Đặt vấn đề Với xu thế giáo dục và đào tạo lấy người học làm trung tâm hiện nay, các giảng viên luôn không ngừng tìm tòi, hướng đến những phương pháp giáo dục hiệu quả, có thể tích cực hóa người học trong hoạt động dạy học. Sử dụng trò chơi ngôn ngữ trong dạy học là một phương pháp dạy học ngày càng được chú ý và nghiên cứu nhiều hơn. Trò chơi ngôn ngữ có thể dùng xen kẽ kết hợp với các phương pháp giảng dạy khác để hướng đến mục tiêu cung cấp các kiến thức: ngữ âm, chữ Hán, từ vựng, ngữ pháp và thực hành các kĩ năng nghe, nói, đọc viết ở mức cơ bản cho sinh viên; đồng thời tạo hứng thú giúp sinh viên có thể vừa học vừa chơi và dé dang ghi nhớ, sử dụng các kiến thức ngôn ngữ tự nhiên, hiệu quả. Khổng Tử đã từng dạy rằng: “Tri chỉ giả bất như hiếu chỉ giả, hiếu chỉ giả bất như lạc chỉ giả”, ứng dụng lời dạy đó trong học tập đại ý là biết mà học không bằng thích mà học, thích mà học không bằng vui say mà học.
Như vậy, khuyến khích sinh viên tự giác, say mê học tập thông qua trò chơi ngôn ngữ hoàn toàn có thể làm được điều này. Bài viết đề cập đến các nội dung liên quan đến sử dụng trò chơi ngôn ngữ trong giảng dạy. Tác giả cũng tim hiéu về tình hình sử dụng trò chơi ngôn ngữ cho sinh viên không chuyên tiếng Trung hiện nayở trường Đại học Sư Phạm Hà Nội thông qua phỏng vấn và khảo sát, từ đó đề xuất gợi ý các trò chơi ngôn ngữ thiết thực có tính ứng dụng cao trong giảng dạy. Khái niệm về trò chơi ngôn ngữ * Trường Đại học Sư phạm Hà Nội Có nhiều khái niệm về trò chơi ngôn ngữ do các học giả đưa ra.
Tuy nhiên trong bài viết này, tôi quan niệm theo từ điển Tiếng Việt của Hoàng Phê xác lập, “Trò chơi” là hoạt động bày ra đề vui chơi, giải trí. Còn “Ngôn ngữ” được định nghĩa là hệ thống những âm, những từ và những quy tắc kết hợp chúng, làm phương tiện đề giao tiếp chung cho một cộng đồng. Như vậy trò chơi ngôn ngữ là các hoạt động sử dụng phương tiện chính là ngôn ngữ, được lựa chọn và sử dụng trực tiếp trong dạy học - được thiết kế nhằm tăng cường và phát triển khả năng sử dụng ngôn ngữ của người chơi. Trò chơi ngôn ngữ mang mục đích nhất định, có quy định, luật chơi yêu cầu người chơi phải tuân thủ.
Theo Nguyễn Thị Minh (2018), “Trò chơi ngôn ngữ” được phân loại khác nhau tùy vào tinh chất, đặc điểm, tiêu chí, hình thức của trò chơi. Có thé phan loại theo tiêu chí dạy học, theo hình thức tổ chức , theo phạm vi ngoài giờ lên lớp và theo tiến trình bài học.Trong bài viết này, tôi chủ yếu tập trung hướng đến xây dựng các trò chơi trong các hoạt động khởi động, hình thành kiến thức mới; luyện tập, rèn luyện kĩ năng; củng cố kiến thức cho sinh viên không chuyên tiếng Trung trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Mục tiêu của việc sử dụng trò chơi ngôn ngữ trong giảng dạy Sử dụng trò chơi ngôn ngữ trong giảng dạy hoàn toàn phù hợp với tư tưởng cốt lõi trong đổi mới giáo dục — hướng tới hoạt động học tập, chủ động tích cực, góp phần thay đồi thói quen học tập thụ động. Việc sử dụng trò chơi ngôn ngữ hướng tới những mục tiêu chính sau: 2.
