Chương 1 Quyền và Nghĩa vụ phát sinh từ điều ước quốc tế đối với hoạt động tuần tra, kiểm soát 1.Công ước của liên hợp quốc về luật biển năm 1982 1. Nội thuỷ Vùng nƣớc phía trong đƣờng cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải là nội thuỷ, (điều 8 Công ƣớc luật biển, 1982) là vùng nƣớc tiếp liền với lãnh thổ, một bộ phận của lãnh thổ quốc gia ven biển đƣợc pháp luật và tập quán quốc tế thừa nhận nó có chế độ pháp lý nhƣ trên đất liền. Điều 2 của Công ƣớc luật biển 1982 quy định: “ chủ quyền quốc gia ven biển được mở rộng ra ngoài lãnh thổ và nội thuỷ của mình, .” điều này có nghĩa Công ƣớc đã thừa nhận chủ quyền đƣơng nhiên của quốc gia ven biển trong nội thuỷ. Chủ quyền quốc gia ven biển đƣợc thể hiện trong thiết lập hệ thống chính trị, chế độ kinh tế hay hệ thống pháp luật.
trong đó quốc gia ven biển có chủ quyền hoàn toàn, triệt để và đầy đủ, cả về quyền lập pháp, hành pháp và tƣ pháp. Mọi hành vi vi phạm trên các lĩnh vực về an ninh chủ quyền, thuế khoá, hải quan, khai thác tài nguyên thiên nhiên, .đều phải chịu trách nhiệm hành chính, hình sự hay dân sự, do các cơ quan bảo vệ pháp luật của quốc gia ven biển thực hiện. Theo khoản 2 điều 25 Công ƣớc luật biển 1982. “đối với tàu thuyền đi vào vùng nội thuỷ hay vào một công trình cảng ở bên ngoài vùng nội thuỷ đó, quốc gia ven biển cũng có quyền thi hành những biện pháp cần thiết để ngăn ngừa mọi sự vi phạm đối với các điều kiện mà tàu thuyền này buộc phải tuân theo để được vào nội thuỷ hay vào công trình cảng nói trên.” Nhƣ vậy, các lực lƣợng kiểm soát của quốc gia ven biển có thể tiến hành kiểm tra bất cứ con tàu nào, khi phát hiện các dấu hiệu vi phạm pháp luật của 3 z quốc gia đó và áp dụng các biện pháp cần thiết để ngăn ngừa mọi vi phạm có thể xẩy ra.
Ngoại trừ quyền đi qua vô hại đƣợc thực hiện trƣớc khi vùng nƣớc nội thuỷ của quốc gia ven biển đƣợc thiết lập. Theo điều 8 của Công ƣớc luật biển, 1982 “ Khi một đường cơ sở thẳng được vạch ra theo đúng phương pháp được nói tại điều 7 gộp vào nội thuỷ, các vùng nước trước đó chưa được coi là nội thuỷ, thì quyền đi qua không gây hại nói trong Công ước vẫn được áp dụng ở các vùng nước đó. “ Tuy nhiên, vẫn có sự khác biệt giữa chủ quyền trong nội thuỷ và chủ quyền trên lãnh thổ đất liền, vì quốc gia ven biển thực hiện quyền lực của mình trên nội thuỷ không phải đối với cá nhân mà là đối với tàu thuyền - Cộng đồng có tổ chức và đáp ứng những quy tắc riêng biệt. Sự khác biệt giữa chủ quyền trong nội thuỷ và chủ quyền trên lãnh thổ đất liền ở đây xuất phát từ các quy định của pháp luật quốc tế và tập quán quốc tế thừa nhận quốc gia ven biển có chủ quyền trong nội thuỷ mà không có một quy định cụ thể nào về quyền lực và giới hạn quyền lực của quốc gia ven biển.
