Luận án tiến sĩ về lãnh đạo công tác tư tưởng của Đảng bộ Quân đội từ năm 1986 đến năm 1996

Luận án phân tích vai trò lãnh đạo của đảng bộ quân đội trong công tác tư tưởng giai đoạn 1986-1996, góp phần vào sự phát triển đất nước.

• Tác giả: Bùi Lê Phong
• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam
• Đề tài: Lãnh Đạo Công Tác Tư Tưởng Của Đảng Bộ Quân Đội (1986-1996): Những Thành Tựu Và Thách Thức
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 1996
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
• 1.2. Giá trị của các công trình khoa học đã tổng quan và những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CHỦ TRƢƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ QUÂN ĐỘI VỀ CÔNG TÁC TƢ TƢỞNG (1986 - 1991)
• 2.1. Những yếu tố tác động đến Đảng bộ Quân đội lãnh đạo công tác tư tưởng
• 2.2. Chủ trương của Đảng bộ Quân đội về công tác tư tưởng
• 2.3. Đảng bộ Quân đội chỉ đạo thực hiện công tác tư tưởng
• 3. CHƯƠNG 3: CHỦ TRƢƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ QUÂN ĐỘI VỀ TĂNG CƢỜNG CÔNG TÁC TƢ TƢỞNG (1991 - 1996)
• 3.1. Những yếu tố mới tác động đến Đảng bộ Quân đội lãnh đạo tăng cường công tác tư tưởng
• 3.2. Đảng bộ Quân đội chủ trương tăng cường công tác tư tưởng
• 3.3. Sự chỉ đạo của Đảng bộ Quân đội tăng cường công tác tư tưởng
• 4. CHƯƠNG 4: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM
• 4.1. Nhận xét quá trình Đảng bộ Quân đội lãnh đạo công tác tư tưởng (1986 - 1996)
• 4.2. Kinh nghiệm từ quá trình Đảng bộ Quân đội lãnh đạo công tác tư tưởng (1986 - 1996)
• MỞ ĐẦU
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về lãnh đạo công tác tư tưởng của Đảng bộ Quân đội 1986 1996

Công tác tư tưởng của Đảng bộ Quân đội trong giai đoạn 1986-1996 đóng vai trò quan trọng trong việc định hình tư tưởng và hành động của quân đội. Thời kỳ này chứng kiến nhiều biến động lớn trong nước và quốc tế, ảnh hưởng đến sự lãnh đạo của Đảng. Đảng bộ Quân đội đã quán triệt sâu sắc các chủ trương, chính sách của Đảng, từ đó tạo ra sự thống nhất trong nhận thức và hành động của toàn quân.

1.1. Vai trò của công tác tư tưởng trong quân đội

Công tác tư tưởng được coi là nền tảng cho sự phát triển của quân đội. Nó không chỉ giúp củng cố niềm tin của quân nhân vào Đảng mà còn tạo ra động lực cho các hoạt động quân sự và chính trị.

1.2. Những thành tựu nổi bật trong công tác tư tưởng

Trong giai đoạn này, Đảng bộ Quân đội đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, như việc nâng cao nhận thức chính trị cho cán bộ, chiến sĩ, và củng cố lòng tin vào sự lãnh đạo của Đảng.

II. Những thách thức trong lãnh đạo công tác tư tưởng 1986 1996

Giai đoạn 1986-1996 cũng đối mặt với nhiều thách thức lớn. Sự khủng hoảng của chủ nghĩa xã hội ở các nước Đông Âu và Liên Xô đã tác động mạnh mẽ đến tư tưởng của quân đội. Các thế lực thù địch đã gia tăng các hoạt động chống phá, đòi hỏi Đảng bộ Quân đội phải có những biện pháp kịp thời và hiệu quả.

2.1. Tác động của khủng hoảng chính trị thế giới

Khủng hoảng chính trị ở các nước xã hội chủ nghĩa đã làm suy giảm niềm tin vào hệ thống chính trị, tạo ra những thách thức lớn cho công tác tư tưởng trong quân đội.

2.2. Âm mưu diễn biến hòa bình của các thế lực thù địch

Các thế lực thù địch đã thực hiện nhiều âm mưu nhằm phá hoại sự thống nhất trong quân đội, đòi hỏi Đảng bộ phải có những biện pháp đối phó hiệu quả.

III. Phương pháp lãnh đạo công tác tư tưởng hiệu quả 1986 1996

Đảng bộ Quân đội đã áp dụng nhiều phương pháp lãnh đạo công tác tư tưởng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động. Việc kết hợp giữa lý luận và thực tiễn đã giúp tạo ra những bước tiến quan trọng trong công tác tư tưởng.

3.1. Kết hợp lý luận và thực tiễn trong công tác tư tưởng

Việc áp dụng lý luận vào thực tiễn đã giúp Đảng bộ Quân đội có những quyết sách đúng đắn, phù hợp với tình hình thực tế.

3.2. Đổi mới phương pháp giáo dục chính trị

Đảng bộ đã đổi mới phương pháp giáo dục chính trị, từ đó nâng cao chất lượng công tác tư tưởng trong quân đội.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu công tác tư tưởng

Kết quả nghiên cứu cho thấy công tác tư tưởng đã có những ảnh hưởng tích cực đến sự phát triển của quân đội. Những bài học từ giai đoạn này vẫn còn giá trị cho đến ngày nay.

4.1. Những bài học kinh nghiệm từ công tác tư tưởng

Các bài học từ giai đoạn 1986-1996 có thể được áp dụng trong bối cảnh hiện nay, giúp nâng cao hiệu quả lãnh đạo công tác tư tưởng.

4.2. Đánh giá tác động của công tác tư tưởng đến quân đội

Công tác tư tưởng đã góp phần quan trọng vào việc xây dựng quân đội vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong thời kỳ đổi mới.

V. Kết luận và tương lai của công tác tư tưởng trong quân đội

Công tác tư tưởng của Đảng bộ Quân đội trong giai đoạn 1986-1996 đã để lại nhiều dấu ấn quan trọng. Những thành tựu và thách thức trong giai đoạn này sẽ là nền tảng cho việc phát triển công tác tư tưởng trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của công tác tư tưởng trong bối cảnh hiện nay

Công tác tư tưởng vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng quân đội vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong thời kỳ hội nhập.