Tuân theo nguyên tắc dạy học láy người học làm trung tâm Trong quá trình tiền hành trò chơi, giảng viên là người cung cấp các thông tin va hỗ trợ người học khi cần thiết, còn người học chính là chủ thể tham gia trực tiếp vào trò chơi. Quá trình tham gia trò chơi ngôn ngữ yêu cầu người học phải tư duy, tìm tòi đáp án, cách giải quyết vấn đề, thậm chí bảo vệ quan điểm của mình. Như vậy người học chính là nhân tố quyết định nhịp điệu, không khí của trò chơi cũng như khối lượng kiến thức được phát triển trong trò chơi. Nói cách khác người học chính là trung tâm của mọi hoạt động.
Phát triển các kĩ năng ngôn ngữ cho người học Mỗi trò chơi đều mang một mục đích riêng, có những trò chơi yêu cầu người tham gia phải sử dụng ngôn ngữ đích để đạt được yêu cầu trò chơi, cũng có những trò chơi tích hợp kĩ năng nghe — nói, đọc — viết, nghe — viết. Vì vậy, việc vận dụng các trò chơi ngôn ngữ trong dạy học góp phần không nhỏ nhằm phát triển các kĩ năng ngôn ngữ cho người học. Tạo ra môi trường học tập chủ động, thú vi, than thiện Nói đến trò chơi là nói đến sự vui vẻ, thoải mái. Trò chơi ngôn ngữ cũng vậy — có thê xua tan không khí căng thăng của giờ học, giúp điều hướng sự chú ý của người học, tăng cường hứng thú, động lực học tập.
Tham gia mỗi trò chơi ngôn ngữ khiến người học vừa được thư giãn, đồng thời sẽ kích thích những động cơ tự nhiên để củng cố các kiến thức đã học. Mặt khác, đây cũng là tiền đề giúp người học dễ dàng tiếp thu các kiến thức của bài học. Khi tham gia trò chơi theo nhóm, người học sẽ hợp tác với nhau dé tìm ra đáp án, có những trò chơi mà người học sẽ phải sử dụng ngôn ngữ đích để trao đổi thông tin với nhau. Từ đó thúc đẩy sự chủ động trong việc khám phá kiến thức và tạo ra môi trường học tập gần gũi, thoải mái — học mà chơi, chơi mà học.
Thúc đây sự tương tác của người học Việc sử dụng trò chơi ngôn ngữ giúp tăng cường sự tương tác giữa người dạy với người học, người học với người học. Khi tham gia trò chơi ngôn ngữ, có những trò chơi theo hình thức cá nhân tham gia, nhưng đa phần sẽ hoạt động theo cặp, nhóm, tập thể. Do đó, đề thực hiện yêu cầu của trò chơi, sinh viên buộc phải phối hợp tốt với nhau nhằm giành chiến thắng. Nói khác đi, trò chơi ngôn ngữ giúp người dạy tạo sự kết nói tốt hơn với người học và chính những người học với nhau.
Cung cấp thông tin cân thiết cho người dạy Quá trình dạy học và kiểm tra đánh giá luôn gắn chặt với nhau. Tuy không phải công cụ chính thức kiểm tra kiến thức của sinh viên như các bài thỉ nhưng thông qua các trò chơi ngôn ngữ, người dạy thu được các kết quả, phản hồi ngay về kiến thức người học đã nắm được hay chưa nắm được là điều hết sức thiết thực và có ý nghĩa. Từ đó, người day tién hành tổng kết, củng cố các “lỗ hồng” kiến thức ngay sau trò chơi. Ngoài ra, qua quá trình tham gia trò chơi, người dạy cũng sẽ thu thập được thông tin về người học (điểm mạnh, điểm yếu, khả năng sử dụng ngôn ngữ đích.), người dạy còn tự điều chỉnh phương pháp dạy học và có phương án hỗ trợ thích hợp, thậm chí có được những gợi ý khi ra đề thi kiểm tra đánh giá.