Điều này cũng có thể dẫn tới hình thành các quy tắc riêng biệt, do pháp luật của mỗi quốc gia có quy tắc ứng xử đối với từng loại phƣơng tiện, tàu thuyền khác nhau trong điều kiện mỗi một con tàu đều có mối liên hệ dàng buộc nhất định với Nhà nƣớc mà nó mang cờ. Ví dụ: Hệ thống pháp luật Pháp, thẩm quyền tài phán hình sự trƣớc tiên thuộc quốc gia tàu mang cờ; hệ thống pháp luật Anh – Quốc gia ven biển từ bỏ thẩm quyền tài phán hình sự đối với tàu thuyền nƣớc ngoài [1, tr 40]. Điều này lƣu ý các quốc gia, khi đƣa ra các quy định và hoạt động kiểm soát của tàu thuyền nƣớc ngoài cần chú ý đến quyền đi qua không gây hại đã tồn tại trƣớc khi có đƣờng cơ sở; xây dựng quy tắc ứng xử riêng biệt đối với tàu buôn, tàu chiến hay tàu Nhà nƣớc dùng vào mục đích công vụ.2/ Lãnh hải Lãnh hải là vùng nƣớc nằm phía ngoài đƣờng cơ sở, ranh giới ngoài của lãnh hải hợp với đƣờng cơ sở tạo thành một vùng biển rộng nhất là mƣời hai hải lý. Tại đây quốc gia ven biển có chủ quyền hoàn toàn và đầy đủ.
Theo quy định tại điều 2 Công ƣớc luật biển, 1982 quy định: “ Chủ quyền quốc gia ven biển được mở rộng ra ngoài lãnh thổ và nội thuỷ của mình và trong trường hợp một quốc gia quần đảo, ra ngoài vùng nước quần đảo, đến một vùng nước tiếp liền gọi là lãnh hải. “ Nhƣ vậy, trong lãnh hải, quốc gia ven biển có quyền kiểm soát nhƣ trong nội thuỷ và đất liền. Tuy nhiên, trong một số trƣờng hợp quyền kiểm soát của quốc gia ven biển bị hạn chế và chi phối bởi các quy định của Công ƣớc.: “Chủ quyền quốc gia trong vùng lãnh hải được thực hiện trong những điều kiện do các quy định của Công ước này quy định và các quy tắc khác của pháp luật quốc tế trù định. Điều này cho thấy, lãnh hải hoàn toàn không phải là lãnh thổ của quốc gia ven biển theo nghĩa tuyệt đối.
Quyền lực của quốc gia ven biển đƣợc thực hiện trong các trƣờng hợp sau: 1. Kiểm soát việc đi qua vô hại trong lãnh hải của tàu thuyền nước ngoài * Đi qua Theo quy định của điều 18, Công ƣớc luật biển, 1982 nghĩa của Nghĩa của đi qua: 1. Là đi ở trong lãnh hải, nhằm mục đích: a/ Đi ngang qua nhƣng không đậu trong một vũng tàu một công trình cảng ở bên ngoài nội thủy; hoặc b/ Đi vào hoặc rời khỏi nội thuỷ, hoặc đậu lại hay rời khỏi một vũng tàu hay một công trình cảng trong nội thuỷ. 2/ Việc đi qua phải liên tục và nhanh chóng, tuy nhiên, việc đi qua bao gồm 5 z cảc việc dừng lại và thả neo, nhƣng chỉ trong các trƣờng hợp gặp phải những sự cố thông thƣờng về hàng hải hoặc vì một trƣờng hợp bất khả kháng hay mắc nạn hoặc vì mục đích cứu giúp ngƣời, tàu thuyền hay phƣơng tiện bay đang lâm nguy hoặc mắc nạn.
