Hoàn thiện thủ tục kiểm toán BCTC phát hiện gian lận - Đại học Kinh tế TP.HCM

Tài liệu luận văn tập trung vào việc hoàn thiện thủ tục kiểm soát trong kiểm toán báo cáo tài chính. Phân tích các phương pháp và giải pháp nâng cao hiệu quả

• Tác giả: Lê Duy Ngọc
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Trần Thị Giang
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kế toán – Kiểm toán
• Đề tài: Hoàn thiện thủ tục kiểm toán trong kiểm toán báo cáo tài chính nhằm phát hiện gian lận và sai sót tại các công ty đại chúng Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về hoàn thiện thủ tục kiểm soát trong kiểm toán

Kiểm toán báo cáo tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính trung thực và hợp lý của thông tin tài chính doanh nghiệp. Thủ tục kiểm soát là nền tảng giúp kiểm toán viên đánh giá hiệu quả hoạt động kiểm soát nội bộ của đơn vị được kiểm toán. Quá trình hoàn thiện thủ tục kiểm soát nhằm nâng cao chất lượng kiểm toán, giảm thiểu rủi ro và phát hiện kịp thời các sai sót trọng yếu trên báo cáo tài chính. Các chuẩn mực kiểm toán quốc tế đã thiết lập khung pháp lý rõ ràng về trách nhiệm của kiểm toán viên khi thực hiện thủ tục kiểm soát. Tại Việt Nam, việc áp dụng các chuẩn mực này ngày càng được chú trọng. Đặc biệt sau hàng loạt vụ gian lận tài chính gây chấn động thị trường chứng khoán giai đoạn 2006-2008. Nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng áp dụng thủ tục kiểm soát tại các công ty đại chúng. Từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện phù hợp với điều kiện thực tế. Mục tiêu cuối cùng là nâng cao hiệu quả phát hiện gian lận và sai sót, góp phần bảo vệ lợi ích nhà đầu tư.

1.1. Khái niệm và vai trò của thủ tục kiểm soát trong kiểm toán

Thủ tục kiểm soát trong kiểm toán là tập hợp các phương pháp, nghiệp vụ mà kiểm toán viên sử dụng để đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ của đơn vị được kiểm toán. Thủ tục này bao gồm việc kiểm tra tính hiệu lực và hiệu quả của các quy trình kiểm soát tài chính. Vai trò của thủ tục kiểm soát rất đa dạng. Thứ nhất, giúp kiểm toán viên xác định mức độ tin cậy vào hệ thống kế toán. Thứ hai, làm cơ sở để thiết kế các thủ tục kiểm toán实质性 tiếp theo. Thứ ba, hỗ trợ phát hiện sớm các điểm yếu trong kiểm soát nội bộ. Cuối cùng, thủ tục kiểm soát giúp giảm rủi ro kiểm toán xuống mức chấp nhận được. Việc thực hiện thủ tục kiểm soát đầy đủ và khoa học là điều kiện tiên quyết cho một cuộc kiểm toán chất lượng cao.

1.2. Cơ sở pháp lý và chuẩn mực kiểm toán áp dụng tại Việt Nam

Khung pháp lý điều chỉnh hoạt động kiểm toán tại Việt Nam bao gồm Luật Kiểm toán độc lập năm 2011 và các chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (VAS) được ban hành bởi Bộ Tài chính. Hệ thống chuẩn mực kiểm toán quốc tế (ISA) do Hội đồng Tiêu chuẩn Kiểm toán và Đảm bảo Quốc tế (IAASB) ban hành cũng được tham chiếu áp dụng. Các chuẩn mực quan trọng liên quan đến thủ tục kiểm soát bao gồm Chuẩn mực số 240 về trách nhiệm kiểm toán viên đối với gian lận, Chuẩn mực số 315 về nhận diện và đánh giá rủi ro, Chuẩn mực số 330 về phản ứng của kiểm toán viên trên cơ sở đánh giá rủi ro. Ngoài ra, Chuẩn mực số 500, 520 và 530 quy định về thu thập bằng chứng, thủ tục phân tích và lấy mẫu kiểm toán. Sự hài hòa giữa chuẩn mực quốc tế và pháp luật Việt Nam tạo cơ sở vững chắc cho việc hoàn thiện thủ tục kiểm soát.

