Đề án: Tăng cường kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Hà Đông (Hà Hạnh Quyên)

Đề án nghiên cứu thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua KBNN Hà Đông, Hà Nội.

• Tác giả: Hà Hạnh Quyên
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phương Hữu Từng
• Trường học: Học Viện Hành Chính Quốc Gia
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Tăng Cường Công Tác Kiểm Soát Chi Thường Xuyên Ngân Sách Nhà Nước Qua Kho Bạc Nhà Nước Hà Đông, Thành Phố Hà Nội
• Loại tài liệu: Đề án Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về kiểm soát chi NSNN tại KBNN Hà Đông

Kiểm soát chi ngân sách nhà nước là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Kho bạc nhà nước Hà Đông. Hoạt động này nhằm đảm bảo rằng mỗi đồng chi tiêu từ ngân sách nhà nước được sử dụng đúng mục đích, đúng quy định pháp luật. Chi thường xuyên ngân sách nhà nước bao gồm các khoản chi để duy trì hoạt động của các cơ quan hành chính, quốc phòng, an ninh và các dịch vụ công cơ bản. Kho bạc nhà nước Hà Đông, với vị trí là đơn vị cấp huyện, đóng vai trò trung gian quan trọng trong việc quản lý dòng tiền ngân sách. Bằng cách thực hiện kiểm soát chi thường xuyên, KBNN Hà Đông không chỉ đảm bảo tính pháp lệ mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách, phòng ngừa tham nhũng và lãng phí.

1.1. Khái niệm và đặc điểm chi thường xuyên ngân sách nhà nước

Chi thường xuyên ngân sách là những khoản chi định kỳ, liên tục dành cho các hoạt động bình thường của nhà nước. Các khoản chi này bao gồm lương công chức, chi quốc phòng, an ninh, giáo dục, y tế và các dịch vụ công khác. Đặc điểm chính của chi thường xuyên là tính liên tục, định kỳ và không tạo tài sản. Các khoản chi này cần được quản lý và kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo sử dụng hiệu quả và đúng pháp luật.

1.2. Mục tiêu và nguyên tắc kiểm soát tại KBNN Hà Đông

Mục tiêu chính của kiểm soát chi NSNN tại KBNN Hà Đông là đảm bảo tính pháp lệ, tính chính xác và hiệu quả của mỗi khoản chi. Các nguyên tắc kiểm soát bao gồm: kiểm soát khách quan, lấy cơ sở pháp luật làm căn cứ; kiểm soát toàn diện, từ chứng từ đến thanh toán; kiểm soát kịp thời, phát hiện sai phạm sớm; và kiểm soát công khai, minh bạch hóa các quy trình.

II. Thực trạng công tác kiểm soát chi NSNN tại KBNN Hà Đông giai đoạn 2021 2023

Giai đoạn 2021-2023, KBNN Hà Đông đã thực hiện kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước với nhiều kết quả tích cực. Tổng giá trị chi thường xuyên được quản lý đạt mức cao, với tỷ lệ chi đúng hạn và đúng quy định tương đối ổn định. Tuy nhiên, hoạt động kiểm soát chi NSNN vẫn tồn tại một số hạn chế. Bộ máy kiểm soát chưa đủ hiện đại, quy trình kiểm soát còn thủ công, khó khăn trong phát hiện sai phạm phức tạp. Ngoài ra, sự phối hợp giữa các bộ phận chưa được chặt chẽ, dẫn đến độ trễ trong xử lý các sai phạm. Nguyên nhân chính là do thiếu cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin, nhân lực chuyên môn chưa đủ, và sự hiểu biết về quản lý chi NSNN của một số đơn vị sử dụng ngân sách còn hạn chế.

2.1. Kết quả đạt được trong kiểm soát chi thường xuyên

KBNN Hà Đông đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận trong kiểm soát chi NSNN. Tỷ lệ chi đúng hạn đạt trên 95%, tỷ lệ chi đúng quy định pháp luật đạt trên 90%. Các sai phạm về chi tiêu được phát hiện và xử lý kịp thời, góp phần bảo vệ ngân sách nhà nước. Công tác phối hợp với các cơ quan kiểm toán, kiểm sát đã được tăng cường, tạo nên hệ thống kiểm soát liên hoàn.

