Tổng quan luận án

Công trình Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay là luận án tiến sĩ chuyên ngành Hồ Chí Minh học (mã số: 62 31 02 04), thuộc ngành Chính trị học, do nghiên cứu sinh Đoàn Mạnh Hùng thực hiện tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2020, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS, TS Nguyễn Thế Thắng và PGS, TS Doãn Thị Chín.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định công tác kiểm tra, giám sát giữ vị trí trọng yếu trong toàn bộ hoạt động lãnh đạo của Đảng cầm quyền: "Chính sách đúng là nguồn gốc của thắng lợi. Khi đã có chính sách đúng, thì sự thành công hoặc thất bại của chính sách đó là do nơi cách tổ chức công việc, nơi lựa chọn cán bộ, và do nơi kiểm tra. Nếu ba điều ấy sơ sài, thì chính sách đúng mấy cũng vô ích". Người cũng chỉ rõ: "chín phần mười khuyết điểm trong công việc của chúng ta là vì thiếu sự kiểm tra" và ví việc kiểm tra chu đáo như có "ngọn đèn pha" soi rọi tình hình thực tế, ưu điểm, khuyết điểm của cán bộ và tổ chức.

Trong thực tiễn lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam xác định kiểm tra, giám sát là những chức năng lãnh đạo căn bản; lãnh đạo mà không kiểm tra thì coi như không lãnh đạo. Thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc khóa XII, Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng và Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, công tác kiểm tra, giám sát đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Tuy nhiên, việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác này vẫn còn bộc lộ những hạn chế, bất cập: nhận thức của một số cấp ủy và người đứng đầu chưa đầy đủ; việc tổ chức thực hiện ở một số nơi còn máy móc, giáo điều, hình thức; chất lượng, hiệu quả kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm chưa đủ sức ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, tiêu cực; một số nơi buông lỏng quản lý, né tránh, ngại va chạm.

Về phương diện khoa học, các công trình trước đây đã tiếp cận từng khía cạnh riêng lẻ của công tác kiểm tra hoặc tư tưởng Hồ Chí Minh, song chưa có công trình nào tổng kết, đánh giá một cách toàn diện, hệ thống cả về mặt lý luận và thực tiễn việc vận dụng tư tưởng của Người vào công tác kiểm tra, giám sát từ năm 2007 đến nay nhằm đề xuất hệ giải pháp đồng bộ. Đây chính là khoảng trống nghiên cứu mà luận án xác định giải quyết.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

  • Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng và đánh giá thực trạng việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam từ năm 2007 đến nay, luận án đề xuất phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát của Đảng theo tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay.
  • Nhiệm vụ nghiên cứu:
    1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án, đánh giá các kết quả nghiên cứu đã công bố và xác định những vấn đề luận án cần tiếp tục làm rõ.
    2. Phân tích, luận giải hệ thống nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng.
    3. Phân tích, đánh giá thực trạng việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng từ năm 2007 đến năm 2019, chỉ ra ưu điểm, hạn chế và những vấn đề đặt ra.
    4. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh để đề xuất phương hướng và hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

  • Đối tượng nghiên cứu: Tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng và sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay.
  • Phạm vi nội dung: Hệ thống quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh thể hiện qua các văn phẩm, trước tác và hoạt động thực tiễn chỉ đạo công tác kiểm tra, giám sát; thực tiễn vận dụng quan điểm của Người trong hoạt động kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam.
  • Phạm vi không gian: Toàn bộ địa bàn đất nước Việt Nam.
  • Phạm vi thời gian: Khảo sát thực trạng công tác kiểm tra, giám sát của Đảng từ năm 2007 (thời điểm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X ban hành Nghị quyết số 14-NQ/TW ngày 30/7/2007 về tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, chính thức bổ sung chức năng, nhiệm vụ giám sát cho cấp ủy, tổ chức đảng và ủy ban kiểm tra các cấp) đến năm 2019; các phương hướng và giải pháp đề xuất có giá trị định hướng đến năm 2025.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án tiến hành phân loại và tổng quan hệ thống các công trình nghiên cứu trong nước theo ba nhóm nội dung chính:

Nhóm nội dung Các tác giả, công trình tiêu biểu Nội dung học thuật đã đạt được
Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng - UBKT Trung ương (sách Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh với công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng)
- Cao Văn Thống (sách Tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng; các bài viết năm 2008, 2014, 2016)
- Lê Văn Giảng (sách Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giám sát của Ủy ban kiểm tra các cấp)
- Mai Thế Dương (sách Công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng qua 30 năm đổi mới, bài viết năm 2012)
- Vũ Ngọc Lân (các bài viết về sửa chữa khuyết điểm và "chữ khéo" của Hồ Chí Minh)
- Tô Quang Thu, Nguyễn Thế Thắng, Nguyễn Trọng Thành, Nguyễn Anh Liên		 Làm rõ tính tất yếu khách quan, vai trò, vị trí, mục đích, phương pháp kiểm tra, giám sát; vai trò của tự phê bình và phê bình; yêu cầu xây dựng cơ quan chuyên trách và phẩm chất đạo đức, năng lực của cán bộ kiểm tra theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
Nghiên cứu thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh từ năm 2007 đến nay - Phạm Thị Hải Chuyền (sách Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng)
- Lê Hồng Liêm (chủ biên sách Công tác kiểm tra, giám sát của Đảng với phòng, chống tham nhũng ở nước ta hiện nay)
- Lê Văn Giảng (chủ biên sách Giải pháp nâng cao chất lượng kiểm tra, giám sát cán bộ giai đoạn hiện nay)
- Mai Thế Dương (sách Tăng cường công tác giám sát của Đảng, sách tổng kết 30 năm đổi mới)
- Lê Văn Giảng, Cao Văn Thống (sách Phương thức lãnh đạo của Đảng trong công tác kiểm tra, giám sát)
- Hà Hữu Đức, Cao Văn Thống, Trần Duy Hưng, Nguyễn Hải Đăng
- Phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng (2016) và Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân (2018)		 Đánh giá kết quả đạt được, chỉ ra những khuyết điểm như vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ, tình trạng nể nang, né tránh, chậm phát hiện sai phạm, cơ chế phối hợp chưa chặt chẽ và năng lực cán bộ kiểm tra còn hạn chế ở một số cấp ủy.
Nghiên cứu phương hướng, giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát - Hội đồng Lý luận Trung ương (các kỷ yếu Hội thảo lý luận giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Cộng sản Trung Quốc lần thứ 9 và cuốn sách chuyên đề năm 2017)
- Lê Văn Giảng, Cao Văn Thống, Phạm Thị Hải Chuyền, Lê Hồng Liêm, Mai Thế Dương, Hà Hữu Đức, Trần Quốc Vượng		 Đề xuất giải pháp về nâng cao nhận thức của cấp ủy, hoàn thiện quy định, quy chế giám sát, đổi mới quy trình theo hướng cải cách hành chính, tăng quyền hạn cho ủy ban kiểm tra, đào tạo bồi dưỡng cán bộ và phát huy vai trò giám sát của nhân dân.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Qua đánh giá tình hình nghiên cứu, tác giả chỉ ra bốn vấn đề còn tồn tại:

  1. Các công trình trước đây đa phần lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh chung với quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, chưa tách bạch và luận giải một cách chuyên sâu, toàn diện hệ thống quan điểm của Hồ Chí Minh về nội dung, phương pháp kiểm tra, giám sát.
  2. Khái niệm "Tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng" và khái niệm "Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam" chưa được định nghĩa tường minh, khoa học.
  3. Thiếu vắng công trình tổng kết toàn diện, có hệ thống thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ năm 2007 (khi Nghị quyết 14-NQ/TW ra đời) đến giai đoạn thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII.
  4. Chưa có hệ thống giải pháp đồng bộ, vừa bám sát các chỉ dẫn của Hồ Chí Minh, vừa gắn liền với các quy định mới của Đảng hiện hành và có tầm nhìn định hướng đến năm 2025.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận và hệ thống khái niệm

Luận án được xây dựng trên nền tảng thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm, nghị quyết của Đảng Cộng sản Việt Nam và phương pháp luận chính trị học. Tác giả đã phân tích và xác lập các khái niệm công cụ:

  • Công tác: Là việc công, chỉ hoạt động của các tổ chức đảng, cơ quan nhà nước, đoàn thể nhằm thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao (tham chiếu Từ điển Tiếng Việt do Nguyễn Như Ý chủ biên).
  • Kiểm tra: Là hoạt động xem xét, đánh giá, kết luận của chủ thể đối với đối tượng trong việc chấp hành các quy định do tổ chức đặt ra (tham chiếu Từ điển Tiếng Việt, Từ điển Bách khoa Việt Nam, Sách tra cứu các cụm từ về tổ chức).
  • Kiểm tra của Đảng: Theo Quy định số 30-QĐ/TW ngày 26/7/2016 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, kiểm tra của Đảng là việc các tổ chức đảng xem xét, đánh giá, kết luận về ưu điểm, khuyết điểm hoặc vi phạm của cấp uỷ, tổ chức đảng cấp dưới và đảng viên trong việc chấp hành Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, chủ trương, nghị quyết, chỉ thị, quy định của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước.
  • Giám sát của Đảng: Theo Quy định số 30-QĐ/TW, giám sát của Đảng là việc các tổ chức đảng quan sát, theo dõi, xem xét, đánh giá hoạt động nhằm kịp thời tác động để cấp uỷ, tổ chức đảng cấp dưới và đảng viên được giám sát chấp hành nghiêm chỉnh Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, chủ trương, nghị quyết, chỉ thị, quy định của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Giám sát mang tính chủ động, cảnh báo, phòng ngừa vi phạm từ sớm.
  • Tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng: Được luận án định nghĩa là hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của công tác kiểm tra, giám sát (vị trí, vai trò, tính tất yếu, mục đích, ý nghĩa, chủ thể, đối tượng, nội dung, phương pháp, hình thức, xây dựng cơ quan chuyên trách, đội ngũ cán bộ, mối quan hệ với kỷ luật đảng và vai trò của nhân dân); là sự kế thừa, vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào thực tiễn cách mạng Việt Nam.
  • Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam: Là việc Đảng đưa tri thức lý luận và quan điểm của Hồ Chí Minh vào thực tiễn lãnh đạo, chỉ đạo, thể chế hóa thành Cương lĩnh, Điều lệ, nghị quyết, quy định, quy trình công tác nhằm nâng cao chất lượng kiểm tra, giám sát, xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng hướng tiếp cận định tính đặc thù của chuyên ngành Hồ Chí Minh học và Chính trị học, kết hợp các phương pháp nghiên cứu cụ thể:

  • Phương pháp lôgic: Làm sáng tỏ nội hàm các khái niệm cơ bản, phân tích kết cấu nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh, luận giải tính tất yếu khách quan và xây dựng hệ thống phương hướng, giải pháp.
  • Phương pháp lịch sử: Phân tích sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh gắn liền với các giai đoạn xây dựng Đảng cầm quyền; tái hiện tiến trình thực tiễn vận dụng tư tưởng của Người trong công tác kiểm tra, giám sát của Đảng từ năm 2007 đến năm 2019.
  • Phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, gắn lý luận với thực tiễn: Khảo sát, đối chiếu các chủ trương, quy định của Đảng với thực tế triển khai; so sánh kết quả và hạn chế qua các mốc thời gian; liên hệ các chỉ dẫn của Hồ Chí Minh với yêu cầu xây dựng, chỉnh đốn Đảng hiện nay.
  • Phương pháp phân tích tài liệu: Khai thác, xử lý các tác phẩm trong Hồ Chí Minh Toàn tập, các văn kiện Đại hội Đảng, các nghị quyết Trung ương (NQ 14-NQ/TW khóa X, NQ Trung ương 4 khóa XI, XII), các văn bản quy định của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Ủy ban Kiểm tra Trung ương và các báo cáo tổng kết ngành Kiểm tra Đảng.

Nội dung chính theo từng chương

Cấu trúc nội dung của luận án gồm 4 chương, 8 tiết:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án (2 tiết)
Chương 2: Tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng (2 tiết)
Chương 3: Thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam và vấn đề đặt ra (2 tiết)
Chương 4: Phương hướng, giải pháp vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng hiện nay (2 tiết)

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

Chương 1 phân tích bức tranh tổng thể các công trình khoa học đã công bố ở ba phân môn: các công trình nghiên cứu lý luận tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát; các công trình khảo sát thực trạng công tác kiểm tra, giám sát của Đảng từ sau Đại hội X (năm 2006-2007); và các công trình đề xuất giải pháp, đổi mới phương thức kiểm tra, giám sát. Tác giả xác lập tính kế thừa khoa học, đồng thời khẳng định luận án tập trung giải quyết vấn đề mang tính hệ thống về lý luận và đánh giá thực tiễn vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh giai đoạn 2007-2019, từ đó đề xuất giải pháp đến năm 2025.