Lưu ý trong việc sử dụng trò chơi ngôn ngữ trong giảng dạy 2. Tính khoa học, hệ thong và phù hợp của trò chơi Trò chơi cần được thiết kế bám sát nội dung bài học, có độ chính xác cao, phù hợp với số lượng và đối tượng người học, sắp xếp theo mức độ khó tăng dần, có như vậy trò chơi mới phát huy tác dụng trong việc đạt được mục tiêu bài học, bên cạnh đó giúp người học dễ dàng tiếp thu và vận dụng ngôn ngữ một cách tích cực nhất. Như vậy, 10 người dạy cần hết sức chú ý đến tính phù hợp về đối tượng, số lượng, nội dung toàn diện và hệ thống khi thiết kế mỗi trò chơi. Thông tin về trò chơi rõ ràng, đơn giản Trước khi tham gia trò chơi, người dạy cần đảm bảo tập thể lớp đều nắm được luật chơi.
Luật chơi cần được phổ biến trước trò chơi sao cho rành mạch, chính xác và đơn giản nhất có thê: thời gian, quy tắc, thưởng phạt. tốt nhất là được nêu rõ trong slide đã được chuẩn bị sẵn. Vì thời lượng học mỗi buổi không nhiều nên người dạy cần lưu ý thiết kế thời gian mỗi trò chơi không nên quá 10 phút ở giai đoạn sơ cấp. Nói cách khác là chú ý tổ chức trò chơi trong quỹ thời gian cho phép của buổi học.
Tuân thủ quy trình cơ bản của trò chơi Mỗi trò chơi mang mục đích, đặc thù, cũng như quy luật khác nhau. Tuy nhiên khi sử dụng các trò chơi, người dạy cần tuân thủ cơ bản các quy trình sau: - Chuân bị trò chơi (xác định mục đích, lựa chọn nội dung, thời lượng, thời điểm của trò chơi) - Hướng dẫn trò chơi (luật chơi, thưởng phạt, cách thức tiến hành) - Tiến hành trò chơi (có thể tiến hành chơi thử, sau đó chơi thật) - Nhận xét đánh giá (thái độ, khả năng giải quyết vấn đề, rút ra kiến thức bổ ích) 2. Mục tiêu trò chơi Khi xây dựng trò chơi, người dạy cần trả lời rõ ràng các câu hỏi: Trò chơi phù hợp với trình độ tiếng Trung của người chơi không? Sử dụng trò chơi nhằm thực hiện mục tiêu gì của bài học? (ôn tập củng cố hay học kiến thức mới?) Lựa chọn nội dung gì đề thực hiện mục tiêu đó? Trò chơi được tổ chức vào thời điểm nào? Trò chơi có mang tính thi đua, có sức hút với người chơi không? Trò chơi mang tính khả thi và hiệu quả không? 2. Tình hình sử dụng trò chơi ngôn ngữ trong giảng dạy cho sinh viên không chuyên trường Đại học Sư phạm Hà Nội Hiện nay sinh viên không chuyên trường Đại học Sư phạm học 2 học phần tiếng Trung Quốc | va tiếng Trung Quốc 2 trong thời gian là 90 tiết, tương đương với 6 tín chỉ.
Giáo trình được sử dụng để giảng dạy là: †ÿ4#¿4?# (3222434 ở BD , ALK AF thị WAAL, WERE, xuất bản năm 2010, gồm 30 bài học; tuy nhiên chương trình học chỉ đến bài 19 của giáo trình. 11 Đề nắm bắt được tình hình sử dụng trò chơi ngôn ngữ trong giảng dạy cho sinh viên không chuyên trường Đại học Sư phạm Hà Nội, tôi sử dụng phương pháp phỏng vấn trực tiếp và khảo sát các giảng viên của Bộ môn tiếng Trung Quốc. 6/8 thầy cô đều đã và đang sử dụng trò chơi ngôn ngữ trong giảng dạy tiếng Trung cho sinh viên không chuyên, tần suất cụ thể như sau: 3/8 thầy cô (chiếm 37,5%) thường sử dụng 1 trò chơi cho | bai hoc, có 2 thầy cô vài bài học mới sử dụng | tro choi va 1 giảng viên sử dụng nhiều hơn 1 trò chơi cho 1 bài học.