Luận văn: Kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Cẩm Giàng, Hải Dương

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua kho bạc nhà nước cẩm giàng tỉnh hải dương, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Nguyễn Thị Phương Thảo
• Người hướng dẫn: PGS.TS Lê Trung Thành
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Kiểm Soát Chi Ngân Sách Nhà Nước Qua Kho Bạc Nhà Nước Tại Cẩm Giàng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2. Cơ sở lý luận về kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước
• 1.2.1. Khái niệm và đặc điểm kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước
• 1.2.2. Nguyên tắc kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước
• 1.2.3. Nội dung kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước
• 1.2.4. Nhân tố ảnh hưởng đến kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước
• 1.2.5. Các tiêu chí đánh giá
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp thu thập và xử lý thông tin
• 2.2. Phương pháp thu thập tài liệu
• 2.3. Phương pháp xử lý thông tin
• 2.4. Phương pháp phân tích tổng hợp
• 2.5. Phương pháp thống kê mô tả, so sánh và đối chiếu
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC CẨM GIÀNG, TỈNH HẢI DƯƠNG
• 3.1. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và Kho bạc Nhà nước Cẩm Giàng
• 3.2. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Cẩm Giàng
• 3.3. Kho bạc Nhà nước Cẩm Giàng
• 3.4. Thực trạng kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Cẩm Giàng giai đoạn 2015-2018
• 3.4.1. Thực trạng chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Cẩm Giàng
• 3.4.2. Phân tích thực trạng kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Cẩm Giàng
• 3.4.3. Công tác thanh tra, kiểm tra nội bộ hoạt động kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại Kho bạc nhà nước Cẩm Giàng
• 3.4.4. Đánh giá chung về thực trạng kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước Cẩm Giàng
• 3.4.4.1. Những kết quả đạt được
• 3.4.4.2. Những hạn chế
• 3.4.4.3. Nguyên nhân của những hạn chế
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC CẨM GIÀNG, TỈNH HẢI DƯƠNG
• 4.1. Mục tiêu, phương hướng hoàn thiện kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước Cẩm Giàng
• 4.1.1. Mục tiêu hoàn thiện kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua Kho bạc Nhà nước Cẩm Giàng
• 4.1.2. Phương hướng hoàn thiện kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Cẩm Giàng
• 4.2. Giải pháp hoàn thiện kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua Kho bạc nhà nước Cẩm Giàng
• 4.2.1. Nhóm giải pháp về quy trình và nghiệp vụ kiểm soát
• 4.2.2. Nhóm giải pháp về nguồn lực
• 4.2.3. Nhóm giải pháp về trao đổi phối hợp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kiểm Soát Chi Ngân Sách Nhà Nước Hiện Nay

Chi ngân sách nhà nước (NSNN) đóng vai trò then chốt trong cân đối ngân sách, ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định tài chính quốc gia. NSNN không chỉ duy trì bộ máy nhà nước mà còn đầu tư vào cơ sở hạ tầng, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, sự mất cân đối giữa chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển đang gây ra những hệ lụy đáng kể. Chi thường xuyên chiếm tỷ trọng lớn, trên 70% tổng chi, trong khi chi đầu tư phát triển có xu hướng giảm. Điều này tạo áp lực lớn lên ngân sách, hạn chế nguồn lực cho phát triển dài hạn và tiềm ẩn rủi ro vĩ mô. Do đó, quản lý chi NSNN, đặc biệt là chi thường xuyên, ngày càng trở nên cấp thiết. Từ khi mở cửa kinh tế, việc quản lý tài chính quốc gia đã được chú trọng với sự ra đời của Kho bạc Nhà nước (KBNN) năm 1990, cơ quan chuyên trách quản lý quỹ NSNN. Cùng với đó là sự ra đời của Luật NSNN qua các năm, thể chế hóa quản lý NSNN. Tổ chức bộ máy, cơ chế chính sách, quy trình nghiệp vụ không ngừng được hoàn thiện đã góp phần bảo đảm an toàn tiền, tài sản của nhà nước, bảo đảm quỹ NSNN được sử dụng tiết kiệm, hiệu quả.

1.1. Tầm Quan Trọng của Quản Lý Chi Ngân Sách Hiệu Quả

Quản lý chi NSNN hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của nền kinh tế. Việc sử dụng ngân sách nhà nước một cách hợp lý giúp tối ưu hóa nguồn lực, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao đời sống người dân. Ngược lại, quản lý chi NSNN kém hiệu quả có thể dẫn đến lãng phí, thất thoát, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển kinh tế - xã hội.

1.2. Vai Trò của Kho Bạc Nhà Nước Trong Kiểm Soát Chi

Kho bạc Nhà nước (KBNN) đóng vai trò trung tâm trong hệ thống quản lý chi NSNN. KBNN thực hiện chức năng kiểm soát, thanh toán các khoản chi NSNN, đảm bảo tuân thủ đúng quy định của pháp luật. KBNN cũng có trách nhiệm theo dõi, giám sát việc sử dụng NSNN của các đơn vị, phát hiện và ngăn chặn các hành vi vi phạm.

