PHẦN MỞ ĐẦU Mỗi quốc gia tồn tại và phát triển ổn định không thể tách rời hoạt động TMQT. Giữa các quốc gia, sự trao đổi của TMQT thông qua hành vi mua bán, hay là hành vi kinh doanh xuất nhập khẩu, hành vi mua bán này phản ánh mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế giữa các quốc gia. TMQT mang tính chất sống còn cho mỗi quốc gia vì nó mở rộng khả năng tiêu dùng của một nước, phát huy được lợi thế so sánh của một quốc gia so với các nước khác. TMQT tạo tiền đề cho quá trình phân công lao động xã hội một cách hợp lý và tạo nên sự chuyên môn hoá trong nền sản xuất nhằm nâng cao hiệu quả của nhiều ngành.
Lĩnh vực kinh doanh xuất nhập khẩu là một khâu quan trọng của quá trình tài sản xuất xã hội, nó làm thay đổi cơ cấu vật chất sản phẩm và làm thay đổi lượng hàng hoá lưu thông giữa các quốc gia. Bởi vậy, quan hệ mua bán quốc tế đã xuất hiện và trở nên quan trọng ở Việt Nam. Từ một nước nhập siêu mà chủ yếu qua con đường viện trợ thì nay Việt Nam đã vươn lên thành nước xuất khẩu và tiến tới cân bằng cán cân xuất nhập khẩu. Trong sự lớn mạnh của lĩnh vực kinh doanh xuất nhập khẩu của đất nước các doanh nghiệp hoạt động trên lĩnh vực XNK đóng vai trò rất quan trọng vì đó là các doanh nghiệp cấu thành nên hoạt động XNK của Việt Nam.
Trong bối cảnh đó công ty cổ phần xuất nhập khẩu Nam Hà Nội đã đang và sẽ đóng góp một phần không nhỏ vào quá trình mở rộng và tăng cường hiệu quả kinh tế -xã hội, đẩy mạnh công cuộc công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước. Nhận thức được tầm quan trọng của lĩnh vực kinh doanh XNK, cùng với sự giúp đỡ hướng dẫn của PGS-PTS Tăng Văn Bền và cô chú của công ty , em đã tiến hành nghiên cứu đề tài: Với đề tài nghiên cứu, bản chuyên đề của em gồm ba phần chính sau: Phần I: Lý luận chung về hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu và Marketing xuất khẩu. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Phần II: Thực trạng tình hình kinh doanh xuất khẩu của công ty Cổ phần xuất nhập khẩu Nam Hà Nội trong thời gian qua (1994-1998). Phần III: Một số giải pháp Marketing nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh xuất khẩu của công ty cổ phần XNK Nam Hà Nội.
Để hoàn thành bản chuyên đề này, em đã nhận được sự hướng dẫn tận tình sự giúp đỡ nhiệt tình của cô chú trong công ty cổ phần XNK Nam Hà Nội. Em xin chân thành cám ơn sự giúp đỡ quý báu đó. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Phần I LÝ LUẬN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH XNK I/ TMQT VÀ SỰ CẦN THIẾT CỦA HOẠT ĐỘNG KINH DOANH XUẤT KHẨU ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN NỀN KINH TẾ CỦA MỖI QUỐC GIA. Sự tồn tại khách quan của TMQT TMQT ngày nay đóng vai trò hết sức quan trọng đối với các quốc gia vì nó mở rộng khả năng sản xuất và tiêu dùng của một quốc gia.
TMQT cho phép một nước tiêu dùng, các mặt hàng với số lượng nhiều hơn nữa có thể sản xuất ra tại ranh giới của khả năng sản xuất trong nước khi thực hiện chế độ cung tự cấp, không buôn bán với nước ngoài. TMQT xuất hiện rất sớm, song ở mỗi khu vực, mỗi quốc gia có những nét riêng về phạm vi và mức độ. Ngày nay, TMQT đã phát triển toàn cầu do xu thế quốc tế hoá nền kinh tế thế giới và xu hướng hội nhập kinh tế khu vực có các quốc gia. Cơ sở của TMQT là sự trao đổi và chuyên môn hoá sản xuất dựa trên lý thuyết về lợi thế so sánh.
Chuyên môn hoá là khả năng mỗi nước trong một cộng đồng các nước chỉ tập trung vào một mặt hàng nhất định, sau đó trao đổi với các nước khác trên cơ sở các bên cùng có lợi. Tiền đề của sự trao đổi là phân công lao động sản xuất xuất phát từ điều kiện tự nhiên, điều kiện sản xuất kỹ thuật khác nhau. Do khả năng và tiềm lực ở mỗi quốc gia sản xuất không đủ đáp ứng nhu cầu trong nước mà nếu đủ thì chi phí bỏ ra là rất lớn. Vì vậy muốn thoả mãn nhu cầu trong nước họ cần phải trao đổi hàng hoá với các nước khác.
Để giải thích cho hoạt động TMQT người ta dựa trên lý thuyết về lợi thế, đó là: lợi thế tương đối vì lợi thế tuyệt đối. Lý thuyết về lợi thế tuyệt đối được nhà kinh tế học trạng thương Adan Smith (1723-1790) khởi xướng. Theo lý thuyết này thì mỗi quốc gia theo điều kiện tự nhiên hay do trình độ sản xuất phát triển cao đã sản xuất ra các sản phẩm hàng hoá nhất định và chi phí thấp hơn các nước khác cùng sản xuất ra các sản phẩm hàng hoá đó. Điều đó cho phép quốc gia đó 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com sản xuất ra loại hàng hoá có chi phí để xuất khẩu.
Đồng thời nhập khẩu các mặt hàng nhà nước đó không sản xuất được hoặc sản xuất với kinh phí cao. Trên thức tế lý thuyết lợi thế tuyệt đối không giải thích được những vấn đề, chẳng hạn điều gì sẽ xảy ra nếu một quốc gia tỏ ra bất lợi trong việc sản xuất , tất cả các mặt hàng. Tại sao một số nước có trình độ phát triển kinh tế khoa học càng thấp như các nước châu Phi hoặc Nhật Bản có điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, nghèo nàn vẫn có thể tham gia xuất khẩu mạnh mẽ trên thị trường quốc tế. Vấn đề nêu lý thuyết tuyệt đối của Adam Smith không lý giải được đã được lý thuyết lợi thế tương đối (lợi thế so sánh) của hà kinh tế học là Anh David Ricardo (1772-1823) lý giải thoả đáng.
Ông cho rằng một quốc gia không có lợi thế ở tất cả mặt hàng nào cũng có thể thu được lợi ích từ việc buôn bán với nước khác. Lý thuyết này được xây dựng trên một loạt các giả thiết đã được dơn giải hoá như chỉ xét riêng hai nước sản xuất hàng hoá, nhân tố duy nhất là lao động có thể tự do trong nước nhưng không di chuyển giữa các nước; chi phí sản xuất không đổi, công nghệ không đổi. Thương mại hoàn toàn tự do. Quy luật lợi thế so sánh phát biểu rằng mỗi quốc gia thực hiện chuyên môn hoá sản xuất những mặt hàng mà nước đó có lợi thế so sánh thì tăng sản lượng của tất cả các mặt hàng sẽ tăng lên và nước đó sẽ sung túc hơn.
