Chương 1: Tổng quan về xuất khẩu lao động Chương 2: Cơ sở lý luận chung về xuất khẩu lao động. Chương 3: Thực trạng hoạt động xuất khẩu lao động sang thị trường Nhật Bản của Công ty Cổ phần Phát triển Dịch vụ CEO. Chương 4: Một số giải pháp đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu lao động sang thị trường Nhật Bản của Công ty Cổ phần Phát triển Dịch vụ CEO. 4 Luan van CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU LAO ĐỘNG 2.
Khái niệm về XKLĐ Nhằm phát huy tối đa các mặt tích cực và hạn chế các tác động tiêu cực do di chuyển lao động quốc tế mang lại , nước xuất khẩu tiến hành quản lí , hỗ trợ và cho phép các tổ chức đưa lao động hoặc cho phép cá nhân người lao động ra nước ngoài làm việc , đây chính là hoạt động xuất khẩu lao động. Xuất khẩu lao động là hoạt động mang tính kinh tế - xã hội, đem lại lợi ích không chỉ cho quốc gia xuất khẩu mà cả quốc gia nhập khẩu cũng như các bên tham gia như : tổ chức dịch vụ XKLĐ , người lao động và chủ sử dụng lao động …. Vậy XKLĐ là sự di chuyển lao động quốc tế có thời hạn , có tổ chức, vì mục đích kinh tế, được pháp luật cho phép , dưới sự quản lí và hỗ trợ của nhà nước. Theo Luật người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng: “XKLĐ là quá trình đưa người lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài hợp pháp được quản lí và hỗ trợ của nhà nước theo hợp đồng của các doanh nghiệp hoạt động dịch vụ, các tổ chức sự nghiệp , các doanh nghiệp trúng thầu , nhận thầu , các tổ chức , cá nhân đầu tư ra nước ngoài , hợp đồng nâng cao tay nghề, hoặc theo hợp đồng cá nhân giữa người lao động và chu sử dụng lao động”.
XKLĐ là một loại hình dịch vụ đặc biệt, tính chất đặc biệt thể hiện ở chỗ đây là hoạt động xuất khẩu “Sức lao động”. Sức lao động của con người là một hang hóa đặc biệt , do con người là chủ sở hữu và được con người toàn quyền sử dụng và định đoạt trong mua bán trên thị trường trong nước và quốc tế. Mặt khác, cùng với người lao động, các tổ chức xuất khẩu lao động vừa là đối tượng bị nhà nước quản lí lại vừa là chủ thể của hoạt động XKLĐ , đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài và quản lí người lao động chịu sự điều chỉnh đan xen của nhiều lĩnh vực pháp luật. Do đó, XKLĐ là hoạt động liên quan đến con người,đến các doanh nghiệp , chịu tác động của nhiều yếu tố chủ quan , khách quan phức tạp.
Đặc điểm của XKLĐ - Xuất khẩu lao động là một hoạt động kinh tế. Đây là mục tiêu số một của các nước xuất khẩu lao động. XKLĐ không chỉ là giải pháp quan trọng nhằm giải quyết lao động tăng thêm mà còn thu được nhiều ngoại tệ về 5 Luan van nước. XKLĐ thực hiện chức năng kinh doanh, thực hiện mục tiêu lợi nhuận của doanh nghiệp, đồng thời để thỏa mãn lợi ích kinh tế của người lao động đi làm việc tại nước ngoài.
- Xuất khẩu lao động là hoạt động mang tính chất xã hội. Vì XKLĐ thực chất là xuất khẩu sức lao động, mà sức lao động luôn gắn với một người lao động cụ thể. Do vậy, mọi chính sách XKLĐ phải gắn với chính sách xã hội: chính sách bảo hiểm xã hội, giải quyết việc làm sau khi hết hạn hợp đồng, đầm bảo các cam kết trong hợp đồng được thực hiện đúng. - Hàng hóa được xuất khẩu ở đây là hàng hóa đặc biệt.
XKLĐ thực chất là xuất khẩu sức lao động không tách khỏi người lao động. Sức lao động bao gồm: trí tuệ, sức lực tiểm ẩn trong mỗi người lao động. - Xuất khẩu lao động là sự kết hợp hài hòa giữ quản lý vĩ mô của Nhà nước và sự chủ động, tự chịu trách nhiệm của tổ chức XKLĐ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngòai. Ngày nay, trong cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế thì hầu như toàn bộ hoạt động XKLĐ đều do các tố chức XKLĐ thực hiện trên cơ sở hợp đồng đã kí.
Đồng thời các tổ chức XKLĐ phải chịu trách nhiệm hòan tòan về kinh tế trong họat động XKLĐ của mình. Các hiệp định các thỏa thuận song phương mà chính phủ cam kết mang tính chất nguyên tắc, thể hiện vai trò của nhà nước ở tầm vĩ mô. - Xuất khẩu lao động phải đảm bảo lợi ích của ba bên trong quan hệ XKLĐ. Trong lĩnh vực XKLĐ, lợi ích kinh tế của nhà nước là khoản ngoại tệ mà người lao động gửi về nộp các khoản thuế.
Lợi ích của các tổ chức lao động là các khoản thu được chủ yếu là các loại chi phí giải quyết việc làm ở nước ngoài, còn lợi ích của người lao động là khoản thu nhập thường cao hơn nhiều so với lao động trong nước. - Xuất khẩu lao động là hoạt động đầy biến động. Vì hoạt động xuất khẩu phụ thuộc nhiều vào các nước có nhu cầu nhập khẩu lao động, do vậy cần phải có sự phát triển toàn diện các dự án đầu tư ở nước ngoài đang và sẽ được thực hiện để xây dựng chính sách đầu tư và chương trình giáo dục định hướng phù hợp và linh hoạt. Các hình thức XKLĐ Các hình thức xuất khẩu lao động của Việt Nam gồm có: – Cung ứng lao động theo các hợp đồng ký với bên nước ngoài.