2.2. Hạn chế và nguyên nhân của thực trạng hiện tại

Bất chặp những kết quả, công tác kiểm soát chi thường xuyên tại KBNN Hà Đông vẫn gặp khó khăn. Hệ thống công nghệ thông tin lạc hậu, khiến quy trình kiểm soát chậm chạp. Nhân lực chuyên môn còn ít, năng lực chuyên sâu chưa cao. Một số đơn vị sử dụng ngân sách chưa tuân thủ đầy đủ quy định về chi tiêu. Điều này làm giảm hiệu quả của kiểm soát chi NSNN và tăng nguy cơ xảy ra sai phạm.

III. Giải pháp tăng cường kiểm soát chi NSNN tại KBNN Hà Đông đến 2030

Để nâng cao chất lượng kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước, KBNN Hà Đông cần triển khai một số giải pháp toàn diện. Thứ nhất, hiện đại hóa bộ máy kiểm soát bằng ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng hệ thống quản lý chi tiêu điện tử. Thứ hai, tăng cường đội ngũ nhân lực có trình độ cao, chuyên môn vững chắc. Thứ ba, hoàn thiện quy trình kiểm soát chi NSNN, làm cho các bước kiểm soát rõ ràng, dễ thực hiện. Thứ tư, nâng cao nhận thức của các đơn vị sử dụng ngân sách về tầm quan trọng của kiểm soát chi NSNN. Những giải pháp này cần được triển khai từng bước, liên tục trong suốt giai đoạn 2024-2030 để đạt mục tiêu kiểm soát chi hiệu quả, chuyên nghiệp.

3.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong kiểm soát chi NSNN

Ứng dụng công nghệ thông tin là giải pháp then chốt để cải thiện kiểm soát chi thường xuyên. KBNN Hà Đông cần xây dựng hệ thống quản lý chi tiêu điện tử tích hợp, cho phép theo dõi chi tiêu real-time. Hệ thống này giúp tự động phát hiện các giao dịch bất thường, rút ngắn thời gian xử lý, giảm sai sót. Đồng thời, cần tích hợp dữ liệu từ các bộ phận khác nhau để có cái nhìn toàn cảnh về chi tiêu ngân sách.

3.2. Nâng cao năng lực đội ngũ kiểm soát và phối hợp liên ngành

Nâng cao năng lực nhân lực là yêu cầu cấp bách. KBNN Hà Đông cần đào tạo định kỳ cho cán bộ kiểm soát chi tiêu về quy định pháp luật mới, kỹ năng công nghệ. Song song đó, cần tăng cường phối hợp liên ngành với kiểm toán, kiểm sát, để kiểm soát chi NSNN toàn diện, liên hoàn, phòng ngừa lợi dụng sơ hở trong hệ thống.

IV. Định hướng phát triển công tác kiểm soát chi NSNN tại KBNN Hà Đông

Định hướng phát triển công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại KBNN Hà Đông đến năm 2030 là xây dựng một hệ thống kiểm soát hiện đại, chuyên nghiệp, minh bạch và hiệu quả. Hệ thống này phải đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của công tác quản lý tài chính công trong bối cảnh kinh tế số. KBNN Hà Đông cần trở thành đơn vị tiên phong trong kiểm soát chi NSNN ở cấp huyện, có khả năng phát hiện, ngăn chặn sai phạm từ sớm. Ngoài ra, cần tăng cường công khai, minh bạch thông tin về chi tiêu ngân sách, xây dựng cơ chế giám sát của xã hội. Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo mỗi đồng ngân sách được sử dụng đúng, đủ, hiệu quả, góp phần phát triển kinh tế-xã hội bền vững.

