Luận văn báo cáo tổng kết đề tài theo nghị định thư nghiên cứu các kinh nghiệm của hunggary về phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ trong lĩnh vực khoa học công nghệ vận dụng vào việt nam

Luận văn tổng kết nghiên cứu kinh nghiệm Hungary phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ trong lĩnh vực khoa học công nghệ, áp dụng vào Việt Nam.

• Tác giả: Lê Du Phong
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Kinh nghiệm Hungary phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ trong khoa học công nghệ: Áp dụng tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Báo cáo tổng kết đề tài
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Danh mục bảng biểu
• Lời nói đầu
• 1. Phần thứ nhất: Doanh nghiệp vừa và nhỏ trong lĩnh vực khoa học - công nghệ - Những vấn đề lý luận và thực tiễn
• 1.1. Đặc điểm của doanh nghiệp vừa và nhỏ trong lĩnh vực khoa học - công nghệ
• 2. Phần thứ hai: Doanh nghiệp vừa và nhỏ trong lĩnh vực khoa học - công nghệ ở Hungary và những bài học đối với Việt Nam
• 3. Phần thứ ba: Phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ trong lĩnh vực khoa học - công nghệ ở Việt Nam trên cơ sở kinh nghiệm Hungary
• Kết luận và kiến nghị
• Danh mục tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Giới thiệu về doanh nghiệp vừa và nhỏ trong lĩnh vực khoa học công nghệ

Doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) trong lĩnh vực khoa học công nghệ (KH&CN) đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế. Theo định nghĩa, DNVVN là những tổ chức hoạt động kinh doanh có quy mô nhỏ, thường có số lượng lao động và doanh thu hạn chế. Tại Việt Nam, DNVVN trong lĩnh vực KH&CN không chỉ góp phần tạo ra sản phẩm, dịch vụ mới mà còn thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc phát triển DNVVN trong KH&CN cần được chú trọng hơn nữa, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế. "Doanh nghiệp nhỏ và vừa là động lực cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế".

1.1. Đặc điểm của doanh nghiệp vừa và nhỏ trong lĩnh vực khoa học công nghệ

DNVVN trong lĩnh vực KH&CN thường có những đặc điểm riêng biệt. Chúng thường được thành lập từ các trường đại học, viện nghiên cứu, hoặc các tổ chức khoa học. Điều này tạo ra sự gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn. DNVVN trong KH&CN thường có khả năng đổi mới và sáng tạo cao, nhưng lại gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn và thị trường. "Sự phát triển của DNVVN trong KH&CN là yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế".

II. Kinh nghiệm phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Hungary

Hungary đã có những bước tiến đáng kể trong việc phát triển DNVVN trong lĩnh vực KH&CN. Chính phủ Hungary đã thực hiện nhiều chính sách hỗ trợ, bao gồm việc cung cấp vốn vay ưu đãi, đào tạo nguồn nhân lực và tạo điều kiện thuận lợi cho việc chuyển giao công nghệ. Các doanh nghiệp tại Hungary đã áp dụng nhiều mô hình kinh doanh sáng tạo, từ đó tạo ra nhiều sản phẩm và dịch vụ có giá trị cao. "Chính sách hỗ trợ DNVVN là chìa khóa cho sự phát triển kinh tế".

2.1. Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Hungary

Chính phủ Hungary đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ DNVVN, bao gồm việc thành lập các quỹ đầu tư mạo hiểm và các chương trình đào tạo. Những chính sách này không chỉ giúp DNVVN tiếp cận nguồn vốn mà còn nâng cao năng lực quản lý và đổi mới sáng tạo. "Chính sách hỗ trợ DNVVN là yếu tố quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế".

III. Đề xuất áp dụng kinh nghiệm Hungary tại Việt Nam

Việt Nam có thể học hỏi nhiều từ kinh nghiệm phát triển DNVVN của Hungary. Việc xây dựng các chính sách hỗ trợ tương tự như Hungary sẽ giúp DNVVN tại Việt Nam phát triển mạnh mẽ hơn. Cần chú trọng đến việc tạo ra môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ. "Việc áp dụng các mô hình hỗ trợ DNVVN sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam".

3.1. Các giải pháp cụ thể cho Việt Nam

Việt Nam cần xây dựng các quỹ đầu tư mạo hiểm, tổ chức các chương trình đào tạo cho doanh nhân và tạo điều kiện thuận lợi cho việc chuyển giao công nghệ. Các giải pháp này sẽ giúp DNVVN phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh. "Đầu tư vào DNVVN là đầu tư cho tương lai".

