Kinh Tế Du Lịch Ở Các Tỉnh Bắc Trung Bộ Trong Hội Nhập Kinh Tế Quốc Tế

Khám phá tiềm năng kinh tế du lịch ở các tỉnh Bắc Trung Bộ trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và những cơ hội phát triển mới.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Lâm
• Người hướng dẫn: PGS,TS. An Như Hải
• Trường học: Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Kinh Tế Du Lịch Ở Các Tỉnh Bắc Trung Bộ Trong Hội Nhập Kinh Tế Quốc Tế
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ KINH TẾ DU LỊCH
• 1.1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài về kinh tế du lịch
• 1.2. Các công trình nghiên cứu trong nước về kinh tế du lịch
• 1.3. Khái quát kết quả các công trình nghiên cứu đã công bố và vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu về kinh tế du lịch
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ KINH TẾ DU LỊCH TRONG HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
• 2.1. Kinh tế du lịch và các bộ phận cấu thành kinh tế du lịch
• 2.2. Mối quan hệ giữa kinh tế du lịch với sự phát triển kinh tế - xã hội và các nhân tố ảnh hưởng đến kinh tế du lịch trong hội nhập kinh tế quốc tế
• 2.3. Kinh nghiệm phát triển kinh tế du lịch của nước ngoài có khả năng vận dụng ở Việt Nam nói chung và các tỉnh Bắc Trung Bộ nói riêng
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG KINH TẾ DU LỊCH Ở CÁC TỈNH BẮC TRUNG BỘ TRONG HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ TỪ NĂM 2000 ĐẾN NAY
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của các tỉnh Bắc Trung Bộ có ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế du lịch
• 3.2. Thực trạng kinh tế du lịch ở các tỉnh Bắc Trung Bộ trong hội nhập kinh tế quốc tế từ năm 2000 đến nay
• 3.3. Đánh giá thực trạng kinh tế du lịch ở các tỉnh Bắc Trung Bộ trong hội nhập kinh tế quốc tế từ năm 2000 đến nay
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN KINH TẾ DU LỊCH Ở CÁC TỈNH BẮC TRUNG BỘ TRONG HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
• 4.1. Bối cảnh và phương hướng phát triển kinh tế du lịch ở các tỉnh Bắc Trung Bộ đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030
• 4.2. Giải pháp chủ yếu nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế du lịch ở các tỉnh Bắc Trung Bộ trong hội nhập kinh tế quốc tế
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kinh Tế Du Lịch Ở Bắc Trung Bộ

Kinh tế du lịch ở các tỉnh Bắc Trung Bộ đang trở thành một lĩnh vực quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Vùng này không chỉ nổi bật với cảnh quan thiên nhiên đa dạng mà còn có nhiều di sản văn hóa quý giá. Sự phát triển của kinh tế du lịch không chỉ tạo ra nguồn thu nhập cho địa phương mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần có những chiến lược và chính sách hợp lý.

1.1. Đặc Điểm Tự Nhiên Và Văn Hóa Của Bắc Trung Bộ

Bắc Trung Bộ có nhiều bãi biển đẹp, hang động kỳ thú và các di tích lịch sử văn hóa. Những yếu tố này tạo nên tiềm năng lớn cho phát triển du lịch bền vững. Các tỉnh như Thanh Hóa, Nghệ An, và Thừa Thiên - Huế đều có những điểm đến hấp dẫn, thu hút du khách trong và ngoài nước.

1.2. Vai Trò Của Kinh Tế Du Lịch Trong Phát Triển Kinh Tế Vùng

Kinh tế du lịch đóng góp đáng kể vào GDP của các tỉnh Bắc Trung Bộ. Nó không chỉ tạo ra việc làm mà còn thúc đẩy các ngành kinh tế khác phát triển. Sự gia tăng lượng khách du lịch đã giúp cải thiện cơ sở hạ tầng và dịch vụ tại địa phương.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Kinh Tế Du Lịch Bắc Trung Bộ

Mặc dù có nhiều tiềm năng, kinh tế du lịch ở Bắc Trung Bộ vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Chất lượng dịch vụ chưa cao, sản phẩm du lịch còn đơn điệu và thiếu sự đa dạng. Hơn nữa, việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa cũng như môi trường tự nhiên chưa được chú trọng đúng mức.

2.1. Chất Lượng Dịch Vụ Du Lịch Còn Hạn Chế

Nhiều cơ sở lưu trú và dịch vụ du lịch chưa đáp ứng được yêu cầu của du khách. Việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong ngành du lịch vẫn còn thiếu, dẫn đến sự kém cạnh tranh so với các khu vực khác.

2.2. Thiếu Sự Đầu Tư Và Quản Lý Hiệu Quả

Nhiều dự án du lịch chưa được đầu tư đúng mức, dẫn đến tình trạng khai thác tài nguyên du lịch một cách tự phát. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và doanh nghiệp để phát triển bền vững.

III. Phương Pháp Thúc Đẩy Phát Triển Kinh Tế Du Lịch

Để phát triển kinh tế du lịch ở Bắc Trung Bộ, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp đồng bộ. Việc xây dựng chiến lược phát triển du lịch bền vững, kết hợp giữa bảo tồn văn hóa và phát triển kinh tế là rất cần thiết.

3.1. Xây Dựng Chiến Lược Phát Triển Du Lịch Bền Vững

Cần có một chiến lược tổng thể để phát triển du lịch bền vững, bao gồm việc bảo tồn các di sản văn hóa và thiên nhiên. Điều này không chỉ giúp thu hút du khách mà còn bảo vệ môi trường sống cho cộng đồng.