5.2. Định hướng phát triển công tác tư tưởng trong tương lai

Cần tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng công tác tư tưởng, phù hợp với tình hình mới và yêu cầu của quân đội.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công tác tư tưởng giữ vị trí, vai trò trọng yếu trong toàn bộ hoạt động lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, trực tiếp tạo lập sự thống nhất về nhận thức, ý chí và hành động trong Đảng và xã hội. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: "Giáo dục tư tưởng và lãnh đạo tư tưởng là việc quan trọng nhất của Đảng, phải kiên quyết chống cái thói xem nhẹ tư tưởng". Trong Quân đội nhân dân Việt Nam, công tác tư tưởng là một bộ phận của công tác tư tưởng của Đảng, là nội dung cơ bản hàng đầu của công tác đảng, công tác chính trị nhằm xây dựng nhân tố chính trị - tinh thần, bảo đảm hệ tư tưởng của Đảng giữ vai trò chủ đạo, xây dựng quân đội tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, Đảng, Nhà nước và Nhân dân.

Giai đoạn 1986 - 1996 là mười năm đầu đất nước tiến hành công cuộc đổi mới trong bối cảnh quốc tế và khu vực có nhiều biến động sâu sắc. Sự khủng hoảng và sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu và Liên Xô khiến phong trào cộng sản và công nhân quốc tế lâm vào thoái trào; các thế lực thù địch đẩy mạnh chiến lược "diễn biến hòa bình"; tình hình tranh chấp chủ quyền tại Biển Đông diễn biến phức tạp. Ở trong nước, công cuộc đổi mới toàn diện đạt thành tựu bước đầu nhưng khủng hoảng kinh tế - xã hội còn gay gắt, đặt ra nhiều thách thức đối với công tác chính trị, tư tưởng. Đảng bộ Quân đội đã đề ra các chủ trương lãnh đạo đúng đắn, giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng trong Quân đội, song thực tiễn lãnh đạo cũng còn những hạn chế cần tổng kết. Luận án tiến sĩ lịch sử của nghiên cứu sinh Bùi Lê Phong với đề tài "Đảng bộ Quân đội lãnh đạo công tác tư tưởng từ năm 1986 đến năm 1996" (chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam) giải quyết khoảng trống học thuật: chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu độc lập, có hệ thống và toàn diện về tiến trình lãnh đạo công tác tư tưởng của Đảng bộ Quân đội giai đoạn này dưới góc độ khoa học Lịch sử Đảng.

Mục đích nghiên cứu của luận án là làm sáng tỏ sự lãnh đạo công tác tư tưởng của Đảng bộ Quân đội từ năm 1986 đến năm 1996; đúc rút một số kinh nghiệm để tham khảo, vận dụng vào hoạt động lãnh đạo công tác tư tưởng trong Quân đội hiện nay. Luận án xác định 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án.
2. Làm rõ những yếu tố tác động đến sự lãnh đạo của Đảng bộ Quân đội về công tác tư tưởng từ năm 1986 đến năm 1996 qua hai giai đoạn: 1986 - 1991 và 1991 - 1996.
3. Trình bày có hệ thống, phân tích, làm rõ chủ trương, sự chỉ đạo của Đảng bộ Quân đội về công tác tư tưởng (1986 - 1996).
4. Nhận xét, đánh giá ưu điểm, hạn chế, chỉ rõ nguyên nhân; đúc rút một số kinh nghiệm từ quá trình Đảng bộ Quân đội lãnh đạo công tác tư tưởng (1986 - 1996).

Về đối tượng nghiên cứu, luận án tập trung vào hoạt động lãnh đạo công tác tư tưởng của Đảng bộ Quân đội từ năm 1986 đến năm 1996. Phạm vi nghiên cứu được xác định cụ thể trên ba phương diện:

• Về nội dung: Khảo sát chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ Quân đội trên 4 nội dung trọng tâm: công tác giáo dục chính trị; công tác tuyên truyền, cổ động, thi đua; công tác văn hóa, văn nghệ; công tác báo chí, xuất bản.
• Về thời gian: Từ tháng 10-1986 (Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ IV) đến tháng 5-1996 (Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ VI), lấy mốc phân kỳ là Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ V (tháng 4-1991). Luận án cũng sử dụng các dữ liệu trước và sau thời gian này để bảo đảm tính liên tục lịch sử.
• Về không gian: Toàn bộ phạm vi hoạt động của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tổng quan lịch sử nghiên cứu của luận án bao gồm các công trình trong và ngoài nước thuộc ba nhóm chính:

Nhóm nghiên cứu về công tác tư tưởng của các nước trên thế giới: Các tác phẩm của V.I. Lênin và Đảng Cộng sản Liên Xô về công tác đảng, công tác chính trị trong các lực lượng vũ trang khẳng định vai trò của công tác tư tưởng trong xây dựng quân đội bằng chủ nghĩa Mác - Lênin; các sách nghiên cứu về xây dựng văn minh tinh thần trong quân đội Trung Quốc của Trung tâm Thông tin - Công nghệ - Môi trường Bộ Quốc phòng Việt Nam (1998) và cuốn sách "Công tác tuyên truyền tư tưởng trong thời kỳ mới" của Ban Tuyên huấn Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc (2005) nhấn mạnh 5 trọng điểm gồm xây dựng lý luận, hướng dẫn dư luận, giáo dục tư tưởng, hát vang giai điệu chính và xây dựng đội ngũ; luận án tiến sĩ của Thimsảo Đuôngchămpa (2015) nghiên cứu về nâng cao chất lượng giáo dục chính trị ở các trung đoàn bộ binh Quân đội nhân dân Lào.

