Luận văn phân tích thực trạng tồn trữ vaccin tại HCDC TP.HCM 2022

Phân tích thực trạng tồn trữ vaccin tại HCDC TP.HCM năm 2022 bởi Dược sĩ Nguyễn Quốc Phong. Luận văn chuyên khoa cấp I, tìm hiểu về quản lý, bảo quản vaccin.

• Tác giả: Nguyễn Quốc Phong
• Người hướng dẫn: TS. Kiều Thị Tuyết Mai
• Trường học: Trường Đại Học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Tổ Chức Quản Lý Dược
• Đề tài: Phân Tích Thực Trạng Tồn Trữ Vaccin Tại Trung Tâm Kiểm Soát Bệnh Tật Thành Phố Hồ Chí Minh (HCDC) Năm 2022
• Loại tài liệu: luận văn dược sĩ chuyên khoa cấp i
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• Đại cương về vaccin, tồn trữ vaccin
• Bảo quản vaccin
• Dự trữ vaccin
• Thực trạng công tác bảo quản trên thế giới và tại việt nam.Trên thế giới
• Vài nét về Trung tâm kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh
• ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• Đối tượng, thời gian, địa điểm nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu. Biến số nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu
• Phương pháp thu thập số liệu. Mẫu nghiên cứu
• Phương pháp xử lý và phân tích số liệu
• Thực trạng công tác bảo quản vaccin tại Trung Tâm Kiểm Soát Bệnh Tật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Cơ cấu nhân sự, cơ sở vật chất. Trang thiết bị bảo quản
• Trang thiết bị phòng cháy chữa cháy
• Hoạt động kiểm tra chỉ thị đông băng tại kho trong năm 2022
• Hoạt động kiểm soát nhiệt độ tại kho trong năm 2022
• Thực trạng công tác dự trữ vaccin tại Trung Tâm Kiểm Soát Bệnh Tật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Công tác nhập, xuất, tồn kho vaccin năm 2022
• Công tác kiểm tra vaccin so với sổ sách
• Đánh giá sự tuân thủ nguyên tắc theo FEFO Và FIFO
• Công tác kiểm tra vaccin đúng số lô, hạn dùng thực tế
• Kiểm tra thực tế nhãn vaccin
• Công tác bảo quản vaccin tại trung tâm kiểm soát bệnh tật TP HCM
• Cơ cấu nhân lực và cơ sở vật chất
• Trang thiết bị bảo quản
• Trang thiết bị phòng cháy chữa cháy
• Hoạt động kiểm tra chỉ thị đông băng tại kho trong năm 2022
• Hoạt động kiểm soát nhiệt độ tại kho trong năm 2022
• Công tác dự trữ vaccin tại trung tâm kiểm soát bệnh tật TP HCM
• Công tác nhập, xuất, tồn kho vaccin năm 2022
• Đánh giá sự tuân thủ nguyên tắc xuất nhập theo FEFO và FIFO
• Công tác kiểm tra vaccin đúng số lô, hạn dùng thực tế
• Công tác kiểm tra nhãn vaccin
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• Về công tác bảo quản vaccin
• Về công tác dự trữ vaccin
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Đại cương về vaccin, tồn trữ vaccin
• 1.1.1. Khái niệm
• 1.1.2. Phân loại
• 1.2. Bảo quản vaccin
• 1.2.1. Ảnh hưởng của nhiệt độ cao tới vaccin
• 1.2.2. Ảnh hưởng của đông băng tới vaccin
• 1.2.3. Ảnh hưởng của ánh sáng tới vaccin
• 1.2.4. Nhiệt độ bảo quản vaccin
• 1.2.5. Một số dụng cụ bảo quản vaccin ở cơ sở y tế
• 1.2.6. Dụng cụ kiểm tra công tác bảo quản ở cơ sở y tế
• 1.2.7. Cách sắp xếp, bảo quản vaccin trong kho lưu trữ
• 1.2.8. Kho bảo quản vaccin
• 1.3. Dự trữ vaccin
• 1.3.1. Cấp phát và quay vòng kho
• 1.3.2. Nhãn và bao bì
• 1.3.3. Tiếp nhận vaccin
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Đại cương về vaccine và tồn trữ vaccine