3.2. Đẩy Mạnh Quảng Bá Du Lịch

Việc quảng bá hình ảnh du lịch Bắc Trung Bộ cần được thực hiện mạnh mẽ hơn. Sử dụng các kênh truyền thông hiện đại để giới thiệu các điểm đến hấp dẫn sẽ giúp thu hút nhiều du khách hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu về kinh tế du lịch ở Bắc Trung Bộ đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Sự gia tăng lượng khách du lịch và doanh thu từ du lịch đã góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, cần tiếp tục theo dõi và đánh giá để có những điều chỉnh kịp thời.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Phát Triển Du Lịch

Sự gia tăng lượng khách du lịch đã giúp nâng cao thu nhập cho người dân và cải thiện cơ sở hạ tầng. Các tỉnh Bắc Trung Bộ đã có những bước tiến đáng kể trong việc phát triển sản phẩm du lịch.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Từ Các Tỉnh Khác

Học hỏi từ kinh nghiệm phát triển du lịch của các tỉnh khác sẽ giúp Bắc Trung Bộ rút ra được những bài học quý giá. Việc áp dụng các mô hình thành công sẽ giúp tăng cường hiệu quả trong phát triển kinh tế du lịch.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Kinh Tế Du Lịch Bắc Trung Bộ

Kinh tế du lịch ở Bắc Trung Bộ có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, để đạt được điều này, cần có sự đầu tư và quản lý hiệu quả. Việc phát triển bền vững sẽ giúp vùng này trở thành điểm đến hấp dẫn cho du khách trong và ngoài nước.

5.1. Tầm Nhìn Tương Lai Cho Kinh Tế Du Lịch

Cần xây dựng một tầm nhìn dài hạn cho phát triển kinh tế du lịch, tập trung vào việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa. Điều này sẽ giúp Bắc Trung Bộ trở thành một trong những điểm đến du lịch hàng đầu tại Việt Nam.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển

Chính phủ cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể cho ngành du lịch, từ việc đầu tư cơ sở hạ tầng đến việc đào tạo nguồn nhân lực. Sự hỗ trợ này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển bền vững của kinh tế du lịch.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Nghiên cứu "Kinh tế du lịch ở các tỉnh Bắc Trung Bộ trong hội nhập kinh tế quốc tế" của tác giả Nguyễn Thị Hồng Lâm (chuyên ngành Kinh tế chính trị, mã số 62 31 01 01, do PGS.TS. An Như Hải hướng dẫn tại Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, 2013) là một công trình tiên phong tiếp cận kinh tế du lịch dưới lăng kính kinh tế chính trị học tại một vùng kinh tế trọng điểm của Việt Nam. Trong bối cảnh Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và hội nhập sâu rộng vào các khuôn khổ hợp tác khu vực như Hành lang Kinh tế Đông - Tây (EWEC) và Tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng (GMS), du lịch không đơn thuần là một ngành dịch vụ kỹ thuật mà đã chuyển hóa thành ngành kinh tế tổng hợp mũi nhọn, giữ vai trò "xuất khẩu tại chỗ" quan trọng. Năm 2012, du lịch Việt Nam đón hơn 6,8 triệu lượt khách quốc tế (tăng gần 14% so với năm 2011) và 32,5 triệu lượt khách nội địa (tăng 8,3%), mang lại tổng thu nhập 160.000 tỷ đồng (tăng trên 23%).

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) trọng tâm mà luận án nhận diện là: các công trình trước đây (tiêu biểu như Lê Văn Minh 2006, Đỗ Cẩm Thơ 2007, Nguyễn Trùng Khánh 2012) chủ yếu tiếp cận du lịch dưới giác độ quản trị kinh doanh, marketing hay kinh tế vi mô thuần túy; hoặc nghiên cứu các địa bàn riêng lẻ (Hoàng Thị Ngọc Lan 2007 về Hà Tây, Trần Xuân Ảnh 2011 về Quảng Ninh). Chưa có công trình nào giải quyết một cách căn bản và hệ thống bản chất quan hệ sản xuất, sự vận động của lực lượng sản xuất, cơ chế phân phối lợi ích và tính tất yếu của liên kết kinh tế vùng trong kinh tế du lịch Bắc Trung Bộ dưới góc độ kinh tế chính trị trong điều kiện mở cửa thương mại dịch vụ quốc tế.

Luận án thiết lập 3 câu hỏi nghiên cứu và 3 giả thuyết tương ứng:

• RQ1: Bản chất, quy luật vận động và các nhân tố chi phối kinh tế du lịch vùng trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế dưới góc độ kinh tế chính trị là gì?
  Giả thuyết H1: Kinh tế du lịch là một hệ thống quan hệ kinh tế tổng hợp giữa lực lượng sản xuất du lịch và quan hệ sản xuất thích ứng, chịu sự tác động sâu sắc của cam kết mở cửa thị trường dịch vụ quốc tế.
• RQ2: Thực trạng phát triển kinh tế du lịch tại 6 tỉnh Bắc Trung Bộ giai đoạn 2000–2011 bộc lộ những mâu thuẫn, điểm nghẽn và thành tựu kinh tế - xã hội nào?
  Giả thuyết H2: Dù sở hữu tài nguyên tự nhiên và di sản văn hóa phong phú, kinh tế du lịch Bắc Trung Bộ phát triển chưa tương xứng do sự đứt gãy trong liên kết chuỗi giá trị liên vùng, tình trạng cát cứ hành chính ("mạnh ai nấy làm") và tính mùa vụ trầm trọng.
• RQ3: Những phương hướng, mô hình kinh tế và giải pháp đột phá nào có khả năng thúc đẩy kinh tế du lịch Bắc Trung Bộ phát triển bền vững đến năm 2020, tầm nhìn 2030?
  Giả thuyết H3: Tái cấu trúc quan hệ sở hữu, đa dạng hóa các thành phần kinh tế, liên kết cụm ngành dọc tuyến EWEC và nâng cao hàm lượng giá trị gia tăng trong sản phẩm du lịch sẽ tạo bước nhảy vọt về năng lực cạnh tranh cho vùng.