Nội dung chính

Nghiên Cứu Kinh Nghiệm Hungary Về Phát Triển Doanh Nghiệp Khoa Học & Công Nghệ Vừa Và Nhỏ: Bài Học Vận Dụng Cho Việt Nam

---

Tóm tắt nghiên cứu

Báo cáo khoa học "Nghiên cứu kinh nghiệm của Hungary về phát triển các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, vận dụng vào Việt Nam" (Mã số đề tài: 6553) do PGS. TSKH. Lê Du Phong (Trường Đại học Kinh tế Quốc dân) làm chủ nhiệm, tập trung giải quyết câu hỏi nghiên cứu cốt lõi: Làm thế nào để chuyển giao nhanh chóng, hiệu quả các kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) khoa học & công nghệ (KH&CN) tại Việt Nam thông qua mô hình vườn ươm doanh nghiệp từ kinh nghiệm chuyển đổi kinh tế của Hungary?

Nghiên cứu áp dụng phương pháp tiếp cận đa chiều, kết hợp giữa khảo cứu lý luận thể chế, điều tra khảo sát thực địa trực tiếp tại Hungary (Vườn ươm Székesfehérvár, Đại học Kinh tế Budapest Corvinus, Tổ chức Tesco) và khảo sát thực trạng các doanh nghiệp thí điểm theo Quyết định 68/1998/QĐ-TTg, Nghị định 35-HĐBT tại Việt Nam.

Kết quả chính chỉ ra rằng:

• Vườn ươm doanh nghiệp công nghệ (Technology Business Incubator - TBI) là công cụ thể chế trung gian mang tính quyết định để thương mại hóa tri thức và giảm thiểu rủi ro cho doanh nghiệp sơ khai.
• Thành công của Hungary xuất phát từ lộ trình tư nhân hóa minh bạch, xác lập rõ quyền sở hữu tài sản/sở hữu trí tuệ, và sự hỗ trợ trọng tâm của Nhà nước trong 3–5 năm đầu khởi nghiệp.

Nghiên cứu đưa ra hệ thống khuyến nghị chính sách toàn diện nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, phát triển thị trường công nghệ và thúc đẩy liên kết Viện – Trường – Doanh nghiệp trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH-HĐH) tại Việt Nam.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng

1. Xu thế kinh tế tri thức và thách thức công nghệ

Trong hai thập kỷ qua, KH&CN đã chuyển dịch từ vị trí hỗ trợ sang trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp và nhân tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia. Hàm lượng giá trị trí tuệ trong sản phẩm ngày càng gia tăng, biến tri thức thành nguồn lực cạnh tranh sống còn thay thế cho tài nguyên thiên nhiên thô.

Tuy nhiên, tại Việt Nam sau 20 năm Đổi mới, dù kinh tế đạt mức tăng trưởng ấn tượng nhưng chủ yếu phát triển theo chiều rộng. Trình độ công nghệ của phần lớn nền kinh tế vẫn ở mức trung bình thấp, năng lực cạnh tranh quốc gia còn khiêm tốn (xếp hạng 60–62/75 quốc gia vào thời điểm nghiên cứu).

2. Khoảng trống nghiên cứu và "Nút thắt" thương mại hóa

Mặc dù Đảng và Chính phủ đã ban hành nhiều chủ trương như Nghị định 35-HĐBT (1992) hay Quyết định 68/1998/QĐ-TTg cho phép thí điểm thành lập doanh nghiệp trong cơ sở đào tạo, nghiên cứu, nhưng kết quả thực tế vẫn chưa đạt kỳ vọng:

• Tình trạng "Nghiên cứu cất ngăn kéo": Các tiến bộ KH&CN rất khó thâm nhập vào thực tiễn sản xuất - kinh doanh.
• Thị trường KH&CN manh nha: Thiếu vắng các cơ chế định giá, giao dịch sản phẩm trí tuệ và bảo hiểm rủi ro R&D.
• Thiếu mô hình tổ chức trung gian: Chưa hình thành được hệ sinh thái vườn ươm công nghệ chuẩn mực để hỗ trợ các nhà khoa học khởi nghiệp.

3. Tính tương đồng và ý nghĩa thực tiễn từ kinh nghiệm Hungary

Hungary và Việt Nam chia sẻ nhiều điểm tương đồng lịch sử: cùng trải qua quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường. Hungary là quốc gia Đông Âu đi tiên phong trong cải cách kinh tế, sở hữu nền tảng khoa học cơ bản vững mạnh và đã thành công trong việc xây dựng mạng lưới vườn ươm doanh nghiệp công nghệ, thu hút vốn FDI và thúc đẩy doanh nghiệp spin-off từ đại học. Việc nghiên cứu thực chứng kinh nghiệm Hungary mang lại giá trị thời sự cấp thiết, cung cấp các bài học cụ thể để Việt Nam rút ngắn khoảng cách công nghệ trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

---

Methodology và approach

Đề tài được thiết kế theo phương pháp tiếp cận hệ thống, kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu định tính, định lượng và phân tích chính sách so sánh (Comparative Policy Analysis).

