Luận văn kiến thức thái độ thực hành báo cáo sự cố y khoa của nhân viên y tế và một số yếu tố liên quan tại bệnh viện đa khoa thành phố hà tĩnh năm 2022

Luận văn nghiên cứu kiến thức, thái độ, thực hành báo cáo sự cố y khoa của nhân viên y tế tại Bệnh viện Đa khoa TP Hà Tĩnh năm 2022.

• Tác giả: Lê Thị Quỳnh Trâm
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thúy Nga
• Trường học: Đại học Y tế Công cộng
• Chuyên ngành: Y tế Công cộng
• Đề tài: Kiến thức, thái độ và thực hành báo cáo sự cố y khoa của nhân viên y tế tại Bệnh viện Đa khoa Hà Tĩnh 2022
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Sự cố y khoa
• 1.2. Một số khái niệm về sự cố y khoa
• 1.3. Phân loại sự cố y khoa
• 1.4. Nhận diện, báo cáo và ghi nhận sự cố y khoa tại các cơ sở khám chữa bệnh theo Thông tư 43/2018/TT-BYT
• 1.5. Các nghiên cứu báo cáo sự cố y khoa trên thế giới và tại Việt Nam
• 1.5.1. Các nghiên cứu báo cáo sự cố y khoa trên thế giới
• 1.5.2. Các nghiên cứu báo cáo sự cố y khoa tại Việt Nam
• 1.6. Kiến thức, thái độ, thực hành báo cáo sự cố y khoa của nhân viên y tế
• 1.7. Các yếu tố liên quan đến thực hành báo cáo sự cố y khoa
• 1.7.1. Kiến thức, thái độ và các yếu tố cá nhân
• 1.7.2. Yếu tố môi trường làm việc
• 1.8. Giới thiệu tóm tắt về địa bàn nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Nghiên cứu định lượng
• 2.3. Nghiên cứu định tính
• 2.4. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.5. Thiết kế nghiên cứu
• 2.6. Cỡ mẫu nghiên cứu
• 2.6.1. Cỡ mẫu nghiên cứu định lượng
• 2.6.2. Cỡ mẫu nghiên cứu định tính
• 2.7. Phương pháp chọn mẫu
• 2.7.1. Phương pháp chọn mẫu nghiên cứu định lượng
• 2.7.2. Phương pháp chọn mẫu nghiên cứu định tính
• 2.8. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.8.1. Phương pháp thu thập số liệu nghiên cứu định lượng
• 2.8.2. Phương pháp thu thập số liệu nghiên cứu định tính
• 2.9. Biến số nghiên cứu
• 2.9.1. Biến số nghiên cứu định lượng
• 2.10. Thang đo trong nghiên cứu định lượng
• 2.11. Chỉ số nghiên cứu định lượng
• 2.12. Chủ đề chính cho nghiên cứu định tính
• 2.13. Phương pháp phân tích số liệu
• 2.13.1. Phương pháp phân tích số liệu nghiên cứu định lượng
• 2.13.2. Phương pháp phân tích số liệu nghiên cứu định tính
• 2.14. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung về đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Kiến thức, thái độ, thực hành báo cáo sự cố y khoa của nhân viên y tế
• 3.2.1. Kiến thức của nhân viên y tế về báo cáo sự cố y khoa
• 3.2.2. Thái độ của nhân viên y tế về báo cáo sự cố y khoa
• 3.2.3. Thực hành của nhân viên y tế về báo cáo sự cố y khoa
• 3.2.4. Một số yếu tố liên quan tới thực hành báo cáo sự cố y khoa của nhân viên y tế
• 3.3. Mối liên quan giữa thực hành báo cáo sự cố y khoa với một số đặc điểm của đối tượng nghiên cứu
• 3.3.1. Yếu tố kiến thức, thái độ của nhân viên y tế
• 3.3.2. Yếu tố môi trường làm việc
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm chung về đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Kiến thức, thái độ, thực hành báo cáo sự cố y khoa của nhân viên y tế
• 4.2.1. Kiến thức của nhân viên y tế về báo cáo sự cố y khoa
• 4.2.2. Thái độ của nhân viên y tế về báo cáo sự cố y khoa
• 4.2.3. Thực hành của nhân viên y tế về báo cáo sự cố y khoa
• 4.2.4. Một số yếu tố liên quan tới thực hành báo cáo sự cố y khoa của nhân viên y tế
• 4.3. Mối liên quan giữa thực hành báo cáo sự cố y khoa với một số đặc điểm của đối tượng nghiên cứu
• 4.3.1. Yếu tố kiến thức, thái độ của nhân viên y tế
• 4.3.2. Yếu tố môi trường làm việc
• 4.4. Hạn chế của nghiên cứu
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• TÓM TẮT NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tổng quan về báo cáo sự cố y khoa

Báo cáo sự cố y khoa (báo cáo sự cố y khoa) là một phần quan trọng trong quản lý chất lượng dịch vụ y tế. Sự cố y khoa có thể xảy ra trong bất kỳ giai đoạn nào của quá trình chăm sóc và điều trị, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và tính mạng của người bệnh. Theo Thông tư 43/2018/TT-BYT, sự cố y khoa được phân loại thành nhiều nhóm khác nhau, bao gồm sự cố có thể phòng ngừa và không thể phòng ngừa. Việc nhận diện và báo cáo sự cố y khoa là trách nhiệm của nhân viên y tế (nhân viên y tế), nhằm đảm bảo an toàn cho người bệnh và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế. Nghiên cứu cho thấy rằng việc báo cáo sự cố y khoa không chỉ giúp cải thiện quy trình làm việc mà còn tạo ra một môi trường làm việc an toàn hơn cho nhân viên y tế.

