LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nền kinh tế phát triển và sự bùng nổ của xu thế hội nhập, yêu cầu về sự minh bạch thông tin ngày càng trở nên cấp thiết. Báo cáo tài chính là đối tƣợng chủ yếu của Kiểm toán độc lập. Báo cáo tài chính phản ánh kết quả hoạt động cũng nhƣ mọi khía cạnh trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Điều này đòi hỏi các thông tin đƣa ra trên Báo cáo tài chính cần đƣợc đảm bảo tính trung thực, hợp lý, chính xác. Sự ra đời của các công ty kiểm toán độc lập đã đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết vấn đề về minh bạch thông tin. Với tính chất đó, kiểm toán BCTC phải đƣợc thực hiện theo quy trình hiệu quả và đạt tiêu chuẩn chung của chuẩn mực Việt Nam cũng nhƣ quốc tế. Trên Báo cáo tài chính của các Doanh nghiệp, tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng là một trong những khoản chi quan trọng.
Nó là một khoản chi phí chủ yếu của các doanh nghiệp nhất là đối với các đơn vị sản xuất và dịch vụ. Hơn thế, tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng là một khoản liên quan trực tiếp đến thu nhập của ngƣời lao động, ảnh hƣởng tới quyền lợi của ngƣời lao động. Do đó, nó không chỉ mang ý nghĩ về mặt kinh tế đơn thuần mà còn mang ý nghĩa về mặt xã hội. Thực tế hiện nay, có rất nhiều doanh nghiệp thƣờng không thực hiện đúng các quy định về lƣơng.
Mặt khác, tiền lƣơng có thể bị lãng phí do công tác quản lý của doanh nghiệp không thực sự hiệu quả hay do các hình thức gian lận để biển thủ công quỹ. Các sai phạm có thể xảy ra đối với khoản mục tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng có ảnh hƣởng rất nhiều đến các chỉ tiêu khác nhau trên Báo cáo tài chính của doanh nghiệp. Chính vì vậy, kiểm toán khoản mục tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng đƣợc đánh giá là một trong những phần hành quan trọng của cuộc kiểm toán Báo cáo tài chính đƣợc thực hiện. Nhận thức đƣợc tầm quan trọng của vấn đề này, bằng những kiến thức đƣợc học tại Học viện Ngân hàng và quá trình thực tập tiếp xúc với những công việc thực tế, quá trình tìm hiểu thực tế tại Công ty TNHH Kiểm toán và tƣ vấn đầu tƣ tài chính Châu Á (Fadaco) - chi nhánh Hà Nội, em dã tìm hiểu và nghiên cứu đề tài “Kiểm toán khoản mục tiền lương và các khoản trích theo lương trong Kiểm toán BCTC tại công ty TNHH Kiểm toán và tư vấn đầu tư tài chính Châu Á (Fadaco) - chi nhánh Hà Nội”.