Chương 2: Tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng

Chương 2 hệ thống hóa toàn diện các luận điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra, kiểm soát của Đảng:

  1. Vị trí, vai trò, tính tất yếu của kiểm tra, giám sát: Hồ Chí Minh khẳng định kiểm tra là một khâu trọng yếu không thể thiếu trong chu trình lãnh đạo: "Lãnh đạo đúng nghĩa là: 1. Phải quyết định mọi vấn đề một cách cho đúng. 2. Phải tổ chức sự thi hành cho đúng. 3. Phải tổ chức sự kiểm soát". Lãnh đạo mà không kiểm soát thì coi như không lãnh đạo. Kiểm tra giúp chính sách được triển khai đầy đủ, khắc phục tình trạng "đầy túi quần thông cáo, đầy túi áo chỉ thị" nhưng công việc không chạy.
  2. Mục đích, ý nghĩa và tác dụng: Giúp cấp ủy đánh giá tính chính xác của chỉ thị, nghị quyết và năng lực tổ chức thực hiện; nhận biết rõ cán bộ tốt hay xấu; ngăn chặn, phòng chống bệnh quan liêu, bàn giấy, tham ô, lãng phí; thanh lọc những phần tử thoái hóa, cơ hội ra khỏi Đảng, củng cố tổ chức Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức và tổ chức.
  3. Chủ thể và đối tượng:
    • Chủ thể: Các cấp ủy, tổ chức đảng, chi bộ, người đứng đầu cấp ủy và cơ quan kiểm tra chuyên trách. Cấp ủy phải trực tiếp lãnh đạo và tiến hành kiểm tra: "Người lãnh đạo phải tự mình làm việc kiểm tra, mới đủ kinh nghiệm và oai tín".
    • Đối tượng: Tổ chức đảng cấp dưới và cán bộ, đảng viên trong toàn hệ thống.
  4. Nội dung kiểm tra, giám sát: Khái quát thành hai nội dung căn bản: "kiểm tra việc" (chấp hành Cương lĩnh, Điều lệ, nghị quyết, chỉ thị, chính sách, pháp luật, hoàn thành nhiệm vụ chính trị) và "kiểm tra người" (phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, tác phong công tác, mối quan hệ với quần chúng).

Chương 3: Thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam và vấn đề đặt ra

Chương 3 khảo sát thực tế vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong tổ chức và hoạt động kiểm tra, giám sát của Đảng từ năm 2007 (thời điểm ban hành Nghị quyết 14-NQ/TW) đến năm 2019:

  1. Kết quả đạt được (Ưu điểm):
    • Thể chế hóa quan điểm: Đảng đã ban hành và hoàn thiện hệ thống văn bản quy định, quy chế đồng bộ (Nghị quyết số 14-NQ/TW khóa X, Quy định số 30-QĐ/TW khóa XII, các hướng dẫn thi hành Điều lệ Đảng), bổ sung đầy đủ chức năng giám sát cho các cấp ủy và ủy ban kiểm tra.
    • Chuyển biến trong nhận thức và hành động: Công tác kiểm tra, giám sát được tiến hành chủ động, toàn diện, bám sát nhiệm vụ chính trị và công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng; chuyển trọng tâm sang kiểm tra tổ chức đảng và đảng viên khi có dấu hiệu vi phạm.
    • Thực hiện nguyên tắc không có vùng cấm, không có ngoại lệ: Xử lý nghiêm minh nhiều vụ việc sai phạm lớn, xử lý kỷ luật nhiều cán bộ diện Trung ương quản lý, góp phần siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong Đảng.
    • Kiện toàn tổ chức bộ máy và xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra: Tổ chức ngành Kiểm tra từng bước được củng cố; cán bộ kiểm tra được chú trọng đào tạo cả về bản lĩnh chính trị và nghiệp vụ chuyên môn.
  2. Hạn chế, khuyết điểm:
    • Nhận thức của một số cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu về vị trí, vai trò của kiểm tra, giám sát chưa thật đầy đủ; chưa chủ động tự kiểm tra.
    • Chất lượng, hiệu quả kiểm tra, giám sát ở một số địa phương, đơn vị còn hình thức, chiếu lệ; tính cảnh báo, phòng ngừa vi phạm của công tác giám sát chưa cao.
    • Việc phát hiện, xử lý sai phạm ở một số nơi còn chậm, kéo dài, còn biểu hiện nể nang, né tránh, ngại va chạm.
    • Chưa phát huy tối đa vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và quần chúng nhân dân.
  3. Vấn đề đặt ra: Yêu cầu bức thiết phải tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của cấp ủy đối với công tác kiểm tra; nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ kiểm tra; hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực và xử lý nghiêm minh các biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa".