Vaccine, một chế phẩm quan trọng trong công tác phòng bệnh, được phân loại thành nhiều loại khác nhau dựa trên cách tạo kháng nguyên. Đặc tính của một vaccine tốt bao gồm khả năng tạo ra đáp ứng miễn dịch, thời gian bảo vệ dài, và tính an toàn cao. Tuy nhiên, việc bảo quản vaccine là rất quan trọng, vì vaccine rất nhạy cảm với nhiệt độ và ánh sáng. Theo Quyết định số 1730/QĐ – BYT, nhiệt độ bảo quản vaccine cần được duy trì trong khoảng từ -15°C đến +8°C tùy loại vaccine. Việc bảo quản không đúng cách có thể dẫn đến giảm hiệu lực của vaccine, gây ảnh hưởng đến hiệu quả tiêm chủng. "Việc bảo quản vaccine ở nhiệt độ thích hợp là điều kiện quan trọng để đảm bảo an toàn và hiệu quả trong tiêm chủng."

1.1. Bảo quản vaccine

Bảo quản vaccine bao gồm việc sử dụng các thiết bị chuyên dụng như tủ lạnh và hòm lạnh để duy trì nhiệt độ ổn định. Các dụng cụ như chỉ thị nhiệt độ (VVM) và thiết bị theo dõi nhiệt độ điện tử giúp theo dõi tình trạng của vaccine trong quá trình bảo quản. "Nếu vaccine tiếp xúc với nhiệt độ cao hoặc đông băng, hiệu lực của chúng có thể bị giảm hoặc mất hoàn toàn." Việc sử dụng các thiết bị này là cần thiết để đảm bảo vaccine không bị hư hỏng trong quá trình bảo quản và vận chuyển.

II. Thực trạng công tác bảo quản vaccine tại HCDC TP

Tại Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC), công tác bảo quản vaccine đã được thực hiện theo các quy định của Bộ Y tế. Tuy nhiên, vẫn còn một số vấn đề tồn tại như cơ sở vật chất chưa đáp ứng đủ yêu cầu và thiếu thiết bị theo dõi nhiệt độ. Năm 2022, hoạt động kiểm tra chỉ thị đông băng và kiểm soát nhiệt độ tại kho đã được thực hiện, nhưng vẫn cần cải thiện hơn nữa để đảm bảo vaccine được bảo quản đúng cách. "Công tác bảo quản vaccine là yếu tố quan trọng để đảm bảo an toàn tiêm chủng và hiệu quả của chương trình tiêm chủng mở rộng."

2.1. Cơ cấu nhân sự và cơ sở vật chất

Cơ cấu nhân sự tại HCDC cần được nâng cao về trình độ chuyên môn để đáp ứng yêu cầu trong công tác bảo quản vaccine. Cơ sở vật chất cần được đầu tư nâng cấp, đảm bảo có đủ tủ lạnh và thiết bị theo dõi nhiệt độ. "Việc đầu tư vào cơ sở vật chất và đào tạo nhân lực là cần thiết để nâng cao chất lượng công tác bảo quản vaccine."

III. Công tác dự trữ vaccine tại HCDC TP

Công tác dự trữ vaccine tại HCDC được thực hiện theo nguyên tắc FIFO và FEFO, nhằm đảm bảo vaccine được sử dụng đúng hạn và không bị hư hỏng. Tuy nhiên, công tác kiểm tra và kiểm kê vaccine cần được thực hiện thường xuyên hơn để phát hiện kịp thời các vấn đề liên quan đến chất lượng vaccine. "Công tác dự trữ vaccine không chỉ là việc cất giữ mà còn là một quy trình quản lý chặt chẽ để đảm bảo cung cấp vaccine đầy đủ và hiệu quả."

3.1. Công tác nhập xuất tồn kho vaccine

Công tác nhập, xuất và tồn kho vaccine cần tuân thủ các quy trình chuẩn để đảm bảo chất lượng và hiệu quả. Các vaccine cần được kiểm tra kỹ lưỡng trước khi cấp phát. "Việc tuân thủ quy trình nhập trước xuất trước (FIFO) và hết hạn trước xuất trước (FEFO) là rất quan trọng trong công tác dự trữ vaccine."

IV. Kết luận và kiến nghị

Để nâng cao hiệu quả công tác bảo quản và dự trữ vaccine tại HCDC TP.HCM, cần có các biện pháp cải thiện cơ sở vật chất, đào tạo nhân lực và tăng cường công tác kiểm tra. Việc bảo quản vaccine đúng cách không chỉ đảm bảo an toàn cho người tiêm mà còn góp phần nâng cao hiệu quả của chương trình tiêm chủng mở rộng. "Cần có sự đầu tư và cải tiến liên tục trong công tác quản lý vaccine để đảm bảo sức khỏe cộng đồng."