Đây là trường hợp các tổ chức kinh tế Việt Nam được phép XKLĐ tuyển dụng lao động Việt Nam để đưa đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng cung ứng lao động. Hình thức này tương đối phổ biến, được thực hiện rộng rãi trong các năm vừa qua và những năm tới. Đặc điểm của hình thức này là :Tổ chức kinh tế Việt Nam tổ chức tuyển chọn lao động và chuyên gia Việt Nam đi làm việc cho người sử dụng lao động ở nước ngoài; Các yêu cầu về tiêu chuẩn về lao động do phía nước ngoài đặt ra. Quan hệ lao động được điều chỉnh bởi pháp luật của nước nhận lao động.
Quá trình làm việc ở nước ngoài, người lao động Việt Nam chịu sự quản lý trực tiếp của người sử dụng lao động nước ngoài; các điều kiện và quyền lợi của người lao động do phía nước ngoài bảo đảm. Chính vì vậy, việc thích ứng của người lao động Việt Nam với môi trường lao động nước ngoài có những hạn chế. – Đưa lao động đi làm việc theo hợp đồng nhận thầu, khoán công trình ở nước ngoài, đầu tư ra nước ngoài. Đây là trường hợp doanh nghiệp tuyển lao động và chuyên gia Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài để thực hiện hợp đồng kinh tế với bên nước ngoài; các doanh nghiệp Việt Nam trúng thầu, nhận khoán công trình ở nước ngoài hoặc đầu tư dưới hình thức liên doanh, liên kết chia sản phẩm hoặc các hình thức đầu tư khác ở nước ngoài.
Những năm vừa qua, hình thức này tuy chưa phổ biến nhưng theo chủ trương chủ động hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực, mở rộng và tăng cường kinh tế đối ngoại thì hình thức này sẽ ngày càng phát triển. Đặc điểm của hình thức này là: Việc tuyển người lao động là để thực hiện hợp đồng của doanh nghiệp Việt Nam; yêu cầu về tiêu chuẩn lao động, các điều kiện lao động do doanh nghiệp Việt Nam đặt ra, doanh nghiệp Việt Nam sử dụng lao động có thể trực tiếp tuyển dụng lao động hoặc uỷ quyền cho doanh nghiệp cung ứng lao động tuyển lao động. Doanh nghiệp Việt Nam đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài, quản lý, sử dụng lao động ở nước ngoài đảm bảo các quyền lợi cho người lao động làm việc ở nước ngoài. Do đặc điểm và hình thức sử dụng lao động này nên quan hệ lao động tương đối ổn định.
Việc giải quyết các vấn đề phát sinh trong quan 7 Luan van hệ lao động của người lao động khi làm việc ở nước ngoài có nhiều thuận lợi. Tuy nhiên, do hợp đồng được thực hiện ở nước ngoài nên ít nhiều có sự ảnh hưởng của pháp luật, phong tục tập quán của nước ngoài. Ngoài việc tuân thủ pháp luật Việt Nam, cả doanh nghiệp Việt Nam quản lý sử dụng lao động và người lao động Viêt Nam còn phải tuân thủ các qui định của pháp luật nước ngoài. – Theo hợp đồng lao động giữa các cá nhân người lao động với người sử dụng lao động nước ngoài.
Hình thức XKLĐ này ở nước ta chưa phổ biến vì muốn ký được hợp đồng với phía nước ngoài, người lao động phải có những hiểu biết cần thiết về nhiều mặt như các thông tin về đối tác nước ngoài, về ngôn ngữ, khả năng giao tiếp với người nước ngoài…vv. Trong khi đó, trình độ hiểu biết các vấn đề kinh tế, văn hoá, xã hội và pháp luật của người lao động Việt Nam còn những hạn chế nhất định. Vai trò của xuất khẩu lao động Xuất khẩu lao động là lĩnh vực kinh tế quan trọng đối với mỗi quốc gia, vai trò đó lại thể hiện sâu sắc hơn đối với những nước đang phát triển như Việt Nam. Hoạt động này mang lại lợi ích cho tất cả các bên: người lao động, doanh nghiệp và Nhà nước của cả bên xuất khẩu và nhập khẩu lao động.
Đối với quốc gia xuất khẩu lao động * Về kinh tế - Góp phần giải quyết vấn đề việc làm và tăng thu nhập cho người lao động. Trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế như hiện nay, rất nhiều nền kinh tế đang phải đối mặt với nạn thất nghiệp, trong đó có Việt Nam. Xuất khẩu lao động mở ra con đường giải quyết việc làm cho hàng ngàn lao động mỗi năm với mức thu nhập cao hơn nhiều so với thu nhập trong nước. - Xuất khẩu lao động đem lại nguồn thu ngoại tệ cho quốc gia dưới dạng tiền gửi về cho gia đình của các lao động, góp phần cải thiện cán cân thanh toán quốc tế, rút ngắn khoảng cách giàu nghèo giữa các quốc gia.
- Xuất khẩu lao động mang lại thu nhập ngày càng cao, có vai trò ngày càng quan trọng vào GDP của nước ta. * Về xã hội - Phát triển nguồn nhân lực, nâng cao tay nghề và trình độ chuyên môn cũng 8 Luan van như hiểu biết văn hóa cho người lao động. Giảm chi phí đào tạo nghề trong nước, tạo điều kiện cho lao động làm việc chuyên nghiệp trong môi trường quốc tế.