Khung lý thuyết của công trình được định vị trên nền tảng Kinh tế chính trị Mác - Lênin, Lý thuyết kinh tế vùng và Lý thuyết hội nhập kinh tế quốc tế. Phạm vi nghiên cứu bao trùm toàn bộ không gian kinh tế 6 tỉnh Bắc Trung Bộ (Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế) với diện tích tự nhiên 84.163,3 km² và quy mô dân số 16.556,7 nghìn người; thời gian phân tích thực trạng từ năm 2000 đến 2011/2012 và hoạch định giải pháp đến năm 2020, tầm nhìn 2030.

Literature Review và Positioning

Tổng quan tài liệu trong luận án được phân tích mạch lạc thành hai luồng nghiên cứu chính:

Luồng nghiên cứu quốc tế:

• Martin Oppermann và Kye-Sung Chon (1997) trong "Tourism in Developing Countries" phân tích các giai đoạn phát triển du lịch tại các nền kinh tế đang phát triển (1930–1960, 1970–1985, 1985–1993), làm rõ vai trò can thiệp của chính phủ và mô hình điểm đến ven biển.
• William Theobald (1994) trong "Global Tourism - The next decade" chỉ ra tác động đa chiều của du lịch toàn cầu và định hướng kế hoạch dài hạn.
• Susan A. Weston (1996) phân biệt ranh giới giữa sản phẩm vật chất và dịch vụ giải trí thương mại.
• S. Medlik (1991/1995) trong "Managing Tourism" khẳng định chính sách du lịch là sự kết hợp hữu cơ giữa kinh tế, chính trị và không gian lãnh thổ nhằm kiểm soát vòng đời của khu vực du lịch.
• John Tribe (1995) trong "The Economics of Leisure and Tourism" phân tích cấu trúc chi phí vận hành, doanh thu, lợi nhuận và tác động vĩ mô của giải trí - du lịch tới nền kinh tế.
• Robert Lanquar (1992, 1993) khẳng định kinh tế du lịch là một ngành công nghiệp biến tài nguyên, nhân lực và tư bản thành sản phẩm dịch vụ, đồng thời đề xuất chính sách giá mềm dẻo theo mùa vụ.
• Đổng Ngọc Minh và Vương Lôi Đình (2000) trong "Kinh tế du lịch và du lịch học" tổng kết quy luật chuyển đổi của du lịch Trung Quốc từ hoạt động đón tiếp ngoại giao sang ngành kinh tế mũi nhọn định hướng xã hội chủ nghĩa.

Luồng nghiên cứu trong nước:

• Vũ Đức Minh (2004) đi sâu vào hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực doanh nghiệp du lịch nhà nước.
• Nguyễn Thị Tú (2006) định hình 10 nhóm giải pháp phát triển du lịch sinh thái bền vững.
• Đỗ Cẩm Thơ (2007) xây dựng mô hình 10 tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh sản phẩm du lịch Việt Nam.
• Phạm Trung Lương (2008, 2010, 2012) nghiên cứu du lịch đảo ven bờ và cơ sở liên kết phát triển du lịch dọc hành lang kinh tế Đông - Tây.
• Nguyễn Anh Tuấn (2010) thiết lập khung lý thuyết năng lực cạnh tranh điểm đến của du lịch Việt Nam.
• Nguyễn Trùng Khánh (2012) đúc kết 7 bài học kinh nghiệm phát triển dịch vụ lữ hành quốc tế từ Trung Quốc, Malaysia và Thái Lan.
• GS.TS. Nguyễn Văn Đính và PGS.TS. Trần Thị Minh Hòa (2008) trong "Giáo trình Kinh tế du lịch" hệ thống hóa toàn diện các phạm trù cung - cầu, tính thời vụ và hiệu quả kinh tế - xã hội của du lịch.

Các cuộc tranh luận học thuật và định vị: Luận án chỉ ra hai quan điểm đối lập trong lý luận phát triển du lịch: một bên xem du lịch đơn thuần là hoạt động kinh doanh thương mại kỹ thuật vận hành theo cơ chế thị trường tự do; phía ngược lại nhấn mạnh tính xã hội hóa, vai trò điều tiết vĩ mô của nhà nước và mục tiêu bảo tồn giá trị văn hóa - an ninh quốc phòng. Định vị nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Hồng Lâm lấp đầy khoảng trống khi chứng minh rằng trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, kinh tế du lịch Bắc Trung Bộ không thể phát triển bằng các giải pháp phân tán mà bắt buộc phải giải quyết mâu thuẫn giữa tính liên kết kinh tế vùng với ranh giới hành chính địa phương.

So sánh quốc tế cho thấy kinh nghiệm phát triển du lịch của Trung Quốc (chuyển đổi thể chế quản lý, phát triển du lịch nội địa quy mô lớn) và Thái Lan (xây dựng thương hiệu quốc gia, liên kết chuỗi dịch vụ hàng không - lữ hành - khách sạn) là những bài học thực tiễn giúp luận án đúc rút khung giải pháp đặc thù cho vùng Bắc Trung Bộ.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng lý thuyết kinh tế chính trị vào một ngành dịch vụ hiện đại bằng cách chuẩn hóa định nghĩa:

"Kinh tế du lịch là một quan hệ kinh tế trong lĩnh vực cung ứng sản phẩm du lịch, bao gồm các quan hệ ngành, nghề là: kinh doanh lữ hành, kinh doanh lưu trú du lịch, kinh doanh vận chuyển khách du lịch, kinh doanh phát triển khu du lịch, điểm du lịch và kinh doanh dịch vụ du lịch khác, nhằm thoả mãn nhu cầu tinh thần của du khách, đem lại lợi ích kinh tế, chính trị, xã hội thiết thực cho nước làm du lịch và bản thân doanh nghiệp du lịch."