II. Vấn đề và thách thức trong kiểm soát kiểm toán báo cáo tài chính

Thực tế triển khai thủ tục kiểm soát trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Việt Nam còn nhiều bất cập. Nhiều công ty kiểm toán chưa xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả, dẫn đến bỏ sót các sai phạm trọng yếu. Trình độ chuyên môn của kiểm toán viên chưa đồng đều, đặc biệt trong việc áp dụng kỹ thuật kiểm soát hiện đại. Áp lực thời gian và chi phí khiến nhiều đơn vị rút ngắn quy trình, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng kiểm toán. Các vụ gian lận tại công ty đại chúng cho thấy phương thức gian lận ngày càng tinh vi. Gian lận khai khoáng doanh thu, khai thiếu chi phí hay áp dụng sai phương pháp lập dự phòng vẫn phổ biến trên thị trường. Thách thức lớn nhất là thiếu cơ chế phối hợp hiệu quả giữa kiểm toán viên với ban giám sát và hội đồng quản trị. Công nghệ thông tin phát triển nhanh chóng cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết cho việc cập nhật thủ tục kiểm soát truyền thống. Những tồn tại này đòi hỏi phải có giải pháp đồng bộ để khắc phục.

2.1. Thực trạng áp dụng thủ tục kiểm soát tại các công ty đại chúng

Khảo sát thực tế tại các công ty đại chúng Việt Nam giai đoạn 2006-2008 cho thấy nhiều vấn đề đáng lo ngại. Tỷ lệ phát hiện gian lận qua kiểm toán còn thấp so với kỳ vọng của thị trường. Nhiều công ty kiểm toán thực hiện thủ tục kiểm soát một cách hình thức, thiếu chiều sâu phân tích. Hệ thống kiểm soát nội bộ tại nhiều doanh nghiệp chưa được thiết kế theo khung COSO chuẩn quốc tế. Việc thiếu hụt nhân lực chất lượng cao cũng là nguyên nhân khiến thủ tục kiểm soát không đạt hiệu quả mong muốn. Báo cáo kiểm toán đôi khi đưa ra ý kiến không phù hợp với tình hình thực tế của doanh nghiệp. Điều này làm giảm giá trị của hoạt động kiểm toán đối với người sử dụng báo cáo tài chính.

2.2. Các phương thức gian lận thường gặp trên báo cáo tài chính

Nghiên cứu chỉ ra nhiều phương thức gian lận phổ biến trên báo cáo tài chính tại các công ty đại chúng Việt Nam. Thứ nhất, khai khoáng doanh thu và khai thiếu chi phí nhằm làm đẹp kết quả kinh doanh. Thứ hai, áp dụng sai phương pháp lập dự phòng để điều chỉnh lợi nhuận theo ý muốn ban lãnh đạo. Thứ ba, không công bố đầy đủ thông tin theo quy định, gây hiểu lầm cho nhà đầu tư. Thứ tư, giao dịch với các bên liên quan không được ghi nhận và trình bày đúng đắn. Một số doanh nghiệp còn sử dụng phương pháp chiết khấu dòng cổ tức mang tính chủ quan để định giá tài sản đầu tư. Việc chọn mức dự kiến tăng trưởng khác nhau dẫn đến giá trị hợp lý xác định sai lệch đáng kể. Những phương thức gian lận này đòi hỏi kiểm toán viên phải có kỹ năng và nghiệp vụ chuyên sâu để phát hiện.

III. Giải pháp hoàn thiện thủ tục kiểm soát kiểm toán báo cáo tài chính

Để hoàn thiện thủ tục kiểm soát, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp chiến lược. Trước tiên, xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ vững chắc dựa trên khung COSO là nền tảng không thể thiếu. Hệ thống này bao gồm năm thành phần: môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin truyền thông và giám sát. Tiếp theo, tăng cường đào tạo chuyên môn cho kiểm toán viên về kỹ năng phát hiện gian lận và áp dụng công nghệ kiểm toán hiện đại. Áp dụng phương pháp kiểm soát dựa trên rủi ro theo Chuẩn mực kiểm toán số 315 giúp tập trung nguồn lực vào lĩnh vực có nguy cơ cao. Sử dụng kỹ thuật phân tích và lấy mẫu kiểm toán khoa học theo Chuẩn mực 520 và 530 cũng nâng cao hiệu quả đáng kể. Hoàn thiện khung pháp lý về trách nhiệm kiểm toán viên theo hướng rõ ràng và minh bạch hơn. Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, hiệp hội nghề nghiệp và công ty kiểm toán tạo nên hệ sinh thái kiểm soát toàn diện.