II. Thách Thức Trong Kiểm Soát Chi Ngân Sách Tại Cẩm Giàng

Mặc dù công tác kiểm soát chi NSNN qua KBNN nói chung và KBNN Cẩm Giàng nói riêng đã đạt được những kết quả nhất định, vẫn còn tồn tại một số hạn chế. Việc sử dụng NSNN còn kém hiệu quả, gây thất thoát, lãng phí. Công tác kiểm soát chi còn phân ra nhiều lĩnh vực với nhiều cơ chế khác nhau. Nhiều khoản chi chưa có đủ cơ chế kiểm soát đến khâu cuối cùng và chưa có cơ chế quy trách nhiệm trong thực hiện một số nghiệp vụ chi. Đặt ra câu hỏi nghiên cứu: Trong thời gian tới, KBNN Cẩm Giàng cần thực hiện những biện pháp nào để hoàn thiện công tác kiểm soát chi NSNN qua KBNN? Xuất phát từ những nhận định trên, cùng với những vướng mắc, bất cập nhận thấy trong quá trình công tác tại KBNN Cẩm Giàng, tôi quyết định lựa chọn đề tài: “Kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương” làm đề tài nghiên cứu.

2.1. Thực Trạng Sử Dụng Ngân Sách Kém Hiệu Quả và Lãng Phí

Một trong những thách thức lớn nhất trong kiểm soát chi NSNN là tình trạng sử dụng ngân sách kém hiệu quả, gây lãng phí. Điều này có thể do nhiều nguyên nhân, như lập dự toán không sát thực tế, quản lý chi tiêu lỏng lẻo, hoặc thiếu kiểm tra, giám sát. Tình trạng này không chỉ làm giảm hiệu quả sử dụng NSNN mà còn gây bức xúc trong dư luận.

2.2. Cơ Chế Kiểm Soát Chi Phân Tán và Thiếu Đồng Bộ

Cơ chế kiểm soát chi hiện nay còn phân tán, thiếu đồng bộ giữa các lĩnh vực và các cấp ngân sách. Điều này gây khó khăn cho việc kiểm soát toàn diện quá trình chi tiêu NSNN, tạo kẽ hở cho các hành vi vi phạm. Cần thiết phải xây dựng một cơ chế kiểm soát chi thống nhất, đồng bộ, bao quát tất cả các lĩnh vực và các cấp ngân sách.

2.3. Thiếu Cơ Chế Quy Trách Nhiệm Rõ Ràng Trong Chi Tiêu

Việc thiếu cơ chế quy trách nhiệm rõ ràng trong chi tiêu NSNN cũng là một thách thức lớn. Khi xảy ra sai phạm, việc xác định trách nhiệm và xử lý vi phạm còn gặp nhiều khó khăn. Cần thiết phải xây dựng một cơ chế quy trách nhiệm cụ thể, minh bạch, đảm bảo mọi hành vi vi phạm đều bị xử lý nghiêm minh.

III. Quy Trình Nghiệp Vụ Kiểm Soát Chi Thường Xuyên Tại KBNN

KSC thường xuyên NSNN qua KBNN là việc KBNN xem xét, đối chiếu, kiểm tra các điều kiện chi trả, thanh toán theo quy định đối với các khoản chi thường xuyên NSNN qua KBNN. Các khoản chi thường xuyên NSNN, nếu đủ điều kiện theo quy định thì KBNN thực hiện chi trả, thanh toán; nếu không đủ điều kiện theo quy định thì KBNN từ chối thanh toán và thông báo b ng văn bản về lý do từ chối thanh toán cho các đơn vị sử dụng NSNN. Căn cứ vào yêu cầu quản lý và mục đích sử dụng kinh phí NSNN, việc KSC thường xuyên NSNN đòi hỏi các khoản chi chỉ được thực hiện khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện chi NSNN: Đã có trong dự toán chi NSNN được giao, trừ các trường hợp tạm cấp kinh phí vào đầu năm ngân sách khi dự toán NSNN chưa được cơ quan có thẩm quyền quyết định và chi ứng trước dự toán NSNN năm sau theo quyết định của cấp có thẩm quyền. Đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền qui định. Đã được thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách hoặc người được ủy quyền quyết định chi. Có đủ hồ sơ, chứng từ thanh toán theo quy định. Trường hợp phải qua đấu thầu hoặc thẩm định giá thì phải tổ chức đấu thầu hoặc thẩm định giá theo đúng quy định.

3.1. Điều Kiện Chi Trả và Thanh Toán Các Khoản Chi Thường Xuyên

Để được chi trả và thanh toán, các khoản chi thường xuyên phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định. Các điều kiện này bao gồm: có trong dự toán được giao, đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức, có quyết định chi của thủ trưởng đơn vị, có đủ hồ sơ chứng từ hợp lệ, và tuân thủ quy định về đấu thầu hoặc thẩm định giá (nếu có).

3.2. Quy Trình Kiểm Tra và Đối Chiếu Hồ Sơ Chứng Từ Thanh Toán

KBNN thực hiện kiểm tra, đối chiếu kỹ lưỡng hồ sơ, chứng từ thanh toán để đảm bảo tính hợp pháp, hợp lệ của các khoản chi. Quy trình này bao gồm: kiểm tra tính đầy đủ của hồ sơ, kiểm tra tính chính xác của số liệu, kiểm tra tính phù hợp với quy định của pháp luật. Nếu phát hiện sai sót, KBNN sẽ yêu cầu đơn vị bổ sung, sửa chữa hoặc từ chối thanh toán.