Công trình đã hệ thống hóa và phát triển các mệnh đề lý thuyết cốt lõi:

1. Mệnh đề về tính tất yếu khách quan: Kinh tế du lịch không sinh ra do ý muốn chủ quan mà là kết quả tất yếu của trình độ phát triển lực lượng sản xuất và phân công lao động xã hội.
2. Mệnh đề về bản chất kép của sản phẩm du lịch: Khác với hàng hóa vật chất thông thường bị tiêu hao sau tiêu dùng, giá trị của sản phẩm du lịch tồn tại và gia tăng trong cảm nhận của du khách; dịch vụ chiếm 80% - 90% tổng giá trị cấu thành và có đặc tính "sản xuất và tiêu dùng đồng thời", "tính không thể di chuyển" và "tính không chuyển đổi quyền sở hữu".
3. Mệnh đề về tính nhạy cảm và tính liên kết: Kinh tế du lịch có tính tổng hợp cao, đa ngành, đa thành phần, liên vùng và chịu ảnh hưởng trực tiếp của biến động địa chính trị, khí hậu và an ninh quốc phòng.
4. Mệnh đề về chuyển dịch quan hệ sản xuất: Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đòi hỏi tái cơ cấu quan hệ sở hữu, đa dạng hóa các thành phần kinh tế tham gia kinh doanh lữ hành, lưu trú, giải phóng tối đa sức sản xuất của cộng đồng địa phương.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp ba trụ cột lý thuyết lớn:

1. Học thuyết Hình thái Kinh tế - Xã hội và Kinh tế chính trị: Luận giải mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất du lịch (tài nguyên thiên nhiên, cơ sở hạ tầng, công nghệ, nguồn nhân lực) và quan hệ sản xuất du lịch (quan hệ sở hữu tư liệu sản xuất, tổ chức quản trị chuỗi cung ứng, phân phối giá trị thặng dư du lịch).
2. Lý thuyết Không gian Kinh tế và Cực tăng trưởng vùng (Regional Economic Growth Pole Theory): Khảo sát 6 tỉnh Bắc Trung Bộ không phải như các thực thể tách rời mà là một không gian du lịch thống nhất dọc dải duyên hải và trục hành lang EWEC (Quốc lộ 9, Quốc lộ 8, đường sắt Bắc - Nam).
3. Lý thuyết Lợi thế Cạnh tranh Điểm đến và Chuỗi giá trị toàn cầu: Phân tích cơ chế chuyển hóa tiềm năng tài nguyên (bãi biển Sầm Sơn, Cửa Lò, Thiên Cầm; Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng; Quần thể Cố đô Huế, Thành Nhà Hồ) thành sản phẩm du lịch có giá trị gia tăng cao đáp ứng cam kết gia nhập WTO.

Biên giới nghiên cứu (boundary conditions) được xác lập rõ: Khung phân tích tập trung vào các quan hệ kinh tế diễn ra trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN, chịu sự chi phối của thể chế nhà nước Việt Nam và các hiệp định thương mại tự do đa phương.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

• Triết lý nghiên cứu (Research Philosophy): Luận án vận dụng lập trường Duy vật biện chứng và Duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin kết hợp với chủ nghĩa thực chứng (Positivism) trong đo lường các đại lượng kinh tế.
• Thiết kế hỗn hợp (Mixed Methods): Kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp định tính trừu tượng hóa khoa học, phân tích - tổng hợp, logic kết hợp với lịch sử để khái quát quy luật kinh tế chính trị; đồng thời ứng dụng các công cụ phân tích định lượng, thống kê mô tả, phân tích chuỗi thời gian để lượng hóa thực trạng phát triển.
• Thiết kế đa cấp độ (Multi-level design):
  • Cấp độ vĩ mô: Đánh giá tác động của cam kết WTO, chiến lược phát triển du lịch quốc gia và các hiệp định GMS/EWEC.
  • Cấp độ trung mô (Meso-level): Phân tích cơ cấu kinh tế vùng Bắc Trung Bộ gồm 6 tỉnh liên kết.
  • Cấp độ vi mô: Đánh giá hiệu quả kinh doanh của các nhóm ngành lưu trú, lữ hành, vận chuyển và chất lượng nguồn nhân lực du lịch.

Quy trình nghiên cứu rigorous

• Thu thập dữ liệu thứ cấp chuẩn mực: Trích xuất chuỗi số liệu thống kê chính thống giai đoạn 2000–2011 từ Tổng cục Du lịch, Tổng cục Thống kê, Niên giám Thống kê 6 tỉnh (Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế) và các báo cáo quy hoạch của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
• Phương pháp chuyên gia và so sánh: Tiếp thu và đối sánh có chọn lọc các kết quả nghiên cứu từ các đề tài cấp Bộ và viện nghiên cứu chuyên ngành (Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch).
• Quy trình Tam giác hóa (Triangulation):
  • Tam giác hóa dữ liệu: Kết hợp số liệu lượng khách, doanh thu du lịch, số lượng cơ sở lưu trú với chỉ số đóng góp vào GDP vùng.
  • Tam giác hóa lý thuyết: Đối chiếu góc nhìn kinh tế chính trị với lý thuyết quản trị kinh doanh lữ hành và kinh tế học du lịch hiện đại.
• Độ tin cậy và giá trị: Hệ thống chỉ tiêu đánh giá được chuẩn hóa theo Hệ thống Tài khoản Quốc gia (SNA) và các tiêu chí phân loại cơ sở lưu trú của Tổng cục Du lịch Việt Nam.