4.1. Kiến nghị về công tác bảo quản vaccine

Cần cải thiện điều kiện bảo quản vaccine tại HCDC, đầu tư vào các thiết bị theo dõi nhiệt độ và nâng cao năng lực của đội ngũ nhân viên. "Đầu tư vào công tác bảo quản vaccine là đầu tư cho sức khỏe cộng đồng, đảm bảo mọi người đều được tiêm chủng an toàn và hiệu quả."

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh tiêm chủng mở rộng tại Việt Nam, việc bảo quản và tồn trữ vaccin đóng vai trò then chốt trong đảm bảo hiệu quả và an toàn của chương trình. Theo báo cáo năm 2022, Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh (HCDC) quản lý 52 loại vaccin, bao gồm 14 loại trong chương trình tiêm chủng mở rộng và 38 loại vaccin dịch vụ. Tỷ lệ sử dụng vaccin trong chương trình tiêm chủng mở rộng đạt trên 95%, trong khi vaccin dịch vụ có tỷ lệ sử dụng dao động từ 70% đến 100%. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những thách thức trong công tác bảo quản và dự trữ vaccin, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và hiệu quả tiêm chủng.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng bảo quản và tồn trữ vaccin tại HCDC trong năm 2022, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ 01/07/2022 đến 31/12/2022 tại kho Dược của HCDC, với phạm vi tập trung vào cơ sở vật chất, trang thiết bị, nhân sự, quy trình bảo quản và công tác dự trữ vaccin. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo an toàn tiêm chủng, giảm thiểu tổn thất vaccin do bảo quản không đúng quy định, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ y tế dự phòng tại thành phố Hồ Chí Minh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý dược phẩm, đặc biệt tập trung vào:

• Lý thuyết quản lý dây chuyền lạnh (Cold Chain Management): Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì nhiệt độ bảo quản vaccin trong khoảng từ +2°C đến +8°C để đảm bảo hiệu lực và an toàn của vaccin.
• Mô hình quản lý kho theo tiêu chuẩn GSP (Good Storage Practice): Bao gồm các nguyên tắc về cơ sở vật chất, trang thiết bị, nhân sự, quy trình bảo quản và kiểm soát chất lượng vaccin.
• Khái niệm FEFO (First Expired First Out) và FIFO (First In First Out): Nguyên tắc quản lý tồn kho nhằm ưu tiên sử dụng vaccin có hạn sử dụng gần nhất hoặc nhập kho trước để giảm thiểu lãng phí và hư hỏng.

Các khái niệm chính bao gồm: vaccin, bảo quản vaccin, dự trữ vaccin, dây chuyền lạnh, chỉ thị đông băng (Freeze-tag), chỉ thị nhiệt độ (VVM), và các thiết bị theo dõi nhiệt độ điện tử.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp mô tả cắt ngang kết hợp hồi cứu số liệu. Nguồn dữ liệu chính gồm:

• Hồ sơ, sổ sách, báo cáo xuất nhập tồn vaccin tại kho Dược HCDC từ 01/07/2022 đến 31/12/2022.
• Quan sát thực tế cơ sở vật chất, trang thiết bị bảo quản và quy trình vận hành tại kho.
• Kiểm tra trực tiếp các chỉ thị nhiệt độ, chỉ thị đông băng, nhãn vaccin và đối chiếu với sổ sách.
• Phân tích số liệu bằng phần mềm Microsoft Excel với cỡ mẫu gồm toàn bộ 52 loại vaccin đang được quản lý tại trung tâm.

Timeline nghiên cứu kéo dài 6 tháng, từ giữa năm 2022 đến cuối năm 2022, đảm bảo thu thập đầy đủ dữ liệu về công tác bảo quản và dự trữ vaccin trong điều kiện thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cơ cấu nhân sự và cơ sở vật chất: HCDC có 12 cán bộ tham gia quản lý và bảo quản vaccin, trong đó 3 người có trình độ trên đại học, 4 đại học và 5 cao đẳng. Nhà kho có diện tích 225 m², thể tích 900 m³, được thiết kế đạt tiêu chuẩn GSP với các khu vực xuất nhập, bảo quản và biệt trữ rõ ràng.

2. Trang thiết bị bảo quản: Trung tâm trang bị 7 tủ lạnh chuyên dụng, 5 thiết bị ghi nhiệt độ tự động (Fridge Tag), 5 chỉ thị đông băng điện tử (Freeze-tag), 2 hòm lạnh và hệ thống cảnh báo nhiệt độ tự động. Tất cả thiết bị đều hoạt động tốt, được bảo dưỡng định kỳ.