Nhóm nghiên cứu chung về công tác tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam: Các công trình tiêu biểu gồm Trần Trọng Tân (1995) với cuốn "Góp phần đổi mới công tác lý luận - tư tưởng"; Lê Khả Phiêu (1997) với "Quốc phòng, an ninh trong công cuộc đổi mới đất nước"; Đào Duy Tùng (1999, 2015) với các tác phẩm về công tác tư tưởng và công tác tư tưởng trong thời kỳ đổi mới; Lương Khắc Hiếu (chủ biên, 2008) với giáo trình "Nguyên lý công tác tư tưởng"; Đào Duy Quát (chủ biên, 2010) với công trình "Công tác tư tưởng"; Nguyễn Danh Tiên (chủ biên, 2010) với "Đảng lãnh đạo công tác tư tưởng trong thời kỳ đổi mới"; Trần Thị Anh Đào (2014) về đào tạo cán bộ tư tưởng; Trần Thị Anh Đào và Phan Sỹ Thanh (đồng chủ biên, 2020) về chất lượng lãnh đạo công tác tư tưởng của Đảng.

Nhóm nghiên cứu về công tác tư tưởng trong Quân đội nhân dân Việt Nam: Bao gồm các bài viết, bài nói của Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh (1990) trong tác phẩm "Mấy vấn đề về quân sự và quốc phòng trong sự nghiệp đổi mới"; luận án của Trần Ngọc Tuệ (1996) về công tác lý luận trong quân đội; các công trình nghiên cứu và tổng kết của Tổng cục Chính trị (2000, 2002, 2020), Cục Tư tưởng - Văn hóa (2006), Viện Khoa học xã hội nhân văn quân sự Bộ Quốc phòng (2007), Đảng ủy Quân sự Trung ương (2008), Đảng bộ Quân đội nhân dân Việt Nam (2011), Cục Tuyên huấn (2014); các công trình chuyên khảo của Lê Minh Vụ (2008), Đinh Xuân Dũng (2016), bài viết của Nguyễn Trọng Nghĩa (2018) về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong Quân đội, và luận án tiến sĩ của Vũ Thành Trung (2020) khảo sát sự lãnh đạo của Đảng bộ Quân đội giai đoạn 1960 - 1968.

Khoảng trống nghiên cứu mà luận án giải quyết: Phần lớn các công trình đã công bố tiếp cận công tác tư tưởng dưới góc độ triết học, văn hóa học, khoa học quân sự hoặc tổng kết lịch sử công tác đảng, công tác chính trị qua các chặng đường dài (1944 - 2000, 1975 - 2005, 1975 - 2020), hoặc tập trung vào giai đoạn chiến tranh giải phóng. Chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu chuyên sâu, có hệ thống về quá trình Đảng bộ Quân đội lãnh đạo công tác tư tưởng trong thời kỳ 10 năm đầu đổi mới (1986 - 1996) dưới góc độ chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác tư tưởng và xây dựng quân đội kiểu mới của giai cấp công nhân. Luận án vận dụng định nghĩa của Từ điển Công tác đảng, công tác chính trị trong Quân đội nhân dân Việt Nam, xác định công tác tư tưởng trong quân đội bao gồm nghiên cứu phát triển lý luận, giáo dục truyền bá lý luận chính trị, tuyên truyền cổ động thi đua, văn hóa văn nghệ, báo chí xuất bản, xây dựng nhân cách quân nhân cách mạng và dự báo tư tưởng. Khung phân tích của luận án tập trung vào 4 nội dung: giáo dục chính trị; tuyên truyền, cổ động, thi đua; văn hóa, văn nghệ; báo chí, xuất bản.

Cơ sở thực tiễn của đề tài là toàn bộ hoạt động lãnh đạo của Đảng bộ Quân đội và sự chỉ đạo của các cơ quan chính trị, cán bộ chính trị các cấp trong toàn quân giai đoạn 1986 - 1996, được phản ánh qua hệ thống văn kiện, nghị quyết của Đảng, chỉ thị, kết luận của Đảng ủy Quân sự Trung ương, hướng dẫn của Tổng cục Chính trị, Cục Tuyên huấn và báo cáo thực tế của các đơn vị.

Phương pháp nghiên cứu chủ đạo là phương pháp lịch sử và phương pháp logic:

• Phương pháp lịch sử: Tái hiện khách quan, chân thực hoàn cảnh lịch sử, quá trình phát triển nhận thức, hoạch định đường lối và sự chỉ đạo của Đảng bộ Quân đội theo trình tự thời gian qua hai giai đoạn: 1986 - 1991 và 1991 - 1996.
• Phương pháp logic: Khái quát bản chất của tiến trình lịch sử, làm rõ quy luật vận động, hệ thống hóa các luận điểm, phân tích mối quan hệ giữa chủ trương lãnh đạo và kết quả chỉ đạo thực tiễn, từ đó rút ra các nhận xét về ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân và đúc kết các bài học kinh nghiệm.
• Các phương pháp bổ trợ: Phân tích, tổng hợp tư liệu văn kiện, so sánh lịch sử và thống kê tư liệu thực chứng để đối chiếu nhận thức và hành động qua từng thời kỳ.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

Chương 1 hệ thống hóa và phân tích các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế theo các nhóm chuyên đề, đồng thời đánh giá giá trị khoa học của các tài liệu đã công bố trên các mặt: nguồn tư liệu thực chứng, phương pháp tiếp cận và nội dung lý luận - thực tiễn. Tác giả chỉ ra rằng các công trình đi trước đã làm rõ vị trí, vai trò, nguyên tắc tính đảng, tính khoa học của công tác tư tưởng, cũng như tính tất yếu khách quan của công tác đảng, công tác chính trị trong quân đội. Tuy nhiên, các công trình chưa dựng lại bức tranh toàn diện về sự chuyển dịch trong nhận thức, chủ trương và chỉ đạo của Đảng bộ Quân đội đối với từng mặt của công tác tư tưởng trong mười năm đầu đổi mới (1986 - 1996). Trên cơ sở đó, chương 1 khẳng định tính cần thiết của đề tài và xác định các vấn đề trọng tâm cần tập trung nghiên cứu: các yếu tố tác động thuận lợi và khó khăn, nội dung chủ trương, sự chỉ đạo thực tế của Đảng bộ Quân đội qua hai giai đoạn phân kỳ, đánh giá ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân và đúc kết 4 kinh nghiệm lịch sử.