1. Thu thập dữ liệu thực địa song phương

• Nghiên cứu thực địa tại Hungary (08/2004): Đoàn nghiên cứu đã làm việc trực tiếp với các tổ chức chủ chốt:
  • Tổ chức Hợp tác KH&CN Hungary (Tesco);
  • Doanh nghiệp sản xuất phần mềm trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Budapest;
  • Trường Đại học Kinh tế Budapest (Corvinus) và Trung tâm Tư vấn Kinh tế - Kinh doanh;
  • Ban lãnh đạo và các doanh nghiệp đang hoạt động tại Vườn ươm Doanh nghiệp Công nghệ thành phố Székesfehérvár;
  • Đại sứ quán Việt Nam và cộng đồng trí thức Việt Nam tại Hungary.
• Tọa đàm chuyên gia quốc tế (05/2005): Mời đoàn nhà khoa học thuộc Viện Nghiên cứu Chiến lược Budapest sang Việt Nam để thảo luận chuyên sâu về cơ chế chuyển giao công nghệ và khả năng thích ứng tại Việt Nam.
• Điều tra thực trạng tại Việt Nam: Khảo sát các doanh nghiệp KH&CN trực thuộc trường đại học thành lập theo Quyết định 68/1998/QĐ-TTg và các viện/trung tâm nghiên cứu - triển khai theo Nghị định 35-HĐBT.

2. Kỹ thuật phân tích và độ tin cậy dữ liệu

Nghiên cứu xây dựng và phân tích hệ thống 13 bảng biểu thống kê chi tiết, tập trung vào các chỉ số:

• Quy mô nhân sự và trình độ cán bộ KH&CN (2000–2004);
• Cơ cấu chuyên môn ngành nghề của doanh nghiệp trong vườn ươm;
• Thời gian sử dụng dịch vụ và chu kỳ "rời vườn" (ra tự lập bên ngoài);
• Mức độ hài lòng và đánh giá lợi ích từ các nhóm dịch vụ (hạ tầng, tư vấn pháp lý, kế toán, bảo hộ sở hữu trí tuệ, tiếp thị).

Độ tin cậy của nghiên cứu được củng cố nhờ việc đối chiếu chéo giữa lý luận thể chế chuyển đổi kinh tế với số liệu vận hành thực tế tại các vườn ươm Châu Âu và bài học từ các mô hình thành công tại Châu Á (như Tập đoàn Founder Đại học Bắc Kinh, Lenovo từ Viện Khoa học Trung Quốc).

---

Phát hiện chính

1. Bản chất và 4 đặc trưng cốt lõi của DN KH&CN vừa và nhỏ

Nghiên cứu làm rõ doanh nghiệp KH&CN không thuần túy là doanh nghiệp thương mại mà mang các thuộc tính đặc thù:

• Gắn bó hữu cơ với Viện - Trường: Doanh nghiệp sinh ra từ cơ sở nghiên cứu và đào tạo; vừa thực hiện nhiệm vụ kinh doanh, vừa là nơi thử nghiệm công nghệ, thương mại hóa sáng chế và là cơ sở thực hành chuyên sâu cho sinh viên.
• Nguồn nhân lực chất lượng cao & hàm lượng tri thức vượt trội: Đội ngũ nòng cốt là các nhà khoa học, chuyên gia có trình độ cao. Sản phẩm đầu ra là công nghệ mới, bí quyết kỹ thuật có giá trị gia tăng lớn.
• Độ rủi ro cực kỳ cao: R&D đòi hỏi chi phí lớn và xác suất thất bại cao trong giai đoạn thử nghiệm. Nếu không có cơ chế quỹ phòng ngừa rủi ro và vốn mạo hiểm, doanh nghiệp khó có thể tự tồn tại.
• Tư cách pháp nhân kép độc đáo: Vừa là đơn vị hạch toán kinh tế độc lập, vừa là thành viên thừa hưởng thương hiệu, phòng thí nghiệm và uy tín của cơ quan chủ quản (thông qua cơ chế hợp đồng kinh tế và tỷ lệ cổ phần chi phối).

