CHƯƠNG 1 CÔNG TÁC KIỂM TRA, GIÁM SÁT VIỆC THỰC HIỆN ĐẠI HỘI ĐẢNG BỘ CƠ SỞ BẦU TRỰC TIẾP BAN THƯỜNG VỤ, BÍ THƯ, 7 PHÓ BÍ THƯ CỦA ỦY BAN KIỂM TRA ĐẢNG ỦY XÃ VĨNH HÒA, HUYỆN U MINH THƯỢNG, TỈNH KIÊN GIANG NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Những vấn đề cơ bản về công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện Đại hội đảng bộ cơ sở bầu trực tiếp Ban thường vụ, bí thư, phó bí thư của Ủy ban kiểm tra Đảng ủy xã Vĩnh Hòa, huyện U Minh Thượng tỉnh Kiên Giang. Quan niệm và quan điểm về kiểm tra, giám sát, công tác kiểm tra giám sát và vai trò quan trọng của công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện Đại hội đảng bộ cơ sở trực tiếp bầu Ban thường vụ, bí thư, phó bí thư.1 Quan niệm về công tác kiểm tra, giám sát và công tác kiểm tra giám sát. Quan niệm về kiểm tra, giám sát + Quan niệm về kiểm tra: Theo từ điển Tiếng việt kiểm tra là “xem xét kỹ chi tiết để xác định tính hợp pháp, múc độ đúng sai” [31,tr.437] hoặc là “xem xét tình hình thực tế thi hành pháp luật, thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn nói chung hay là công tác cụ thể được giao để nhận xét, đánh giá” [34,tr.
Theo nội dung đó, kiểm tra là công tác thuộc cơ quan nhà nước cấp trên đối với cấp dưới, của thủ trưởng đối với nhân viên. Việc đánh giá, xác định, nhận xét đúng, sai, tốt, kém…cần phải căn cứ vào các tiêu chí, các văn bản có giá trị pháp lý so với thực tế trong quá trình kiểm tra. Từ hiểu các khái niệm kiểm tra nói trên, có thể hiểu về khái niệm công tác kiểm tra của Đảng như sau: Công tác kiểm tra của Đảng là hoạt động của Đảng, được tiến hành đối với tổ chức đảng và đảng viên, nhằm nắm vững tình hình; nhận xét, đánh giá việc chấp hành các quy định, các quyết định của Đảng; xác định sự đúng đắn hay vi phạm của các hành vi có liên quan đến kỷ cương, kỷ luật của Đảng. 8 + Quan niệm về giám sát: Giám sát theo từ điển Luật học “giám sát” được hiểu là “sự theo dõi, quan sát hoạt động mang tính chủ động, thường xuyên, liên tục và sẳn sàng tác động bằng các biện pháp tích cực để buộc và hướng hoạt động của các đối tượng chịu sự giám sát đi đúng quỹ đạo, đúng quy định, quy chế nhằm đạt được mục đích, hiệu quả xã hội từ trước, bảo đảm cho pháp luật được tuân theo nghiêm chỉnh”.
Theo từ điển Bách khoa Việt Nam “giám sát” được hiểu là một hình thức hoạt động của cơ quan nhà nước hoặc tổ chức xã hội nhằm bảo đảm pháp chế hoặc sự chấp hành những quy tắc chung nào đó. Từ các quan niệm trên, giám sát của Đảng có thể được hiểu như sau: Giám sát của Đảng là hoạt động của cấp ủy các cấp, tổ chức theo dõi, xem xét, đánh giá hoạt động của tổ chức đảng và đảng viên, phải chịu sự giám sát trong việc chấp hành Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, nghị quyết, Chỉ thị các chương trình kế hoạch của Đảng, đạo đức và lối sống theo quy định của Ban Chấp hành Trung ương. Quan niệm về công tác kiểm tra, giám sát Từ hai quan niệm trên “công tác kiểm tra, giám sát” có thể được hiểu như sau: Công tác kiểm tra, giám sát của Đảng là hoạt động thường xuyên của toàn Đảng, được tiến hành đối với tổ chức đảng và đảng viên, nhằm theo dõi, tình hình chấp hành Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, các nghị quyết, Chỉ thị của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao để đánh giá, nhận xét về mỗi tổ chức của Đảng và đảng viên, góp phần hoàn thiện quy trình lãnh đạo, giữ vững kỷ luật và xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh. Quan điểm của Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và của Đảng ta về công tác kiểm tra, giám sát.