3.3. Xử Lý Các Trường Hợp Từ Chối Thanh Toán và Thông Báo

Trong trường hợp không đủ điều kiện thanh toán, KBNN sẽ từ chối thanh toán và thông báo bằng văn bản cho đơn vị sử dụng NSNN. Thông báo phải nêu rõ lý do từ chối và hướng dẫn đơn vị khắc phục. Việc từ chối thanh toán là một biện pháp quan trọng để đảm bảo kỷ luật tài chính và ngăn chặn các hành vi vi phạm.

IV. Đánh Giá Thực Trạng Kiểm Soát Chi Tại Kho Bạc Cẩm Giàng

Những năm qua, công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Hải Dương nói chung, KBNN Cẩm Giàng nói riêng đã được thực hiện tốt, góp phần sử dụng ngân sách hiệu quả, đúng mục đích. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn một số tồn tại, hạn chế: Sử dụng NSNN còn kém hiệu quả gây thất thoát, lãng phí; Công tác kiểm soát chi còn phân ra nhiều lĩnh vực với nhiều cơ chế khác nhau; nhiều khoản chi chưa có đủ cơ chế kiểm soát đến khâu cuối cùng và chưa có cơ chế quy trách nhiệm trong thực hiện một số nghiệp vụ chi.

4.1. Kết Quả Đạt Được Trong Kiểm Soát Chi Ngân Sách

Công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Cẩm Giàng đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Ngân sách được sử dụng hiệu quả hơn, đúng mục đích, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Kỷ luật tài chính được tăng cường, các hành vi vi phạm được phát hiện và xử lý kịp thời.

4.2. Hạn Chế và Tồn Tại Trong Quy Trình Kiểm Soát Chi

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác kiểm soát chi tại KBNN Cẩm Giàng vẫn còn một số hạn chế và tồn tại. Việc sử dụng NSNN còn kém hiệu quả, gây thất thoát, lãng phí. Cơ chế kiểm soát chi còn phân tán, thiếu đồng bộ. Thiếu cơ chế quy trách nhiệm rõ ràng trong chi tiêu.

4.3. Nguyên Nhân Khách Quan và Chủ Quan Của Hạn Chế

Những hạn chế trong công tác kiểm soát chi có thể do cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Nguyên nhân khách quan có thể là do cơ chế chính sách chưa hoàn thiện, quy định pháp luật còn chồng chéo. Nguyên nhân chủ quan có thể là do năng lực cán bộ còn hạn chế, ý thức chấp hành pháp luật chưa cao.

V. Giải Pháp Hoàn Thiện Kiểm Soát Chi Ngân Sách Tại Cẩm Giàng

Để hoàn thiện công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Cẩm Giàng, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp về quy trình nghiệp vụ, nguồn lực và phối hợp. Các giải pháp này nhằm mục tiêu nâng cao hiệu quả sử dụng NSNN, đảm bảo kỷ luật tài chính và ngăn chặn các hành vi vi phạm.

5.1. Giải Pháp Về Quy Trình và Nghiệp Vụ Kiểm Soát Chi

Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy trình nghiệp vụ kiểm soát chi để đảm bảo tính chặt chẽ, minh bạch và hiệu quả. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác kiểm soát chi, giảm thiểu thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho các đơn vị sử dụng NSNN.

5.2. Giải Pháp Về Nguồn Lực và Đào Tạo Cán Bộ Kiểm Soát Chi

Nâng cao năng lực cán bộ kiểm soát chi thông qua đào tạo, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ. Bố trí đủ nguồn lực cho công tác kiểm soát chi, đảm bảo trang thiết bị, phương tiện làm việc hiện đại.

5.3. Giải Pháp Về Trao Đổi và Phối Hợp Giữa Các Đơn Vị

Tăng cường trao đổi thông tin, phối hợp giữa KBNN với các đơn vị sử dụng NSNN, cơ quan tài chính, cơ quan kiểm toán, thanh tra. Xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả để giải quyết các vướng mắc, khó khăn trong quá trình kiểm soát chi.

VI. Định Hướng Phát Triển Kiểm Soát Chi Ngân Sách Trong Tương Lai

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công, công tác kiểm soát chi NSNN cần tiếp tục được đổi mới và hoàn thiện. Định hướng phát triển trong tương lai là xây dựng một hệ thống kiểm soát chi hiện đại, minh bạch, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước.

6.1. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin và Chuyển Đổi Số Trong Kiểm Soát Chi

Ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin và chuyển đổi số là xu hướng tất yếu trong công tác kiểm soát chi. Xây dựng hệ thống thông tin quản lý ngân sách tích hợp, kết nối liên thông giữa các đơn vị, cho phép theo dõi, giám sát quá trình chi tiêu NSNN một cách实时 và chính xác.

6.2. Tăng Cường Minh Bạch và Công Khai Thông Tin Ngân Sách

Tăng cường minh bạch và công khai thông tin ngân sách là một yêu cầu quan trọng để nâng cao trách nhiệm giải trình của các đơn vị sử dụng NSNN và tạo điều kiện cho người dân giám sát. Công khai thông tin về dự toán, quyết toán, tình hình thực hiện ngân sách trên các phương tiện thông tin đại chúng.