* Đi qua không gây hại: Điều 19 Công ƣớc, 1982 quy định “việc đi qua không gây hại, chừng nào nó không làm phƣơng hại đến hoà bình, trật tự hay an ninh của quốc gia ven biển”. a) Kiểm soát các hành vi vi phạm của tàu thuyền nước ngoài gây hại trong lãnh hải Khoản 2 điều 19 Công ƣớc cho phép quốc gia ven biển có thể kiểm tra và áp dụng các biện pháp trừng trị theo quy định của pháp luật mình đã định ra phù hợp với Công ƣớc và tập quán quốc tế, khi tàu thuyền nƣớc ngoài thực hiện quyền đi qua không gây hại có một trong những hành vi vi phạm đến hoà bình, trật tự hay an ninh của quốc gia ven biển sau: Đe doạ hoặc dùng vũ lực chống lại chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ hoặc độc lập chính thị của quốc gia ven biển hay dùng mọi cách khác trái với các nguyên tắc của pháp luật quốc tế đã đƣợc nêu trong Hiến chƣơng Liên hợp quốc; Luyện tập hoặc diễn tập với bất kỳ kiểu loại vũ khí nào; Thu thập tình báo gây thiệt hại cho quốc phòng hay an ninh của quốc gia ven biển; Tuyên truyền nhằm làm phƣơng hại đến quốc phòng hay an ninh của quốc gia ven biển; Phóng đi, tiếp nhận hay xếp lên tàu các phƣơng tiện bay; Phóng đi, tiếp nhận hay xếp lên tàu các phƣơng tiện quân sự; Xếp hoặc dỡ hàng hoá, tiền bạc hay đƣa ngƣời lên xuống tàu trái với quy định về hải quan, thuế, y tế hoặc nhập cƣ của quốc gia ven biển; 6 z Gây ô nhiễm cố ý và nghiêm trọng, Đánh bắt hải sản; Nghiên cứu hay đo đạc; Làm rối loạn mọi hệ thống giao thông liên lạc hoặc mọi thiết bị hay công trình khác của quốc gia ven biển; Mọi hoạt động khác không liên quan trực tiếp đến việc đi qua không gây hại. Để bảo vệ chủ quyền, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn và việc thực thi pháp luật quốc gia và pháp luật quốc tế, quốc gia ven biển có các quyền kiểm soát cần thiết đối với mọi hoạt động của tàu thuyền đi qua vô hại. Quyền bảo vệ của quốc gia ven biển: Điều 25 Công ƣớc luật biển 1982 “ Quốc gia ven biển có thể thi hành các biện pháp cần thiết trong lãnh hải của mình để ngăn cản mọi việc đi qua có gây hại.” Mọi biện pháp ở đây có thể là việc áp dụng các chế tài hình sự, hành chính hay dân sự, hoặc các biện pháp khác phù hợp với pháp luật quốc tế của quốc gia ven biển buộc tàu thuyền nƣớc ngoài phải gánh chịu khi đi qua có gây hại.
Tuy nhiên, mức độ của các biện pháp đƣợc áp dụng cho các hành vi đi qua có gây hại nhƣ thế nào ? Công ƣớc không có quy định rõ ràng, cụ thể. Các biện pháp này gần nhƣ phụ thuộc pháp luật của mỗi quốc gia. Điều này cần phải có sự thoả thuận chung trong phạm vi khu vực hay quốc tế. Mọi biện pháp mà quốc gia có thể thi hành để trừng trị việc đi qua có gây hại có bao hàm việc sử dụng vũ lực theo cơ chế phòng vệ chính đáng hay không ? cơ chế phòng vệ chính đáng có thể hiểu rằng: Khi có một hành vi sử dụng vũ lực của tàu thuyền nƣớc ngoài vi phạm pháp luật quốc gia và các quy định của luật quốc tế thì các lực lƣợng kiểm soát trên biển của quốc gia ven biển đƣợc phép sử dụng một hành vi dùng vũ lực tƣơng ứng để phòng vệ.
Hơn nữa, các lực lƣợng kiểm soát có đƣợc áp dụng các biện pháp quân sự để trừng trị một con tàu vi phạm pháp luật quốc gia ven biển đó đặt ra không? đối với trƣờng hợp nào?. 7 z Để thực hiện quyền này, trƣớc hết quốc gia ven biển thiết lập các lực lƣợng kiểm soát đủ mạnh để bảo vệ toàn vẹn chủ quyền quốc gia phòng và chống các hành vi xâm phạm toàn vẹn lãnh thổ, xâm phạm chế độ chính trị, an ninh quốc phòng. và bảo đảm thực thi pháp luật quốc gia và pháp luật quốc tế trên biển. Ví dụ: Các biện pháp đƣợc Công ƣớc trù định, cho phép các quốc gia ven biển áp dụng các biện pháp dẫn đến hạn chế quyền đi qua không gây hại của tàu thuyền nƣớc ngoài tại điều 21, điều 22 của Công ƣớc, .