3. Kiểm soát nhiệt độ và chỉ thị đông băng: Trong 180 ngày theo dõi, 100% số ngày có ghi nhận chỉ thị đông băng và nhiệt độ được kiểm tra 2 lần/ngày. Tỷ lệ duy trì nhiệt độ trong khoảng +2°C đến +8°C đạt 98,8%, chỉ có 1,1% ngày nhiệt độ vượt ngưỡng.

4. Công tác nhập, xuất, tồn kho vaccin: Tỷ lệ sử dụng vaccin trong chương trình tiêm chủng mở rộng đạt trên 95%, với vaccin Bại liệt IPV đạt 100%. Vaccin dịch vụ có tỷ lệ sử dụng dao động từ 70% đến 100%, trong đó nhiều loại đạt trên 90%. Kiểm kê 6 đợt trong năm 2022 cho thấy tỷ lệ khớp giữa sổ sách và thực tế đạt 100%.

5. Tuân thủ nguyên tắc FEFO và FIFO: Qua đánh giá 10 loại vaccin đại diện, tỷ lệ phiếu xuất đúng số lô và theo nguyên tắc FEFO đạt trên 95%, đảm bảo ưu tiên sử dụng vaccin hết hạn trước. Nguyên tắc FIFO cũng được áp dụng nghiêm túc, góp phần giảm thiểu lãng phí.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy HCDC đã xây dựng được hệ thống quản lý bảo quản vaccin tương đối hoàn chỉnh, với cơ sở vật chất và trang thiết bị hiện đại, nhân sự được đào tạo bài bản. Việc duy trì nhiệt độ bảo quản trong phạm vi cho phép gần như tuyệt đối góp phần bảo đảm chất lượng vaccin, phù hợp với các nghiên cứu quốc tế về quản lý dây chuyền lạnh.

Tỷ lệ sử dụng vaccin cao phản ánh hiệu quả trong công tác dự trữ và phân phối, đồng thời giảm thiểu tồn kho quá hạn. Việc tuân thủ nguyên tắc FEFO và FIFO giúp hạn chế rủi ro sử dụng vaccin hết hạn hoặc giảm hiệu lực, điều này cũng được khuyến cáo trong các hướng dẫn của WHO và Bộ Y tế.

So sánh với các nghiên cứu tại các tỉnh khác và quốc tế, HCDC có hệ thống bảo quản và quản lý tốt hơn, đặc biệt trong việc kiểm soát nhiệt độ và ghi chép sổ sách. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 1,1% ngày nhiệt độ không đạt chuẩn, cần được chú ý để tránh ảnh hưởng đến chất lượng vaccin.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ duy trì nhiệt độ chuẩn theo ngày, bảng so sánh tỷ lệ sử dụng vaccin theo loại, và biểu đồ tuân thủ FEFO/FIFO để minh họa hiệu quả quản lý tồn trữ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường giám sát nhiệt độ bảo quản: Áp dụng hệ thống cảnh báo tự động và kiểm tra định kỳ để đảm bảo 100% thời gian duy trì nhiệt độ trong khoảng +2°C đến +8°C, giảm thiểu rủi ro hư hỏng vaccin. Thời gian thực hiện: ngay lập tức và liên tục; chủ thể: bộ phận kho vaccin.

2. Đào tạo nâng cao năng lực nhân sự: Tổ chức các khóa tập huấn định kỳ về quản lý dây chuyền lạnh, quy trình bảo quản và xử lý sự cố cho toàn bộ nhân viên liên quan. Mục tiêu nâng tỷ lệ nhân viên nắm vững quy trình lên trên 95% trong 12 tháng; chủ thể: phòng đào tạo và quản lý nhân sự.

3. Cải tiến quy trình kiểm kê và quản lý tồn kho: Áp dụng phần mềm quản lý kho hiện đại, tự động hóa việc theo dõi hạn sử dụng và tuân thủ nguyên tắc FEFO/FIFO để giảm thiểu sai sót và lãng phí. Thời gian triển khai: 6 tháng; chủ thể: phòng công nghệ thông tin và kho vaccin.