6.3. Nâng Cao Năng Lực Giám Sát và Đánh Giá Hiệu Quả Chi Tiêu

Nâng cao năng lực giám sát và đánh giá hiệu quả chi tiêu NSNN là một yếu tố then chốt để đảm bảo sử dụng ngân sách hiệu quả. Xây dựng hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả chi tiêu, thực hiện đánh giá định kỳ và công khai kết quả đánh giá.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cơ cấu cán cân tài chính công tại Việt Nam, chi thường xuyên ngân sách nhà nước luôn chiếm tỷ trọng lớn, duy trì ở mức trên 70% tổng chi ngân sách quốc gia. Thực trạng này tạo ra áp lực nặng nề lên nguồn lực đầu tư phát triển dài hạn, đòi hỏi công tác quản lý và kiểm soát chi phải được chuẩn hóa nghiêm ngặt. Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán hoàn thiện cơ chế kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước thông qua hệ thống Kho bạc Nhà nước cấp huyện, lấy địa bàn trọng điểm là Kho bạc Nhà nước Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương làm điển hình.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng kiểm soát chi thường xuyên, đánh giá những thành tựu cùng hạn chế trong quản lý tài chính công, từ đó xác lập hệ thống giải pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu quả giải ngân và siết chặt kỷ cương ngân sách. Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu thực tế tại 101 đơn vị thụ hưởng ngân sách trên địa bàn huyện Cẩm Giàng trong giai đoạn 4 năm từ 2015 đến 2018, đồng thời định hình chiến lược ứng dụng cho giai đoạn 2020 - 2025.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình được đo lường cụ thể qua việc tối ưu hóa quy trình kiểm soát nguồn vốn ngân sách địa phương, nơi có tổng chi thường xuyên năm 2015 đạt 487.972,1 triệu đồng và đạt mức tăng trưởng 13,1% vào năm 2018. Kết quả nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học sắc bén giúp cơ quan tài chính địa phương ngăn chặn thất thoát, giảm thiểu tối đa các khoản chi sai chế độ, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính cho các đơn vị sử dụng ngân sách.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng đồng bộ hai nền tảng lý thuyết cốt lõi gồm Lý thuyết quản lý tài chính công hiện đại và Lý thuyết kiểm soát nội bộ theo chuẩn mực quốc tế. Hệ thống lý thuyết này tập trung phân định rõ ràng trách nhiệm giải trình giữa cơ quan cấp phát và đơn vị thụ hưởng, đồng thời xác lập cơ chế nhận diện rủi ro kiểm soát chi trong toàn bộ chu trình thực hiện dự toán ngân sách nhà nước.

Mô hình nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm nền tảng:

• Kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước: Quá trình thẩm tra, đối chiếu các điều kiện thanh toán theo Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015.
• Cam kết chi: Biện pháp quản lý bắt buộc đối với các hợp đồng kinh tế mua sắm hàng hóa, dịch vụ có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên nhằm phong tỏa dự toán tương ứng.
• Thanh toán tạm ứng và thanh toán trực tiếp: Cơ chế chuyển giao ngân quỹ dựa trên hồ sơ chứng từ hợp lệ và tiến độ công việc hoàn thành.
• Hệ thống thông tin quản lý Ngân sách và Kho bạc: Công cụ tích hợp dữ liệu hạch toán kế toán và phân bổ dự toán điện tử.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chuẩn xác từ báo cáo quyết toán niên độ 2015 - 2018 và hệ thống báo cáo kiểm soát thủ tục hành chính của Kho bạc Nhà nước Cẩm Giàng. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 100% tổng thể 101 đơn vị dự toán giao dịch thường xuyên trên địa bàn huyện, phân bổ theo 4 cấp ngân sách rõ rệt. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được lựa chọn nhằm bảo đảm tính bao quát tuyệt đối, loại trừ sai số chọn mẫu và phản ánh toàn diện thực trạng quản lý ngân quỹ địa phương.

Về phương pháp phân tích, tác giả kết hợp kỹ thuật phân tổ thống kê, thống kê mô tả và phương pháp so sánh, đối chiếu chuỗi số liệu theo thời gian 4 năm. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này xuất phát từ đặc thù nghiệp vụ kho bạc đòi hỏi phải đánh giá đa chiều giữa dự toán được giao và số thực chi, kiểm tra tính tuân thủ định mức chi tiêu công, đồng thời đo lường chính xác hiệu quả vận hành của 14 cán bộ công chức thuộc bộ máy quản lý tại đơn vị.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô chi thường xuyên qua Kho bạc Nhà nước Cẩm Giàng biến động mạnh qua các năm nhưng cơ cấu luôn tập trung vào cấp cơ sở. Cụ thể, tổng chi thường xuyên năm 2015 đạt 487.972,1 triệu đồng, năm 2016 tăng thêm 32 tỷ đồng (tương đương tăng 6,5%), năm 2017 giảm nhẹ 1,9 tỷ đồng (tương đương 0,9%) do chính sách tiết kiệm chi, và đến năm 2018 tăng trưởng bứt phá 13,1%. Trong đó, chi ngân sách huyện và xã luôn chiếm tỷ trọng áp đảo, tăng từ 67,7% năm 2015 lên 71,2% năm 2016, đạt 70,4% năm 2017 và chạm mốc 72,4% vào năm 2018.