4.1. Xây dựng hệ thống kiểm soát chi NSNN bền vững và toàn diện

Hệ thống kiểm soát bền vững cần có cơ sở hạ tầng vật chất, công nghệ, nhân lực ổn định. KBNN Hà Đông phải đầu tư dài hạn vào máy móc, phần mềm, và đào tạo nhân lực. Cần xây dựng quy trình kiểm soát chi NSNN rõ ràng, chuẩn hóa, dễ kiểm tra, giám sát. Kiểm soát phải toàn diện, từ khâu lên kế hoạch chi, duyệt chi, thanh toán đến công bố, kế toán chi tiêu.

4.2. Tăng cường công khai minh bạch và trách nhiệm giải trình

Công khai minh bạch là nền tảng của kiểm soát chi hiệu quả. KBNN Hà Đông cần định kỳ công bố thông tin về chi tiêu ngân sách, quá trình phê duyệt chi, các sai phạm phát hiện. Tăng cường trách nhiệm giải trình của cán bộ thực hiện chi tiêu, xây dựng cơ chế khiếu nại, giám sát của công dân. Những biện pháp này giúp ngăn ngừa tham nhũng, lãng phí, tạo niềm tin của xã hội vào kiểm soát chi NSNN.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC 1. Cơ sở lý luận về ngân sách nhà nước và chi thường xuyên ngân sách nhà nước 1. Khái niệm, nội dung ngân sách nhà nước 1. Khái niệm ngân sách nhà nước Đỗ Chung (2012) định nghĩa: “Ngân sách nhà nước là quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ chung của Nhà nước khi Nhà nước tham gia phân phối các nguồn tài chính quốc gia nhằm thực hiện các chức năng của mình trên cơ sở luật định.

’’ [8,tr21] Theo Quốc hội Việt Nam (2015) thì:‘ ‘Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định để bảo đảm thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước’’. [21] Như vậy, ngân sách nhà nước phản ánh hoạt động của Nhà nước trên phương diện tài chính. Nhà nước dùng NSNN để điều hành nền kinh tế Nhà nước. Ngoài ra nó còn là công cụ quan trọng để Nhà nước thực hiện điều tiết vĩ mô nền kinh tế xã hội.

Nội dung ngân sách nhà nước a) Nội dung thu ngân sách nhà nước: Thu ngân sách là nguồn lực chủ yếu để Nhà nước thực hiện các chức năng quản lý và cung cấp dịch vụ công. Nguồn thu này được hình thành từ nhiều kênh khác nhau, bao gồm thuế, phí, lệ phí, lợi nhuận của các doanh nghiệp nhà nước và các nguồn thu khác hợp pháp. Các khoản thu NSNN theo phạm vi phát sinh được chia thành: Thu trong nước và thu ngoài nước. Thu trong nước là tổng hợp các khoản thu thu được trên lãnh thổ Việt Nam.

Thu ngoài nước là các khoản thu được từ các nguồn bên ngoài lãnh thổ Việt Nam như: Các khoản viện trợ không hoàn lại của chính phủ các nước, đóng góp tự nguyện của các tổ chức quốc tế, cá nhân ở nước ngoài cho Chính phủ Việt Nam. 9 Phân loại các khoản thu NSNN có thể đánh giá được mức độ huy động từ các khu vực kinh tế khác nhau cũng như tổng quan thu trong nước và thu ngoài nước. Do đó có được chính sách khai thác các nguồn thu hợp lý ở các khu vực, cân đối trong và ngoài nước. b) Nội dung chi ngân sách nhà nước: Trong quản lý ngân sách nhà nước, chi ngân sách nhà nước được chia làm hai nội dung là chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển, được thể hiện trong bảng 1.1 dưới đây: Bảng 1.