Data và phân tích

• Đặc trưng mẫu nghiên cứu: Bao phủ toàn diện 6 địa phương thuộc vùng kinh tế Bắc Trung Bộ trên quy mô diện tích 84.163,3 km² và 16.556,7 nghìn dân.
• Cấu trúc dữ liệu và bảng biểu minh chứng:
  • Bảng 3.1 & Bảng 3.2: Phân tích số lượng và chất lượng cơ sở lưu trú du lịch Bắc Trung Bộ (2000–2011 và 2009–2011).
  • Bảng 3.3: Thực trạng phát triển sản phẩm du lịch giai đoạn 2000 đến nay.
  • Bảng 3.4 & Biểu đồ 3.6 - 3.8: Cơ cấu thu nhập từ khách du lịch phân theo địa phương và theo thành phần kinh tế (2000–2011).
  • Bảng 3.5 & Bảng 3.6: Tỷ lệ lao động và chất lượng nguồn nhân lực phân theo trình độ đào tạo (2005–2010).
  • Biểu đồ 3.1 - 3.5: Biến động lượng khách quốc tế, cơ cấu thị trường khách quốc tế và so sánh khách nội địa với các vùng khác trên cả nước.
  • Biểu đồ 3.10: Chuyển dịch cơ cấu ngành trong GDP vùng Bắc Trung Bộ (2006–2011).
  • Bảng 4.1 & Bảng 4.2: Bảng cam kết mở cửa dịch vụ theo WTO và mô hình dự báo các chỉ tiêu tăng trưởng đến 2020.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Nghịch lý giữa tiềm năng di sản và hiệu quả kinh tế: Bắc Trung Bộ sở hữu mật độ di sản thế giới dày đặc (Thành Nhà Hồ, Quần thể Di tích Cố đô Huế, Nhã nhạc Cung đình, Phong Nha - Kẻ Bàng) và bờ biển dài với các bãi tắm danh tiếng (Sầm Sơn, Cửa Lò, Thiên Cầm), nhưng tổng thu nhập du lịch chiếm tỷ trọng rất khiêm tốn so với vùng Bắc Bộ và Đông Nam Bộ.
2. Sự đứt gãy chuỗi giá trị và tính liên kết lỏng lẻo: Hoạt động khai thác du lịch diễn ra ở dạng tự phát, "mạnh ai nấy làm" giữa 6 tỉnh. Sản phẩm du lịch trùng lặp, chương trình tour đơn điệu, thiếu các sản phẩm có giá trị gia tăng cao (MICE, du lịch sinh thái cao cấp, du lịch đêm) và thiếu thương hiệu chung của toàn vùng.
3. Điểm nghẽn nghiêm trọng về hạ tầng và tính mùa vụ: Hoạt động kinh tế du lịch mang tính thời vụ sâu sắc (tập trung vào mùa hè cho du lịch biển), dẫn đến tình trạng "mùa thịnh thì quá tải, mùa suy thì thiết bị và nhân sự nhàn rỗi", gây lãng phí nguồn lực vốn và lao động xã hội.
4. Cơ cấu thành phần kinh tế chuyển dịch tích cực nhưng chưa tối ưu: Tỷ trọng kinh tế tư nhân và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài trong cơ cấu doanh thu du lịch tăng lên, phá vỡ thế độc quyền bao cấp; tuy nhiên quy mô doanh nghiệp còn nhỏ lẻ, năng lực tài chính và sức cạnh tranh quốc tế yếu.
5. Chất lượng nguồn nhân lực thấp so với yêu cầu hội nhập: Lao động trực tiếp trong ngành du lịch tuy tăng về quy mô (Biểu đồ 3.9) nhưng tỷ lệ qua đào tạo chuyên nghiệp còn thấp, đặc biệt khan hiếm nhân lực quản trị cao cấp và hướng dẫn viên thành thạo các ngoại ngữ hiếm.

Implications đa chiều

• Về mặt lý luận: Luận án khẳng định phát triển kinh tế du lịch vùng phải được xem là một quá trình hoàn thiện quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất của lực lượng sản xuất trong nền kinh tế thị trường mở cửa.
• Về phương pháp luận: Thiết lập mô hình phân tích kinh tế du lịch đa chiều, tích hợp chuỗi giá trị ngành với không gian liên kết lãnh thổ (liên tỉnh, hành lang EWEC, tiểu vùng GMS).
• Về ứng dụng thực tiễn:
  • Chuyển hướng khai thác sản phẩm từ "đơn ngành - đơn điểm" sang "chuỗi sản phẩm chuyên đề liên vùng" (Con đường Di sản Miền Trung, du lịch hoài niệm chiến trường xưa Quảng Trị - Thừa Thiên Huế, du lịch khám phá hang động Quảng Bình).
  • Khắc phục tính mùa vụ thông qua đa dạng hóa loại hình du lịch mùa đông (hội nghị MICE, du lịch sinh thái, tâm linh, nghỉ dưỡng suối khoáng).
• Về chính sách vĩ mô:
  • Thành lập Ban Điều phối Phát triển Du lịch Vùng Bắc Trung Bộ nhằm thống nhất quy hoạch không gian, chia sẻ dữ liệu và triển khai chiến dịch marketing chung.
  • Hoàn thiện cơ chế "đổi đất lấy hạ tầng", phát hành trái phiếu địa phương thu hút vốn FDI và xã hội hóa đầu tư vào các khu du lịch biển quốc gia.
  • Thực thi nghiêm ngặt quy định bảo tồn di sản gắn liền với đánh giá tác động môi trường du lịch, bảo đảm hài hòa quốc phòng - an ninh.

Limitations và Future Research

• Hạn chế nghiên cứu:
  • Nguồn số liệu định lượng dừng ở mốc 2011/2012, chưa phản ánh các cú sốc vĩ mô giai đoạn sau hoặc biến động đột biến của kinh tế thế giới.
  • Chưa áp dụng các mô hình định lượng vi mô phức tạp (như mô hình cấu trúc tuyến tính SEM, mô hình cân bằng tổng thể khả tính CGE) để đo lường độ co giãn của cầu du lịch theo biến động giá và tỷ giá hối đoái.
  • Phạm vi khảo sát chưa đi sâu vào từng hành vi tiêu dùng vi mô của các phân khúc khách quốc tế cao cấp.
• Hướng nghiên cứu tương lai:
  • Đánh giá tác động của kinh tế số, công nghệ 4.0 và các nền tảng OTA (Online Travel Agency) đối với chuỗi phân phối du lịch Bắc Trung Bộ.
  • Nghiên cứu mô hình kinh tế tuần hoàn và du lịch xanh thích ứng với biến đổi khí hậu tại dải ven biển miền Trung.
  • Phân tích kinh tế lượng về tác động lan tỏa (spillover effects) của hạ tầng giao thông cao tốc Bắc - Nam đối với sự gia tăng giá trị kinh tế du lịch vùng.