Chương 2: Chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ Quân đội về công tác tư tưởng (1986 - 1991)

Chương 2 trình bày bối cảnh lịch sử và thực tiễn công tác tư tưởng trong Quân đội giai đoạn 1986 - 1991. Tình hình quốc tế giai đoạn này chịu tác động nặng nề bởi sự khủng hoảng trầm trọng dẫn đến sụp đổ chế độ xã hội chủ nghĩa ở các nước Đông Âu và Liên Xô, cùng sự phát triển mạnh mẽ của cách mạng khoa học - công nghệ hiện đại. Ở trong nước, nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường bộc lộ các hiện tượng tiêu cực như buôn lậu, làm hàng giả, trốn thuế, suy giảm mức sống của người hưởng lương, trong đó có quân nhân; văn hóa phẩm độc hại xâm nhập xã hội.

Trước năm 1986 và trong những năm đầu đổi mới, quân đội đối mặt với nhiều khó khăn gay gắt về tư tưởng và tổ chức biên chế. Tác giả dẫn chứng số liệu lịch sử cụ thể phản ánh thực trạng tư tưởng, kỷ luật và quá trình tinh giản biên chế giai đoạn này:

Chỉ số / Sự kiện thực tế	Số liệu ghi nhận trong văn bản luận án
Tỷ lệ vi phạm kỷ luật trung bình toàn quân (1981 - 1985)	7%/năm
Vụ việc bắn, giết người nghiêm trọng (1981 - 1985)	900 vụ
Số vụ tự sát (1981 - 1985)	600 vụ
Số vụ và số quân nhân trốn ra nước ngoài (1981 - 1985)	675 vụ với 860 quân nhân
Đảng viên vi phạm kỷ luật (1981 - 1985)	6,4 vạn đảng viên (~4% tổng số đảng viên hằng năm)
Đảng viên bị xử lý kỷ luật và khai trừ (1981 - 1985)	Xử lý trên 2,5 vạn; khai trừ 6.100 đảng viên (có 12 cán bộ cao cấp, 972 cán bộ trung cấp)
Điều chuyển, hợp nhất đầu mối đơn vị (trong 2 năm 1987 và 1988)	41 đơn vị thuộc cơ quan quân khu, quân đoàn và tổng cục
Giải thể các đầu mối từ cấp tiểu đoàn đến sư đoàn (1987 - 1988)	71 đầu mối
Quy mô hội diễn nghệ thuật quần chúng chào mừng 30 năm Điện Biên Phủ và 40 năm Quốc khánh	47 đoàn nghệ thuật, 1.500 diễn viên tham gia

Về chủ trương lãnh đạo, Đảng bộ Quân đội đã quán triệt Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI (12-1986), Nghị quyết số 05-NQ/TW (6-1988) về xây dựng Đảng, Nghị quyết số 06-NQ/TW (3-1989) xác định các nguyên tắc chỉ đạo đổi mới, Nghị quyết số 07-NQ/TW (8-1989) về công tác tư tưởng trước tình hình quốc tế cấp bách, Nghị quyết số 08A-NQ/HNTW (3-1990) và Nghị quyết số 8B-NQ/HNTW (3-1990). Tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ IV (10-1986) và Hội nghị Quân chính toàn quân (12-1990), Đảng bộ Quân đội xác định phương hướng: kiên định sự lãnh đạo của Đảng đối với quân đội, đổi mới tư duy, lấy xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị làm cơ sở nâng cao chất lượng tổng hợp. Luận án chỉ rõ 5 mục tiêu cụ thể: nâng cao sự nhất trí với đường lối đổi mới của Đảng; bồi dưỡng phẩm chất đạo đức và tinh thần sẵn sàng chiến đấu; đổi mới giáo dục chính trị về nội dung, hình thức và phương pháp; đấu tranh chống biểu hiện hoài nghi, dao động tư tưởng; loại trừ tàn dư phong kiến, tư sản và lối sống thực dụng.

Sự chỉ đạo thực tế được triển khai đồng bộ trên 4 lĩnh vực:

• Công tác giáo dục chính trị: Quán triệt văn kiện Đại hội VI, các chuyên đề lý luận Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, giáo dục nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biên giới, hải đảo và nghĩa vụ quốc tế đối với Lào, Campuchia.
• Công tác tuyên truyền, cổ động, thi đua: Củng cố mạng lưới báo cáo viên, tuyên truyền viên; đẩy mạnh thi đua quyết thắng gắn với thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu và ổn định đời sống.
• Công tác văn hóa, văn nghệ: Tổ chức các hội diễn văn nghệ quần chúng quy mô lớn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, ngăn chặn văn hóa phẩm xấu độc.
• Công tác báo chí, xuất bản: Định hướng dư luận, tuyên truyền gương người tốt, việc tốt, đấu tranh phê phán các luận điệu phủ nhận thành quả cách mạng.

Chương 3: Chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ Quân đội về tăng cường công tác tư tưởng (1991 - 1996)

Chương 3 luận giải giai đoạn Đảng bộ Quân đội tăng cường công tác tư tưởng trước bối cảnh quốc tế có bước ngoặt căn bản: chế độ xã hội chủ nghĩa tại Liên Xô tan rã hoàn toàn vào cuối năm 1991, chủ nghĩa đế quốc đẩy mạnh âm mưu "diễn biến hòa bình", bạo loạn lật đổ và đòi "phi chính trị hóa" quân đội. Ở trong nước, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng (6-1991) thông qua Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, khẳng định chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng.

Tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ V (4-1991) và các kỳ hội nghị Đảng ủy Quân sự Trung ương, Đảng bộ Quân đội xác định chủ trương tăng cường công tác tư tưởng: giữ vững bản chất giai cấp công nhân, xây dựng bản lĩnh chính trị kiên định cho cán bộ, chiến sĩ, bảo đảm quân đội tuyệt đối trung thành với Đảng và chế độ trong mọi tình huống.