4. Nâng cấp cơ sở vật chất và trang thiết bị: Đầu tư bổ sung tủ lạnh chuyên dụng, thiết bị theo dõi nhiệt độ điện tử và hệ thống phòng cháy chữa cháy hiện đại nhằm đảm bảo an toàn và chất lượng bảo quản vaccin. Kế hoạch thực hiện trong 1 năm; chủ thể: ban giám đốc HCDC và phòng kế hoạch tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý kho vaccin tại các trung tâm y tế dự phòng: Giúp nâng cao kiến thức về quản lý dây chuyền lạnh, bảo quản và dự trữ vaccin, từ đó cải thiện hiệu quả công tác tiêm chủng.

2. Nhân viên y tế tham gia tiêm chủng: Hiểu rõ tầm quan trọng của bảo quản vaccin đúng quy trình để đảm bảo an toàn và hiệu quả tiêm chủng, giảm thiểu phản ứng sau tiêm.

3. Nhà hoạch định chính sách y tế: Cung cấp dữ liệu thực tiễn về công tác bảo quản vaccin, hỗ trợ xây dựng các chính sách, quy định và kế hoạch phát triển hệ thống tiêm chủng quốc gia.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành dược, y tế công cộng: Là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu, phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp trong lĩnh vực quản lý dược phẩm và tiêm chủng.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao việc duy trì nhiệt độ bảo quản vaccin lại quan trọng?
   Vaccin rất nhạy cảm với nhiệt độ, nếu nhiệt độ vượt quá giới hạn cho phép (+2°C đến +8°C) sẽ làm giảm hiệu lực hoặc hư hỏng vaccin, ảnh hưởng đến an toàn và hiệu quả tiêm chủng.

2. FEFO và FIFO khác nhau như thế nào trong quản lý tồn kho vaccin?
   FEFO ưu tiên xuất vaccin có hạn sử dụng gần nhất trước, trong khi FIFO ưu tiên xuất vaccin nhập kho trước. FEFO giúp giảm thiểu rủi ro sử dụng vaccin hết hạn, phù hợp với đặc tính vaccin.

3. Các thiết bị theo dõi nhiệt độ nào được sử dụng phổ biến trong bảo quản vaccin?
   Các thiết bị gồm nhiệt kế truyền thống, thiết bị ghi nhiệt độ tự động (Fridge Tag), chỉ thị đông băng điện tử (Freeze-tag) và hệ thống cảnh báo nhiệt độ tự động giúp giám sát liên tục và chính xác.

4. Làm thế nào để xử lý vaccin bị nghi ngờ hư hỏng do bảo quản không đúng?
   Vaccin nghi ngờ hư hỏng phải được cách ly, đánh dấu rõ ràng và không được sử dụng cho đến khi được kiểm tra, đánh giá chất lượng bởi bộ phận chuyên môn theo quy định.

5. Những khó khăn thường gặp trong công tác bảo quản vaccin tại các trung tâm y tế?
   Bao gồm thiếu trang thiết bị dây chuyền lạnh, nhân sự chưa được đào tạo đầy đủ, quy trình ghi chép và kiểm soát chưa chặt chẽ, cũng như sự cố về điện và phòng cháy chữa cháy chưa được xử lý kịp thời.

Kết luận

• HCDC đã xây dựng hệ thống bảo quản và dự trữ vaccin đạt chuẩn với cơ sở vật chất, trang thiết bị và nhân sự được đào tạo bài bản.
• Tỷ lệ duy trì nhiệt độ bảo quản trong khoảng +2°C đến +8°C đạt 98,8%, chỉ thị đông băng được kiểm soát 100%.
• Tỷ lệ sử dụng vaccin trong chương trình tiêm chủng mở rộng và dịch vụ đều trên 70%, nhiều loại đạt trên 90%.
• Nguyên tắc FEFO và FIFO được tuân thủ nghiêm ngặt, góp phần giảm thiểu lãng phí và đảm bảo chất lượng vaccin.
• Đề xuất tăng cường giám sát nhiệt độ, đào tạo nhân sự, cải tiến quản lý tồn kho và nâng cấp trang thiết bị để nâng cao hiệu quả công tác bảo quản vaccin.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 12 tháng tới, đồng thời mở rộng nghiên cứu đánh giá công tác bảo quản vaccin tại các trung tâm y tế khác trên địa bàn thành phố.