Tác động và ảnh hưởng

• Giá trị học thuật: Đóng vai trò là tài liệu tham khảo nền tảng cho các nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Kinh tế chính trị, Kinh tế phát triển và Quản lý du lịch khi tiếp cận vấn đề kinh tế vùng.
• Chuyển đổi ngành du lịch địa phương: Cung cấp luận cứ khoa học để các Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch của 6 tỉnh Bắc Trung Bộ tái định hình quy hoạch sản phẩm, chấm dứt tình trạng triệt tiêu lợi thế cạnh tranh lẫn nhau.
• Tác động chính sách: Đóng góp trực tiếp vào quá trình cụ thể hóa Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn 2030 và Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch vùng Bắc Trung Bộ của Chính phủ.
• Lợi ích xã hội: Thúc đẩy tạo việc làm, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn ven biển sang dịch vụ, nâng cao thu nhập cho cộng đồng dân cư địa phương thông qua phát triển du lịch cộng đồng bền vững.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giới học thuật: Tiếp cận khung lý luận kinh tế chính trị về phát triển kinh tế du lịch cấp vùng và phương pháp luận tổng hợp tài liệu chuyên sâu.
• Nhà hoạch định chính sách cấp trung ương và địa phương: Sở hữu hệ thống giải pháp đồng bộ từ thể chế quản lý, quy hoạch hạ tầng đến phân bổ ngân sách xúc tiến thương hiệu vùng.
• Doanh nghiệp kinh doanh du lịch (Lữ hành, Lưu trú, Vận tải): Nắm bắt xu hướng thị trường, cam kết WTO và các cơ hội liên kết tour tuyến dọc trục EWEC để tối ưu hóa hiệu quả đầu tư.
• Cộng đồng dân cư tại điểm đến: Hưởng lợi gián tiếp từ các khuyến nghị phát triển du lịch gắn liền với sinh kế bền vững và bảo tồn môi trường sinh thái.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?
   Trả lời: Luận án đã mở rộng phạm trù kinh tế chính trị vào kinh tế du lịch, làm sáng tỏ bản chất của kinh tế du lịch là tổng hòa các quan hệ kinh tế giữa 5 nhóm ngành (lữ hành, lưu trú, vận chuyển, phát triển điểm đến, dịch vụ bổ trợ) trong mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất ở cấp độ vùng lãnh thổ.
2. Điểm mới về phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây?
   Trả lời: So với nghiên cứu của Đỗ Cẩm Thơ (2007) hay Nguyễn Trùng Khánh (2012), công trình này kết hợp phương pháp luận kinh tế chính trị trừu tượng hóa khoa học với phân tích không gian kinh tế vùng tổng thể 6 tỉnh, giải quyết triệt để mâu thuẫn giữa địa giới hành chính và không gian kinh tế du lịch.
3. Phát hiện thực nghiệm gây bất ngờ nhất là gì?
   Trả lời: Tỷ trọng tài nguyên di sản tự nhiên/văn hóa của Bắc Trung Bộ chiếm vị trí dẫn đầu cả nước nhưng hiệu suất thu nhập du lịch lại nằm ở nhóm thấp nhất; nguyên nhân gốc rễ không nằm ở thiếu vốn mà nằm ở sự phân mảnh của quan hệ sản xuất và cơ chế liên kết vùng.
4. Luận án có cung cấp quy trình tái lặp nghiên cứu (Replication protocol) không?
   Trả lời: Có, luận án xây dựng hệ thống chỉ tiêu đánh giá kinh tế du lịch chuẩn mực (khách du lịch, thu nhập, GDP ngành, cơ cấu thành phần kinh tế, chất lượng nhân lực) dựa trên số liệu SNA chính thống, cho phép tái lặp phương pháp để đánh giá các vùng kinh tế du lịch khác như Tây Nguyên hay Đồng bằng sông Cửu Long.
5. Chương trình nghiên cứu 10 năm được phác thảo như thế nào?
   Trả lời: Luận án xác lập lộ trình đến năm 2020 và tầm nhìn 2030 với các mốc: hoàn thiện cơ sở hạ tầng giao thông kết nối cửa khẩu EWEC, chuẩn hóa chất lượng cơ sở lưu trú đạt chuẩn quốc tế, và chuyển dịch cơ cấu sản phẩm sang du lịch sinh thái - văn hóa có giá trị gia tăng cao.