Mục đích nghiên cứu Đề tài nghiên cứu với 3 mục đích: - Hệ thống hóa để làm rõ những vấn đề lý luận về quy trình kiểm toán khoản mục tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng. - Làm rõ đƣợc thực trạng kiểm toán khoản mục tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng trong kiểm toán Báo cáo tài chính của Công ty TNHH Kiểm toán và tƣ vấn tài chính Châu Á (Fadaco) – chi nhánh Hà Nội. Qua đó làm rõ đƣợc ƣu, nhƣợc điểm và tìm ra nguyên nhân của thực trạng. - Thông qua lý luận và thực trạng kiểm toán khoản mục tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng tại Công ty TNHH Kiểm toán và tƣ vấn đầu tƣ tài chính Châu Á (Fadaco) - chi nhánh Hà Nội để đƣa ra những giải pháp khắc phục nhằm hoàn thiện quy trình kiểm toán lƣơng và các khoản trích theo lƣơng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Kiểm toán và tƣ vấn tài chính Châu Á (Fadaco) - chi nhánh Hà Nội 3.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài Đối tƣợng nghiên cứu: Kiểm toán khoản mục tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng trong Kiểm toán BCTC. Phạm vị nghiên cứu: Tại công ty TNHH kiểm toán và từ vấn đầu tƣ tài chính Châu Á (Fadaco) - chi nhánh Hà Nội.Phƣơng pháp nghiên cứu Đề tài đƣợc nghiên cứu bằng các phƣơng pháp sau: * Phƣơng pháp chung: - Phƣơng pháp duy vật biện chứng; - Phƣơng pháp duy vật lịch sử; * Phƣơng pháp cụ thể: - Phƣơng pháp tổng hợp; - Phƣơng pháp so sánh; - Phƣơng pháp khảo sát thực tiễn; 10 5. Kết cấu của đề tài Nội dung của đề tài gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận cơ bản về kiểm toán khoản mục tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng trong kiểm toán BCTC. Chƣơng 2: Thực trạng quy trình kiểm toán khoản mục tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty TNHH kiểm toán và tƣ vấn đầu tƣ tài chính Châu Á (Fadaco) - chi nhánh Hà Nội.
Chƣơng 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện quy trình kiểm toán khoản mục tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng trong kiểm toán BCTC tại công ty TNHH Kiểm toán và tƣ vấn đầu tƣ tài chính Châu Á (Fadaco) - chi nhánh Hà Nội. Em xin chân thành cảm ơn giảng viên - TS. Phạm Thị Hoa và Ban giám đốc Học viện Ngân hàng cùng tất cả các anh chị KTV trong Công ty TNHH Kiểm toán và tƣ vấn đầu tƣ tài chính Châu Á (Fadaco) – chi nhánh Hà Nội đã nhiệt tình giúp đỡ em trong quá trình thực tập và hoàn thành luận văn tốt nghiệp này. Do thời gian thực tập có hạn, kiến thức thực tế chƣa nhiều, bài viết của em khó tránh khỏi những thiếu sót.
Em rất mong nhận đƣợc sự góp ý của các thầy cô để bài khóa luận của em đƣợc hoàn thiện hơn. Em xin chân thành cảm ơn ! 11 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC TIỀN LƢƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƢƠNG TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH 1. NỘI DUNG TIỀN LƢƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƢƠNG VỚI VẤN ĐỀ KIỂM TOÁN 1. Khái niệm, bản chất và nội dung tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng 1.
Khái niệm tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng Lao động của con ngƣời cùng với đối tƣợng lao động và tƣ liệu lao động hợp thành ba yếu tố của quá trình sản xuất. Trong ba yếu tố đó thì lao động của con ngƣời là yếu tố có vai trò quan trọng nhất, dù sản xuất dƣới hình thức nào nếu không có lao động của con ngƣời thì tƣ liệu lao động và đối tƣợng lao động chỉ là những vật vô dụng. Doanh nghiệp muốn cho quá trình sản xuất đƣợc tiến hành thƣờng xuyên liên tục thì một vấn đề hết sức quan trọng đó là phải đảm bảo tái sản xuất sức lao động, có nghĩa là sức lao động mà còn ngƣời bỏ ra phải đƣợc bồi hoàn dƣới dạng thù lao. Trong nền kình tế hàng hóa, thù lao lao động đƣợc biểu hiện bằng thƣớc đo giá trị gọi là tiền lƣơng cho lao động.