Các đơn vị y tế dự phòng cần phối hợp chặt chẽ, áp dụng nghiêm túc các quy trình bảo quản và quản lý vaccin để đảm bảo an toàn tiêm chủng, góp phần nâng cao sức khỏe cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Tại Việt Nam sử dụng vaccin bằng hình thức tự nguyện hay được nhà nước cấp miễn phí qua chương trình tiêm chủng mở rộng, tiêm chủng bằng vaccin, tỷ lệ mắc bệnh truyền nhiễm có vaccin dự phòng đã giảm đi hàng chục đến hàng trăm lần. Các loại vaccin dùng trong tiêm chủng được phép lưu hành tại Việt Nam đều đạt yêu cầu về tính an toàn và hiêu quả. Mặc dù vaccin là an toàn, nhưng không phải hoàn toàn không có nguy cơ. Một số trường hợp phản ứng sau tiêm chủng có thể do vaccin hoặc do sai sót trong việc bảo quản, vận chuyển, chỉ định và kỹ thuật tiêm chủng vaccin.

Để đạt được mục tiêu trong tiêm chủng, công tác tiêm chủng phải đảm bảo yêu cầu về số lượng lẫn chất lượng. Trong chương trình tiêm chủng mở rộng, có nhiều chỉ tiêu để đảm bảo chất lượng như tỷ lệ tiêm chủng đủ liều, an toàn tiêm chủng, hiệu lực của vaccin, hệ thống lưu trữ, bảo quản và vận chuyền lạnh. Trong đó hiệu lực của vaccin rất quan trọng vì vaccin là một sinh phẩm đặc biệt rất nhạy cảm với nhiệt độ và đông băng. Vì thế phải bảo quản vaccin ở nhiệt độ cho phép của nhà sản xuất đến khi sử dụng.

Vaccin có thể bị hư hỏng, giảm hoặc mất hiệu lực nếu không được bảo quản đúng cách. Cho nên, việc bảo quản vaccin ở nhiệt độ thích hợp là điều kiện quan trọng đề đảm bảo an toàn và hiệu quả trong tiêm chủng. Nguyên nhân một phần là do công tác bảo quản vaccin và dây chuyền lạnh, qua nhiều trung gian làm tăng nguy cơ vaccin không được bảo quản trong điều kiện thích hợp. Để đảm bảo được tiêm chủng an toàn, công tác tiêm chủng phải được thực hiện theo đúng quy trình từ việc bảo quản, vận chuyển, sử dụng, chỉ định và tiêm chủng vaccin.

Vì vaccin là một sinh phẩm đặc biệt rất nhạy cảm với nhiệt độ và đông băng nên bảo quản vaccin ở đúng nhiệt độ cho phép từ nơi sản xuất đến nơi sử dụng là yếu tố quan trọng đảm bảo cho hiệu lực và an toàn của vaccin. 1 Nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến công tác quản lý vaccin và dây chuyền lạnh như cung cấp không đủ thiết bị dây chuyền lạnh để bảo quản và vận chuyển vaccin, không đủ các dụng cụ theo dõi nhiệt độ bảo quản vaccin. Trung tâm kiểm soát bệnh tật thành phố Hồ Chí Minh chưa có nghiên cứu nào về công tác tồn trữ vaccin tại trung tâm. Xuất phát từ thực tế đó chúng tôi tiến hành nghiên cứu luận văn: “Phân tích thực trạng tồn trữ vaccin tại Trung tâm kiểm soát bệnh tật thành phố Hồ Chí Minh (HCDC) năm 2022”.

Với 02 mục tiêu: 1. Phân tích thực trạng bảo quản vaccin tại Trung tâm kiểm soát bệnh tật thành phố Hồ Chí Minh năm 2022; 2. Phân tích thực trạng dự trữ vaccin tại Trung tâm kiểm soát bệnh tật thành phố Hồ Chí Minh năm 2022. Đại cương về vaccin, tồn trữ vaccin 1.

Khái niệm Vaccin (tiếng Pháp: vaccin, tiếng Anh: vaccine): là chế phẩm chứa kháng nguyên tạo cho cơ thể khả năng đáp ứng miễn dịch, được dùng với mục đích phòng bệnh, chữa bệnh. Đó là những chế phẩm được làm từ chính vi sinh vật ( hoặc từ một phần cấu trúc) đã bị chết hoặc đã bị làm yếu đi. Vì vậy, vaccinkhông có khả năng gây bệnh cho cơ thể, người được tiêm vaccinkhông phải bị bênh hoặc bị các biến chứng dẫn đến tàn tật thậm chí có thể đe dọa đến mạng sống như khi bị nhiễm tự nhiên. Phân loại Vaccincó nhiều loại, có thể chia ra 3 nhóm chính dựa vào cách tạo kháng nguyên: Vi sinh sống: Vi rút sởi, vi rút bại liệt sống giảm độc lực, vi khuẩn lao làm giảm hoạt lực, vi rút dại bất hoạt,… Vi sinh chết: Vi khuẩn ho gà trong vaccinDPT.