Kết luận

1. Hệ thống hóa và làm sâu sắc thêm cơ sở lý luận về kinh tế du lịch dưới góc độ kinh tế chính trị, định vị du lịch là một ngành kinh tế dịch vụ tổng hợp có tính liên kết vùng và tính nhạy cảm cao.
2. Khái quát hóa quy luật vận động của sản phẩm du lịch với đặc trưng phi vật thể, dịch vụ chiếm 80% - 90% giá trị và sự đồng thời giữa sản xuất và tiêu dùng.
3. Đánh giá toàn diện thực trạng kinh tế du lịch 6 tỉnh Bắc Trung Bộ giai đoạn 2000–2011, chỉ rõ các điểm nghẽn về hạ tầng, tính mùa vụ, nhân lực và sự thiếu hụt liên kết vùng.
4. Dự báo các chỉ tiêu tăng trưởng và cam kết mở cửa theo WTO, xác định phương hướng phát triển kinh tế du lịch vùng đến năm 2020, tầm nhìn 2030.
5. Đề xuất hệ thống 6 nhóm giải pháp đột phá: hoàn thiện thể chế quản lý vùng, phát triển hạ tầng kết nối EWEC, đa dạng hóa sản phẩm khắc phục tính mùa vụ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xúc tiến quảng bá chuyên nghiệp và bảo vệ tài nguyên môi trường.
6. Mở ra 3 hướng nghiên cứu tiếp nối về: chuyển đổi số du lịch vùng, kinh tế tuần hoàn trong du lịch biển đảo và lượng hóa hiệu ứng lan tỏa kinh tế vĩ mô của mạng lưới giao thông liên vùng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ KINH TẾ DU LỊCH Đến nay ở nhiều nước trên thế giới, du lịch đã trở thành ngành kinh tế mũi nh ọn góp phần quan trọng cho thu nhập quốc dân, giải quyết việc làm cho người lao động. KTDL ngày càng có vị trí và vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. Nhận thức được tầm quan trọng của KTDL, nhiều nhà nghiên cứu và tổ chức thực tiễn đã có nh ững nghiên cứu chuyên sâu về khu vực kinh tế này và đã có những đóng nhất định cho sự phát triển của ngành. Dưới đây là tổng quan những công trình chủ yếu nghiên cứu về du lịch, KTDL ở trong và ngoài nước đã công bố từ trước đến nay, nhất là trong 15 năm trở lại đây.

CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU Ở NƯỚC NGOÀI VỀ KINH TẾ DU LỊCH Những nghiên cứu về KTDL của các nước trên thế giới đã hư ớng vào các vấn đề giải thích phạm trù phản ánh hiện tượng hoạt động về kinh doanh, dịch vụ du lịch, các bộ phận cấu thành và các hình thức dịch vụ du lịch, quan hệ cung - cầu và cơ chế vận hành hoạt động kinh doanh du lịch, trong đó, tiêu biểu là các công trình: - “Tourism in Developing Countries” (Du lịch ở các nước đang phát triển) của hai tác giả Martin Oppermann và Kye - Sung Chon, được xuất bản bởi Nxb International Thomson Business Press vào năm 1997. Nội dung cuốn sách tập trung phân tích những vấn đề sau: sự phát triển du lịch ở các nước đã và đang phát triển, trong đó tác giả nhấn mạnh về quá trình nghiên cứu du lịch tại các đất nước đang phát triển theo nhiều giai đoạn: 1930-1960, 1970-1985 và 1985-1993. Đồng thời, công trình này còn đ ề cập đến mối liên hệ giữa chính phủ và du lịch, các mô hình phân tích phát triển du lịch, các phương 7 pháp đo lường phát triển du lịch quốc tế, sự phát triển các điểm đến du lịch như khu nghỉ mát ven đồi hay ven biển, các khu du lịch vùng ngoại ô. - Công trình: “Global Tourism - The next decade” (Du lịch toàn cầu - Thập kỷ tới) do tác giả William Theobald viết và được Nxb Butterworth - Heinemann Ltd xuất bản năm 1994.

Công trình này giới thiệu về khái niệm và phân loại du lịch; xác định những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của du lịch; định hướng và kế hoạch phát triển du lịch; vai trò du lịch đối với hòa bình thế giới. Ở công trình nghiên cứu này, tác giả đã làm rõ du l ịch là một trong những nguồn lực lớn thúc đẩy nền hòa bình, hữu nghị và hiểu biết lẫn nhau. Khi mọi người đi du lịch khắp nơi trên thế giới và hiểu biết về nhau, về phong tục tập quán của nhau cũng như đánh giá cao về cá nhân con người của mỗi quốc gia, từ đó các quốc gia sẽ xây dựng được sự hiểu biết quốc tế, điều này có thể cải thiện rõ rệt nền hòa bình thế giới. - Công trình: “Leisure and Tourism” (Giải trí và Du lịch) của các tác giả John Ward, Phil Higson và William Campbell, Nxb Stanley Thornes Ltd, xuất bản năm 1994.

Nội dung nghiên cứu về ngành công nghiệp du lịch và giải trí được thực hiện thông qua việc phân tích các hình mẫu và xu hướng, các sản phẩm và dịch vụ trong ngành du lịch và giải trí cũng như các tác đ ộng của nó đến kinh tế, xã hội, văn hóa hay môi trường. Ngoài ra, nội dung nghiên cứu còn đề cập đến vấn đề tiếp thị, cung cấp các dịch vụ thông tin quản lý, việc lên kế hoạch và đánh giá các sự kiện cũng như các ngu ồn cơ sở hạ tầng cho các dự án du lịch và giải trí. - Công trình: “The Business of Rural Tourism International Perspectives” (Quan điểm quốc tế về việc phát triển kinh doanh du lịch tại khu vực nông thôn) của hai tác giả Stephen J. Page và Don Getz, được Nxb International Thomson Business Press xuất bản năm 1997.

Nội dung nghiên cứu đề cập đến những vấn đề chính như: chính sách, kế hoạch, các tác động của nghiên cứu về việc thương mại du lịch tại khu vực nông thôn, trong đó tác giả phân tích về vấn đề tài chính cũng như quảng bá cho du lịch tại khu vực 8 nông thôn, đồng thời nêu ra một số mô hình mẫu tại các nước như Mỹ, Canada, Trung Quốc, Đức, Úc, Niu Dilân… và một số tác động đối với việc phát triển loại hình du lịch tại khu vực này. - Công trình: “Commercial Recreation & Tourism - An Introduction to Business Oriented Recreation” (Giải trí Thương mại và Du lịch - Sự giới thiệu về giải trí định hướng kinh doanh), của tác giả Susan A.Weston, Nxb Brown & Benchmark, được xuất bản năm 1996. Nội dung nghiên cứu đưa ra khái niệm và phân tích nguồn gốc của ngành thương mại giải trí và du lịch, trong đó tác giả nêu ra các tên gọi đa dạng được sử dụng để miêu tả về ngành thương mại giải trí và du lịch; miêu tả sứ mệnh của ngành này; giải thích sự khác biệt giữa sản phẩm và dịch vụ; giới thiệu những địa điểm mà thương mại giải trí và du lịch có thể diễn ra; giới thiệu các cơ hội nghề nghiệp cho các ứng viên tốt nghiệp ngành này. Bên cạnh đó, tác giả cũng đề cập đến vấn đề quản lý và tổ chức sự kiện, vấn đề về lưu trú; thực phẩm và đồ uống, vấn đề quản lý nghề nghiệp, đồng thời cuốn sách cũng phân tích về các ngành công nghiệp có tính chất tương đồng.