Thứ hai, hoạt động kiểm soát chi thường xuyên gánh vác áp lực hành chính rất lớn. Giai đoạn 2015 - 2018, đơn vị tiếp nhận xử lý hơn 35.102 hồ sơ hành chính mỗi năm. Thủ tục chi ngân sách chiếm từ 77,5% đến 80,7% tổng khối lượng công việc, riêng hồ sơ chi thường xuyên năm 2015 đã ghi nhận 27.578 lượt xử lý.

Thứ ba, hiệu lực kiểm soát được duy trì với tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn đạt tuyệt đối 100% (0 hồ sơ quá hạn). Công tác thẩm tra chứng từ đã phát hiện và kiên quyết từ chối thanh toán nhiều khoản chi chưa đủ điều kiện pháp lý, với số lượng từ chối giảm dần từ 27 hồ sơ năm 2015, xuống 24 hồ sơ năm 2016, 21 hồ sơ năm 2017 và còn 18 hồ sơ năm 2018.

Thảo luận kết quả

Diễn biến dữ liệu nghiên cứu phản ánh sự chuyển đổi mạnh mẽ khi Kho bạc Nhà nước Cẩm Giàng chuyển giao từ quy trình giao dịch một cửa theo Quyết định số 1116/QĐ-KBNN sang quy trình thống nhất đầu mối kiểm soát chi theo Quyết định số 4377/QĐ-KBNN gắn liền với phần mềm TABMIS từ tháng 10 năm 2017. Sự thay đổi này giúp chuyên viên kiểm soát theo dõi liền mạch hồ sơ từ khâu tiếp nhận đến phê duyệt lệnh chi chuyển khoản.

Dữ liệu thực trạng có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột thể hiện tương quan chi thường xuyên 4 cấp ngân sách và bảng tổng hợp đối chiếu kết quả xử lý hồ sơ chi mua sắm, sửa chữa tài sản. Khi đặt trong tương quan với bức tranh kinh tế huyện Cẩm Giàng năm 2018 — nơi có tổng giá trị sản xuất đạt 38.216,6 tỷ đồng (tăng 17,1%) và thu nhập bình quân đầu người đạt 42,5 triệu đồng/năm (gấp 1,23 lần năm 2015) — nhu cầu chi hoạt động chuyên môn và dịch vụ công tăng vọt là nguyên nhân khách quan thúc đẩy chi ngân sách tăng 13,1%. So với các nghiên cứu tại Kho bạc Nhà nước Bắc Ninh hay Kho bạc Nhà nước Yên Bình, công tác kiểm soát tại Cẩm Giàng có ưu thế vượt trội về kỷ luật xử lý đúng hạn nhưng vẫn bộc lộ hạn chế trong việc kiểm soát các khoản chi nhỏ lẻ thiếu hóa đơn hợp chuẩn tại 19 đơn vị cấp xã.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện toàn diện công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước trong giai đoạn 2020 - 2025, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao:

• Chuẩn hóa và điện tử hóa quy trình nghiệp vụ: Đẩy mạnh áp dụng dịch vụ công trực tuyến Kho bạc Nhà nước, phấn đấu đạt tỷ lệ 100% đơn vị sử dụng ngân sách thực hiện giao dịch điện tử. Rút ngắn thời gian kiểm soát thanh toán trực tiếp xuống dưới 24 giờ làm việc đối với 95% hồ sơ chuẩn hóa. Chủ thể thực hiện là Bộ phận Kiểm soát chi và Ban Giám đốc Kho bạc Nhà nước Cẩm Giàng.
• Siết chặt quản lý cam kết chi và thanh toán hợp đồng: Thiết lập cơ chế cảnh báo tự động trên hệ thống TABMIS đối với các hợp đồng mua sắm trên 20 triệu đồng. Tuyệt đối không giải ngân vượt số dư dự toán còn lại được phép sử dụng. Kho bạc Nhà nước Cẩm Giàng phối hợp cùng Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện kiểm soát chặt chẽ mục lục ngân sách ngay từ khâu lập dự toán.
• Nâng cao năng lực chuyên môn và đạo đức công vụ: Định kỳ tổ chức tập huấn cập nhật văn bản pháp luật mới cho 100% trong số 14 cán bộ công chức tại đơn vị. Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá mức độ hài lòng của khách hàng giao dịch với mục tiêu đạt trên 98% đánh giá tích cực.
• Tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành và kiểm tra nội bộ: Thiết lập biên bản quy chế phối hợp định kỳ hàng quý giữa Kho bạc Nhà nước Cẩm Giàng, Ủy ban nhân dân huyện và Chi cục Thuế để đối chiếu số liệu chi thường xuyên, kịp thời thu hồi giảm chi hoặc nộp ngân sách các khoản thanh toán sai định mức.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban Lãnh đạo và Chuyên viên kiểm soát chi tại hệ thống Kho bạc Nhà nước cấp huyện: Cung cấp cẩm nang thực hành nghiệp vụ chi tiết theo Quyết định số 4377/QĐ-KBNN, giúp xử lý chuẩn xác hơn 27.000 hồ sơ chi thường xuyên mỗi năm và giảm thiểu rủi ro pháp lý.
• Chủ tài khoản và Kế toán trưởng tại 101 đơn vị dự toán trên địa bàn: Hướng dẫn chi tiết cách thức lập hồ sơ cam kết chi cho hợp đồng trên 20 triệu đồng, hoàn thiện chứng từ thanh toán tạm ứng và xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ đúng quy định pháp luật.
• Giảng viên, Học viên cao học và Nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý kinh tế, Tài chính - Ngân hàng: Tài liệu tham khảo học thuật giá trị về phương pháp phân tích chuỗi số liệu 4 cấp ngân sách và mô hình đánh giá chất lượng dịch vụ hành chính công trong khu vực tài chính nhà nước.
• Cơ quan Thanh tra Tài chính và Kiểm toán Nhà nước: Cung cấp khung đối chiếu và phương pháp nhận diện các lỗi sai phạm phổ biến trong chi nghiệp vụ chuyên môn, mua sắm tài sản công tại cấp huyện và cấp xã.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao các hợp đồng mua sắm từ 20 triệu đồng trở lên bắt buộc phải thực hiện thủ tục cam kết chi qua Kho bạc Nhà nước?