Trong trường hợp một nước kém hiệu quả hơn nước khác trong việc sản xuất tất cả các mặt hàng thì vẫn tồn tại cơ sở dẫn đến chuyên môn hoá sản xuất và trao đổi. Cụ thể quốc gia thứ nhất sẽ tập trung vào sản xuất và xuất khẩu mặt hàng có mức bất lợi tuyệt đối nhỏ hơn và nhập khẩu các mặt hàng có mức bất lợi tuyệt đối lớn hơn. Để chứng minh lý thuyết lợi thế so sánh David Ricardo đã đưa ra ví dụ chứng minh: Cả hai nước cùng sản xuất hai mặt hàng với năng suất lao động như sau: Sản phẩm Anh Pháp Một đơn vị bông 20 (giờ) 30 (giờ) 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Một đơn vị ngũ cốc 40 (giờ) 45 (giờ Rõ ràng năng suất lao động của Anh ở cả 2 mặt hàng đều cao hơn ở Pháp. Nhưng David Ricard cho rằng: nên Anh chuyên môn hoá sản xuất bông, Pháp, chuyên môn hoá sản xuất ngũ cốc bởi trao đổi cho nhau thông qua TMQT thì cả hai nền kinh tế đều có lợi.
Thật vậy, nếu tính trên một giờ lao động thì: - Nước Anh. 1/2 đơn vị bông là chi phí cơ hội cho 1 đơn vị ngũ cốc sản xuất thêm và ngược lại 2 đơn vị ngũ cốc là chi phí cơ hội cho một đơn vị bông sản xuất thêm. - Nước Pháp 3/4 đơn vị bông là chi phí cơ hội cho một đơn vị ngũ cốc bông sản xuất thêm và ngược lại. 4/3 đơn vị ngũ cốc là chi phí cơ hội cho một dơn vị bông sản xuất thêm.
Như vậy Anh chuyên môn hoá vào sản xuất bông và mua ngũ cốc của Pháp thay vì phải mất 2 đơn vị bông cho một đơn vị ngũ cốc. Ngược lại Pháp thay vì mất 3/2 đơn vị ngũ cốc để có 1 đơn vị bông thông qua buôn bán với Anh, Pháp chỉ mất 1/2 đơn vị ngũ cốc cho 1 đơn vị bông. Lý thuyết của David Ricardo giải thích một nguyên nhân quan trọng dẫn đến sự hình thành TMQT. Tuy nhiên việc giải thích của ông vẫn còn nhiều vấn đề chưa thoả đáng, chủ yếu dựa vào giá trị lao động và cho rằng nó là yếu tố duy nhất.
Để giải thích hoạt động TMQT, các nhà kinh tế học hiện đại cũng đã đưa ra nhiều lý thuyết có tính thuyết phục. Đó là: Lý thuyết về chiphí cơ hội: Theo lý thuyết này thì chi phí của một mặt hàng là số lượng mặt hàng không phải cắt giảm để có thể sản xuất thêm một đơn vị mặt hàng thứ nhất. Một quốc gia được coi là có lợi thế so sánh một mặt hàng nào đó nếu chi phí cơ hội để sản xuất ra mặt hàng này tại quốc gia đó thấp hơn chi phí cơ hội để sản xuất ra mặt hàng, đó là quốc gia khác. Lý thuyết này dùng để xem xét quá trình sản xuất trao đổi và tiêu dùng giữa các quốc gia.
5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ngoài ra cơ sở trên, cũng rất nhiều lý do khiến cho TMQT tồn tại và phát triển như chuyên môn hoá sản xuất quy mô lớn; sự khác nhau về sở thích và nhu cầu về một loại hàng hoá của người tiêu dùng khác nhau ở các nước khác nhau bên cạnh đó bản quyền sở hữu công nghiệp cũng là một nguyên nhân của TMQT. Ngoài ra còn có nguyên tắc khác thuộc về tâm lý khách hàng và vai trò điều tiết của chính phủ ở các quốc gia. Ngày nay trong xu thế quốc tế hóa đời sống kinh tế sâu rộng, KHKT ngày càng phát triển cao có thể chia các công đoạn của quá trình sản xuất thảnh các khâu khác nhau và bố trí ở những vị trí khác nhau thì không một quốc gia nào có thể tách biệt với cộng đồng quốc tế. Đặc trưng của hoạt động kinh doanh xuất khẩu Có các đặc trưng cơ bản sau đây: - Kinh doanh XNK hàng hoá dịch vụ được thực hiện bởi người mua và người bán mang quốc tịch khác nhau.