Sự chỉ đạo thực tiễn của Đảng bộ Quân đội giai đoạn 1991 - 1996 tập trung vào:

• Công tác giáo dục chính trị: Triển khai đổi mới căn bản chương trình giáo dục chính trị, lý luận trong các học viện, nhà trường và tại đơn vị cơ sở; quán triệt sâu sắc Cương lĩnh năm 1991, Hiến pháp năm 1992 và các nghị quyết Trung ương; nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên khoa học xã hội nhân văn.
• Công tác tuyên truyền, cổ động, thi đua: Tập trung tuyên truyền các thành tựu của công cuộc đổi mới; gắn phong trào thi đua quyết thắng với các cuộc vận động xây dựng môi trường văn hóa; phát huy vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên và Hội đồng quân nhân cơ sở.
• Công tác văn hóa, văn nghệ: Đẩy mạnh xây dựng đời sống văn hóa tinh thần lành mạnh ở đơn vị cơ sở, tăng cường trang bị sách báo, phương tiện nghe nhìn; chỉ đạo chặt chẽ các đoàn nghệ thuật quân đội giữ vững định hướng chính trị, chống thương mại hóa.
• Công tác báo chí, xuất bản: Tăng cường lãnh đạo Báo Quân đội nhân dân, Tạp chí Quốc phòng toàn dân và Nhà xuất bản Quân đội nhân dân; mở các chuyên trang, chuyên mục đấu tranh trực diện, sắc bén phản bác các quan điểm sai trái, thù địch đòi xóa bỏ điều 4 Hiến pháp và đòi phi chính trị hóa lực lượng vũ trang.

Chương 4: Nhận xét và kinh nghiệm

Chương 4 đưa ra những nhận xét khách quan về ưu điểm, hạn chế và chỉ rõ nguyên nhân của quá trình lãnh đạo:

• Về ưu điểm: Đảng bộ Quân đội đã nắm vững đường lối đổi mới của Đảng, đánh giá đúng tình hình, kịp thời hoạch định các chủ trương, biện pháp công tác tư tưởng phù hợp; chỉ đạo toàn diện 4 mặt công tác tư tưởng, giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng trong Quân đội; cán bộ, chiến sĩ kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, không bị dao động trước sự sụp đổ của hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu; đánh bại các âm mưu "diễn biến hòa bình", hoàn thành nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu và bảo vệ chủ quyền Tổ quốc.
• Về hạn chế: Công tác tư tưởng ở một số đơn vị có thời điểm còn lúng túng, chậm đổi mới nội dung và phương pháp; tính chiến đấu, tính thuyết phục chưa cao trước những hiện tượng tiêu cực nảy sinh từ cơ chế thị trường; việc nắm, quản lý và dự báo tư tưởng của cán bộ, chiến sĩ ở cơ sở có lúc chưa kịp thời, dẫn đến tình trạng vi phạm kỷ luật quân đội và pháp luật Nhà nước vẫn còn xảy ra; cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật bảo đảm cho công tác tư tưởng còn thiếu thốn.
• Về nguyên nhân: Nguyên nhân khách quan do tác động phức tạp của cuộc khủng hoảng hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới, mặt trái của kinh tế hàng hóa và đời sống bộ đội còn nhiều khó khăn, thiếu thốn. Nguyên nhân chủ quan là do một số cấp ủy, chỉ huy cơ sở nhận thức chưa đầy đủ về vị trí của công tác tư tưởng; năng lực, phẩm chất và phương pháp của một bộ phận cán bộ chính trị, báo cáo viên còn bất cập so với yêu cầu đổi mới.

Từ thực tiễn lãnh đạo giai đoạn 1986 - 1996, luận án đúc kết 4 bài học kinh nghiệm:

1. Thường xuyên quán triệt sâu sắc các quan điểm, nghị quyết của Đảng, kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với Quân đội.
2. Bám sát thực tiễn đất nước và quân đội, chủ động đổi mới toàn diện nội dung, hình thức, biện pháp công tác tư tưởng, kết hợp chặt chẽ công tác tư tưởng với công tác tổ chức và chính sách.
3. Phát huy sức mạnh tổng hợp của các tổ chức, lực lượng, các phương tiện tuyên truyền; chú trọng xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng có phẩm chất chính trị vững vàng và năng lực chuyên môn đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
4. Nâng cao tính chủ động, tính chiến đấu trong công tác tư tưởng; kết hợp chặt chẽ giữa "xây" và "chống", lấy "xây" làm chính, chủ động phòng ngừa và đấu tranh làm thất bại chiến lược "diễn biến hòa bình" và âm mưu "phi chính trị hóa" quân đội của các thế lực thù địch.

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án tự xác định các đóng góp mới cụ thể về mặt khoa học và thực tiễn:

Thứ nhất, luận án góp phần làm rõ thêm các yếu tố tác động tiêu cực đến tư tưởng và công tác tư tưởng trong Quân đội nhân dân Việt Nam giai đoạn 1986 - 1996, đặc biệt là những khó khăn bắt nguồn từ sự sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu và Liên Xô, cùng các mặt trái của nền kinh tế thị trường trong nước.

Thứ hai, luận án hệ thống hóa một cách khách quan, toàn diện quá trình hình thành chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ Quân đội về công tác tư tưởng qua hai thời kỳ (1986 - 1991 và 1991 - 1996) trên 4 nội dung: công tác giáo dục chính trị; công tác tuyên truyền, cổ động, thi đua; công tác văn hóa, văn nghệ; công tác báo chí, xuất bản.

Thứ ba, luận án đưa ra các nhận xét, đánh giá khách quan về ưu điểm, hạn chế, đồng thời phân tích rõ nguyên nhân chủ quan và nguyên nhân khách quan trong công tác lãnh đạo của Đảng bộ Quân đội giai đoạn 1986 - 1996.

Thứ tư, công trình đúc kết được 4 bài học kinh nghiệm có giá trị thực tiễn và lý luận, phục vụ cho việc vận dụng, nâng cao hiệu quả lãnh đạo công tác tư tưởng trong Quân đội hiện nay.