Tiền lương là biểu hiện bằng tiền của hao phí lao động sống cần thiết mà doạnh nghiệp phải trả cho nguời lao động căn cứ vào thời gian, khối lƣợng, chất lƣợng công việc mà họ đã đóng góp cho doanh nghiệp. Bên cạnh khoản tiền lƣơng, ngƣời lao động còn đƣợc hƣởng các khoản trích theo lƣơng bao gồm: Bảo hiểm xã hội (BHXH), Bảo hiểm y tế (BHYT), Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) và Kinh phí công đoàn (KPCĐ). Đây là các quỹ xã hội thể hiện sự quan tâm của toàn xã hội đối với ngƣời lao động. - Bảo hiểm xã hội: BHXH là các khoản tính vào chi phí để hình thành nên quỹ BHXH, sử dụng để chi trả cho ngƣời lao động trong những trƣờng hợp tạm thời hay vĩnh viễn mất sức lao động nhƣ: ốm đau, tai nạn lao động, thai sản, hƣu trí, mất sức,.
và đƣợc tính trên cơ sở lƣơng. - Bảo hiểm ý tế: BHYT là hình thức xã hội hóa việc khám chữa bệnh đối với ngƣời lao động. Ngƣời lao động đƣợc khám chữa bệnh không mất tiền 12 bao gồm các khoản chi về viện phí, thuốc men khi bị ốm đau với điều kiện phải có thẻ BHYT. - Bảo hiểm thất nghiệp: BHTN là khoản hỗ trợ tài chính tạm thời dành cho những ngƣời bị mất việc mà đáp ứng đủ yêu cầu theo Luật định, là những ngƣời bị mất việc không phải do lỗi của cá nhân họ.
- Kinh phí công đoàn: KPCĐ là khoản trích nộp sử dụng với mục đích cho hoạt động của tổ chức công đoàn đảm bảo quyền lợi chính đáng cho ngƣời lao động. Bản chất khoản tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng Bản chất tiền lương là biểu hiện bằng tiền của giá trị sức lao động, là giá của yếu tố sức lao động, tiền lƣơng tuân theo nguyên tắc cung cầu giá cả của thị trƣờng và pháp luật hiện hành của Nhà nƣớc. Tiền lƣơng chính là nhân tố thúc đẩy năng suất lao động, là đòn bẩy kinh tế khuyến khích tinh thần hăng hái lao động. Đối với chủ doanh nghiệp tiền lƣơng là một yếu tố của chi phí đầu vào sản xuất, còn đối với ngƣời cung ứng sức lao động tiền lƣơng là nguồn thu nhập chủ yếu của họ, nói cách khác tiền lƣơng là động lực và là cuộc sống.
Mọi ngƣời lao động đều quan tâm đến tiền lƣơng mà họ đƣợc ngƣời sử dụng lao động trả. Ngoài tiền lƣơng đƣợc trả còn có những quyền lợi và trách nhiệm khác thu hút sự quan tâm của ngƣời lao động đƣợc gọi chung là các khoản trích theo lƣơng. Bản chất những khoản trích theo lương là những khoản trích quỹ thể hiện sự quan tâm của toàn xã hội đến ngƣời lao động. Nội dung của tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng Nội dung của tiền lương Trong nền kinh tế thị trƣờng hiện nay, tiền lƣơng đƣợc coi là một bộ phận quan trọng của giá trị hàng hóa.Ngoài ra tiền lƣơng còn đóng vai trò quan trọng trong đời sống của ngƣời lao động.
Đặc biệt là trong khu vực sản xuất kinh doanh, tiền lƣơng là một số lƣợng tiền tệ mà ngƣời sử dụng lao động trả cho ngƣời lao động, là hao phí trên cơ sở thỏa thuận theo hợp đồng lao động. 13 Nội dung của các khoản trích theo lương Bảo hiểm xã hội là sự bảo vệ của xã hội đối với các thành viên của mình thông qua một loạt các biện pháp công cộng để chống lại tình trạng khó khăn về tài chính do bị mất hoặc giảm thu nhập gây ra bởi ốm đau, mất khả năng lao động, tuổi già, tàn tật… đối với những ngƣời có tham gia đóng góp cho đơn vị. - BHXH đƣợc tính theo tỷ lệ 26% trên lƣơng cơ bản. Trong đó, ngƣời sử dụng lao động phải nộp 18% tính vao chi phí sản xuất kinh doanh, ngƣời lao động chịu 8%.