1.1. Khái niệm và phân loại sự cố y khoa

Sự cố y khoa được định nghĩa là các tình huống không mong muốn xảy ra trong quá trình chăm sóc y tế, có thể gây ra tổn hại cho người bệnh. Phân loại sự cố y khoa theo mức độ tổn thương, nguyên nhân và hình thức báo cáo là rất cần thiết để quản lý hiệu quả. Theo Thông tư 43/2018/TT-BYT, sự cố y khoa được chia thành các nhóm như nhầm lẫn trong chẩn đoán, sai sót trong điều trị và các sự cố liên quan đến trang thiết bị y tế. Việc phân loại này giúp nhân viên y tế dễ dàng nhận diện và báo cáo sự cố một cách chính xác hơn.

II. Kiến thức và thái độ của nhân viên y tế về báo cáo sự cố y khoa

Kiến thức và thái độ của nhân viên y tế về báo cáo sự cố y khoa có ảnh hưởng lớn đến thực hành báo cáo. Nghiên cứu cho thấy rằng chỉ có 61,7% nhân viên y tế có kiến thức đúng về báo cáo sự cố y khoa. Thái độ tích cực về báo cáo sự cố cũng chỉ đạt 81,4%. Những nhân viên có kiến thức đúng thường có xu hướng thực hành báo cáo tốt hơn. Việc nâng cao kiến thức và thái độ của nhân viên y tế thông qua đào tạo và tập huấn là rất cần thiết để cải thiện tỷ lệ báo cáo sự cố y khoa. Đặc biệt, việc tạo ra một môi trường khuyến khích báo cáo sẽ giúp nhân viên y tế cảm thấy an toàn hơn khi thực hiện báo cáo.

2.1. Tác động của kiến thức đến thực hành báo cáo

Nghiên cứu cho thấy rằng nhân viên y tế có kiến thức đúng về báo cáo sự cố y khoa có tỷ lệ thực hành báo cáo cao hơn. Cụ thể, 93,5% nhân viên có kiến thức đúng thực hành báo cáo đúng, trong khi chỉ 66,7% nhân viên có kiến thức chưa đúng thực hành báo cáo. Điều này cho thấy rằng việc nâng cao kiến thức cho nhân viên y tế là một yếu tố quan trọng trong việc cải thiện thực hành báo cáo sự cố y khoa.

III. Thực hành báo cáo sự cố y khoa tại Bệnh viện Đa khoa Hà Tĩnh

Thực hành báo cáo sự cố y khoa tại Bệnh viện Đa khoa Hà Tĩnh cho thấy nhiều vấn đề cần được cải thiện. Tỷ lệ nhân viên y tế thực hành báo cáo đúng đạt 85,9%, tuy nhiên chỉ có 24,2% nhân viên đã từng báo cáo sự cố trong vòng 6 tháng qua. Thời gian trung bình để hoàn thành một báo cáo sự cố là 13,38 phút. Những yếu tố như hình thức báo cáo chưa phù hợp và thiếu phản hồi từ tổ quản lý chất lượng đã ảnh hưởng đến thực hành báo cáo. Để cải thiện tình hình, bệnh viện cần xây dựng chính sách động viên và khuyến khích nhân viên y tế trong việc báo cáo sự cố.

3.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hành báo cáo

Một số yếu tố ảnh hưởng đến thực hành báo cáo sự cố y khoa bao gồm môi trường làm việc, khối lượng công việc và chính sách động viên. Nhân viên y tế thường xuyên phải đối mặt với áp lực công việc, điều này có thể dẫn đến việc họ không báo cáo sự cố. Việc xây dựng một môi trường làm việc tích cực và khuyến khích nhân viên báo cáo sẽ giúp cải thiện tỷ lệ báo cáo sự cố y khoa tại bệnh viện.

IV. Khuyến nghị và giải pháp

Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số khuyến nghị được đưa ra nhằm cải thiện thực hành báo cáo sự cố y khoa tại Bệnh viện Đa khoa Hà Tĩnh. Cần xây dựng và triển khai phần mềm báo cáo sự cố, tổ chức tập huấn lại về sự cố y khoa cho toàn bộ cán bộ nhân viên. Nội dung đào tạo nên đa dạng hóa, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. Bên cạnh đó, bệnh viện cần xây dựng chính sách động viên và quy định cụ thể về bảo mật thông tin người báo cáo. Những giải pháp này sẽ giúp nâng cao chất lượng báo cáo sự cố y khoa và đảm bảo an toàn cho người bệnh.