Về ý nghĩa thực tiễn, luận án cung cấp cơ sở dữ liệu và luận cứ khoa học cho các cơ quan tham mưu chiến lược của Đảng, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng trong hoạch định chính sách xây dựng quân đội về mặt chính trị; đóng góp tài liệu phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam và Công tác đảng, công tác chính trị tại các học viện, nhà trường; đồng thời là tài liệu tham khảo phục vụ đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Về hạn chế, luận án giới hạn phạm vi nghiên cứu ở cấp độ lãnh đạo của Đảng bộ Quân đội từ tháng 10-1986 đến tháng 5-1996 và tập trung phân tích 4 nội dung nghiệp vụ công tác tư tưởng chủ yếu. Văn bản chưa đi sâu khảo sát các diễn biến tâm lý cá nhân chi tiết ở từng quân binh chủng kỹ thuật đặc thù hoặc ở các đơn vị làm kinh tế quốc phòng độc lập.

Về hướng nghiên cứu tiếp, các công trình khoa học trong tương lai có thể tiếp tục mở rộng khảo sát giai đoạn sau năm 1996, nghiên cứu so sánh chuyên sâu về hiệu quả công tác tư tưởng giữa các lực lượng (quân chủng, binh chủng, lực lượng cơ động chiến lược và bộ đội biên phòng), hoặc nghiên cứu công tác tư tưởng trong bối cảnh tác chiến không gian mạng và chuyển đổi số quân sự.

Giá trị tham khảo

Luận án có giá trị tham khảo thiết thực đối với nhiều nhóm đối tượng:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên và giảng viên các chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Xây dựng Đảng và Chính quyền nhà nước, Triết học Mác - Lênin, Khoa học Chính trị: Bản luận án là tài liệu chuyên khảo tham khảo về phương pháp tiếp cận lịch sử - logic và cách xử lý nguồn tư liệu văn kiện quân sự trong thời kỳ đổi mới.
• Đội ngũ cán bộ chính trị, chính ủy, chính trị viên, cán bộ tuyên huấn các cấp trong lực lượng vũ trang: Tham khảo kinh nghiệm chỉ đạo thực tế về công tác tư tưởng trong các giai đoạn chuyển đổi phức tạp, xử lý mối quan hệ giữa công tác tư tưởng và công tác chính sách, giải quyết tư tưởng bộ đội trước các biến động tổ chức biên chế.
• Cơ quan chỉ đạo và nghiên cứu chiến lược quốc phòng: Cung cấp bài học kinh nghiệm thực tiễn phục vụ nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch và phòng, chống chiến lược "diễn biến hòa bình" trong tình hình mới.

Câu hỏi thường gặp

1. Phạm vi nội dung nghiên cứu của luận án được xác định gồm những mảng công tác nào?

Căn cứ Từ điển Công tác đảng, công tác chính trị trong Quân đội nhân dân Việt Nam và thực tiễn hoạt động của Quân đội giai đoạn 1986 - 1996, luận án xác định phạm vi nội dung nghiên cứu trên 4 mảng chính: 1) Công tác giáo dục chính trị; 2) Công tác tuyên truyền, cổ động, thi đua; 3) Công tác văn hóa, văn nghệ; 4) Công tác báo chí, xuất bản.

2. Thực trạng tình hình tư tưởng và vi phạm kỷ luật trong Quân đội giai đoạn 1981 - 1985 trước đổi mới được luận án ghi nhận qua các số liệu nào?

Văn bản luận án dẫn chứng số liệu lịch sử 5 năm (1981 - 1985): tỷ lệ vi phạm kỷ luật trung bình toàn quân lên tới 7%/năm; có 900 vụ bắn, giết người; 600 vụ tự sát; 675 vụ với 860 quân nhân trốn ra nước ngoài. Toàn quân có 6,4 vạn đảng viên vi phạm kỷ luật (chiếm khoảng 4% tổng số đảng viên hằng năm), trong đó xử lý kỷ luật trên 2,5 vạn và khai trừ 6.100 đảng viên (gồm 12 cán bộ cao cấp và 972 cán bộ trung cấp).

3. Quy mô điều chỉnh tổ chức lực lượng, tinh giản biên chế trong Quân đội những năm 1987 - 1988 diễn ra như thế nào?

Theo số liệu được luận án trích xuất, thực hiện chủ trương điều chỉnh lực lượng, trong hai năm 1987 và 1988, quân đội đã điều chuyển, hợp nhất 41 đơn vị thuộc cơ quan quân khu, quân đoàn và tổng cục; đồng thời giải thể 71 đầu mối tổ chức từ cấp tiểu đoàn đến sư đoàn và tương đương.

4. Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ IV (tháng 10-1986) xác định mục tiêu chung của công tác tư tưởng là gì?

Mục tiêu chung được xác định là: Công tác tư tưởng góp phần trực tiếp xây dựng Đảng bộ Quân đội trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức; nâng cao trình độ lãnh đạo và sinh hoạt Đảng, nhất là nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo đi đôi với cá nhân phụ trách; tăng cường tính chiến đấu, kết hợp chặt chẽ công tác tư tưởng với công tác tổ chức; làm cho Quân đội kiên định mục tiêu lý tưởng xã hội chủ nghĩa, bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ và bảo vệ độc lập chủ quyền của Tổ quốc.

5. Luận án đúc kết được bao nhiêu bài học kinh nghiệm từ quá trình lãnh đạo của Đảng bộ Quân đội giai đoạn 1986 - 1996?

Luận án đúc kết được 4 bài học kinh nghiệm lịch sử: 1) Thường xuyên quán triệt quan điểm, nghị quyết của Đảng, kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, giữ vững sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với Quân đội; 2) Bám sát thực tiễn, chủ động đổi mới nội dung, phương pháp công tác tư tưởng, kết hợp công tác tư tưởng với công tác tổ chức và chính sách; 3) Phát huy sức mạnh tổng hợp của các lực lượng, chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng vững vàng; 4) Nâng cao tính chủ động chiến đấu, kiên trì kết hợp "xây" và "chống", lấy "xây" làm chính, phòng chống hiệu quả âm mưu "phi chính trị hóa" quân đội.

Kết luận

Luận án tiến sĩ lịch sử của tác giả Bùi Lê Phong là một công trình nghiên cứu hệ thống, chuyên sâu về sự lãnh đạo của Đảng bộ Quân đội đối với công tác tư tưởng trong giai đoạn bước ngoặt lịch sử 1986 - 1996. Bằng phương pháp nghiên cứu lịch sử và logic chặt chẽ, luận án đã làm sáng tỏ các yếu tố tác động, quá trình hoạch định chủ trương và sự chỉ đạo thực tiễn trên 4 mặt công tác tư tưởng chủ chốt, đồng thời đưa ra những đánh giá khách quan về ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân. Bốn bài học kinh nghiệm được đúc kết từ công trình không chỉ có giá trị tổng kết lịch sử Đảng trong quân đội mà còn cung cấp cơ sở luận cứ khoa học quan trọng phục vụ công tác xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị trong tình hình hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu, 4 chương (10 tiết), kết luận, danh mục các công trình của tác giả đã công bố có liên quan đến đề tài luận án, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục. 10 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án 1. Những công trình nghiên cứu về công tác tư tưởng của một số nước trên thế giới A.

Cuốn sách đã khẳng định vai trò của con người tạo nên sức mạnh của quân đội. Trong xây dựng quân đội, nhiệm vụ hết sức quan trọng là hoàn thiện hệ thống huấn luyện và giáo dục, đào tạo về tư tưởng tâm lý, phát triển tinh thần của bộ đội. Tác giả khẳng định: Công tác tư tưởng có vị trí to lớn: “Xây dựng quân đội trước hết bằng biện pháp tư tưởng, bằng việc lĩnh hội những tư tưởng chủ nghĩa Mác - Lênin và bằng sự phấn đấu tích cực, thiết thực để thực hiện những tư tưởng đó” [97, tr. Nội dung giáo dục chính trị cho quân nhân là: Thế giới quan niềm tin cộng sản chủ nghĩa, chủ nghĩa Mác - Lênin, các văn kiện, cương lĩnh, nghị quyết của Đảng Cộng sản Liên Xô,.

với nhiều hình thức, phương pháp giáo dục phong phú, đa dạng, theo chương trình kế hoạch xác định. Đánh giá chất lượng giáo dục thông qua hành động, hành vi và việc làm hằng ngày của cán bộ, chiến sĩ, biểu hiện ở “tình cảm yêu mến đơn vị mình và qua đó, yêu mến toàn thể Hồng quân, khi người chiến sĩ đó tự hào rằng mình là chiến sĩ Hồng quân, phấn khởi vui mừng trước những thắng lợi của Hồng quân và đau buồn trước những thất bại của Hồng quân” [97, tr.Lênin Đảng Cộng sản Liên Xô bàn về công tác đảng, công tác chính trị trong các lực lượng vũ trang” [121]. Tác giả khẳng định: “Thắng lợi của Hồng quân đạt được chủ yếu là nhờ công tác tuyên truyền tích cực chủ nghĩa cộng sản; công tác cổ động chính trị và văn hóa - giáo dục trong quần chúng Hồng quân” [121, tr. Để nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền cổ động cần nắm chắc và vận dụng linh hoạt các 11 nguyên tắc: tính ứng biến, tính cụ thể, tính linh hoạt của các biện pháp và tính dễ hiểu của nó.

Đồng thời, các tập thể, cá nhân phải thường xuyên tìm tòi, sáng tạo ra những hình thức mới, những biện pháp mới, tránh tuyên truyền theo kiểu công thức kém hiệu quả. Vì vậy, “đừng bó hẹp trên những thủ đoạn cổ động thông thường, những bài diễn thuyết, những buổi mít tinh. Cần phát triển công tác cổ động của nhóm và các cá nhân trong Hồng quân” [121, tr. Lực lượng làm công tác cổ động là mọi cán bộ, đảng viên, quần chúng trong đơn vị, trước hết và chủ yếu là đội ngũ cán bộ, đảng viên, đặt dưới sự tổ chức, hướng dẫn của cán bộ lãnh đạo các cấp.

Tác giả cuốn sách đã chỉ rõ vị trí, vai trò công tác tư tưởng của Đảng Cộng sản Liên Xô: Là bộ phận cấu thành hết sức quan trọng trong hoạt động của Đảng, mục đích cao nhất của nó là biện giải về mặt lý luận đường lối của Đảng. Công tác tư tưởng có trọng trách: “Xây dựng con người phát triển toàn diện và có đời sống tinh thần phong phú, không ngừng nâng cao ý thức giác ngộ giai cấp của họ, phát triển tích cực sáng tạo của quần chúng” [203, tr. Công tác tư tưởng gồm 3 bộ phận: Hoạt động lý luận, tuyên truyền và cổ động; các bộ phận cấu thành công tác tư tưởng thống nhất hữu cơ với nhau và tác động lẫn nhau. Công tác tư tưởng có tính đảng, tính khoa học, tính trung thực, sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn, kết hợp công tác tư tưởng và công tác tổ chức, quan điểm đồng bộ, tính hệ thống, tính nhất quán và tính rõ ràng.

Trong đó, nguyên tắc tính Đảng là nguyên tắc nền tảng. Hình thức hoạt động công tác tư tưởng gồm: Công tác giáo dục chính trị tư tưởng, tuyên truyền và cổ động. Mỗi hình thức có mục đích, nội dung, biện pháp thực hiện; lãnh đạo công tác tư tưởng là một trong những nhiệm vụ cơ bản của Đảng Cộng sản Liên Xô trong sự nghiệp xã hội chủ nghĩa. Trung tâm Thông tin - Công nghệ - Môi trường Bộ Quốc phòng Việt Nam (1998), Xây dựng văn minh tinh thần với quân đội Trung Quốc [191].

Cuốn sách đã khẳng định: Xây dựng văn minh tinh thần là một trọng tâm 12 chiến lược phát triển xuyên thế kỷ - hiện đại hóa xã hội chủ nghĩa Trung Quốc, xây dựng chủ nghĩa xã hội mang màu sắc Trung Quốc. Trong xây dựng văn minh tinh thần xã hội chủ nghĩa, quân đội Trung Quốc được coi là lực lượng tiên phong. Trong đó, lấy trọng tâm là hình thành phát triển đạo đức xã hội chủ nghĩa, chú trọng “xây dựng thế giới quan, nhân sinh quan, giá trị quan đúng đắn” [191, tr. Nâng cao chất lượng tuyên truyền lý luận, đường lối, chính sách, quyết sách của Đảng Cộng sản Trung Quốc và Quân ủy Trung ương, những thành tựu và điển hình tiên tiến trong công cuộc xây dựng quân đội.