Bảng tổng hợp nội dung các khoản chi ngân sách nhà nước theo quy định STT Mục chi Nội dung chi Nhóm chi thanh toán cá nhân: Tiền lương Phụ cấp lương Các khoản đóng góp Phúc lợi tập thể Tiền thưởng Các khoản thanh toán cá nhân Nhóm chi quản lý hành chính: Thanh toán dịch vụ công cộng 1 Chi thường xuyên Vật tư văn phòng Thông tin tuyên truyền Hội nghị Công tác phí Chi phí thuê mướn Chi Đoàn ra Chi Đoàn vào Mua sắm tài sản phục vụ công tác chuyên môn Chi phí nghiệp vụ chuyên môn của từng ngành Chi khác Sửa chữa, xây mới, mua sắm tài sản phục vụ công tác Chi đầu tư phát chuyên môn và các công trình cơ sở hạ tầng 22 triển Chi sửa chữa lớn tài sản cố định Các khoản chi khác có tính chất đầu tư, xây dựng Nguồn: Tác giả tổng hợp từ Thông tư 93/2019/TT-BTC[2] 1. Khái niệm, đặc điểm chi thường xuyên ngân sách nhà nước 1. Khái niệm chi thường xuyên ngân sách nhà nước Theo Quốc hội (2015): “Chi thường xuyên là nhiệm vụ chi của NSNN nhằm bảo đảm hoạt động của bộ máy Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã 10 hội, hỗ trợ hoạt động của các tổ chức khác và thực hiện thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của Nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh”. [21] Theo Đặng Văn Thanh (2019): “Chi thường xuyên là một bộ phận của chi NSNN.

Nó phản ánh quá trình điều phối NSNN và sử dụng quỹ NSNN để thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên về quản lý kinh tế xã hội của Nhà nước”. [22] Từ các quan điểm trên, theo tác giả đề án: Chi thường xuyên NSNN là các khoản chi nhằm duy trì hoạt động thường xuyên của các đơn vị SDNN Nhà nước với các nội dung chủ yếu: chi tiền công, tiền lương; chi mua sắm hàng hóa, dịch vụ; chi chuyển giao thường xuyên trên địa bàn hành chính. Đặc điểm cơ bản của chi thường xuyên ngân sách nhà nước Chi thường xuyên NSNN có các đặc điểm cơ bản như sau: Thứ nhất, hầu hết các khoản chi thường xuyên từ NSNN đều mang tính ổn có tính chu kỳ rõ rệt; được lập kế hoạch và thực hiện định kỳ hàng tháng, hàng quý, hàng năm. Thứ hai, các khoản chi thường xuyên phần lớn nhằm mục đích chi cho CBCC, viên chức các hoạt động của các đơn vị sử dụng nguồn NSNN ( Các cơ quan đơn vị được thành lập do các sở, ban ngành quản lý ).

Các khoản chi thường xuyên đóng vai trò là chất xúc tác quan trọng trong quá trình phát triển, điều hành nền kinh tế. Thông qua việc đầu tư vào các lĩnh vực như giáo dục, y tế và an sinh xã hội, các khoản chi này không chỉ nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân mà còn tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự phát triển kinh tế lâu dài. Thứ ba, chi thường xuyên NSNN gắn liền với cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước việc thực hiện các chính sách kinh tế thúc đẩy nền kinh tế, chính trị, xã hội của Nhà nước trong các thời kỳ nhằm điều hành nền kinh tế. Bởi lẽ vậy phần lớn các khoản chi thường xuyên nhằm duy trì liên tục bộ máy quản lý nhà nước, nâng cao hiệu quả của bộ máy quản lý nhà nước.

Cơ sở lý luận về kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước cấp huyện 1. Khái niệm, mục tiêu kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước cấp huyện 11 1. Khái niệm kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước cấp huyện Kiểm soát chi thường xuyên là một chức năng, nhiệm vụ quan trọng nhất của KBNN. Để thực hiện kiểm soát chi thường xuyên qua KBNN, tổ chức bộ máy KBNN được thống nhất từ Trung ương đến địa phương.