Theo quy định pháp luật, thủ tục cam kết chi giúp kho bạc phong tỏa trước một phần dự toán tương ứng với giá trị hợp đồng. Cơ chế này bảo đảm đơn vị dự toán không ký kết vượt hạn mức ngân sách được giao trong năm, ngăn chặn tình trạng nợ đọng thanh toán và thất thoát quỹ nhà nước.

Quy trình kiểm soát chi theo Quyết định số 4377/QĐ-KBNN có ưu điểm gì vượt trội so với Quyết định số 1116/QĐ-KBNN trước đây?

Quy trình mới thiết lập mô hình thống nhất một đầu mối kiểm soát chi. Chuyên viên kiểm soát chịu trách nhiệm toàn diện từ khâu thẩm tra hồ sơ giấy đến nhập dữ liệu vào hệ thống TABMIS, loại bỏ khâu luân chuyển trung gian, giúp xử lý hơn 27.500 hồ sơ mỗi năm nhanh chóng và minh bạch hơn.

Tỷ trọng chi thường xuyên của ngân sách huyện và xã tại Kho bạc Nhà nước Cẩm Giàng chiếm tỷ lệ bao nhiêu?

Giai đoạn 2015 - 2018, chi thường xuyên ngân sách cấp huyện và cấp xã chiếm tỷ trọng áp đảo, dao động từ 67,7% năm 2015 lên mức kỷ lục 72,4% năm 2018 trên tổng số hơn 487 tỷ đồng giải ngân, phản ánh rõ nét nhiệm vụ phục vụ phát triển kinh tế xã hội địa phương.

Hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính trong chi thường xuyên tại Kho bạc Nhà nước Cẩm Giàng đạt kết quả như thế nào?

Trong suốt 4 năm nghiên cứu, đơn vị duy trì tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn đạt 100% trên tổng số hơn 35.102 hồ sơ hành chính mỗi năm, không phát sinh bất kỳ hồ sơ nào tồn đọng hay trễ hạn, bảo đảm quyền lợi tài chính cho 101 đơn vị dự toán.

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến việc Kho bạc Nhà nước Cẩm Giàng từ chối 18 đến 27 hồ sơ chi mỗi năm là gì?

Các hồ sơ bị từ chối chủ yếu do vi phạm vượt dự toán được duyệt, hồ sơ thanh toán mua sắm tài sản thiếu biên bản nghiệm thu, bảng kê chứng từ không khớp đúng mục lục ngân sách hoặc đơn vị sử dụng ngân sách áp sai chế độ định mức chi công tác phí và tiếp khách.

Kết luận

• Luận văn đã chuẩn hóa toàn diện cơ sở lý luận về kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước theo Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015.
• Đánh giá thực chứng chính xác quy mô chi thường xuyên từ 487.972,1 triệu đồng (năm 2015) với tỷ trọng ngân sách huyện - xã chiếm tới 72,4% tại địa bàn huyện Cẩm Giàng.
• Khẳng định tính ưu việt của việc vận hành hệ thống TABMIS và quy trình nghiệp vụ mới giúp 100% hồ sơ được giải quyết đúng hạn.
• Đề xuất đồng bộ 4 nhóm giải pháp có tính khả thi cao nhằm khắc phục triệt để tình trạng chứng từ thiếu pháp lý tại 101 đơn vị thụ hưởng ngân sách.
• Xác lập lộ trình chuyển đổi số và nâng cao chất lượng kiểm soát chi thường xuyên đến năm 2025, định hình chuẩn mực vận hành Kho bạc điện tử hiện đại, minh bạch và hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước; Chương 2: Phương pháp nghiên cứu ; Chương 3: Thực trạng kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương; Chương 4: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương. 3 c CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT CHI THƢỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƢỚC 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Từ khi hình thành khái niệm NSNN, vấn đề nghiên cứu về quản lý NSNN nói chung và KSC NSNN nói riêng đã thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu. Có thể kể đến một số công trình nghiên cứu ở các khía cạnh và quy mô khác nhau trong vòng 4 năm trở lại đây như sau: Đề tài: “Quản lý NSNN cấp huyện tại huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình”, năm 2015 của tác giả Nguyễn Đức Điềm, luận văn thạc sỹ kinh tế, Học viện Tài chính.

