Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về kiểm soát thu chi ngoài ngân sách của các đơn vị công lập Chương 2. Quy trình và phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng kiểm soát thu- chi quỹ ngoài ngân sách trường trong khối THCS trên địa bàn thành phố Phúc Yên - tỉnh Vĩnh Phúc Chương 4: Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát thu – chi các quỹ ngoài ngân sách trong khối trường thcs trên địa bàn thành phố Phúc Yên - tỉnh Vĩnh Phúc 3 CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT THU - CHI NGOÀI NGÂN SÁCH CỦA CÁC ĐƠN VỊ CÔNG LẬP 1.
Tổng quan tình hình nghiên cứu công tác kiểm soát thu - chi quỹ ngoài ngân sách trƣờng trong khối THCS 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Hoàn thiện công tác kiểm soát thu – chi quỹ ngoài ngân sách nhà nước nói chung và công tác kiểm soát thu – chi quỹ ngoài ngân sách trường trong khối THCS nói riêng trong bối cảnh hiện nay là chủ đề có tính thời sự đã và đang thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học, các cơ quan nghiên cứu khoa học chuyên ngành. Nghiên cứu cho rằng, thời gian qua, bên cạnh Quỹ Ngân sách nhà nước, các Quỹ Tài chính nhà nước ngoài ngân sách được coi là yếu tố rất quan trọng để hỗ trợ Quỹ Ngân sách nhà nước thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Như vậy, các Quỹ Tài chính nhà nước ngoài ngân sách là định chế tài chính của Nhà nước, hoạt động độc lập với ngân sách nhà nước nhưng lại là một bộ phận cấu thành của tài chính nhà nước.
Các Quỹ Tài chính nhà nước ngoài ngân sách có mối quan hệ chặt chẽ với ngân sách nhà nước trong khuôn khổ tài chính nhà nước, do đó công tác kiểm toán Quỹ Tài chính nhà nước ngoài ngân sách là một trong những nhiệm vụ quan trọng và cấp thiết được Kiểm toán Nhà nước triển khai thực hiện hàng năm. “Hoàn thiện quy định về tổ chức và hoạt động của quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách”, nghiên cứu cho rằng, những năm gần đây, quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách được thành lập ở nhiều bộ, ngành, địa phương và hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau nhằm hỗ trợ thực hiện các chính sách phát triển kinh tế, an sinh xã hội của Nhà nước. Mô hình tổ chức của các quỹ rất đa dạng nhưng cho đến nay chưa có văn bản quy định thống nhất về vấn đề này. Nghiên cứu đánh giá thực trạng và đề xuất một số giải pháp hoàn thiện quy định về tổ chức và hoạt động của quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách.
“Thực trạng và một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thu - chi ngân quỹ ngoài sách nhà nước”, Tạp chí Công Thương, Số 2, tháng 2 năm 2022. Nghiên cứu cho rằng, Đại dịch Covid-19 đã và đang tác động mạnh mẽ, sâu rộng đến mọi 4 mặt đời sống kinh tế - xã hội (KT-XH) cả trong nước và trên thế giới. Đặc biệt, đợt dịch lần thứ tư bùng phát đã ảnh hưởng nặng nề đến nền kinh tế nước ta. GDP năm 2021 tăng 2,58%, thấp hơn mục tiêu đề ra từ đầu năm là khoảng 6-6,5%.
Sức chống chịu cũng như nguồn lực của doanh nghiệp và người dân giảm mạnh, tạo sức ép rất lớn đến nguồn thu ngân sách nhà nước (NSNN). Trong bối cảnh cực kỳ khó khăn đó, với sự linh hoạt, chủ động trong điều hành, vừa triển khai các giải pháp thu ngân sách, vừa tích cực hỗ trợ người dân, doanh nghiệp, ngành Tài chính đã hoàn thành toàn diện nhiệm vụ tài chính - ngân sách năm 2021 và có nhiều giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thu - chi ngân sách nhà nước năm 2022. Bài viết phân tích kết quả và hạn chế trong hoạt động thu - chi ngân sách nhà nước năm 2021 và những giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thu - chi ngân sách nhà nước trong năm 2022. “Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong quản lý các quỹ tài chính ngoài ngân sách nhà nước” Tạp chí tài chính.
Nghiên cứu cho rằng, các đơn vị trong toàn Ngành tăng cường quản lý, thanh tra, kiểm tra, kiểm toán và giám sát hoạt động của các quỹ tài chính nhà nước ngoài NSNN; xây dựng, kiện toàn bộ máy quản lý và nâng cao năng lực cán bộ nhằm quản lý, sử dụng nguồn lực của các quỹ có hiệu quả, đảm bảo công khai, minh bạch. Bên cạnh đó, các đơn vị thực hiện nghiêm chế độ báo cáo, công khai trong xây dựng, thực hiện kế hoạch tài chính của các quỹ tài chính nhà nước ngoài NSNN theo quy định của Luật NSNN năm 2015 và các văn bản pháp luật có liên quan. Nghiên cứu của Hoàng Xuân Hòa, Trịnh Mai Vân (2020) về “Một số vấn đề về chính sách quản lý quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách nhà nước ở Việt Nam”, VNU Journal of Science: Economics and Business, Vol. Nghiên cứu cho rằng, tại Việt Nam có hơn 40 quỹ tài chính ngoài Ngân sách Nhà nước (gọi tắt là Quỹ tài chính ngoài Ngân sách - QTCNNS) đang hoạt động.