Giải độc tố: Các độc tố bị bất hoạt như giải độc tố uốn ván, bạch hầu 1. Đặc tính của một vaccin tốt Tạo được đáp ứng miễn dịch của cơ thể (bắt chước nhiễm tự nhiên) Thời gian bảo vệ dài (khoảng cách giữa các liều xa). An toàn- ít tác dụng phụ. Ổn định khi tiếp xúc với nhiệt độ, ánh sáng.

Bảo quản vaccin 1. Ảnh hưởng của nhiệt độ cao tới vaccin 3 Ở nhiệt độ cao, vaccin bị hỏng hoặc bị giảm hiệu lực không bao giờ hồi phục được. Mỗi lần tiếp xúc với nhiệt độ cao thì hiệu lực của vaccin lại giảm dần và dần dần sẽ giảm hoàn toàn. Khi đó vaccin không còn giá trị sử dụng nữa.

Ảnh hưởng của vaccin với nhiệt độ cao được xếp thứ tự như sau [5]: Bảng 1. Ảnh hưởng nhiệt độ cao tới vaccin Mức chịu ảnh hưởng Vaccin Nhạy cảm cao hơn Bại liệt uống (OPV) Sởi Bạch hầu - Ho gà - Uốn ván (DPT) Lao (BCG) Hib, Bạch hầu - Uốn ván (trẻ nhỏ) Uốn ván - bạch hầu ( trẻ lớn), uốn ván , viêm Ít nhạy cảm ơn gan B, viêm não Nhật Bản Chú ý: tất cả vaccin đông khô điều trở nên nhạy cao sau khi hồi chỉnh 1. Ảnh hưởng của đông băng tới vaccin Khi bị đông băng hoặc khi ở dưới 00C vaccin sẽ mất hiệu lực. Những vaccin này cần phải được bảo vệ không cho tiếp xúc với nhiệt độ cao và nhiệt độ đông băng.

Nguyên nhân thông thường nhất vaccin gây phơi nhiễm với nhiệt độ đông băng là vaccin tiếp xúc trực tiếp với các bình tích lạnh đông đá hoặc tiếp xúc trực tiếp với nước đá [5]. Ảnh hưởng nhiệt độ lạnh tới vaccin Mức chịu ảnh hưởng Vaccin Nhạy cảm cao hơn Viêm gan B Hib (dung dịch) Bạch hầu - Ho gà - Uốn ván (DPT) Uốn ván - Bạch hầu (DT) Bạch hầu - Uốn ván (Td) Ít nhạy cảm hơn Uốn ván 4 1. Ảnh hưởng của ánh sáng tới vaccin Vaccin BCG, vaccin sởi là những vaccin rất nhạy cảm với ánh sáng và không được để những vaccin này tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời và ánh sáng đèn huỳnh quang (đèn nê ông). Những vaccin này được đựng trong lọ thủy tinh có màu nâu sẫm [5].

Nhiệt độ bảo quản vaccin Theo Quyết định số 1730/QĐ – BYT ngày 16 tháng 5 năm 2014 của Bộ Y tế về việc ban hành “ Hướng dẫn bảo quản vaccin”. Quy định nhiệt độ bảo quản vaccin trong chương trình TCMR ở các tuyến Kho tại các tuyến Vaccin Quốc gia Khu vực Tỉnh Huyện Cơ sở y tế OPV Bảo quản ở nhiệt độ -150C đến -250C BCG Sởi Bảo quản ở nhiệt độ +20C đến +80C Bảo quản ở nhiệt độ nhưng cũng có thể bảo quản ở nhiệt độ +20C đến +80C MR từ -150C đến -250C nếu không đủ chổ Hib đông khô Hib dung dịch Viêm gan B DPT DT/TT/Td DTP-VGB- Bảo quản ở nhiệt độ +20C đến +80C, không được để đông băng Hib DTP-VGB- IPV-Hib 5 1. Một số dụng cụ bảo quản vaccin ở cơ sở y tế Tủ lạnh: có 2 loại: Tủ lạnh mở cửa phía trên và tủ lạnh mở cửa phía trước [5] Tủ lạnh mở cửa phía trên: Tủ lạnh bảo quản vaccin có 02 khoang: Một khoang chính ( khoang lạnh) để bảo quản vaccin và dung môi nhiệt độ từ +20C đến +80C. Có nút điều chỉnh nhiệt độ.