Tác giả đã hệ thống hóa những lí luận cơ bản về NSNN ở cả 2 mặt thu và chi ngân sách. Tác giả đề cập đến quản lý ngân sách từ bước lập dự toán, chấp hành dự toán cho đến quyết toán và nhấn mạnh đến vai trò điều hành ngân sách của chính quyền địa phương hơn là vai trò kiểm soát của KBNN ở khâu chấp hành dự toán. Đề tài: “Hoàn thiện quản lý NSNN tại huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An”, năm 2015 của tác giả Lê Mạnh Hiên, luận văn thạc sỹ quản lý kinh tế, Đại học kinh tế - Đại học quốc gia Hà Nội. Tác giả đã đề cập đến những vấn đề mang tính thời sự trong quản lý ngân sách huyện, trong đó có chi thường xuyên ngân sách huyện nên rất đáng để học hỏi.

Đề tài có đề cập đến vai trò KSC của KBNN. Tuy nhiên, đề tài tập trung vào cân đối thu - chi ngân sách huyện và phân tích việc quản lý chi từ góc độ của CQTC chứ chưa nhấn mạnh vào vai trò KSC thường xuyên của KBNN. Đề tài: “Hoàn thiện công tác KSC thường xuyên NSNN qua KBNN Bắc Ninh” năm 2015 của tác giả Dương Thu Phương, luận văn thạc sỹ kinh tế, Học viện Tài chính. Tác giả đã phân tích, làm nổi bật được vai trò, vị trí của KBNN trong công tác KSC thường xuyên.

Tuy nhiên, đề tài được nghiên cứu 4 c ở quy mô KBNN tỉnh nên chưa chỉ rõ những bất cập, vướng mắc thực tế phát sinh trong quá trình KSC thường xuyên tại KBNN huyện/quận/thị xã. Đề tài: “Hoàn thiện công tác KSC thường xuyên NSNN tại KBNN Yên Thành, tỉnh Nghệ An” năm 2016 của tác giả Nguyễn Duy Linh, luận văn thạc sỹ kinh tế, Học viện Tài chính. Luận văn đã chỉ ra những nguyên tắc cơ bản và những nội dung chủ yếu trong quản lý chi thường xuyên NSNN qua KBNN. Tuy nhiên, đề tài phân tích việc tăng cường kiểm soát các khoản chi thường xuyên NSNN của tất cả các cấp ngân sách, chưa đi sâu vào những vấn đề bất cập trong chi thường xuyên ngân sách huyện/quận/thị xã.

Đề tài: “Quản lý nhà nước về chi thường xuyên ngân sách xã, phường trên địa bàn thị xã Sơn Tây, Hà Nội”, năm 2016 của tác giả Khuất Thị Thu Giang, luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế, Trường Đại học thương mại. ề phương diện lý luận, tác giả đã hệ thống hóa toàn bộ chu trình ngân sách từ khâu lập dự toán, chấp hành dự toán đến khâu quyết toán và phân tích nội dung quản lý chi ở cả 3 khâu đó. iệc xác định công tác quản lý chi n m ở khâu nào của chu trình ngân sách giúp phân định r ràng trách nhiệm của các cơ quan đơn vị trong việc sử dụng NSNN từ đó giúp định hình các giải pháp để đảm bảo tăng cường quản lý chi NSNN qua KBNN. Tuy nhiên đề tài nghiên cứu về chi thường xuyên ngân sách cấp xã, đây chỉ là một bộ phận của chi thường xuyên ngân sách huyện, do đó chưa chỉ ra được hết những vấn đề trong quản lý chi thường xuyên ngân sách huyện.

Đề tài: “Quản lý chi NSNN trên địa bàn quận Ba Đình, thành phố Hà Nội”, năm 2016 của tác giả Nguyễn Đức ương, luận văn thạc sỹ quản lý kinh tế, Trường Đại học thương mại. Luận văn đã hệ thống hóa được những vấn đề lý luận cơ bản về chi NSNN, chỉ ra được một số tiêu chí đánh giá chất lượng quản lý chi. Trên cơ sở đó đề xuất định hướng hoàn thiện quản lý chi đến năm 2020. Tuy nhiên, tác giả lựa chọn đối tượng nghiên cứu gồm cả chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển nên việc đánh giá về chi thường xuyên chưa được sâu sắc.

5 c Đề tài: “Hoàn thiện công tác kế toán trong điều kiện áp dụng TABMIS tại KBNN tỉnh Vĩnh Long”, năm 2016 của tác giả Quách Thị Châu Duyên, luận văn thạc sỹ kinh tế, Học viện Tài chính. Tác giả đã trình bày những lý luận cơ bản về công tác kế toán chi thường xuyên NSNN. Tác giả đã đi phân tích chuyên sâu một trong những công cụ quan trọng được triển khai trong hệ thống KBNN nh m thực hiện chức năng quản lý tiền và tài sản của nhà nước. Vận dụng có hiệu quả chương trình TABMIS là một giải pháp hữu hiệu để hoàn thiện KSC thường xuyên, song cần phải triển khai đồng bộ các giải pháp khác nữa để đạt được chất lượng KSC cao nhất.