4.1. Đề xuất giải pháp cải thiện báo cáo sự cố

Để cải thiện báo cáo sự cố y khoa, bệnh viện cần triển khai các giải pháp như xây dựng phần mềm báo cáo, tổ chức các khóa đào tạo và tập huấn cho nhân viên y tế. Việc tạo ra một môi trường khuyến khích báo cáo và đảm bảo bảo mật thông tin cho người báo cáo cũng rất quan trọng. Những giải pháp này không chỉ giúp nâng cao tỷ lệ báo cáo mà còn góp phần cải thiện chất lượng dịch vụ y tế tại bệnh viện.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sự cố y khoa (SCYK) là những tình huống không mong muốn xảy ra trong quá trình chẩn đoán, chăm sóc và điều trị, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng người bệnh. Tại Việt Nam, các sự cố nghiêm trọng như vụ chạy thận nhân tạo tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Hòa Bình năm 2017 hay sự cố sản khoa tại Bệnh viện đa khoa huyện Đức Thọ năm 2019 đã làm dấy lên mối quan tâm sâu sắc về an toàn người bệnh. Bệnh viện đa khoa thành phố Hà Tĩnh, với quy mô 250 giường bệnh kế hoạch và 420 giường thực kê, là một trong những cơ sở y tế trọng điểm của tỉnh, nơi ghi nhận 97 sự cố y khoa năm 2020 và 54 sự cố năm 2021. Tuy nhiên, nghiên cứu về kiến thức, thái độ và thực hành báo cáo sự cố y khoa (BCSC) của nhân viên y tế tại đây còn hạn chế.

Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 9/2021 đến 9/2022 nhằm mô tả thực trạng kiến thức, thái độ và thực hành báo cáo sự cố y khoa của nhân viên y tế tại Bệnh viện đa khoa thành phố Hà Tĩnh, đồng thời phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến thực hành báo cáo. Qua đó, nghiên cứu góp phần nâng cao chất lượng quản lý, khám chữa bệnh và đảm bảo an toàn người bệnh tại bệnh viện. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng chính sách, quy trình và đào tạo nhằm thúc đẩy văn hóa báo cáo sự cố y khoa, giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên khung lý thuyết tổng hợp từ các công trình của các tác giả trong lĩnh vực y tế công cộng và quản lý chất lượng y tế. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết kiến thức-thái độ-thực hành (KAP): Giải thích mối quan hệ giữa kiến thức, thái độ và hành vi thực hành của nhân viên y tế trong việc báo cáo sự cố y khoa. Kiến thức đúng giúp nhận diện và hiểu rõ quy trình báo cáo; thái độ tích cực thúc đẩy sự chủ động trong báo cáo; thực hành phản ánh mức độ tuân thủ quy định.

• Mô hình quản lý chất lượng y tế: Tập trung vào vai trò của quy trình, chính sách, đào tạo và môi trường làm việc trong việc thúc đẩy báo cáo sự cố y khoa. Môi trường làm việc bao gồm các yếu tố như khối lượng công việc, nhân lực, hệ thống phản hồi và bảo mật thông tin.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu gồm: sự cố y khoa, báo cáo sự cố y khoa, kiến thức chung về sự cố y khoa, thái độ tích cực/ chưa tích cực về báo cáo, thực hành đúng/ chưa đúng báo cáo sự cố, các yếu tố cá nhân (giới tính, trình độ, chức danh), và yếu tố môi trường làm việc (quy trình, chính sách, đào tạo, phản hồi).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế cắt ngang kết hợp phương pháp định lượng và định tính.

• Nguồn dữ liệu:

  • Định lượng: Toàn bộ 264 nhân viên y tế (bác sĩ, điều dưỡng, dược sĩ, kỹ thuật viên, nữ hộ sinh) đang làm việc tại Bệnh viện đa khoa thành phố Hà Tĩnh, có thời gian công tác từ 3 tháng trở lên.
  • Định tính: Phỏng vấn sâu 7 đối tượng gồm lãnh đạo bệnh viện, lãnh đạo phòng kế hoạch tổng hợp, nhân viên chuyên trách quản lý sự cố y khoa và lãnh đạo một số khoa lâm sàng.

• Phương pháp chọn mẫu:

  • Định lượng: Chọn mẫu toàn bộ 264 nhân viên y tế.
  • Định tính: Chọn chủ đích các đối tượng có vai trò quản lý và trực tiếp tham gia báo cáo sự cố.

• Công cụ thu thập:

  • Bộ câu hỏi tự điền cho nghiên cứu định lượng, gồm các phần về thông tin cá nhân, kiến thức, thái độ và thực hành báo cáo sự cố y khoa, được xây dựng dựa trên Thông tư 43/2018/TT-BYT và tài liệu đào tạo liên tục về an toàn người bệnh.
  • Hướng dẫn phỏng vấn sâu cho nghiên cứu định tính.

