn Nông thôn miền Nông thôn đồng Thành phố núi, hải đảo bằng, trung du <55.000 ~ 1996 – 2000 < 15kg gạo < 20kg gạo < 25kg gạo 2001 – 2005 < 80.000 (Nguồn: Tạp chí khoa học, số 2, 2007) 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Như vậy, chuẩn nghèo đói luôn thay đổi biến động, phụ thuộc vào phương pháp, cách tiếp cận, điều kiện kinh tế - xã hội và thời gian. Đói nghèo là hậu quả của nhiều nguyên nhân, nhưng những nguyên nhân chính gây ra đói nghèo có thể phân chia theo 3 nhóm: Nhóm nguyên nhân do điều kiện kinh tế - xã hội: khí hậu khắc nghiệt, thiên tai, bão lụt, hạn hán, đất đai cằn cỗi, địa hình phức tạp, giao thông khó khăn, kinh tế chậm phát triển, hậu quả chiến tranh để lại.

Nguyên nhân chủ quan của người nghèo: thiếu kiến thức làm ăn, thiếu vốn, đông con, thiếu lao động, không có việc làm, mắc các tệ nạn xã hội hay lười lao động. Nhóm nguyên nhân thuộc về cơ chế chính sách: thiếu hoặc không đồng bộ về chính sách đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng cho các khu vực khó khăn; chính sách khuyến khích sản xuất; vốn tín dụng, hướng dẫn cách làm ăn, khuyến nông – lâm – ngư nghiệp, chính sách trong giáo dục, đào tạo, y tế… Đói nghèo là hiện tượng kinh tế xã hội, nó ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của cả cộng đồng xã hội, phổ biến ở mọi quốc gia nhưng không hề giải quyết triệt để vấn đề này trong một thời gian ngắn và trên quy mô toàn xã hội. Vì vậy, vấn đề xóa đói, giảm nghèo chỉ có thể giải quyết dần từng bước và là cả một quá trình lâu dài. Quan niệm về xóa đói, giảm nghèo Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về xóa đói, giảm nghèo: Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đi vào lịch sử như một lãnh tụ tối cao của Đảng và của dân tộc, người thầy vĩ đại của cách mạng Việt Nam, nhà hoạt động lỗi lạc của phong trào giải phóng dân tộc, phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, người bạn của các dân tộc bị áp bức và nhân loại của thế kỷ XX.

Lịch sử dân tộc và lịch sử nhân loại sẽ mãi mãi ghi nhớ tên tuổi chói lọi Hồ Chí Minh – Anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới. Những di sản của Người sẽ sống mãi với thời gian, với cuộc đấu tranh cho hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội, cho quyền được sống và được hưởng tự do, hạnh phúc của các dân tộc, của mỗi con người. Tư tưởng Hồ Chí Minh là sự vận dụng sáng tạo Chủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể của cách mạng Việt Nam. Do đó, tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.