9 Theo quan điểm chủ nghĩa Mác- Lênin: trong các tác phẩm của mình, C.Mác chưa đề cập sâu đến công tác kiểm tra, giám sát của một Đảng cầm quyền, nhưng đã thể hiện rõ quan điểm về kiểm tra, giám sát trong quản lý kinh tế - xã hội. Theo ông, để đạt kế hoạch, mục tiêu đã đề ra phải tiến hành công tác kiểm tra, giám sát. Kiểm tra, giám sát là phương thức hành động quan trọng để thực hiện mục tiêu. Quan điểm của V.I Lênin luôn coi công tác kiểm tra, giám sát, kiểm soát là một công cụ hữu hiệu và là một trong những nội dung lãnh đạo quan trọng đối với tổ chức đảng, cơ quan nhà nước.
Muốn thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị đã đề ra thì những người cộng sản phải nắm chắc công cụ kiểm tra, kiểm soát, coi đó như là: "những nhiệm vụ đã trở thành tự nhiên đối với những người xã hội chủ nghĩa sau khi đã giành được chính quyền" [26, tr 298]. Lênin nhấn mạnh, mọi ý kiến và sự chỉ dẫn mặc dầu rất quan trọng, nhưng không thể thiếu được việc kiểm tra, giám sát trong thực tiễn để biến lời nói thành hành động. Người đã chỉ rõ: "Những ý kiến và lời chỉ dẫn là một việc, mà tổ chức thực tiễn việc kiểm kê và kiểm soát lại là một việc khác. Những nhà trí thức tuôn ra lưu loát nhiều ý kiến và lời chỉ dẫn rất hay; nhưng họ tỏ ra "vụng về" đến lố bịch, đến vô lý và nhục nhã, tỏ ra bất lực không áp dụng được những ý kiến và lời chỉ dẫn đó, không kiểm soát được trong thực tiễn để biến lời nói thành hành động" [25, tr.
Lênin còn chỉ rõ: "Từ nay cho đến khi giai đoạn cao của chủ nghĩa cộng sản xuất hiện, những người xã hội chủ nghĩa yêu cầu xã hội và Nhà nước kiểm soát thật nghiêm ngặt mức độ lao động và mức độ tiêu dùng" [24, tr 119] và "Không có chế độ kế toán và kiểm soát trong sự sản xuất và phân phối sản phẩm, thì những mầm mống của chủ nghĩa xã hội sẽ bị tiêu diệt" [26, tr 225]. Bằng những kinh nghiệm thực tế lãnh đạo Đảng Bôn-sê-vích Nga và chính quyền Xô Viết trong những năm đầu tiên, Lênin đã rút ra tính tất yếu của công tác kiểm tra, giám sát. Đảng và Nhà nước phải nắm chắc công tác này, nếu buông lỏng "thì chính quyền của những người lao động, nền tự do của họ, sẽ 10 không thể nào duy trì được và nhất định họ sẽ phải sống trở lại dưới ách của chủ nghĩa tư bản" [26, tr 224]. Theo Lênin, Đảng cộng sản cầm quyền lãnh đạo toàn bộ hệ thống chính trị và các lĩnh vực, thì khi đường lối chính sách đã được xác định, phương hướng đã được thông qua thì nhiệm vụ tổ chức thực hiện phải đặt lên hàng đầu và trọng tâm của sự lãnh đạo phải chuyển từ "việc soạn thảo các sắc lệnh và mệnh lệnh sang việc lựa chọn người và kiểm tra sự thực hiện" là vấn đề then chốt.