3.1. Xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ theo khung COSO

Khung COSO (Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission) là mô hình quốc tế được áp dụng rộng rãi trong xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ. Mô hình này bao gồm năm thành phần liên kết chặt chẽ với nhau. Môi trường kiểm soát đặt nền tảng cho toàn bộ hệ thống, bao gồm đạo đức, năng lực và phong cách quản lý. Đánh giá rủi ro giúp xác định các mối đe dọa tiềm ẩn đối với mục tiêu tổ chức. Hoạt động kiểm soát bao gồm các chính sách và thủ tục đảm bảo mệnh lệnh quản lý được thực thi. Thông tin và truyền thông đảm bảo nhân viên nhận được thông tin cần thiết để thực hiện nhiệm vụ. Giám sát đánh giá chất lượng hiệu lực của hệ thống kiểm soát theo thời gian. Việc áp dụng khung COSO giúp doanh nghiệp xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ toàn diện và hiệu quả.

3.2. Áp dụng phương pháp kiểm toán dựa trên đánh giá rủi ro

Phương pháp kiểm toán dựa trên đánh giá rủi ro là cách tiếp cận hiện đại và hiệu quả nhất trong kiểm soát kiểm toán. Theo Chuẩn mực số 315, kiểm toán viên phải hiểu biết về đơn vị được kiểm toán và môi trường hoạt động để nhận diện rủi ro sai sót trọng yếu. Quá trình này bao gồm phân tích ngành nghề, cấu trúc tổ chức, hệ thống kế toán và kiểm soát nội bộ. Dựa trên đánh giá rủi ro, kiểm toán viên thiết kế thủ tục kiểm toán phù hợp với từng nhóm rủi ro cụ thể. Khu vực có rủi ro cao sẽ được kiểm tra kỹ lưỡng hơn với mẫu thử lớn hơn. Phương pháp này giúp tối ưu hóa nguồn lực kiểm toán, tập trung vào những lĩnh vực quan trọng nhất. Kết quả là nâng cao khả năng phát hiện sai sót trọng yếu và gian lận trên báo cáo tài chính.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn của thủ tục kiểm soát

Nghiên cứu đã chỉ ra tầm quan trọng sống còn của việc hoàn thiện thủ tục kiểm soát trong kiểm toán báo cáo tài chính. Kết quả phân tích thực trạng tại các công ty đại chúng Việt Nam cho thấy nhiều tồn tại cần khắc phục ngay. Các giải pháp đề xuất mang tính khả thi cao và phù hợp với điều kiện thực tế tại Việt Nam. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu thể hiện trên nhiều phương diện quan trọng. Đối với công ty kiểm toán, kết quả giúp cải thiện quy trình kiểm soát nội bộ và nâng cao chất lượng dịch vụ cung cấp. Đối với doanh nghiệp được kiểm toán, hệ thống kiểm soát tốt giúp giảm thiểu rủi ro sai sót và gian lận đáng kể. Đối với nhà đầu tư, báo cáo kiểm toán đáng tin cậy tạo cơ sở ra quyết định đầu tư chính xác hơn. Đối với cơ quan quản lý, nghiên cứu cung cấp cơ sở để hoàn thiện chính sách về kiểm toán. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, áp dụng đầy đủ chuẩn mực kiểm toán quốc tế là xu hướng tất yếu. Hoàn thiện thủ tục kiểm soát không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là nhu cầu tự thân của ngành kiểm toán Việt Nam.

4.1. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của nghiên cứu

Về mặt lý luận, nghiên cứu đóng góp vào hệ thống kiến thức về kiểm toán báo cáo tài chính tại Việt Nam. Nghiên cứu tổng hợp và phân tích các chuẩn mực kiểm toán quốc tế, từ đó đánh giá khả năng áp dụng trong bối cảnh Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cũng bổ sung bằng chứng thực nghiệm về hiệu quả của thủ tục kiểm soát trong phát hiện gian lận. Về mặt thực tiễn, các giải pháp đề xuất có tính ứng dụng cao cho các công ty kiểm toán và doanh nghiệp. Nghiên cứu giúp kiểm toán viên nhận diện rõ hơn các phương thức gian lận phổ biến. Đồng thời, cung cấp công cụ và kỹ thuật kiểm soát hiệu quả hơn. Kết quả nghiên cứu cũng hỗ trợ cơ quan quản lý trong việc ban hành chính sách phù hợp với thực tiễn thị trường.