Đề tài: “Tăng cường công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Yên Bình, tỉnh Yên Bái”, năm 2017 của tác giả Khuất Thị Thu Hiền, luận văn thạc sỹ kinh tế, Trường Đại học kinh doanh và công nghệ Hà Nội. Tác giả đã hệ thống hóa được những vấn đề lý luận cơ bản về NSNN và KSC thường xuyên NSNN, cũng như chỉ ra được những khó khăn trong quá trình KSC thường xuyên tại một KBNN huyện và đưa ra được một số giải pháp thực tế. Tuy nhiên, tác giả lấy số liệu nghiên cứu từ năm ngân sách 2013 đến năm ngân sách 2015, đây là thời điểm trước khi Luật NSNN số 83 có hiệu lực và đề án “Thống nhất đầu mối kiểm soát các khoản chi NSNN qua KBNN” của KBNN được triển khai. Do đó, ở thời điểm hiện nay, các giải pháp mà luận văn đưa ra đã giảm tính hiệu quả do sự thay đổi của chính sách.

Cơ sở lý luận về kiểm soát chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc qua Kho bạc Nhà nƣớc 1. Khái niệm v đặc điểm kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà ư c qua Kho bạc Nh ư c KSC thường xuyên NSNN qua KBNN là việc KBNN xem xét, đối chiếu, kiểm tra các điều kiện chi trả, thanh toán theo quy định đối với các khoản chi thường xuyên NSNN qua KBNN. 6 c Các khoản chi thường xuyên NSNN, nếu đủ điều kiện theo quy định thì KBNN thực hiện chi trả, thanh toán; nếu không đủ điều kiện theo quy định thì KBNN từ chối thanh toán và thông báo b ng văn bản về lý do từ chối thanh toán cho các đơn vị sử dụng NSNN. Căn cứ vào yêu cầu quản lý và mục đích sử dụng kinh phí NSNN, việc KSC thường xuyên NSNN đòi hỏi các khoản chi chỉ được thực hiện khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện chi NSNN: - Đã có trong dự toán chi NSNN được giao, trừ các trường hợp tạm cấp kinh phí vào đầu năm ngân sách khi dự toán NSNN chưa được cơ quan có thẩm quyền quyết định và chi ứng trước dự toán NSNN năm sau theo quyết định của cấp có thẩm quyền.

- Đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền qui định. - Đã được thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách hoặc người được ủy quyền quyết định chi. - Có đủ hồ sơ, chứng từ thanh toán theo quy định. - Trường hợp phải qua đấu thầu hoặc thẩm định giá thì phải tổ chức đấu thầu hoặc thẩm định giá theo đúng quy định.

KSC thường xuyên NSNN có một số đặc điểm như sau: Một là, KSC thường xuyên NSNN diễn ra đều đặn trong năm, ít có tính thời vụ, ngoại trừ những khoản chi mua sắm tài sản, sửa chữa lớn tài sản cố định. Hai là, KSC thường xuyên NSNN diễn ra trên nhiều lĩnh vực, nhiều nội dung nên rất đa dạng và phức tạp. Chính vì thế, những quy định trong KSC thường xuyên NSNN cũng hết sức phong phú, với từng lĩnh vực chi có những định riêng, từng nội dung quy, từng tính chất nguồn kinh phí cũng có những tiêu chuẩn, định mức riêng. Ba là, KSC thường xuyên NSNN bị áp lực lớn về mặt thời gian vì phần lớn những khoản chi thường xuyên NSNN đều mang tính cấp thiết như chi về 7 c tiền lương, tiền công, học bổng.

gắn với cuộc sống hàng ngày của cán bộ, công chức, học sinh, sinh viên; các khoản chi về nghiệp vụ chuyên môn nh m đảm bảo duy trì hoạt động thường xuyên của bộ máy Nhà nước nên những khoản chi này cũng đòi hỏi phải được giải quyết nhanh chóng. Bốn là, KSC thường xuyên NSNN thường phải kiểm soát những khoản chi nhỏ, vì vậy cơ sở để KSC như hoá đơn, chứng từ. để chứng minh cho những nghiệp vụ kinh tế đã phát sinh thường không đầy đủ, không rõ ràng, thiếu tính pháp lý. gây rất nhiều khó khăn cho cán bộ KSC; đồng thời cũng rất khó để có thể đưa ra những quy định bao quát hết những khoản chi trong KSC thường xuyên NSNN.

Nguyên tắc kiểm soát chi thườ ch h ư c Một là, tất cả các khoản chi NSNN phải được kiểm tra, kiểm soát trong quá trình chi trả, thanh toán. Các khoản chi phải có trong dự toán NSNN được giao, đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cấp có thẩm quyền quy định và đã được thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách hoặc người được ủy quyền quyết định chi. Hai là, mọi khoản chi NSNN được hạch toán b ng đồng iệt Nam theo niên độ ngân sách, cấp ngân sách và MLNS. Các khoản chi NSNN b ng ngoại tệ, hiện vật, ngày công lao động được quy đổi và hạch toán b ng đồng iệt Nam theo tỷ giá ngoại tệ, giá hiện vật, ngày công lao động do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định.