• Phương pháp phân tích:

  • Định lượng: Sử dụng phần mềm Epi Data 3.1 để nhập liệu, SPSS 20.0 để phân tích thống kê mô tả (tỷ lệ, tần số) và kiểm định χ2 để xác định mối liên quan giữa thực hành báo cáo sự cố với các yếu tố cá nhân và môi trường, mức ý nghĩa 5%.
  • Định tính: Gỡ băng, mã hóa và phân tích theo chủ đề đối sánh minh họa nhằm làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến thực hành báo cáo sự cố.

• Timeline nghiên cứu:

  • Thu thập số liệu định lượng trong tháng 3/2022.
  • Phỏng vấn sâu ngoài giờ hành chính trong cùng khoảng thời gian.
  • Xử lý và phân tích dữ liệu từ tháng 4 đến tháng 9/2022.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Kiến thức chung về báo cáo sự cố y khoa:

   • 61,7% nhân viên y tế có kiến thức đúng về sự cố y khoa và quy trình báo cáo.
   • Tỷ lệ trả lời đúng các câu hỏi về khái niệm sự cố y khoa đạt 87,1%, về mục đích báo cáo đạt 93,6%, nhưng chỉ 33,7% biết rõ người chịu trách nhiệm báo cáo.
   • Một số sự cố bắt buộc phải báo cáo như phẫu thuật nhầm vị trí (98,9%), dùng nhầm thuốc (96,6%) được nhận biết cao, trong khi sự cố người bệnh ngã trong điều trị chỉ có 54,2% trả lời đúng.

2. Thái độ về báo cáo sự cố y khoa:

   • 81,4% nhân viên y tế có thái độ tích cực, đồng ý rằng báo cáo giúp cải thiện chất lượng chăm sóc và phòng tránh sai sót.
   • Tuy nhiên, 18,6% có thái độ chưa tích cực, trong đó 14% cho rằng chỉ báo cáo sự cố chuyên môn và 7,6% không thấy có trách nhiệm báo cáo.
   • Lo ngại về biểu mẫu phức tạp (21,6%) và sợ bị khiển trách, đổ lỗi cũng tồn tại.

3. Thực hành báo cáo sự cố y khoa:

   • 24,2% nhân viên y tế đã từng báo cáo sự cố trong 6 tháng qua.
   • 85,9% trong số này thực hành đúng quy trình báo cáo.
   • Thời gian trung bình hoàn thành một báo cáo là 13,38 phút, nữ hộ sinh mất nhiều thời gian nhất (18 phút).
   • Hình thức báo cáo chủ yếu là báo cáo giấy (79,7%), báo cáo miệng chiếm 37,5%, báo cáo điện tử chỉ 6,3%.
   • 71,9% báo cáo ngay khi sự cố xảy ra, 26,6% báo cáo tùy mức độ nghiêm trọng.

4. Các yếu tố liên quan đến thực hành báo cáo:

   • Giới tính: Nữ có thực hành đúng báo cáo cao hơn nam (97,6% so với 65,2%, p < 0,05).
   • Kiến thức: Nhân viên có kiến thức đúng có tỷ lệ thực hành đúng cao hơn (93,5% so với 66,7%, p = 0,006).
   • Thái độ: Thái độ tích cực liên quan đến thực hành đúng (88,3% so với 50%, p = 0,033).
   • Môi trường làm việc: Quy trình báo cáo đã được ban hành và phổ biến, nhưng hình thức báo cáo còn rườm rà, phản hồi từ tổ quản lý chất lượng chưa kịp thời và chưa hiệu quả. Thiếu nhân lực và khối lượng công việc quá tải cũng là rào cản.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy kiến thức về báo cáo sự cố y khoa của nhân viên y tế tại Bệnh viện đa khoa thành phố Hà Tĩnh còn nhiều hạn chế, đặc biệt về trách nhiệm báo cáo và nhận diện một số loại sự cố. Điều này tương đồng với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, nơi kiến thức đúng về báo cáo sự cố thường dưới 70%. Thái độ tích cực cao (81,4%) phản ánh nhận thức chung về tầm quan trọng của báo cáo sự cố trong cải thiện chất lượng chăm sóc, phù hợp với các nghiên cứu tại Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ.

Tỷ lệ thực hành báo cáo sự cố còn thấp (24,2% báo cáo trong 6 tháng) cho thấy khoảng cách giữa nhận thức và hành động, nguyên nhân có thể do rào cản về quy trình, thời gian, và lo ngại về hậu quả pháp lý hoặc xã hội. Việc báo cáo chủ yếu bằng giấy và miệng làm tăng gánh nặng hành chính, giảm tính kịp thời và chính xác của thông tin. Thời gian hoàn thành báo cáo trung bình 13,38 phút là một chỉ số quan trọng cho thấy cần cải tiến quy trình để giảm tải cho nhân viên.