Khoang thứ 2 ( khoang làm đá) dùng để làm đông băng bình phích tích lạnh. Nhiệt độ ở khoang này khoảng từ -20C đến -150C. Khi mất điện , đá xung quanh tủ lạnh sẽ có thể duy trình nhiệt độ trong 16 giờ [8]. Tủ lạnh mở cửa phía trước : Tủ lạnh có hai khoang riêng biệt.

Khoang làm đá: dùng để đông băng bình phích lạnh. Khoang lạnh: để bảo quản vaccin và dung môi. Hòm lạnh Hòm lạnh có chứa các bình tích lạnh xung quanh có thể giữ lạnh trong vòng 72 giờ. Hòm lạnh được sử dụng bảo quản vaccin khi vận chuyển và bảo quản khi tủ lạnh hỏng [5].

Phích vaccin Giữ lạnh tối đa 36 giờ với điều kiện không mở nắp.Phích lạnh có thể vận chuyển dễ dàng khi đi bộ; xe gắn máy, dùng để bảo quản vận chuyển vaccin và dung môi, bảo quản vaccin trong buổi tiêm chủng; bảo quản vaccin khi tủ lạnh hỏng [5]. Bình tích lạnh Bình tích lạnh là bình nhựa, hình chữ nhật, dẹt có thể chứa nước và làm đông băng. Bình tích lạnh để giữ lạnh trong phích vaccin và hòm lạnh [5]. 6 Tủ lạnh Hòm lạnh Phích lạnh Bình tích lạnh Hình 1.

Dụng cụ dây chuyền lạnh 1. Dụng cụ kiểm tra công tác bảo quản ở cơ sở y tế Mục đích của dụng cụ kiểm tra dây chuyền lạnh để kiểm tra nhiệt độ của vaccin và dung môi trong quá trình vận chuyển và bảo quản. Chỉ thị nhiệt độ (VVM): dùng để theo dõi sự tích lũy nhiệt. Chỉ thị nhiệt độ có 2 vùng màu: sáng và sậm.

Sự tích lũy nhiệt biểu hiện bởi sự đổi màu của vùng sáng dần chuyển sang sậm. Dựa vào sự đổi màu có vùng sáng, mà có chỉ định dùng lọ vaccin khi màu của vùng sáng cùng màu vùng sậm thị lọ vaccin đó không được sử dụng. Sự thay đổi màu không liên quan đến “hạn sử dụng” của lọ vaccin. Chỉ thị nhiệt độ không cho biết vaccin có bị đông băng hay không.

Lọ vaccin Ống vaccin đông khô BCG Lọ vaccin dung dịch Hình 1. VVM trên nhãn và nắp lọ vaccin Chỉ sử dụng lọ vaccin khi hình vuông bên trong sáng hơn hình tròn bên ngoài. Ưu tiên sử dụng trước nếu lọ vaccin có VVM mà hình vuông bên trong bắt đầu sẫm màu nhưng vẫn sáng hơn màu hình tròn bên ngoài [5]. 7 Giai đoạn 1: SỬ DỤNG  Hình vuông bên trong có màu sáng hơn hình tròn bên ngoài.

Giai đoạn 2: SỬ DỤNG TRƯỚC  Sau một thời gian, hình vuông bên trong vẫn còn sáng hơn hình tròn bên ngoài.  Giai đoạn 3: HỦY BỎ Hình vuông bên trong cùng màu với hình tròn bên Giaingoài. đoạn 4: HỦY BỎ  Hình vuông bên trong có màu sẫm hơn hình tròn bên ngoài. Chú ý: VVM không cho biết vaccincó tiếp xúc với nhiệt độ đông băng hay không Thiết bị theo dõi nhiệt độ điện tử 30 ngày Thiết bị này ghi lại nhiệt độ trong khoảng thời gian không quá 10 phút.

Hiển thị lịch sử nhiệt độ trong 30 ngày qua. Cảnh báo nhiệt độ cao hay đông băng xảy ra. Nếu nhiệt độ của tủ lạnh xuống đến - 0,5°C hoặc thấp hơn trong 60 phút hoặc nếu tăng trên 10°C trong một thời gian liên tục 10 giờ. Trong quá trình theo dõi nhiệt độ trong khoảng yêu cầu, màn hình thiết bị hiển thị "OK” [8] Hình 1.

Thiết bị theo dõi nhiệt độ bằng điện tử 30 ngày Nhiệt kế Nhiệt kế sử dụng để theo dõi nhiệt độ của dây chuyền lạnh, có 2 loại nhiệt kế tròn và nhiệt kế dài.