2. Vai trò trung tâm của "Vườn ươm doanh nghiệp công nghệ" (TBI)

Nghiên cứu chỉ ra vườn ươm công nghệ là giải pháp thể chế hữu hiệu nhất để bắc cầu giữa khoa học và sản xuất. Vườn ươm tạo ra 3 tầng giá trị gia tăng:

1. Hỗ trợ doanh nghiệp giai đoạn khởi nghiệp: Giảm 10–30% chi phí thuê mặt bằng, cung cấp hạ tầng dùng chung (điện, mạng, phòng họp) và dịch vụ tư vấn chuyên môn (kế toán, thuế, sở hữu trí tuệ, hải quan).
2. Thúc đẩy kinh tế vùng: Thu hút nguồn lực vào các khu vực kinh tế kém phát triển, tạo việc làm công nghệ cao.
3. Bản thân vườn ươm là một doanh nghiệp dịch vụ: Vận hành theo nguyên tắc tự trang trải chi phí và tối ưu hóa tài sản sau giai đoạn đầu nhận tài trợ từ Nhà nước.

3. Phân loại và chu kỳ ươm tạo

• Hai loại hình vườn ươm chính:
  • Vườn ươm tăng trưởng: Tập trung vào việc mở rộng quy mô sản xuất và giải quyết việc làm.
  • Vườn ươm đổi mới sáng tạo: Tập trung nghiên cứu ứng dụng, đưa phát minh sáng chế vào sản xuất công nghiệp.
• Chu kỳ ươm tạo: Thời gian lưu trú tối ưu trong vườn ươm là 1–3 năm. Sau thời gian này, doanh nghiệp "đủ độ chín" sẽ tốt nghiệp, rời vườn ươm để gia nhập thị trường tự do, nhường chỗ cho các dự án khởi nghiệp mới.

4. Bài học thể chế từ quá trình tư nhân hóa và chuyển đổi của Hungary

• Minh bạch hóa tài sản và khung pháp lý: Hungary sớm ban hành Đạo luật Bảo vệ tài sản Nhà nước, Đạo luật Tư nhân hóa và thừa nhận bình đẳng giữa sở hữu công và tư nhân.
• Phân cấp cho địa phương: Chuyển giao quyền quản lý tài sản và đất đai cho chính quyền địa phương để chủ động phối hợp xây dựng vườn ươm.
• Thu hút nguồn lực bên ngoài: Tận dụng tới 60% vốn ngoại tệ từ nhà đầu tư nước ngoài để hiện đại hóa hạ tầng công nghệ.

---

Đóng góp khoa học

1. Đóng góp về mặt lý luận

• Hệ thống hóa và làm sâu sắc khái niệm, đặc điểm, vai trò của doanh nghiệp vừa và nhỏ trong lĩnh vực KH&CN trong bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi (Transitional Economy).
• Xây dựng mô hình lý thuyết về cấu trúc vận hành của Vườn ươm doanh nghiệp công nghệ, định vị vườn ươm như một thiết chế trung gian bắt buộc để hoàn thiện Hệ thống Đổi mới Quốc gia (NIS).

2. Đóng góp về mặt phương pháp luận

• Đưa ra khung tiêu chí đánh giá hiệu quả vườn ươm công nghệ thông qua các biến số: tỷ lệ doanh nghiệp sống sót sau ươm tạo, thời gian rời vườn, mức độ hài lòng về dịch vụ hỗ trợ và khả năng tự chủ tài chính.
• Phương pháp tiếp cận so sánh chính sách đối chuẩn (Benchmarking) giữa các nước có cùng xuất phát điểm chuyển đổi thể chế kinh tế.

3. Ý nghĩa thực tiễn và chính sách cho Việt Nam

• Đề xuất chính sách bảo trợ 5 năm đầu: Khẳng định Nhà nước cần có chính sách đặc thù cho doanh nghiệp KH&CN mới thành lập (miễn giảm thuế, hỗ trợ lãi suất, thành lập Quỹ phòng ngừa rủi ro nghiên cứu và phát triển).
• Cơ chế liên kết Viện - Trường - Doanh nghiệp: Cho phép các trường đại học sử dụng thương hiệu, bản quyền sáng chế và mặt bằng để góp vốn thành lập doanh nghiệp spin-off.
• Hình thành thị trường công nghệ: Xóa bỏ quan niệm bao cấp sản phẩm khoa học; chuyển đổi kết quả nghiên cứu thành hàng hóa có thể định giá, mua bán và chuyển nhượng tự do trên thị trường.

---

Đối tượng quan tâm

---

FAQ (Câu hỏi thường gặp)

1. Phát hiện quan trọng nhất của đề tài là gì?

Điểm cốt lõi là nhận diện Vườn ươm doanh nghiệp công nghệ (TBI) như mắt xích bắt buộc để giải quyết bài toán "kết quả nghiên cứu cất ngăn kéo". Doanh nghiệp KH&CN có độ rủi ro rất cao nhưng giá trị gia tăng lớn, do đó Nhà nước bắt buộc phải có chính sách ưu đãi đặc thù và cơ chế bảo hiểm rủi ro trong 3–5 năm đầu tiên.