Mối liên quan có ý nghĩa giữa giới tính, kiến thức, thái độ với thực hành báo cáo cho thấy cần tập trung nâng cao kiến thức và xây dựng thái độ tích cực để thúc đẩy hành vi báo cáo. Yếu tố môi trường làm việc như quy trình chưa tối ưu, thiếu phản hồi kịp thời và khối lượng công việc quá tải cũng là những điểm cần cải thiện. Các biểu đồ thể hiện tỷ lệ kiến thức đúng, thái độ tích cực và thực hành đúng theo từng nhóm đối tượng sẽ minh họa rõ nét hơn các phát hiện này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và triển khai phần mềm báo cáo sự cố y khoa điện tử:

   • Mục tiêu: Tăng tỷ lệ báo cáo kịp thời, giảm thủ tục hành chính, bảo mật thông tin người báo cáo.
   • Thời gian: Triển khai trong 12 tháng tới.
   • Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc Bệnh viện phối hợp với phòng công nghệ thông tin và nhà cung cấp phần mềm.

2. Tổ chức tập huấn, đào tạo lại về báo cáo sự cố y khoa và Thông tư 43/2018/TT-BYT:

   • Mục tiêu: Nâng cao kiến thức và kỹ năng báo cáo cho 100% nhân viên y tế.
   • Nội dung: Kết hợp lý thuyết và thực hành, có đánh giá chất lượng sau đào tạo.
   • Thời gian: Đào tạo định kỳ 6 tháng/lần.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng đào tạo và tổ quản lý chất lượng.

3. Xây dựng chính sách động viên, khuyến khích báo cáo sự cố y khoa:

   • Mục tiêu: Tăng tỷ lệ báo cáo sự cố, giảm thái độ lo ngại và e dè.
   • Hình thức: Khen thưởng cá nhân, tập thể có thành tích báo cáo tốt; công nhận trong đánh giá thi đua.
   • Thời gian: Áp dụng ngay trong năm tài chính tiếp theo.
   • Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc và phòng nhân sự.

4. Ban hành quy định bảo mật thông tin người báo cáo sự cố:

   • Mục tiêu: Tạo môi trường an toàn, giảm lo ngại bị khiển trách hoặc xử phạt.
   • Nội dung: Quy định rõ ràng về bảo mật, xử lý thông tin và trách nhiệm các bên liên quan.
   • Thời gian: Hoàn thiện trong 6 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng pháp chế và tổ quản lý chất lượng.

5. Tăng cường nhân lực và giảm tải công việc cho nhân viên y tế:

   • Mục tiêu: Giảm áp lực công việc, tạo điều kiện thuận lợi cho việc báo cáo sự cố.
   • Thời gian: Lập kế hoạch trong 12 tháng, thực hiện theo giai đoạn.
   • Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc phối hợp phòng nhân sự và các khoa.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban Giám đốc và quản lý bệnh viện:

   • Lợi ích: Hiểu rõ thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến báo cáo sự cố y khoa, từ đó xây dựng chính sách, quy trình phù hợp để nâng cao an toàn người bệnh.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch đào tạo, cải tiến hệ thống báo cáo và chính sách khuyến khích.

2. Nhân viên y tế (bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên):

   • Lợi ích: Nâng cao kiến thức, thái độ và kỹ năng thực hành báo cáo sự cố y khoa, góp phần cải thiện chất lượng chăm sóc.
   • Use case: Tham gia các khóa đào tạo, áp dụng quy trình báo cáo đúng chuẩn.

3. Phòng quản lý chất lượng và phòng đào tạo:

   • Lợi ích: Có cơ sở khoa học để thiết kế chương trình đào tạo, giám sát và đánh giá hiệu quả công tác báo cáo sự cố.
   • Use case: Phát triển bộ công cụ đào tạo, xây dựng hệ thống phản hồi và giám sát.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành y tế công cộng:

   • Lợi ích: Tham khảo phương pháp nghiên cứu kết hợp định lượng và định tính trong lĩnh vực an toàn người bệnh.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu tiếp theo hoặc áp dụng mô hình nghiên cứu tương tự tại các cơ sở y tế khác.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao báo cáo sự cố y khoa lại quan trọng?
   Báo cáo sự cố y khoa giúp phát hiện sớm các sai sót, từ đó cải tiến quy trình, nâng cao chất lượng chăm sóc và giảm thiểu rủi ro cho người bệnh. Ví dụ, báo cáo kịp thời có thể ngăn ngừa các sự cố nghiêm trọng tái diễn.

2. Những rào cản chính khiến nhân viên y tế không báo cáo sự cố?
   Rào cản gồm lo ngại bị khiển trách, sợ bị đổ lỗi, thủ tục báo cáo phức tạp, thiếu thời gian do quá tải công việc và thiếu phản hồi từ tổ quản lý chất lượng. Nghiên cứu cho thấy 21,6% nhân viên cho rằng biểu mẫu quá phức tạp là một trở ngại lớn.