4.2. Định hướng phát triển thủ tục kiểm soát trong tương lai

Trích đoạn nội dung tài liệu

tai lieu, luan van1 of 98. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ---------- ---------- LÊ DUY NGỌC HOAØN THIEÄN THUÛ TUÏC KIEÅM TOAÙN TRONG KIEÅM TOAÙN BAÙO CAÙO TAØI CHÍNH NHAÈM PHAÙT HIEÄN GIAN LAÄN VAØ SAI SOÙT TAÏI CAÙC COÂNG TY ÑAÏI CHUÙNG VIEÄT NAM Chuyên ngành: kế toán – kiểm toán Mã số: 305120109 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS -TS.Trần Thị Giang Tân TP.HỒ CHÍ MINH – NĂM 2009 document, khoa luan1 of 98. tai lieu, luan van2 of 98. MỤC LỤC Lôøi môû ñaàu: . 01 Phaàn 1: Toång quan veà gian laän vaø sai soùt vaø thuû tuïc kieåm toaùn nhaèm phaùt hieän gian laän treân BCTC.1Toång quan veà gian laän vaø sai soùt vaø caùc coâng trình nghieân cöùu gian laän 1.1 Ñònh nghóa gian laän vaø sai soùt .2 Lòch söû ra ñôøi vaø phaùt trieån gian laän .3 Caùc coâng trình nghieân cöùu veà gian laän .1 Coâng trình nghieân cöùu cuûa Edwin H.2 Coâng trình nghieân cöùu cuûa Donald R.3 Coâng trình nghieân cöùu cuûa Dr.4 Coâng trình nghieân cöùu cuûa Richard C.4 Coâng trình nghieân cöùu gian laän cuûa Hieäp hoäi caùc nhaø ñieàu tra gian laän Hoa Kyø (ACFEs).1 Keát quaû nghieân cöùu .2 Caùc phöông phaùp thöïc hieän gian laän treân baùo caùo taøi chính.3 Ñoái töôïng thöïc hieän gian laän .4 Bieän phaùp phaùt hieän gian laän .2 Toång quan veà traùch nhieäm cuûa KTV ñoái vôùi gian laän vaø sai soùt theo chuaån möïc kieåm toaùn quoác teá 1.1 Lòch söû ra ñôøi vaø phaùt trieån traùch nhieäm KTV ñoái vôùi gian laän vaø sai soùt .2 Traùch nhieäm ñoái vôùi vieäc laäp vaø trình baøy BCTC theo chuaån möïc hieän haønh .3 Thuû tuïc phaùt hieän gian laän trong kieåm toaùn BCTC theo chuẩn mực kiểm toaùn quốc tế 1.1 Lòch söû ra ñôøi vaø phaùt trieån caùc thuû tuïc kieåm toaùn .2 Chuaån möïc soá 240 - Traùch nhieäm cuûa kieåm toaùn vieân ñoái vôùi gian laän .26 document, khoa luan2 of 98. tai lieu, luan van3 of 98.3 Chuaån möïc 315 - Nhaän dieän vaø ñaùnh giaù ruûi ro chöùa sai soùt troïng yeáu thoâng qua vieäc hieåu bieát veà ñôn vò vaø moâi tröôøng hoaït ñoäng cuûa noù .4 Chuaån möïc 320 - Xaùc ñònh möùc troïng yeáu vaø ruûi ro kieåm toaùn .5 Chuaån möïc 330 - Phaûn öùng cuûa kieåm toaùn vieân treân cô sôû ñaùnh giaù ruûi ro .6 Chuaån möïc 500 - Thu thaäp baèng chöùng kieåm toaùn .7 Chuaån möïc 520 - Thuû tuïc phaân tích.8 Chuaån möïc 530 - Laáy maãu kieåm toaùn.4 Baøi hoïc kinh nghieäm. 32 Keát luaän phaàn I . 