2. Phương pháp nghiên cứu của đề tài có điểm gì đặc biệt?

Nghiên cứu không chỉ dựa trên tài liệu thứ cấp mà tổ chức khảo sát thực địa trực tiếp tại các thiết chế ươm tạo của Hungary (như Vườn ươm Székesfehérvár), kết hợp đối thoại trực tiếp với các chuyên gia Viện Nghiên cứu Chiến lược Budapest và khảo sát thực tế các doanh nghiệp thí điểm theo Quyết định 68 tại Việt Nam.

3. Kết quả nghiên cứu về Hungary có thể áp dụng rộng rãi cho Việt Nam không?

Rất cao. Hungary và Việt Nam có tính tương đồng sâu sắc về điểm xuất phát từ kinh tế kế hoạch hóa tập trung, sở hữu mạng lưới viện - trường công lập lâu đời nhưng thiếu cơ chế kết nối với thị trường. Các bài học về phân cấp tài sản, đấu giá minh bạch và dịch vụ ươm tạo hoàn toàn tương thích với điều kiện Việt Nam.

4. Hướng nghiên cứu tiếp theo (Next Steps) từ đề tài này là gì?

Cần đi sâu nghiên cứu thiết kế khung pháp lý chi tiết cho Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và cơ chế chia sẻ lợi nhuận, quyền sở hữu trí tuệ giữa nhà khoa học với trường đại học công lập khi spin-off thành công.

5. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu đối với các trường đại học là gì?

Cung cấp lộ trình từng bước để các trường đại học thành lập công ty trực thuộc: từ thẩm định công nghệ, cấp vốn mồi, sử dụng phòng thí nghiệm làm vốn góp đến việc đưa sinh viên vào thực tập quản lý doanh nghiệp công nghệ thực tế.

---

Kết luận

Công trình nghiên cứu của PGS. TSKH. Lê Du Phong và các cộng sự tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân là một đóng góp học thuật và thực tiễn xuất sắc, giải quyết trực diện điểm nghẽn chuyển giao công nghệ tại Việt Nam. Bằng việc phân tích sâu sắc bức tranh chuyển đổi kinh tế và mô hình vườn ươm tại Hungary, đề tài đã phác thảo một lộ trình khoa học nhằm giải phóng tiềm năng sáng tạo của đội ngũ trí thức, đưa KH&CN thực sự trở thành động lực then chốt cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n B¸o c¸o tæng kÕt ®Ò tµi theo nghÞ ®Þnh th− Nghiªn cøu kinh nghiÖm cña hunggary VÒ ph¸t triÓn c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá Trong lÜnh vùc khoa häc vµ c«ng nghÖ VËn dông vµo viÖt nam Chñ nhiÖm ®Ò tµi: Pgs, tskh. lª du phong 6553 24/9/2007 hµ néi - 2006 Danh môc B¶ng BiÓu 1.1: §éi ngò c¸n bé khoa häc vµ c«ng nghÖ giai ®o¹n 2000- 2004.2: Sè l−îng doanh nghiÖp trong mçi v−ên −¬m vµ sè nh©n viªn trong tõng doanh nghiÖp.3: Chuyªn m«n cña tõng doanh nghiÖp trong c¸c v−ên −¬m.4: Sè l−îng c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng trong v−ên −¬m doanh nghiÖp t¹i c¸c ®Þa ph−¬ng.5: Chuyªn ngµnh cña c¸c doanh nghiÖp trong c¸c v−ên −¬m BiÓu sè 2.6: Sè ng−êi lao ®éng trong tõng doanh nghiÖp trong v−ên −¬m BiÓu sè 2.7: kho¶ng thêi gian doanh nghiÖp sö dông dÞch vô cña v−ên −¬m.8: §Æc ®iÓm giíi tÝnh, ®é tuæi vµ ngµnh nghÒ cña ng−êi lao ®éng trong v−ên −¬m doanh nghiÖp.9: Xu h−íng ph¸t triÓn cña c¸c doanh nghiÖp trong v−ên −¬m.10: Nhu cÇu vÒ dÞch vô cña c¸c doanh nghiÖp trong v−ên −¬m.11: sù hµi lßng cña doanh nghiÖp ®èi víi dÞch vô cña v−ên −¬m.12: ®¸nh gÝa lîi Ých khi sö dông c¸c dÞch vô cña v−ên −¬m.13: Thêi gian doanh nghiÖp rêi v−ên −¬m ra tù lËp bªn ngoµi. D:\Tep KQNC-New\6553\6553.doc 1 Lêi nãi ®Çu I- Sù cÇn thiÕt cña ®Ò tµi: Sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña khoa häc vµ c«ng nghÖ trong hai thËp kû võa qua ®· lµm thay ®æi mét c¸ch toµn diÖn vµ s©u s¾c c¬ cÊu vµ ph−¬ng thøc ho¹t ®éng cña nÒn kinh tÕ toµn cÇu nãi chung, cña tõng quèc gia nãi riªng. NÕu nh− tr−íc ®©y sù ph¸t triÓn cña c¸c nÒn kinh tÕ chñ yÕu dùa vµo sù phong phó, ®a d¹ng cña c¸c nguån tµi nguyªn thiªn nhiªn, th× ngµy nay nã dùa nhiÒu h¬n vµo khoa häc, vµo trÝ tuÖ.