Chương 4: Phương hướng, giải pháp vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng hiện nay

Chương 4 dự báo các yếu tố bối cảnh tác động (mặt trái của kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế, sự chống phá của các thế lực thù địch) và đề xuất hệ thống giải pháp định hướng đến năm 2025:

  • Phương hướng: Quán triệt sâu sắc các quan điểm của Hồ Chí Minh và Nghị quyết Đại hội XII của Đảng; nâng cao tính chủ động, tính chiến đấu, tính giáo dục và hiệu lực, hiệu quả trong công tác kiểm tra, giám sát; kết hợp chặt chẽ giữa "xây" và "chống", lấy phòng ngừa, giáo dục là chính.
  • Hệ thống giải pháp cụ thể:
    1. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, ủy ban kiểm tra các cấp và người đứng đầu về công tác kiểm tra, giám sát theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
    2. Tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện hệ thống các quy chế, quy định, quy trình kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng bảo đảm đồng bộ, chặt chẽ và cải cách thủ tục hành chính.
    3. Đổi mới toàn diện nội dung, hình thức và phương pháp kiểm tra, giám sát; tăng cường giám sát thường xuyên, giám sát chuyên đề; chủ động kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm ở các lĩnh vực dễ phát sinh sai phạm (công tác cán bộ, quản lý tài chính, đất đai, đầu tư công).
    4. Kiện toàn tổ chức bộ máy cơ quan ủy ban kiểm tra các cấp; chuẩn hóa, bồi dưỡng nâng cao phẩm chất đạo đức cách mạng, bản lĩnh chính trị và trình độ nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm tra.
    5. Phát huy vai trò, trách nhiệm của nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội trong việc giám sát cán bộ, đảng viên và tổ chức đảng theo chỉ dẫn của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "phải dựa vào quần chúng nhân dân".

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án đã đạt được những kết quả nghiên cứu và đóng góp khoa học sau:

Đóng góp về mặt lý luận

  • Luận án xây dựng định nghĩa khoa học về "Tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng" và xác định rõ nội hàm khái niệm "Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam".
  • Hệ thống hóa một cách chỉnh thể, logic các luận điểm của Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò, mục đích, chủ thể, đối tượng, nội dung và phương pháp kiểm tra, giám sát, khẳng định giá trị bền vững của tư tưởng Người trong công tác xây dựng Đảng cầm quyền.

Đóng góp về mặt thực tiễn

  • Phân tích, đánh giá có hệ thống thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam từ mốc lịch sử năm 2007 (Nghị quyết số 14-NQ/TW) đến năm 2019; chỉ rõ những ưu điểm, khuyết điểm cùng các nguyên nhân khách quan và chủ quan.
  • Đề xuất hệ thống phương hướng và giải pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát của Đảng theo chuẩn mực tư tưởng Hồ Chí Minh, có giá trị ứng dụng định hướng đến năm 2025.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Luận án tập trung nghiên cứu theo phạm vi thời gian từ năm 2007 đến thời điểm hoàn thành công trình (năm 2019-2020), do đó chưa thể bao quát các văn bản, hướng dẫn mới và thực tiễn công tác kiểm tra, giám sát được triển khai theo tinh thần Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng. Phạm vi khảo sát được thực hiện trong phạm vi hệ thống chính trị Việt Nam, không đi sâu so sánh mô hình kiểm tra, giám sát quốc tế.
  • Hướng nghiên cứu tiếp:
    1. Nghiên cứu việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng trong giai đoạn thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng và các quy định mới của Ban Chấp hành Trung ương (như Quy định số 22-QĐ/TW ngày 28/7/2021 về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng).
    2. Nghiên cứu ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quy trình kiểm tra, giám sát của Đảng theo định hướng khoa học, hiện đại.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo hữu ích cho nhiều nhóm đối tượng và hoạt động chuyên môn:

  • Nghiên cứu sinh, học viên, giảng viên: Dùng làm tài liệu học tập, nghiên cứu và giảng dạy các chuyên đề về Hồ Chí Minh học, Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước, Chính trị học. Phần phân tích các luận điểm của Hồ Chí Minh tại Chương 2 có giá trị trích dẫn học thuật cao.
  • Cán bộ cấp ủy, cán bộ làm công tác kiểm tra Đảng: Cung cấp cơ sở lý luận và các giải pháp thực tế tại Chương 4 để vận dụng vào việc xây dựng quy chế làm việc, lập kế hoạch kiểm tra, giám sát chuyên đề, quy trình thẩm tra, xác minh và xử lý vi phạm tại các tổ chức đảng, cơ quan ủy ban kiểm tra các cấp.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án định nghĩa thế nào về tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng?
Luận án định nghĩa: Tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của công tác kiểm tra, giám sát từ vị trí, vai trò, tính tất yếu, mục đích, ý nghĩa; chủ thể, đối tượng, nội dung, phương pháp, hình thức kiểm tra, giám sát đến xây dựng cơ quan chuyên trách cũng như đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm tra, giám sát, mối quan hệ giữa kiểm tra, giám sát với thi hành kỷ luật Đảng và vai trò, trách nhiệm của nhân dân đối với công tác này; là sự kế thừa, vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào thực tiễn cách mạng Việt Nam.

2. Vì sao tác giả lựa chọn mốc thời gian nghiên cứu thực trạng từ năm 2007?
Năm 2007 là thời điểm Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X ban hành Nghị quyết số 14-NQ/TW (ngày 30/7/2007) về tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của Đảng. Đây là dấu mốc quan trọng khi Đảng chính thức bổ sung chức năng, nhiệm vụ giám sát cho cấp ủy, tổ chức đảng và ủy ban kiểm tra các cấp.

3. Luận án sử dụng văn bản quy định nào của Đảng để xác định khái niệm "Kiểm tra của Đảng" và "Giám sát của Đảng"?
Tác giả sử dụng Quy định số 30-QĐ/TW ngày 26 tháng 7 năm 2016 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về Quy định thi hành Chương VII và Chương VIII Điều lệ Đảng về công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng để xác định chính xác định nghĩa và nội hàm của hai khái niệm này.

4. Theo tư tưởng Hồ Chí Minh được luận án phân tích, nội dung kiểm tra, giám sát gồm những gì?
Hồ Chí Minh khái quát nội dung kiểm tra thành hai phần chính: "kiểm tra việc" (kiểm tra việc thực hiện Cương lĩnh, Điều lệ Đảng, nghị quyết, chỉ thị của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và nhiệm vụ chính trị) và "kiểm tra người" (kiểm tra công tác của tổ chức đảng, phẩm chất đạo đức, lối sống, tư tưởng chính trị và phong cách làm việc của cán bộ, đảng viên).

5. Luận án sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học cụ thể nào?
Luận án sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và phương pháp luận chính trị học; phối hợp các phương pháp nghiên cứu định tính gồm phương pháp lôgic, phương pháp lịch sử, phương pháp phân tích tài liệu và các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, gắn lý luận với thực tiễn.

Kết luận

Luận án Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay của tác giả Đoàn Mạnh Hùng đã hệ thống hóa toàn diện các quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra, giám sát, đồng thời làm rõ cơ sở khoa học của việc vận dụng tư tưởng của Người vào công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Công trình đã đánh giá khách quan thực trạng công tác kiểm tra, giám sát của Đảng từ năm 2007 đến năm 2019, chỉ ra các ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân thực tế. Trên cơ sở đó, luận án xác định phương hướng và đề xuất 5 nhóm giải pháp đồng bộ, có tính khả thi nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam định hướng đến năm 2025.