- Công trình: “Managing Tourism” (Quản lý Du lịch) được giáo sư S. Medlik viết vào năm 1991, được tái xuất bản vào năm 1995 bởi Nxb Butterworth - Heinemann Ltd. Nghiên cứu tập trung vào những nội dung chính sau: “Tương lai - Phân tích - Kế hoạch”, trong đó tác giả phân tích và trả lời các câu hỏi về khả năng đóng góp của các cuộc nghiên cứu tương lai đối với chính sách về du lịch, vòng đ ời của khu vực du lịch liệu có thể được kiểm soát? Tác giả đã cho rằng: Trong du lịch, các chính sách phải dựa trên một kết hợp chặt chẽ của kinh tế, chính trị, xã hội và các đối tượng về không gian. Những đối tượng này phải được đặt vào một khuôn khổ mang tính quyết định mà chức năng chính của nó là việc đạt được mục tiêu với những ý nghĩa cụ thể trong một khoảng thời gian nhất định.

Thiết lập chính sách trong du lịch không phải là một nhiệm vụ phức tạp với chính phủ, mà là việc phát triển 9 thông qua sự cộng tác với các tổ chức du lịch và ngành công nghiệp du lịch. Ngoài ra, công trình còn đề cập về khái niệm sản phẩm, sự cạnh tranh trong ngành hàng không, sự quảng bá sản phẩm và điểm đến, sự quản lý du lịch, giới hạn cũng như thách th ức đối với ngành du lịch. - Công trình: “The Economics of Leisure and Tourism” (Kinh tế học về Giải trí và Du lịch) của tác giả John Tribe, được Nxb Butterworth - Heinemann Ltd xuất bản vào năm 1995. Nội dung công trình xoay quanh các vấn đề về tổ chức và quảng bá hoạt động Giải trí và Du lịch; Giải trí và Du lịch tương quan với môi trường quốc tế; tác động của Giải trí và Du lịch đối với nền kinh tế quốc gia; Giải trí và Du lịch với các vấn đề về môi trường, sự đầu tư về Giải trí và Du lịch.

Trong tiểu mục: Sự đầu tư về Giải trí, tác giả đề cập đến các nhân tố tác động đến sự đầu tư các dự án như: lợi nhuận, doanh thu, chi phí vận hành v.v… Các công trình trên nghiên cứu về du lịch, du lịch giải trí ngoài trời, marketing du lịch, luật du lịch, du lịch ở các nước đang phát triển, các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển du lịch… trong đó đã có một số quan tâm đến KTDL và quản lý KTDL. Ngoài ra, bằng tiếng Anh và một số thứ tiếng khác, đã có một số công trình nghiên cứu về du lịch và KTDL đã đư ợc dịch ra Tiếng Việt như: - Công trình: “Kinh tế du lịch” của tác giả Robert Lanquar, Nxb Thế giới, năm 1993. Trong công trình này tác gi ả đã kh ẳng định: KTDL đó là ngành công nghiệp vì nó là toàn bộ những hoạt động nhằm khai thác các của cải của du lịch, nhằm biến các tài nguyên nhân lực, tư bản và nguyên liệu thành dịch vụ và sản phẩm. Đồng thời, tác giả cuốn sách đã giới thiệu những vấn đề về tình hình và ảnh hưởng của du lịch đến nền kinh tế.

Yêu cầu về du lịch, sự tiêu dùng của du lịch, sản xuất cho du lịch, đầu tư du lịch. Những công cụ và phương tiện phân tích kinh tế học du lịch và kinh doanh du lịch. - Công trình: “Marketing du lịch” của Robert Lanquar và Robert Hollier, Nxb Thế giới, năm 1992. Nội dung công trình đề cập đến những mốc 10 lịch sử của marketing du lịch, các định nghĩa và quan niệm về marketing du lịch; phân tích cung, cầu du lịch và các nhu cầu khác về thị trường du lịch.

Về lịch sử ra đời của marketing du lịch, tác giả cho rằng: marketing ra đời từ sự phát triển của nền văn minh công nghiệp. Đồng thời, tác giả đã đưa ra khuyến nghị cho các nước cần phát triển chiến lược marketing với những mục tiêu như: i, phát triển mạng lưới sắp đặt việc chuyên chở du lịch bảo đảm và có hiệu quả; ii, cải thiện các trang thiết bị công cộng của các điểm du lịch; iii, tăng cường phụ cấp cho một số dịch vụ tại chỗ trong trường hợp thời tiết xấu; iv, áp dụng chính sách giá mềm dẻo đối với các mùa; v, cung phải hướng vào từng nhóm khách du lịch v.v… - Công trình: “KTDL và du lịch học” của hai tác giả Trung Quốc là Đổng Ngọc Minh, Vương Lôi Đình, Nxb Đại học Giao thông Thượng Hải, năm 2000, được Nxb Trẻ dịch ra Tiếng Việt vào năm 2001. Nội dung công trình đề cập đến những vấn đề lý luận cơ bản về du lịch và KTDL như: khái niệm về du lịch, khái quát về KTDL, sản phẩm du lịch, thị trường du lịch, vai trò của KTDL, quy hoạch xây dựng khu du lịch, v. Bên cạnh đó, lịch sử phát triển Du lịch ở Trung Quốc đã đư ợc đề cập, theo đó có nhiều điểm tương đồng với lịch sử hình thành và phát triển Du lịch Việt Nam.