33 Phaàn 2: Thöïc traïng gian laän vaø thuû tuïc kieåm toaùn nhaèm phaùt hieän gian laän trong kieåm toaùn BCTC taïi caùc coâng ty kieåm toaùn Vieät Nam.1 Thöïc traïng gian laän vaø sai soùt treân BCTC taïi caùc coâng ty ñaïi chuùng 2.1 Ñaëc ñieåm coâng ty ñaïi chuùng.1 Caùc quy ñònh phaùp lyù lieân quan ñeán coâng ty ñaïi chuùng .2 Ñaëc ñieåm hoaït ñoäng cuûa coâng ty ñaïi chuùng .2 Caùc phöông phaùp gian laän treân BCTC taïi caùc coâng ty ñaïi chuùng .1 Khai khoáng doanh thu, khai thieáu chi phí .2 AÙp duïng sai phöông phaùp laäp döï phoøng.3 Khoâng coâng boá thoâng tin .4 Keát luaän veà caùc loaïi gian laän thöôøng xaûy ra trong thöïc teá .3 Ñaùnh giaù chung veà thöïc traïng gian laän vaø sai soùt .1 Ñoái töôïng thöïc hieän gian laän .2 Ñoäng cô gian laän .3 Caùc khoaûn muïc thöôøng phaùt sinh gian laän.4 Phöông phaùp thöïc hieän gian laän .46 document, khoa luan3 of 98. tai lieu, luan van4 of 98.2 Thöïc traïng aùp duïng caùc thuû tuïc phaùt hieän gian laän taïi caùc coâng ty kieåm toaùn VN 2.1 Ñaëc ñieåm cuûa kieåm toaùn ñoäc laäp Vieät Nam .1 Ñaëc ñieåm hoaït ñoäng cuûa kieåm toaùn ñoäc laäp Vieät Nam.1 Caùc quy ñònh phaùp lyù lieân quan ñeán hoaït ñoäng kieåm toaùn ñoäc laäp .2 Hoaït ñoäng cuûa Hoäi kieåm toaùn vieân haønh ngheà (VACPA) .2 Hình thöùc phaùp lyù cuûa coâng ty kieåm toaùn .3 Ñoäi nguõ nhaân vieân kieåm toaùn.4 Tình hình hoaït ñoäng cuûa caùc coâng ty kieåm toaùn.5 Keát quaû hoaït ñoäng cuûa caùc coâng ty kieåm toaùn.2 Thöïc traïng veà caùc quy ñònh phaùp lyù lieân quan ñeán kieåm toaùn cho coâng ty ñaïi chuùng.1 Ñieàu kieän ñöôïc kieåm toaùn coâng ty ñaïi chuùng .2 Traùch nhieäm cuûa KTV theo caùc quy ñònh hieän haønh .1 Traùch nhieäm KTV khi haønh ngheà kieåm toaùn.2 Traùch nhieäm KTV ñoái vôùi gian laän vaø sai soùt.3 Ñaùnh chung veà caùc quy ñònh phaùp lyù lieân quan ñeán traùch nhieäm kieåm toaùn ñoäc laäp .3 Thöïc traïng aùp duïng caùc thuû tuïc phaùt hieän gian laän trong cuoäc kieåm toaùn BCTC taïi caùc coâng ty kieåm toaùn Vieät Nam.1 Ñoái vôùi caùc coâng ty kieåm toaùn thuoäc nhoùm Big Four taïi Vieät Nam .1 Chuaån bò kieåm toaùn .2 Thöïc hieän kieåm toaùn .3 Hoaøn thaønh kieåm toaùn .2 Ñoái vôùi caùc coâng ty kieåm toaùn Vieät Nam coù quy moâ trung bình trôû leân (treân 50 nhaân vieân).1 Chuaån bò kieåm toaùn .2 Thöïc hieän kieåm toaùn.3 Hoaøn thaønh kieåm toaùn . 70 document, khoa luan4 of 98. tai lieu, luan van5 of 98.3 Ñoái vôùi caùc coâng ty kieåm toaùn Vieät Nam coù quy moâ nhoû (ñuû ñieàu kieän kieåm coâng ty ñaïi chuùng) .4 Ñaùnh giaù chung veà thöïc traïng aùp duïng caùc thuû tuïc phaùt hieän gian laän vaø sai soùt taïi caùc coâng ty kieåm toaùn Vieät Nam. 71 Keát luaän phaàn II . 