3. Làm thế nào để nâng cao kiến thức và thái độ tích cực về báo cáo sự cố?
   Tổ chức đào tạo bài bản, kết hợp lý thuyết và thực hành, đồng thời xây dựng môi trường làm việc an toàn, khuyến khích báo cáo không sợ bị trừng phạt. Ví dụ, tập huấn định kỳ và chính sách khen thưởng sẽ thúc đẩy thái độ tích cực.

4. Phần mềm báo cáo sự cố y khoa có lợi ích gì?
   Phần mềm giúp đơn giản hóa quy trình, bảo mật thông tin người báo cáo, tăng tính kịp thời và chính xác của dữ liệu, đồng thời hỗ trợ lãnh đạo giám sát và xử lý sự cố hiệu quả hơn.

5. Ai chịu trách nhiệm chính trong việc báo cáo sự cố y khoa?
   Người trực tiếp phát hiện hoặc gây ra sự cố có trách nhiệm báo cáo cho trưởng khoa hoặc tổ quản lý chất lượng. Lãnh đạo khoa và bệnh viện chịu trách nhiệm giám sát và xử lý sự cố theo quy định.

Kết luận

• Tỷ lệ nhân viên y tế có kiến thức đúng về báo cáo sự cố y khoa tại Bệnh viện đa khoa thành phố Hà Tĩnh đạt 61,7%, thái độ tích cực chiếm 81,4%, thực hành đúng đạt 85,9%.
• Giới tính, kiến thức và thái độ là các yếu tố có liên quan có ý nghĩa thống kê đến thực hành báo cáo sự cố y khoa.
• Quy trình báo cáo đã được ban hành nhưng còn tồn tại khó khăn về hình thức báo cáo, phản hồi thông tin và khối lượng công việc quá tải.
• Cần triển khai phần mềm báo cáo điện tử, tổ chức đào tạo lại, xây dựng chính sách khuyến khích và bảo mật thông tin để nâng cao hiệu quả báo cáo sự cố.
• Các bước tiếp theo bao gồm hoàn thiện phần mềm, triển khai đào tạo định kỳ và đánh giá tác động của các giải pháp nhằm đảm bảo an toàn người bệnh và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

Hành động ngay: Ban Giám đốc và các phòng ban liên quan cần phối hợp triển khai các khuyến nghị nhằm xây dựng văn hóa báo cáo sự cố y khoa hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng khám chữa bệnh tại Bệnh viện đa khoa thành phố Hà Tĩnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Sự cố y khoa 1. Một số khái niệm về sự cố y khoa Lỗi - Error: Thực hiện công việc không đúng quy định hoặc áp dụng các quy định không phù hợp (7). Sự cố - Event: Điều bất trắc xảy ra với người bệnh hoặc liên quan tới người bệnh (7).

Tác hại - Harm: Suy giảm cấu trúc hoặc chức năng của cơ thể hoặc ảnh hưởng có hại phát sinh từ sự cố đã xảy ra. Tác hại bao gồm: bệnh, chấn thương, đau đớn, tàn tật và chết người (7). Sự cố y khoa - Adverse Events (AE): - Theo WHO: Sự cố không mong muốn là tác hại liên quan đến quản lý y tế (khác với biến chứng do bệnh) bao gồm các lĩnh vực chẩn đoán, điều trị, chăm sóc, sử dụng trang thiết bị y tế để cung cấp dịch vụ y tế. Sự cố y khoa có thể phòng ngừa và không thể phòng ngừa (7).

- Theo Bộ Y tế: Sự cố y khoa là các tình huống không mong muốn xảy ra trong quá trình chẩn đoán, chăm sóc và điều trị do các yếu tố khách quan, chủ quan mà không phải do diễn biến bệnh lý hoặc cơ địa người bệnh, tác động sức khỏe, tính mạng của người bệnh (1). Tình huống có nguy cơ gây ra sự cố (near-miss): là tình huống đã xảy ra nhưng chưa gây hậu quả hoặc gần như xảy ra nhưng được phát hiện và ngăn chặn kịp thời, chưa gây tổn thương đến sức khỏe của người bệnh (1). Nguyên nhân gốc: là nguyên nhân ban đầu có mối quan hệ nhân quả trực tiếp dẫn đến việc xảy ra sự cố y khoa, nguyên nhân gốc có thể khắc phục được để phòng ngừa sự cố y khoa (1). Phân loại sự cố y khoa Có nhiều cách khác nhau để phân loại sự cố y khoa tùy theo mục đích sử dụng.

Thông tư 43/2018/TT-BYT của Bộ y tế phân loại sự cố y khoa: 5 - Phân loại sự cố y khoa theo mức độ tổn thương (Bảng 1 - Phụ lục 9). - Phân loại sự cố y khoa theo nhóm sự cố (Bảng 2 - Phụ lục 9). - Phân loại sự cố y khoa theo nguyên nhân gây ra sự cố (Bảng 3 - Phụ lục 9). - Phân loại sự cố y khoa theo hình thức báo cáo: + Báo cáo tự nguyện đối với các sự cố y khoa chưa xảy ra đến sự cố gây ra tổn thương mức độ trung bình, bao gồm các sự cố từ mục 1 đến mục 6 (Bảng 1 – Phụ lục 9).