Xây dựng văn minh tinh thần phải “kiên trì nguyên tắc tính đảng” [191, tr.27] của công tác tuyên truyền; thúc đẩy xây dựng chính quy trong quân đội. được xác định là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của công tác chính trị tư tưởng trong quân đội Trung Quốc. Tác giả luận án đưa ra quan niệm: “Công tác tư tưởng là một bộ phận cấu thành rất quan trọng trong công tác xây dựng Đảng nhằm tác động có định hướng lên trạng thái và quá trình vận động của tư tưởng theo các quy luật riêng của nó để phát triển tiềm năng sáng tạo của tư tưởng nhằm góp phần xây dựng con người mới và xã hội mới” [202, tr. Công tác tư tưởng gồm 3 bộ phận: Công tác nghiên cứu lý luận, công tác tuyên truyền, công tác cổ động.

Nguyên tắc tiến hành công tác tư tưởng là tính đảng, tính khoa học, tính thực tiễn. Công tác tư tưởng phải đặt dưới sự lãnh đạo toàn diện, tuyệt đối, trực tiếp của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, phát huy vai trò của các tổ chức trong hệ thống chính trị; phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Lãnh đạo công tác tư tưởng cần xây dựng bộ máy và cán bộ làm công tác tư tưởng gọn nhẹ hiệu quả cao từ trung ương đến cơ sở; kết hợp công tác tư tưởng, công tác tổ chức, công tác kinh tế, đổi mới hoạt động thông tin đại chúng. Ban Tuyên huấn Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc (2005), Công tác tuyên truyền tư tưởng trong thời kỳ mới [4].

Nội dung cuốn sách khẳng 13 định: Công tác tuyên truyền tư tưởng là con đường quan trọng nhất để quán triệt đường lối, chủ trương, chính sách và thực hiện đường lối lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc, bảo đảm sự thống nhất tư tưởng trong toàn Đảng, toàn dân, hoàn thành tốt nhiệm vụ của Đảng. Đảng Cộng sản Trung Quốc đặc biệt coi trọng và phát huy đầy đủ vai trò của công tác tuyên truyền tư tưởng và hướng tới 5 trọng điểm đó là: “Xây dựng lý luận, hướng dẫn dư luận, giáo dục tư tưởng, hát vang giai điệu chính và xây dựng đội ngũ” [4, tr. Lấy giáo dục niềm tin vào lý tưởng làm cốt lõi; luôn giữ nguyên tắc tính đảng, toàn diện, kịp thời, chuẩn xác đường lối của Đảng; hướng vào phục vụ nhân dân, giữ vững đoàn kết, hướng dẫn quần chúng. Đội ngũ những người làm công tác tuyên truyền tư tưởng phải thực sự nhiệt tâm yêu nghề, có tinh thần trách nhiệm cao, giữ vững đường lối của Đảng, không dao động, có quan điểm quần chúng, một lòng một dạ phục vụ nhân dân; nhạy bén về chính trị, coi trọng hiệu quả thực tế, tránh hình thức chủ nghĩa.

Thimsảo Đuôngchămpa (2015), Nâng cao chất lượng giáo dục chính trị ở các trung đoàn bộ binh Quân đội nhân dân Lào hiện nay [143]. Tác giả luận án quan niệm công tác giáo dục là một bộ phận quan trọng trong công tác tư tưởng của Quân đội nhân dân Lào, “có vai trò đặc biệt quan trọng góp phần xây dựng trận địa chính trị, tư tưởng vững chắc ở các trung đoàn bộ binh Quân đội nhân dân Lào” [143, tr. Nội dung, hình thức giáo dục chính trị ở các trung đoàn bộ binh Quân đội nhân dân Lào rất phong phú, đa dạng, song cần coi trọng giáo dục truyền thống, phổ biến giáo dục pháp luật, giáo dục thông qua hoạt động của phong trào thi đua, các cuộc vận động, quán triệt nhiệm vụ, huấn luyện chiến đấu, xây dựng chính quy, rèn luyện kỷ luật,. Để nâng cao chất lượng giáo dục chính trị, trước hết cấp ủy, cán bộ các cấp cần tăng cường quán triệt, nắm vững nội dung, yêu cầu giáo dục chính trị, đề cao trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện; phát huy vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, tổ chức đảng và cán bộ chỉ huy, cán bộ chính trị trong tổ chức giáo dục chính trị; tích cực đổi mới chương trình, nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục chính trị; coi trọng bồi dưỡng kiến thức và năng 14 lực sư phạm của đội ngũ cán bộ giảng dạy chính trị và phát huy sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong công tác giáo dục chính trị.

Những công trình khoa học nghiên cứu về công tác tư tưởng của một số nước trên thế giới được nghiên cứu sinh lựa chọn tổng quan là những công trình tiêu biểu, gồm sách, tạp chí, luận án tiến sĩ. Các công trình đã đi sâu nghiên cứu về vị trí, vai trò của công tác tư tưởng trong tổng thể hoạt động của các đảng cộng sản; vai trò của công tác tư tưởng trong việc xây dựng lực lượng vũ trang, xây dựng con người. Tác giả của các công trình khoa học đã chỉ ra những nguyên tắc cơ bản, nội dung, hình thức, các hoạt động của công tác tư tưởng; khẳng định vai trò rất quan trọng của công tác tư tưởng trong hoạt động của đảng cộng sản và xây dựng lực lượng vũ trang; khẳng định cơ sở lý luận của công tác tư tưởng là chủ nghĩa Mác - Lênin; làm rõ các nội dung, hình thức, phương pháp tiến hành công tác tư tưởng gắn với thực tiễn ở mỗi nước. Đây là những vấn đề rất cần thiết, giúp nghiên cứu sinh có cách nhìn toàn diện về công tác tư tưởng, về công tác tư tưởng trong lực lượng vũ trang dưới sự lãnh đạo của các đảng cộng sản.

Những công trình nghiên cứu về công tác tư tưởng ở Việt Nam 1.