73 Phaàn 3 : Quan ñieåm vaø giaûi phaùp hoaøn thieän caùc thuû tuïc kieåm toaùn nhaèm phaùt hieän gian laän vaø sai soùt treân BCTC taïi caùc coâng ty ñaïi chuùng.1 Quan ñieåm hoaøn thieän 3.1 Hoaøn thieän caùc chuaån möïc keá toaùn, kieåm toaùn .2 Hoaøn thaønh, coâng boá luaät Kieåm toaùn ñoäc laäp .3 Thaønh laäp moät toå chöùc ñoäc laäp chuyeân giaùm saùt, kieåm tra vieäc tuaân thuû caùc quy ñònh cuûa luaät .2 Giaûi phaùp hoaøn thieän 3.1 Hoøan thieän chuaån möïc kieåm toaùn .1 Hieäu ñính chuaån möïc veà traùch nhieäm kieåm toaùn vieân ñoái vôùi gian laän vaø sai soùt (VSA 240).2 Boå sung vaøo VSA 320 “Tính troïng yeáu trong kieåm toaùn” phaàn höôùng daãn xaùc ñònh möùc troïng yeáu.3 Boå sung vaøo VSA 500 “Baèng chöùng kieåm toaùn” moät soá ghi chuù khi thu thaäp baèng chöùng kieåm toaùn .4 Ban haønh chuaån möïc 315.2 Hoøan thieän thuû tuïc kieåm toaùn nhaèm phaùt hieän gian laän treân BCTC taïi caùc coâng ty ñaïi chuùng 3.1 Quy trình kieåm toaùn.2 Hoaøn thieän thuû tuïc phaùt hieän gian laän.98 document, khoa luan5 of 98. tai lieu, luan van6 of 98.1 Thuû tuïc phoûng vaán .2 Thuû tuïc phaân tích.3 Höôùng daãn thuû tuïc kieåm toaùn chi tieát ñoái vôùi caùc tình huoáng gia taêng ruûi ro gian laän treân baùo caùo taøi chính.3 Caùc bieän phaùp ñeå thöïc hieän caùc giaûi phaùp 3.1 Naâng cao chaát löôïng kieåm toaùn.2 Naâng cao trình ñoä nghieäp vuï KTV.3 Xaây döïng vaên hoùa ñaëc tröng coâng ty .4 Taêng cöôøng hôïp taùc ñeå trôû thaønh thaønh vieân haõng kieåm toaùn quoác teá. 109 Keát luaän phaàn III: . 110 Phaàn keát luaän chung: . 111 Taøi lieäu tham khaûo . 112 Phuï luïc 1 : Phieáu khaûo saùt thöïc traïng gian laän vaø sai soùt treân BCTC taïi VN . 114 Phuï luïc 2 : Chöông trình kieåm toaùn chi tieát. 125 Phuï luïc 3 : Baûng caâu hoûi phoûng vaán. 141 document, khoa luan6 of 98. tai lieu, luan van7 of 98. DANH MUÏC CAÙC KYÙ HIEÄU – CHÖÕ VIEÁT TAÉT 1. BCTC: Baùo caùo taøi chính 2. KTV : Kieåm toaùn vieân 3. CPA : Chöùng chæ kieåm toaùn vieân ñoäc laäp 4. VACPA: Hoäi kieåm toaùn vieân haønh ngheà Vieät Nam 5. UBCKNN: UÛy ban chöùng khoaùn Nhaø nöôùc 6. KTÑL: Kieåm toaùn ñoäc laäp 7. BHXH: Baûo hieåm xaõ hoäi 8. TNCN: Thu nhaäp caù nhaân 9. AICPA: Hieäp hoäi keá toaùn vieân coâng chöùng Myõ 10. IFAC: Lieân ñoaøn keá toaùn quoác teá. SEC: UÛy ban quaûn lyù chöùng khoaùn Myõ 12. ACFE: Hieäp hoäi caùc nhaø ñieàu tra gian laän Hoa Kyø 13. IAPC : UÛy ban thöïc haønh kieåm toaùn quoác teá 14. ISA: Chuaån möïc kieåm toaùn quoác teá 15. VSA: Chuaån möïc kieåm toaùn Vieät Nam 16. IAG: Höôùng daãn thöïc haønh kieåm toaùn quoác teá. IAASB: UÛy ban quoác teá veà chuaån möïc kieåm toaùn vaø dòch vuï ñaûm baûo document, khoa luan7 of 98. tai lieu, luan van8 of 98. DANH MUÏC CAÙC BAÛNG, BIEÅU Baûng 1.1 : Bieåu ñoà so saùnh tyû leä % do ba loaïi gian laän gaây ra giöõa naêm 2006 vaø 2008.2:Bieåu ñoà so saùnh toån thaát bình quaân do ba loaïi giaân laän gaây ra giöõa naêm 2006 vaø 2008.3: Bieåu ñoà so saùnh möùc ñoä toån thaát bình quaân do caùc loaïi gian laän gaây ra naêm 2008.4: Bieåu ñoà so saùnh tyû leä % gian laän do vò trí coâng taùc gaây ra giöõa naêm 2006 vaø 2008.5: Bieåu ñoà so saùnh toån thaát bình quaân do vò trí coâng taùc gaây ra giöõa naêm 2006 vaø 2008.6: Bieåu ñoà so saùnh tyû leä phaùt hieän gian laän cuûa caùc boä phaän giöõa naêm 2006 vaø 2008.1: Tình hình nhaân vieân kieåm toaùn naêm 2007- 2008; nguoàn töø VACPA.2: Tình hình doanh thu theo cô caáu loaïi dòch vuï vaø ñoái töôïng khaùch haøng naêm 2007- 2008; nguoàn töø VACPA.3: Keát quaû hoaït ñoäng ngaønh 2007- 2008; nguoàn VACPA. 56 DANH MUÏC CAÙC HÌNH VEÕ, ÑOÀ THÒ Hình 1.1: Tam giaùc gian laän.2: Baøn caân gian laän.1: Sơ ñoà phaân loaïi gian lận.1: Quy trình kieåm toaùn. 93 document, khoa luan8 of 98. tai lieu, luan van9 of 98. document, khoa luan9 of 98. tai lieu, luan van10 of 98. PHAÀN MÔÛ ÑAÀU 1. LYÙ DO CHOÏN ÑEÀ TAØI. Coù theå noùi, kieåm toaùn laø hoaït ñoäng coù töø raát laâu ñôøi. Traûi qua haøng traêm naêm toàn taïi vaø phaùt trieån, maõi ñeán naêm 1991 ngaønh ngheà kieåm toaùn ñoäc laäp môùi xuaát hieän taïi nöôùc ta, keå töø thôøi ñieåm naøy ngöôøi daân Vieät Nam môùi daàn bieát ñeán hai töø “kieåm toaùn”. Duø ñaõ coù moät quaù trình phaùt trieån laâu daøi caùch ñaây haøng nhieàu theá kyû, theá nhöng, trong nhöõng naêm qua chuùng ta vaãn thöôøng xuyeân chöùng kieán nhieàu vuï gian laän taøi chính gaây chaán ñoäng dö luaän maø nguyeân nhaân chính laø do sai phaïm cuûa coâng ty ñöôïc kieåm toaùn vaø caû coâng ty kieåm toaùn. Ngöôøi ta khoâng khoûi baát ngôø veà nhöõng toån thaát do gian laän gaây ra maø coøn baát ngôø bôûi phöông phaùp thöïc hieän gian laän, ñoái töôïng thöïc hieän gian laän vaø nôi xaûy ra gian laän, ñieån hình laø vuï gian laän taøi chính noåi tieáng xaûy ra ôû coâng ty naêng löôïng Enron ngay taïi nöôùc Myõ, moät quoác gia thöôøng ñöôïc xem laø coù heä thoáng phaùp luaät, heä thoáng keá toaùn vaø kieåm toaùn chaët cheõ nhaát theá giôùi. Taïi Vieät Nam, sau hôn 18 naêm hoaït ñoäng, tuy kieåm toaùn ñoäc laäp ñaõ coù nhöõng ñoùng goùp nhaát ñònh trong vieäc laønh maïnh hoùa thò tröôøng taøi chính; phuïc vuï ñaéc löïc cho coâng taùc quaûn lyù ñieàu haønh kinh teá cuûa Nhaø nöôùc vaø hoaït ñoäng kinh doanh cuûa caùc doanh nghieäp. Tuy nhieân heä thoáng phaùp luaät, heä thoáng chuaån möïc keá toaùn vaø kieåm toaùn vaãn coøn nhieàu baát caäp.