+ Báo cáo bắt buộc đối với các sự cố nghiêm trọng, gây tổn thương nặng bao gồm các sự cố từ mục 7 đến mục 9 (Bảng 1 – Phụ lục 9). Danh mục các sự cố y khoa nghiêm trọng bắt buộc phải báo cáo (Phụ lục 10). - Ngoài ra Hiệp hội an toàn người bệnh Thế giới phân loại sự cố y khoa theo đặc điểm chuyên môn gồm 6 nhóm sự cố (8): + Nhầm tên người bệnh. + Thông tin bàn giao không đầy đủ.

+ Nhầm lẫn liên quan tới phẫu thuật. + Nhầm lẫn liên quan tới các thuốc có nguy cơ cao. + Nhiễm trùng Bệnh viện. + Người bệnh ngã.

Nhận diện, báo cáo và ghi nhận sự cố y khoa tại các cơ sở khám chữa bệnh theo Thông tư 43/2018/TT-BYT 1. Nhận diện, báo cáo và ghi nhận sự cố y khoa theo Thông tư 43/2018/TT-BYT Nhận diện sự cố y khoa: Khi phát hiện SCYK, nhân viên y tế có trách nhiệm xác định và phân biệt SCYK theo các trường hợp mô tả, diễn biến tình huống và mức độ thương tích quy định (1). Thông tư 43/2018/TT-BYT quy định báo cáo sự cố y khoa bao gồm báo cáo tự nguyện và báo cáo bắt buộc, cụ thể: - Báo cáo tự nguyện: Người trực tiếp gây ra SCYK hoặc người phát hiện SCYK báo cáo cho bộ phận tiếp nhận và quản lý sự cố y khoa của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Yêu cầu tối thiểu về nội dung báo cáo cần có: Địa điểm, thời điểm xảy 6 ra và mô tả, đánh giá sơ bộ về sự cố, tình trạng của người bị ảnh hưởng, biện pháp xử lý ban đầu theo Mẫu báo cáo sự cố y khoa.

- Báo cáo bắt buộc: Người trực tiếp gây ra SCYK hoặc người phát hiện SCYK phải báo cáo cho trưởng khoa, phòng, bộ phận tiếp nhận và quản lý SCYK. Trưởng khoa, phòng, bộ phận có trách nhiệm báo cáo cho Lãnh đạo cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Lãnh đạo cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trực tiếp chịu trách nhiệm báo cáo ngay cho cơ quan quản lý của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Nội dung báo cáo phải đầy đủ tất cả các thông tin có trên Mẫu Báo cáo sự cố y khoa và ghi rõ họ tên người báo cáo.

Ghi nhận sự cố y khoa: Phòng/Tổ quản lý chất lượng hoặc nhân viên chuyên trách về quản lý chất lượng là bộ phận tiếp nhận và quản lý SCYK tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và thực hiện việc ghi nhận các báo cáo trực tiếp, báo cáo qua điện thoại bằng Mẫu Báo cáo sự cố y khoa để lưu giữ. Tất cả các SCYK được báo cáo phải được ghi nhận và lưu giữ vào hồ sơ hoặc vào hệ thống báo cáo sự cố y khoa trực tuyến. Các sự cố y khoa nghiêm trọng phải chia sẻ báo cáo đến cơ quan quản lý trực tiếp của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và Bộ Y tế. Quy trình nhận diện và báo cáo sự cố y khoa tại Bệnh viện đa khoa thành phố Hà Tĩnh Tại Bệnh viện đa khoa thành phố Hà Tĩnh tuân thủ thực hiện các quy định về báo cáo sự cố y khoa của Bộ Y tế.

Năm 2016, Bệnh viện đã ban hành Quy định về việc quản lý sự cố y khoa và được bổ sung chỉnh sửa lại vào tháng 5/2020 sau khi Thông tư 43/2018/TT-BYT của Bộ Y tế có hiệu lực. Quy trình nhận diện và báo cáo SCYK tại Bệnh viện đã được ban hành và thực hiện trên phạm vi toàn viện, cụ thể: 7 Trách Bước Nội dung thực hiện nhiệm Nhận diện/phát hiện SCYK: B1 NVYT khi phát hiện sự cố y khoa khẩn trương nhận diện và phân loại NVYT SCYK đồng thời ngừng ngay hoạt động nghi ngờ gây ra SCYK. Khắc phục hậu quả sự cố y khoa - Khẩn trương xử trí, cấp cứu nhằm đảm bảo an toàn NB. B2 - Trường hợp vượt quá khả năng chuyên môn báo cáo lãnh đạo (trường NVYT hợp ngoài giờ báo trực lãnh đạo) và hội chẩn liên khoa/hội chẩn viện để có hướng xử trí kịp thời.