Người đã nhấn mạnh: "Lựa chọn người, thiết lập chế độ trách nhiệm cá nhân đối với công việc đang làm, kiểm tra công việc thực tế, mấu chốt của toàn bộ công tác, của toàn bộ chính sách hiện nay là ở đấy, vẫn ở đấy và chỉ có ở đấy. Nếu như các cán bộ lãnh đạo và các cơ quan của Đảng và Nhà nước chỉ "bù đầu, bù tai" vào những công việc vụn vặt, chìm đắm trong "cái biển" giấy tờ và cái vũng lầy chủ nghĩa quan liêu mà quên mất nhiệm vụ trọng tâm: lựa chọn cán bộ, kiểm tra, kiểm soát, phát triển kinh tế, thì tất cả mệnh lệnh và quyết định chỉ là mớ giấy lộn" [26, tr 451]. Hồ Chí Minh đã vận dụng sáng tạo và phát triển lý luận của Chủ nghĩa Mác-Lênin vào hoàn cảnh của Việt Nam. Theo Người, khi mục đích, nhiệm vụ chính trị đã được xác định, nghị quyết đã được thông qua thì nhiệm vụ tổ chức thực hiện phải đặt lên hàng đầu.
Điều cốt yếu là chuyển trọng tâm từ việc soạn thảo các nghị quyết, Chỉ thị sang việc lựa chọn người lãnh đạo và kiểm tra, giám sát việc thực hiện. Đó là vấn đề then chốt đối với đảng cầm quyền: tìm người, kiểm tra, giám sát công việc - tất cả là ở đó. Sự đúng đắn, chính xác của các quyết định của Đảng phụ thuộc vào nhiều yếu tố; trong đó, công tác kiểm tra, giám sát là yếu tố rất quan trọng. Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: "Đảng có hiểu rõ tình hình thì đặt chính sách mới đúng…".
Nếu không biết rõ tình hình mà đặt chính sách thì kết quả là "nồi vuông úp vung tròn" không ăn khớp gì hết. Trong tác phẩm "Một việc mà các cơ quan lãnh đạo cần thực hành ngay". Hồ Chí Minh đã khẳng định: "Chính sách đúng là nguồn gốc của thắng lợi. 11 Song từ nguồn gốc đi đến thắng lợi thực sự, còn phải tổ chức, phải đấu tranh.
Khi đã có chính sách đúng, thì sự thành công hoặc thất bại của chính sách đó là do nơi cách tổ chức công việc, nơi lựa chọn cán bộ, và do nơi kiểm tra. Nếu ba điều ấy sơ sài thì chính sách đúng mấy cũng vô ích" [27, tr 520]. Người nhắc nhở: "Có kiểm tra mới huy động được tinh thần tích cực và lực lượng to tát của nhân dân, mới biết rõ năng lực và khuyết điểm của mỗi cán bộ, mới sữa chữa và giúp đỡ kịp thời" [27, tr. Đối với Đảng Cộng sản Việt Nam, từ ngày thành lập Đảng đến nay, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn luôn xác định công tác kiểm tra là một trong những phương thức lãnh đạo của Đảng và khẳng định công tác kiểm tra có vai trò quan trọng đặc biệt.
“Lãnh đạo phải có kiểm tra, không kiểm tra coi như không lãnh đạo”. Vì vậy, Đảng đã ban hành nhiều nghị quyết, thông tri, Chỉ thị, quyết định, quy định chuyên đề về công tác kiểm tra, giám sát của Đảng. Gần đây, ngày 30/7/2007. Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Khóa X về tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của Đảng tiếp tục khẳng định: “Kiểm tra, giám sát là nội dung rất quan trọng trong quá trình lãnh đạo của Đảng, là chức năng lãnh đạo, nhiệm vụ thường xuyên của Đảng.