Hµm l−îng gi¸ trÞ trÝ tuÖ trong tõng s¶n phÈm ®−îc tiªu thô trªn thÞ tr−êng ngµy nay cao h¬n gÊp nhiÒu lÇn so víi tr−íc. NÕu tr−íc kia n«ng nghiÖp, råi sau ®ã lµ c«ng nghiÖp gi÷ vÞ trÝ quan träng nhÊt trong c¬ cÊu cña nÒn kinh tÕ quèc d©n, th× ngµy nay vÞ trÝ ®ã ®· nh−êng chç cho khu vùc dÞch vô. Nãi c¸ch kh¸c, khoa häc c«ng nghÖ ngµy nay kh«ng cßn c¸ch biÖt, kh«ng cßn xa vêi ®èi víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi n÷a, mµ ®· trë thµnh lùc l−îng s¶n xuÊt trùc tiÕp, thµnh nh©n tè quyÕt ®Þnh ®èi víi sù ph¸t triÓn. Quèc gia nµo nhËn thøc ®óng vÞ trÝ cña khoa häc, c«ng nghÖ, cã ®Çu t− tho¶ ®¸ng cho nã vµ cã ph−¬ng thøc tæ chøc nghiªn cøu, triÓn khai, øng dông c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu vµo thùc tiÔn cuéc sèng h÷u hiÖu, quèc gia ®ã sÏ ph¸t triÓn nhanh, ng−îc l¹i ch¾c ch¾n sÏ r¬i vµo tôt hËu, chËm ph¸t triÓn.

Tuy nhiªn, viÖc tæ chøc c¸c ho¹t ®éng nghiªn cøu khoa häc, ®Æc biÖt lµ viÖc triÓn khai øng dông c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu vµo cuéc sèng lµ mét c«ng viÖc v« cïng khã kh¨n, phøc t¹p vµ trong thùc tiÔn kh«ng ph¶i n−íc nµo còng ®¹t ®−îc thµnh c«ng nh− mong muèn. Bëi vËy viÖc t×m ra ph−¬ng thøc thÝch hîp ®Ó chuyÓn giao c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu ra s¶n xuÊt x· héi mét c¸ch nhanh nhÊt, hiÖu qu¶ nhÊt lµ ®ßi hái bøc xóc cña kh«ng Ýt n−íc trªn thÕ giíi hiÖn nay, trong ®ã cã ViÖt Nam. ë ViÖt Nam, trong qu¸ tr×nh l·nh ®¹o ®Êt n−íc, §¶ng vµ ChÝnh phñ còng ®· chó ý t¹o ®iÒu kiÖn cho viÖc ®−a c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu khoa häc vµo øng dông trong c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt - kinh doanh, dÞch vô. Ngµy 28/1/1992 Héi ®ång Bé tr−ëng ( nay lµ ChÝnh phñ) ®· cã nghÞ ®Þnh 35-H§BT vÒ c«ng t¸c qu¶n lý khoa häc vµ c«ng nghÖ, trong ®ã cho phÐp thµnh lËp c¸c tæ chøc khoa häc- c«ng nghÖ ho¹t ®éng ®éc lËp, theo c¬ chÕ thÞ tr−êng; Ngµy 27/3/98 Thñ t−íng ChÝnh phñ cã quyÕt ®Þnh 68/1998/Q§-TTg cho phÐp thÝ ®iÓm thµnh lËp doanh nghiÖp Nhµ n−íc trong c¸c c¬ së ®µo t¹o, c¬ së nghiªn cøu.