Báo cáo SCYK - NVYT báo cáo SCYK cho trưởng khoa/điều dưỡng trưởng và tổ QLCL trong vòng 24h (đối với SCYK chưa xảy ra: báo cáo về tổ QLCL) - Đối với SCYK gây tử vong cho 01 người và có nguy cơ tiếp tục gây B3 NVYT tử vong cho nhiều người cần báo cáo ngay cho Ban lãnh đạo Bệnh viện. - Gửi báo cáo trực tiếp bằng bản cứng hoặc bản mềm qua địa chỉ mail: sucoykhoa.com - Tổ QLCL lưu 01 bản, khoa lưu 01 bản. Xác minh, ghi nhận SCYK Tổ QLCL, - Tổ QLCL xác minh, ghi nhận sự cố, phân loại sự cố y khoa. B4 Hội đồng - Hội đồng QLCL phân tích SCYK, xác định nguyên nhân gốc, đề xuất QLCL biện pháp phòng ngừa tránh tái diễn SCYK.

Ban hành khuyến cáo phòng ngừa SCYK - Tổ QLCL báo cáo Giám đốc kết quả phân tích SCYK, đề xuất biện B5 pháp phòng ngừa tái diễn SCYK. Giám đốc - Giám đốc Bệnh viện ban hành khuyến cáo biện pháp phòng ngừa SCYK. Biện pháp khắc phục SCYK - Tổ QLCL phản hồi thông tin cho các cá nhân, khoa có báo cáo B6 Tổ QLCL SCYK. - Giám sát việc thực hiện khuyến cáo.

Các nghiên cứu báo cáo sự cố y khoa trên thế giới và tại Việt Nam 1. Các nghiên cứu báo cáo sự cố y khoa trên thế giới Một nghiên cứu trên tại một Bệnh viện Khu vực Mbarara (MRRH), Tây Uganda về Báo cáo sự cố y tế (MIR) cho thấy sai sót trong thuốc (89,9%), sai sót trong chẩn đoán (71,5%), sai sót trong phẫu thuật (52,5%) và sai sót trong phòng ngừa (47,7%) (9). 8 Một khảo sát tại 6 Bệnh viện ở Nam Úc với sự tham gia của 186 bác sĩ và 587 điều dưỡng cho thấy rằng phần lớn các bác sĩ và điều dưỡng (98,3%) đều biết rằng Bệnh viện của họ có hệ thống BCSC. Điều dưỡng có khả năng tiếp nhận và sử dụng cách báo cáo tốt hơn bác sĩ.

Điều dưỡng biết làm thế nào để truy cập báo cáo là 88,3%, trong khi bác sĩ là 43,0%; điều dưỡng đã từng hoàn thành một báo cáo 89,2% trong khi bác sĩ là 64,4%; điều dưỡng biết phải làm gì với báo cáo hoàn thành là 81,9%, ở bác sĩ là 49,7% (10). Một điều tra của Kaldjian và cộng sự năm 2008 về báo cáo SCYK để cải thiện sự an toàn cho người bệnh thực hiện trên 338 bác sĩ nội trú và giảng viên y khoa chỉ ra rằng hầu hết đều đồng ý việc báo cáo sai sót sẽ cải thiện chất lượng chăm sóc cho bệnh nhân trong tương lai (84,3%) và có thể báo cáo một lỗi giả định dẫn đến tổn hại nhỏ (73%) hoặc lớn (92%) cho bệnh nhân. Tuy nhiên, chỉ 17,8% đã từng báo cáo các sự cố nhỏ (dẫn đến việc điều trị kéo dài hoặc khó chịu), và chỉ 3,8% báo cáo sự cố nghiêm trọng (dẫn đến tàn tật hoặc tử vong). Hơn nữa, 16,9% thừa nhận rằng không báo cáo các SCYK nhỏ và 3,8% không báo cáo SCYK lớn.

54,8% số người được hỏi biết cách báo cáo sự cố và 39,5% biết sự cố nào cần báo cáo (11). Theo báo cáo về nghiên cứu chất lượng chăm sóc y tế của Úc, các tác giả đã thực hiện hồi cứu 14.000 hồ sơ bệnh án vào viện tại 28 Bệnh viện ở Bang New South Wales và Nam Úc đã báo cáo rằng 16,6% trong số những trường hợp vào viện có liên quan đến SCYK dẫn đến người bệnh tàn tật hoặc thời gian nằm viện lâu hơn, 51% các SCYK trong đó có thể coi là ngăn ngừa được. Trong đó 13,7% người bệnh tàn tật vĩnh viễn và 4,9% là tử vong (12). Các nghiên cứu báo cáo sự cố y khoa tại Việt Nam Tại Việt Nam mặc dù trong những năm qua ghi nhận nhiều SCYK không mong muốn xảy ra, thậm chí là gây hậu quả nghiêm trọng nhưng những nghiên cứu về sự cố y khoa vẫn còn hạn chế do tính chất nhạy cảm của nó.

Báo cáo sự cố y khoa tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Phú Thọ Năm 2020 của Kiều Quang Phát và các cộng sự ghi nhận 365 sự cố y khoa được NVYT của Bệnh viện báo cáo.