Kiểm soát chi thường xuyên là quá trình KBNN sử dụng các công cụ, nghiệp vụ của mình thực hiện kiểm tra, kiểm soát các khoản chi NSNN theo các chế độ chính sách, đối chiếu việc chi tiêu của đơn vị với định mức chi tiêu do Nhà nước quy định. [18] Từ đó có thể hiểu: Kiểm soát chi thường xuyên qua KBNN cấp huyện là việc KBNN cấp huyện sử dụng các công cụ nghiệp vụ của mình thực hiện, kiểm tra, kiểm soát các khoản chi thường xuyên qua KBNN nhằm đảm bảo các khoản chi đó được thực hiện đúng đối tượng, đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do Nhà nước quy định và theo những nguyên tắc, hình thức, phương pháp quản lý tài chính của Nhà nước. Mục tiêu kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước cấp huyện Thứ nhất, kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước nhằm mục tiêu đảm bảo chi đúng mục đích, đúng dự toán: Nguồn vốn NSNN đầu tư được xác định theo kế hoạch ngân sách nhà nước giao hàng năm dựa trên kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của từng vùng, từng tỉnh thành và từng quận huyện khác nhau nên cần đảm bảo các khoản chi đúng mục đích, đúng dự toán và yêu cầu phát triển. Thứ hai, kiểm soát chi thường xuyên NSNN nhằm mục tiêu đảm bảo tính khách quan, tránh thất thoát gây lãng phí NSNN.

Nguyên tắc kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước cấp huyện Công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN được KBNN cấp huyện thực hiện theo những nguyên tắc sau: Một là, Các khoản chi phải được các đơn vị sử dụng ngân sách lập dự toán hàng năm trình các đơn vị có thẩm quyền như phòng tài chính kế hoạch tại cấp huyện thẩm định và trình Hội đồng, UBND cấp huyện phê duyệt đưa vào dự toán năm theo đúng quy định của nhà nước, dự toán lập phải phù hợp với các chế độ, 12 tiêu chuẩn, định mức hiện hành, sau khi được Hội đồng, UBND cùng cấp phê duyệt thì các đơn vị SDNS mới được tiến hành chi các khoản chi này. Tất cả các khoản chi NSNN phải được các kiểm tra, thanh tra, giám sát trước, trong và sau quá trình thanh toán. Hai là, các cơ quan, đơn vị sử dụng kinh phí NSNN phải mở tài khoản tại KBNN. Các khoản chi thanh toán cho con người, chi phục vụ công tác hành chính, chi tiêu trong đơn vị đều phải thanh toán qua KBNN.

Ba là, tất cả các khoản chi NSNN phải được hạch toán bằng đồng Việt Nam hoặc quy đổi ra tiền việt nam ( trong trường hợp khoản chi đó được viện trợ từ nước ngoài ) theo từng niên độ ngân sách, cấp ngân sách và theo Mục lục NSNN. Bốn là, đối với các khoản thu như qua công tác thanh tra, kiểm tra trên địa bàn quận hoặc cơ quan thanh tra TW mở TK tại KB gần nhất sẽ tiến hành hạch toán các khoản thu nộp về NSNN nơi đơn vị đó mở TK tại KBNN Năm là, KBNN có trách nhiệm kiểm soát đảm bảo tính đúng, tính đủ của các hồ sơ, chứng từ, đủ điều kiện chi và thực hiện thanh toán, hoặc tạm ứng các khoản chi NSNN đúng quy định. Bộ máy kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước cấp huyện Bộ máy kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước cấp huyện hiện nay được phân cấp và tổ chức tổng quan như sau: GIÁM ĐỐC Phó Giám đốc Kế toán trưởng GIAO GIAO GIAO GIAO GIAO GIAO GIAO DỊCH DỊCH DỊCH DỊCH DỊCH DỊCH DỊCH VIÊN 1 VIÊN 2 VIÊN 3 VIÊN 4 VIÊN 5 VIÊN 6 VIÊN 7.1: Tổng quan sơ đồ bộ máy kiểm soát chi qua hệ thống KBNN Nguồn: Tác giả tổng hợp theo quy định chung về bộ máy kiểm soát chi qua KBNN huyện 13 Tham gia vào công tác KSC thường xuyên NSNN có sự phối hợp giữa nhiều bộ phận trong KBNN cấp quận huyện. Trong đó: Giám đốc KBNN và Phó Giám đốc phụ trách quản lý nghiệp vụ chi NSNN có trách nhiệm quản lý chung cho toàn bộ cơ quan, phê duyệt chứng từ; xem xét cho ý kiến và xử lý các vấn đề mà cán bộ KSC trình xét.