D:\Tep KQNC-New\6553\6553.doc 2 Tuy nhiªn, cho ®Õn nay kÕt qu¶ mang l¹i vÉn ch−a ®−îc nh− mong muèn C¸c tiÕn bé khoa häc-c«ng nghÖ vÉn rÊt khã ®−a ®−îc vµo thùc tiÔn cuéc sèng, mÆc dï tr×nh ®é c«ng nghÖ cña toµn bé nÒn kinh tÕ n−íc ta vÉn ®ang ë møc rÊt khiªm tèn. Lµm thÕ nµo ®Ó chuyÓn giao nhanh c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu vµo øng dông trong s¶n xuÊt - kinh doanh - dÞch vô v× thÕ vÉn lµm mét c©u hái ch−a t×m ®−îc lêi gi¶i tho¶ ®¸ng. Lµ nh÷ng n−íc cïng chuyÓn tõ nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung sang kinh tÕ thÞ tr−êng, Hungary vµ ViÖt Nam cã nhiÒu ®iÓm t−¬ng ®ång vÒ kinh tÕ, chÝnh trÞ, x· héi vµ nh©n v¨n. Hungary cßn lµ quèc gia cã nÒn khoa häc c«ng nghÖ ph¸t triÓn kh¸ sím, thÞ tr−êng khoa häc - c«ng nghÖ cña n−íc nµy ®· b−íc ®Çu ®−îc h×nh thµnh.

Tõ sau khi chuyÓn ®æi nÒn kinh tÕ, Hungary ®· cã nhiÒu h×nh thøc chuyÓn giao khoa häc - c«ng nghÖ kh¸ hiÖu qu¶, ®¸ng chó ý lµ viÖc ph¸t triÓn c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá trong lÜnh vùc khoa häc - c«ng nghÖ, viÖc x©y dùng c¸c vuên −¬m doanh nghiÖp c«ng nghÖ. XuÊt ph¸t tõ ®iÒu kiÖn vµ hoµn c¶nh cña n−íc ta hiÖn nay, chóng t«i cho r»ng nh÷ng kinh nghiÖm cña Hungary trong viÖc chuyÓn giao c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu khoa häc - c«ng nghÖ cho c¸c c¬ së s¶n xuÊt - kinh doanh - dÞch vô lµ kh¸ phï hîp víi ViÖt Nam. Do ®ã chóng t«i chän vÊn ®Ò : " Nghiªn cøu kinh nghiÖm cña Hungary vÒ ph¸t triÓn c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá trong lÜnh vùc khoa häc vµ c«ng nghÖ, vËn dông vµo ViÖt Nam" lµm chñ ®Ò nghiªn cøu cña m×nh. II- Môc tiªu nghiªn cøu cña ®Ò tµi: 1- Nghiªn cøu kinh nghiÖm ph¸t triÓn c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá, c¸c lo¹i h×nh tæ chøc ho¹t ®éng chuyÓn giao trong lÜnh vùc khoa häc vµ c«ng nghÖ ë Hungary.

2- Ph©n tÝch thùc tr¹ng ph¸t triÓn c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá, c¸c lo¹i h×nh tæ chøc ho¹t ®éng chuyÓn giao trong lÜnh vùc khoa häc vµ c«ng nghÖ ë ViÖt Nam hiÖn nay, chØ ra nh÷ng thµnh tùu, h¹n chÕ vµ nguyªn nh©n cña nã. 3- KiÕn nghÞ víi §¶ng vµ ChÝnh phñ ViÖt Nam c¸c gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m t¹o ra m«i tr−êng thuËn lîi cho ph¸t triÓn c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá, c¸c h×nh thøc tæ chøc ho¹t ®éng chuyÓn giao trong lÜnh vùc khoa häc c«ng nghÖ nh÷ng n¨m tíi. III- Ph¹m vi nghiªn cøu cña ®Ò tµi: 1- §Ò tµi chØ tËp trung nghiªn cøu c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá, c¸c lo¹i h×nh tæ chøc chuyÓn giao trong lÜnh vùc khoa häc vµ c«ng nghÖ. 2- VÒ kh«ng gian nghiªn cøu: tËp trung vµo 2 n−íc : ViÖt Nam vµ Hungary.

3- VÒ thêi gian : tõ sau khi 2 n−íc thùc hiÖn viÖc chuyÓn nÒn kinh tÕ tõ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung sang kinh tÕ thÞ tr−êng. D:\Tep KQNC-New\6553\6553.doc 3 IV- Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu: §Ó gi¶i quyÕt thµnh c«ng c¸c môc tiªu nghiªn cøu ®· ®Ò ra, ®Ò tµi ®· sö dông c¸c ph−¬ng ph¸p chñ yÕu sau ®©y: 1- Thu thËp, biªn dÞch c¸c tµi liÖu cã liªn quan ®Õn lý luËn vµ thùc tiÔn vÒ ph¸t triÓn c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá trong lÜnh vùc khoa häc c«ng nghÖ, vÒ v−ên −¬m doanh nghiÖp c«ng nghÖ cña Hungary. 2- Tæ chøc ®ît kh¶o s¸t thùc tÕ 7 ngµy t¹i Hungary vµo th¸ng 8/2004. Trong ®ît kh¶o s¸t nµy §oµn ®· gÆp, lµm viÖc trao ®æi víi: - Tæ chøc hîp t¸c khoa häc, c«ng nghÖ cña Hungary - Tesco.

- Doanh nghiÖp s¶n xuÊt c¸c phÇn mÒm m¸y tÝnh cña ViÖn Hµn l©m khoa häc Budapest, Hungary. - Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ Budapest (Corvina), Hungary - Trung t©m t− vÊn kinh tÕ vµ kinh doanh cña ®¹i häc kinh tÕ Budapest. - Ban l·nh ®¹o v−ên −¬m doanh nghiÖp c«ng nghÖ thµnh phè SzÐket fehÐv¸r - Kh¶o s¸t mét sè doanh nghiÖp nhá vµ võa ho¹t ®éng trong v−ên −¬m doanh nghiÖp c«ng nghÖ SzÐket fehÐv¸r - Trao ®æi víi Sø qu¸n ViÖt Nam t¹i Hungary vµ ®¹i diÖn céng ®ång ng−êi ViÖt Nam t¹i Hungary. TÊt c¸c c¸c cuéc lµm viÖc trªn ®Ò tµi chñ yÕu tËp trung t×m hiÓu vÒ ph¸t triÓn c¸c doanh nghiÖp v−µ vµ nhá trong lÜnh vùc khoa häc - c«ng nghÖ, vÒ ph¸t triÓn c¸c v−ên −¬m doanh nghiÖp c«ng nghÖ.

3- §· mêi mét ®oµn c¸c nhµ khoa häc thuéc viÖn Nghiªn cøu ChiÕn l−îc (mét tæ chøc t− nh©n) Budapest sang ViÖt Nam trao ®æi vÒ kinh nghiÖm ph¸t triÓn c¸c doanh nghiÖp v−µ vµ nhá trong lÜnh vùc khoa häc - c«ng nghÖ trªn thÕ giíi vµ ë Hungary, còng nh− kh¶ n¨ng vËn dông c¸c kinh nghiÖm ®ã ë ViÖt Nam vµo th¸ng 5 n¨m 2005. 4- §· tiÕn hµnh ®iÒu tra, kh¶o s¸t thùc tÕ ë c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá ®−îc thµnh lËp theo quyÕt ®Þnh 68 cña Thñ t−íng ChÝnh phñ t¹i c¸c tr−êng ®¹i häc trong n−íc, còng nh− mét sè viÖn vµ trung t©m nghiªn cøu, triÓn khai ®−îc thµnh lËp theo nghÞ ®Þnh 35 H§BT cña Chñ tÞch Héi ®ång Bé tr−ëng ( nay lµ ChÝnh phñ) nh»m t×m hiÓu thùc tr¹ng ho¹t ®éng cña c¸c tæ chøc nµy kÓ tõ khi thµnh lËp ®Õn nay. 5- §· tham kh¶o ý kiÕn cña mét sè nhµ khoa häc, qu¶n lý am hiÓu vÒ lÜnh vùc nµy. D:\Tep KQNC-New\6553\6553.doc 4 V- Néi dung nghiªn cøu cña ®Ò tµi: Ngoµi lêi nãi ®Çu, kÕt luËn vµ kiÕn nghÞ, danh môc c¸c tµi liÖu tham kh¶o, néi dung cña ®Ò tµi gåm 3 phÇn.

1- PhÇn thø nhÊt: doanh nghiÖp v−µ vµ nhá trong lÜnh vùc khoa häc - c«ng nghÖ - nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn. 2- PhÇn thø hai: doanh nghiÖp v−µ vµ nhá trong lÜnh vùc khoa häc - c«ng nghÖ ë Hungary vµ nh÷ng bµi häc ®èi víi ViÖt Nam. 3- PhÇn thø ba: Ph¸t triÓn doanh nghiÖp v−µ vµ nhá trong lÜnh vùc khoa häc - c«ng nghÖ ë ViÖt Nam trªn c¬ së kinh nghiÖm Hungary. VI- Nh÷ng ng−êi tham gia nghiªn cøu ®Ò tµi 1.

Lª Du Phong -§¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n - Chñ nhiÖm ®Ò tµi. Mai Ngäc C−êng - §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n - Uû viªn 3. Ph¹m Hång Ch−¬ng - §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n - Uû viªn 4. NguyÔn Thanh Hµ - §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n - Uû viªn 5.

NguyÔn ThÞ Nh− Liªm - §H Kinh tÕ §µ N½ng - Uû viªn 6.NCS Hå ThÞ H¶i YÕn - §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n - Uû viªn 7. NguyÔn Minh Hµ - §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n - Uû viªn 8. TrÞnh Mai V©n - §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n - Uû viªn D:\Tep KQNC-New\6553\6553.doc 5 PhÇn thø nhÊt Doanh nghiÖp võa vµ nhá trong lÜnh vùc khoa häc - c«ng nghÖ nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn 1.