Đây là một định chế tài chính của Nhà nước hoạt động độc lập với Ngân sách Nhà nước (NSNN), do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định thành lập để huy động thêm nguồn lực từ xã hội thực hiện các nhiệm vụ được xác định. Trong thời gian qua, các quỹ này đã có những đóng góp quan trọng trong việc đảm bảo một số 5 mục tiêu xã hội, thu hút vốn trong và ngoài nước, bổ sung thêm nguồn tài chính hỗ trợ NSNN phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên theo đánh giá, công tác quản lý, kiểm tra, giám sát còn chưa triệt để, nhất là hệ thống chính sách đối với các QTCNNS hiện nay còn nhiều bất cập làm cho hoạt động của một số quỹ còn chưa hiệu quả như: các quỹ “tự kiểm soát” chi tiêu, mỗi quỹ lại có một điều lệ riêng chưa có khung pháp lý quản lý thống nhất,… dẫn đến việc bị trùng lắp về mục tiêu, nhiệm vụ, đối tượng phục vụ, hoạt động thu, nhiệm vụ chi với NSNN, thạm chí nhiều quỹ vẫn còn dựa vào nguồn vốn NSNN cấp hàng năm để hoạt động khiến nguồn lực của Nhà nước bị phân tán. Bài viết sẽ trình bày những kết quả đạt được, chỉ ra một số hạn chế, bất cập và từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý cũng như nâng cao hiệu quả hoạt động của các QTCNNS trong thời gian tới đáp ứng được yêu cầu mà Đảng và Nhà nước đặt ra.
Nghiên cứu của Trần Vũ Hải (2013) về “Quỹ tài chính ngoài ngân sách: Thực trạng và giải pháp”, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp số 14(246), tháng 7/2013. “Nghiên cứu cho rằng, quỹ Ngân sách nhà nước (NSNN) với tư cách là quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất của Nhà nước có vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước và thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Bên cạnh Quỹ NSNN, các Quỹ Tài chính ngoài ngân sách (TCNNS) đã được tạo lập thành bộ phận quan trọng để hỗ trợ Quỹ NSNN thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội”. Ở hầu hết các nước châu Âu như Cộng hòa Séc, Pháp, Hy Lạp, Hungari, Italy, Hà Lan, v.
thường có nhiều Quỹ TCNNS trong các lĩnh vực như chăm sóc sức khỏe, an sinh xã hội, giao thông và hưu trí. “Tại Hoa Kỳ, có hai Quỹ TCNNS đã được lập ra trong những năm 1980 để giải quyết các vấn đề của các tổ chức tiết kiệm. Như vậy, Quỹ TCNNS là mô hình được thừa nhận ở nhiều quốc gia trên thế giới nhằm phi tập trung hóa các nguồn lực dành phục vụ xã hội và nước ta cũng không nằm ngoài trào lưu đó. Hiện nay ở Việt Nam có khoảng 50 loại Quỹ TCNNS đang hoạt động.
“Số lượng các Quỹ TCNNS có xu hướng tăng vì thời gian gần đây có khá nhiều Đề án đề nghị thành lập các Quỹ TCNNS đã được trình lên Chính phủ. Bên cạnh đó, các địa phương cũng tạo lập và quản lý nhiều loại Quỹ khác nhau bằng nguồn kinh phí tại chỗ cùng với sự hỗ trợ của ngân sách địa phương. Tuy 6 nhiên, cả về mặt lý luận cũng như thực tiễn, mô hình các loại Quỹ TCNNS chưa được nghiên cứu thấu đáo, hệ thống quy định và thực trạng quản lý, sử dụng các Quỹ TCNNS còn nhiều bất cập cần được hoàn thiện”. Các kết quả nghiên cứu trước đây Các công trình nghiên cứu trên đã tập trung vào một số vấn đề như: Tổ chức hệ thống thông tin kế toán quản trị, Kiểm soát nội bộ, Tái cấu trúc DN, tái cấu trúc tài chính, Thẩm định tài chính, Các giải pháp tài chính mà chưa có công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện về TCCTKT tại các trường học, đơn vị sự nghiệp công lập.
Nghiên cứu của tác giả Hoàng Thị Phương Lan (2017) về “Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán ở các trường đại học ngoài công lập của Việt Nam trên địa bàn Hà Nội”. Luận án góp phần hệ thống hóa và luận giải rõ hơn cơ sở lý luận về TCCTKT tại các trường Đại học ngoài công lập của Việt Nam xuất phát từ nhu cầu sử dụng thông tin kế toán. Phân tích cơ sở và các nhân tố chi phối đến TCCTKT của đơn vị kế toán; đưa ra nguyên tắc và nội dung TCCTKT tại đơn vị kế toán. Trên cơ sở lý luận và phân tích thực trạng, tác giả đề xuất các giải pháp cụ thể và các điều kiện để hoàn thiện TCCTKT tại các trường Đại học ngoài công lập của Việt Nam trên địa bàn Hà Nội.
Nghiên cứu của Nguyễn Thùy Linh (2023) về “Đổi mới sắp xếp các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách do trung ương quản lý”, Bộ Tài chính - Viện Chiến lược và Chính sách tài chính. Đề tài đã xây dựng được cơ sở lý luận về quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách và sắp xếp các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách. Hệ thống hóa được các lý luận về quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách như: Bản chất, đặc điểm, điều kiện cần thiết để thành lập và tồn tại; đồng thời làm rõ cơ sở khoa học và xây dựng các tiếu chí sắp xếp quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách.