Thực Hiện Chính Sách Tạo Việc Làm Tại Tỉnh Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích chính sách tạo việc làm tại tỉnh Thái Nguyên, đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp phát triển bền vững.

• Tác giả: Lưu Vũ Minh Quân
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Mai
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực hiện chính sách tạo việc làm trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TẠO VIỆC LÀM
• 1.1. Tổng quan về việc làm
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TẠO VIỆC LÀM CỦA TỈNH THÁI NGUYÊN
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TẠO VIỆC LÀM CỦA TỈNH THÁI NGUYÊN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• MỞ ĐẦU

Tóm tắt

I. Tổng quan về Chính Sách Tạo Việc Làm Tại Tỉnh Thái Nguyên

Chính sách tạo việc làm tại tỉnh Thái Nguyên đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội. Tỉnh Thái Nguyên, với vị trí địa lý thuận lợi và nguồn nhân lực dồi dào, đã triển khai nhiều chính sách nhằm tạo ra việc làm cho người lao động. Tuy nhiên, thực trạng việc làm tại đây vẫn còn nhiều thách thức cần được giải quyết.

1.1. Đặc điểm kinh tế xã hội tỉnh Thái Nguyên

Tỉnh Thái Nguyên có nền kinh tế đa dạng với nhiều ngành nghề phát triển. Tuy nhiên, tỷ lệ thất nghiệp vẫn còn cao, đặc biệt là ở khu vực nông thôn. Điều này đòi hỏi các chính sách việc làm phải được cải thiện để đáp ứng nhu cầu lao động.

1.2. Vai trò của chính sách việc làm trong phát triển kinh tế

Chính sách việc làm không chỉ giúp giảm tỷ lệ thất nghiệp mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Việc tạo ra việc làm ổn định sẽ thúc đẩy sự phát triển bền vững cho tỉnh Thái Nguyên.

II. Thực Trạng Việc Làm Tại Tỉnh Thái Nguyên Những Thách Thức Hiện Tại

Thực trạng việc làm tại tỉnh Thái Nguyên hiện nay đang đối mặt với nhiều thách thức. Mặc dù có nhiều chính sách được ban hành, nhưng hiệu quả thực hiện vẫn chưa đạt được như mong đợi. Tình trạng thất nghiệp và thiếu việc làm vẫn diễn ra phổ biến.

2.1. Tỷ lệ thất nghiệp và lực lượng lao động

Tỷ lệ thất nghiệp tại Thái Nguyên vẫn ở mức cao, đặc biệt là trong nhóm thanh niên và lao động nông thôn. Nhiều người lao động chưa được đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu thị trường.

2.2. Những nguyên nhân dẫn đến tình trạng thất nghiệp

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng thất nghiệp bao gồm sự không đồng bộ giữa cung và cầu lao động, chất lượng đào tạo nghề chưa đáp ứng yêu cầu thực tế, và sự thiếu hụt thông tin về thị trường lao động.

III. Giải Pháp Tạo Việc Làm Tại Tỉnh Thái Nguyên Hướng Đi Mới

Để cải thiện tình hình việc làm tại tỉnh Thái Nguyên, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ tập trung vào việc tạo ra việc làm mà còn nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

3.1. Đào tạo nghề và nâng cao kỹ năng lao động

Đào tạo nghề là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng lao động. Cần có các chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động.

3.2. Hỗ trợ doanh nghiệp và khởi nghiệp

Hỗ trợ doanh nghiệp thông qua các chính sách ưu đãi và khuyến khích khởi nghiệp sẽ tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới cho người lao động tại Thái Nguyên.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Về Chính Sách Tạo Việc Làm

Việc áp dụng các chính sách tạo việc làm tại Thái Nguyên đã mang lại một số kết quả tích cực. Tuy nhiên, cần tiếp tục theo dõi và đánh giá để điều chỉnh kịp thời.

4.1. Kết quả đạt được từ chính sách việc làm

Một số chính sách đã giúp giảm tỷ lệ thất nghiệp và tạo ra nhiều việc làm mới. Tuy nhiên, vẫn cần cải thiện để đạt được hiệu quả cao hơn.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ thực tiễn cho thấy rằng việc phối hợp giữa các cơ quan chức năng và doanh nghiệp là rất quan trọng trong việc thực hiện chính sách tạo việc làm.

V. Kết Luận Tương Lai Của Chính Sách Tạo Việc Làm Tại Thái Nguyên

Chính sách tạo việc làm tại Thái Nguyên cần được tiếp tục hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường lao động. Tương lai của chính sách này phụ thuộc vào sự đồng bộ và hiệu quả trong việc triển khai các giải pháp.

5.1. Định hướng phát triển chính sách việc làm

Cần có định hướng rõ ràng cho chính sách việc làm trong tương lai, tập trung vào việc nâng cao chất lượng lao động và tạo ra nhiều việc làm mới.

5.2. Tầm quan trọng của sự hợp tác giữa các bên liên quan

Sự hợp tác giữa chính quyền, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội là yếu tố quyết định để thực hiện thành công chính sách tạo việc làm tại Thái Nguyên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việc làm và chính sách tạo việc làm là vấn đề trọng tâm trong phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, đặc biệt tại các tỉnh có lực lượng lao động lớn như Thái Nguyên. Trong giai đoạn 2012-2015, tỉnh Thái Nguyên đã triển khai nhiều chính sách nhằm giải quyết việc làm cho người lao động, góp phần giảm tỷ lệ thất nghiệp và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Tuy nhiên, thực trạng việc làm tại địa phương vẫn còn nhiều thách thức như cơ cấu lao động chưa phù hợp với chuyển dịch kinh tế, chất lượng lao động thấp và tỷ lệ thất nghiệp còn cao. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá thực trạng thực hiện chính sách tạo việc làm trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả chính sách trong giai đoạn tiếp theo. Nghiên cứu tập trung vào phân tích các chính sách được triển khai từ năm 2012 đến 2015, đồng thời khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện chính sách tại địa phương. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý trong việc điều chỉnh và hoàn thiện chính sách tạo việc làm, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại Thái Nguyên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế về việc làm và chính sách công, trong đó nổi bật là:

• Lý thuyết tạo việc làm của John Maynard Keynes: nhấn mạnh vai trò của tổng cầu trong việc thúc đẩy sản lượng và tạo việc làm, đề xuất các biện pháp kích thích kinh tế như tăng chi tiêu công, giảm lãi suất để tăng đầu tư và tiêu dùng.

• Mô hình tăng việc làm bằng gia tăng sản lượng quốc dân: tập trung vào việc tối đa hóa tốc độ tăng trưởng GDP để thu hút lao động, phù hợp với các nước đang phát triển có nguồn lao động dồi dào.

• Lý thuyết di chuyển lao động của Todaro: phân tích sự di chuyển lao động từ khu vực nông thôn sang thành thị dựa trên sự chênh lệch thu nhập, làm rõ các khó khăn trong điều tiết cung cầu lao động.

Các khái niệm chính được sử dụng bao gồm: việc làm hợp pháp, thất nghiệp theo tiêu chuẩn quốc tế, lực lượng lao động, chính sách tạo việc làm và các yếu tố ảnh hưởng đến việc làm như cơ cấu kinh tế, trình độ công nghệ, thị trường lao động.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận chủ nghĩa duy vật biện chứng và lịch sử, kết hợp các phương pháp cụ thể:

• Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế: thu thập số liệu trực tiếp từ các cơ quan quản lý và người lao động tại Thái Nguyên.

• Phương pháp thống kê và so sánh: phân tích số liệu về lao động, việc làm, tỷ lệ thất nghiệp, đào tạo nghề trong giai đoạn 2012-2015.

• Phương pháp phỏng vấn sâu: trao đổi với chuyên gia, cán bộ quản lý để làm rõ các vấn đề thực tiễn và nguyên nhân tồn tại.

Cỡ mẫu khảo sát bao gồm các đơn vị quản lý lao động, doanh nghiệp và người lao động trên địa bàn tỉnh. Phương pháp chọn mẫu kết hợp ngẫu nhiên và có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của dữ liệu. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2016 đến 2017, tập trung phân tích dữ liệu giai đoạn 2012-2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ tạo việc làm mới đạt khoảng 55,7% kế hoạch năm 2014 với hơn 8.600 người được giải quyết việc làm mới, trong đó lao động nữ chiếm gần 49%. Số người đi xuất khẩu lao động đạt 434 người, góp phần giảm áp lực việc làm trong nước.

2. Tỷ lệ lao động được đào tạo nghề tăng từ 1998 đến 2008, thể hiện qua biểu đồ số người lao động nông thôn được hỗ trợ đào tạo nghề từ ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, chất lượng đào tạo còn hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thị trường lao động.

3. Cơ cấu lao động chưa phù hợp với chuyển dịch kinh tế, tỷ lệ lao động trong khu vực nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng lớn, trong khi khu vực công nghiệp và dịch vụ chưa phát huy hết tiềm năng tạo việc làm. Tỷ lệ thất nghiệp tại Thái Nguyên vẫn ở mức cao so với mặt bằng chung của cả nước.

4. Nguồn vốn tín dụng ưu đãi hỗ trợ tạo việc làm còn hạn chế, mặc dù có gần 20 chính sách tín dụng cho vay thông qua các chương trình, tổ chức, nhưng việc giải ngân chậm và thiếu đồng bộ làm giảm hiệu quả thực hiện.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên bao gồm sự thiếu đồng bộ trong hệ thống chính sách tạo việc làm, hạn chế về cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội và chất lượng nguồn nhân lực chưa cao. So sánh với các tỉnh như Hà Nam và Vĩnh Phúc, Thái Nguyên còn chưa tận dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư, đặc biệt trong đào tạo nghề và thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Biểu đồ so sánh tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề giữa các tỉnh cho thấy Thái Nguyên cần đẩy mạnh hơn nữa công tác đào tạo và chuyển đổi nghề nghiệp. Việc tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả chính sách. Ngoài ra, việc phát triển các doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như mở rộng xuất khẩu lao động, được đánh giá là những kênh tạo việc làm hiệu quả cần được ưu tiên phát triển. Dữ liệu khảo sát và phỏng vấn chuyên gia cho thấy, việc cải thiện chính sách tín dụng và tăng cường đào tạo nghề sẽ góp phần giảm tỷ lệ thất nghiệp và nâng cao thu nhập cho người lao động tại Thái Nguyên.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo nghề và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Đẩy mạnh các chương trình đào tạo nghề ngắn hạn và dài hạn, đặc biệt cho lao động nông thôn, nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường lao động. Chủ thể thực hiện là Sở Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với các cơ sở đào tạo nghề, thời gian thực hiện từ 2018 đến 2020.

2. Hoàn thiện chính sách tín dụng ưu đãi hỗ trợ tạo việc làm: Rà soát, điều chỉnh các chính sách tín dụng để đảm bảo giải ngân kịp thời, đồng bộ và hiệu quả, tập trung vào các doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng như hộ gia đình sản xuất kinh doanh. Ngân hàng Chính sách xã hội và các tổ chức tín dụng địa phương chịu trách nhiệm, thực hiện trong giai đoạn 2018-2019.

3. Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, thu hút đầu tư nước ngoài: Tạo môi trường thuận lợi, cải thiện hạ tầng kỹ thuật và chính sách ưu đãi để thu hút đầu tư, qua đó tạo thêm nhiều việc làm cho người lao động. UBND tỉnh và Ban quản lý các khu công nghiệp là chủ thể thực hiện, kế hoạch triển khai từ 2018 đến 2020.

4. Mở rộng và nâng cao hiệu quả xuất khẩu lao động: Tăng cường công tác tư vấn, đào tạo ngoại ngữ và kỹ năng nghề cho người lao động có nhu cầu đi làm việc ở nước ngoài, đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp xuất khẩu lao động phát triển bền vững. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với các doanh nghiệp xuất khẩu lao động, thực hiện trong giai đoạn 2018-2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về lao động và việc làm: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Thái Nguyên và các địa phương có điều kiện tương tự có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh chính sách và nâng cao hiệu quả quản lý.

2. Các tổ chức đào tạo nghề và giáo dục nghề nghiệp: Tham khảo để xây dựng chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu thị trường lao động địa phương, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

3. Doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp đầu tư nước ngoài: Nắm bắt các chính sách hỗ trợ, cơ hội phát triển và tạo việc làm, từ đó có kế hoạch mở rộng sản xuất kinh doanh hiệu quả.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành chính sách công, kinh tế lao động: Tài liệu cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn phong phú về chính sách tạo việc làm, phục vụ cho nghiên cứu và học tập chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách tạo việc làm tại Thái Nguyên đã đạt được những kết quả gì?
   Trong giai đoạn 2012-2015, tỉnh đã tạo việc làm mới cho khoảng 55,7% kế hoạch năm 2014, với hơn 8.600 người có việc làm mới và 434 người đi xuất khẩu lao động, góp phần giảm áp lực thất nghiệp.

2. Những khó khăn chính trong thực hiện chính sách tạo việc làm là gì?
   Chủ yếu là cơ cấu lao động chưa phù hợp, chất lượng lao động thấp, tỷ lệ thất nghiệp cao và hạn chế trong giải ngân vốn tín dụng ưu đãi, gây ảnh hưởng đến hiệu quả chính sách.

3. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả đào tạo nghề cho lao động nông thôn?
   Cần tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng giảng dạy, gắn đào tạo với nhu cầu thị trường lao động và phối hợp chặt chẽ giữa các cơ sở đào tạo với doanh nghiệp.

4. Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong tạo việc làm tại Thái Nguyên như thế nào?
   Doanh nghiệp nhỏ và vừa có tính linh hoạt cao, dễ thích ứng với biến động thị trường, tạo nhiều việc làm cho lao động địa phương, đặc biệt trong các ngành nghề truyền thống và dịch vụ.

5. Xuất khẩu lao động có tác động ra sao đến việc làm tại địa phương?
   Xuất khẩu lao động giúp giảm áp lực việc làm trong nước, nâng cao thu nhập cho người lao động và gia đình, đồng thời góp phần phát triển nguồn nhân lực có kỹ năng khi trở về địa phương.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ thực trạng thực hiện chính sách tạo việc làm tại Thái Nguyên trong giai đoạn 2012-2015, chỉ ra những kết quả đạt được và hạn chế còn tồn tại.
• Phân tích các yếu tố ảnh hưởng như cơ cấu kinh tế, trình độ công nghệ, thị trường lao động và chính sách tín dụng ưu đãi.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm nâng cao đào tạo nghề, hoàn thiện chính sách tín dụng, phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, mở rộng xuất khẩu lao động.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý và tổ chức liên quan trong việc điều chỉnh và hoàn thiện chính sách tạo việc làm tại địa phương.
• Khuyến nghị triển khai các giải pháp trong giai đoạn 2018-2020 nhằm nâng cao hiệu quả chính sách, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững của tỉnh Thái Nguyên.

Để tiếp tục phát huy kết quả nghiên cứu, các cơ quan chức năng cần phối hợp chặt chẽ trong việc thực hiện các giải pháp đề xuất, đồng thời theo dõi, đánh giá thường xuyên để điều chỉnh kịp thời. Đây là cơ hội để Thái Nguyên phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển kinh tế - xã hội trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TẠO VIỆC LÀM 1. Tổng quan về việc làm 1. Lao động Lao động là một yếu tố tất yếu không thể thiếu được của con người, nó là hoạt động cần thiết và gắn chặt với lợi ích của con người. Bản thân cá nhân mỗi con người trong nền sản xuất xã hội đều chiếm những vị trí nhất định.

Mỗi vị trí mà người lao động chiếm giữ trong hệ thống sản xuất và xã hội với tư cách là một sự kết hợp của các yếu tố khác trong quá trình sản xuất được gọi là chỗ làm hay việc làm. Các Mác khẳng định: Lao động trước hết là quá trình diễn ra sự tác động giữa con người với con người và giữa con người với tự nhiên, một quá trình trong đó, bằng sự hoạt động của chính mình, con người làm trung gian điều tiết và kiểm tra sự trao đổi chất giữa họ và tự nhiên. Trong khi tác động vào tự nhiên ở bên ngoài thông qua sự vận động đó và làm thay đổi tự nhiên, con người cũng đồng thời làm thay đổi bản tính của chính nó [22, tr. Với ý nghĩa đó, lao động là quyền lợi và nghĩa vụ của mỗi người trong mỗi quốc gia.

Để thực hiện quyền và nghĩa vụ đó, người lao động cần có việc làm hợp pháp, do đó việc làm là điều kiện để quá trình lao động được diễn ra và cũng là cơ sở để người lao động có thu nhập, đảm bảo ổn định đời sống của bản thân con người và của toàn xã hội. Như vậy, việc làm là một phạm trù tồn tại khách quan trong nền sản xuất xã hội, phụ thuộc vào các điều kiện hiện có của nền sản xuất. Người lao động được coi là có việc làm khi chiếm giữ một vị trí nhất định trong hệ thống sản xuất của xã hội. Nhờ có việc làm mà người lao động mới thực hiện được quá trình lao động tạo ra sản phẩm cho xã hội, cho bản thân.

Các quan niệm về việc làm Việc làm là một phạm trù tổng hợp liên kết các quá trình kinh tế, xã hội và nhân khẩu, là một trong những vấn đề chủ yếu nhất của toàn bộ đời sống xã hội. Khái niệm việc làm và khái niệm lao động không giống nhau, nhưng có liên quan chặt chẽ với nhau. Việc làm thể hiện mối quan hệ của con người với những chỗ làm việc cụ thể, là những giới hạn xã hội cần thiết trong đó lao động diễn ra, đồng thời nó là điều kiện cần thiết để thoả mãn nhu cầu xã hội về lao động, là nội dung chính của hoạt động con người. Về góc độ kinh tế, việc làm thể hiện mối tương quan giữa sức lao động và tư liệu sản xuất, giữa yếu tố con người và yếu tố vật chất trong quá trình sản xuất.

Đối với mỗi cá nhân, gia đình và mỗi chính phủ trong từng quốc gia, việc làm là vấn đề quan trọng được quan tâm hàng đầu. Quan niệm về việc làm không cố định mà nó được xét trên nền tảng của một chế độ chính trị, gắn với trình độ phát triển kinh tế, chính trị, văn hoá xã hội của mỗi quốc gia, mỗi thời đại. Khi trình độ phát triển mọi mặt, đặc biệt là định hướng chính trị của một quốc gia thay đổi, quan niệm việc làm cũng biến đổi. Theo Giăng - Mu - Li, Phó cố vấn kinh tế của Văn phòng lao động quốc tế lại cho rằng: Việc làm có thể được định nghĩa như một tình trạng trong đó có sự trả công bằng tiền hoặc hiện vật, do có một sự tham gia tích cực có tính chất cá nhân và trực tiếp vào nỗ lực sản xuất.

Quan niệm này phát triển hơn, khái quát hơn hai quan niệm trên. Tuy nhiên, nếu chỉ có những hoạt động được trả công bằng tiền hoặc hiện vật mới được coi là việc làm thì chưa thoả đáng. Những người nằm trong lực lượng lao động nhưng làm công việc nội trợ, bản thân họ không nhận được tiền công, tiền lương bằng tiền hay hiện vật từ xã hội, từ người sử dụng lao động mà chỉ nhận được sự phân phối lại trực tiếp thu nhập từ các thành viên trong gia đình. Họ không trực tiếp mà gián tiếp tạo ra thu nhập trực tiếp, họ nhận 10 Luan van được thu nhập gián tiếp thông qua điều tiết thu nhập từ các thành viên trong gia đình có việc làm hưởng tiền lương trong xã hội.

Vậy, họ là những người có việc làm, đảm nhận một chức năng trong guồng máy chỉ đạo xã hội - nghề nội trợ. Trong thực tiễn của đời sống kinh tế - xã hội, có việc làm được coi là hợp pháp, chính đáng song cũng có việc làm tạo ra thu nhập nhưng lại được coi là bất chính. Sự phân biệt này dựa trên cơ sở luật pháp và ý thức hệ của mỗi quốc gia trong mỗi thời kỳ, giai đoạn của trình độ phát triển. Quan niệm về việc làm hợp pháp phải là việc làm mang lại thu nhập chính đáng cho con người - nghề hợp pháp - tương ứng với pháp luật của mỗi nước cho phép.

Để làm sáng tỏ hơn các quan niệm về việc làm khi nghiên cứu về thực hiện chính sách việc làm, chúng ta cần nghiên cứu thêm trong mối tương quan với khái niệm thất nghiệp. Theo ông Tite Habiyakare, chuyên gia về thống kê lao động, Tổ chức Lao động Quốc tế khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, khái niệm quốc tế về thất nghiệp hiện đang được sử dụng rộng rãi trên thế giới ngày nay xuất phát từ Nghị quyết của Hội nghị Thống kê Lao động Quốc tế (ICLS) lần thứ 13 năm 1982. Khái niệm này được sử dụng phần lớn các nước trên thế giới, cả ở các nền kinh tế phát triển và đang phát triển.Theo tiêu chuẩn quốc tế, “người thất nghiệp” bao gồm những người ở độ tuổi nhất định mà trong thời gian khảo sát (thường là trong tuần trước đó hoặc 7 ngày trước đó (còn gọi là “Tuần lễ tham khảo”thường dùng trong các phiếu khảo sát và biểu thống kê) đáp ứng tất cả 3 điều kiện: “không có việc làm” (không làm việc dù chỉ là 1 giờ, không làm việc làm công ăn lương lương hoặc việc tự làm), “sẵn sàng làm việc” và “đang tìm việc”. Như vậy, “thất nghiệp” là một thái cực trên một dải lực lượng lao động bao gồm cả những người “thiếu việc làm” và “có việc làm”.

11 Luan van Tuy nhiên các tiêu chuẩn quốc tế này đã thay đổi bởi Hội nghị của ILCS lần thứ 19 tháng 10 năm 2013 với một cách thức thống kê mới. Hệ thống mới nhằm cải thiện việc đo lường các loại hình việc làm khác nhau, ví dụ như những công việc tự sản xuất (own use production work), công việc được trả lương, thực tập không có lương, và việc làm tự nguyện (volunteer work). Nó đồng thời thu hẹp khái niệm về việc làm để thể hiện tốt hơn những gì được coi là “việc làm theo định hướng thị trường” (market-oriented job). Theo định nghĩa mới, những người có việc làm là những người trên 15 tuổi mà trong một khoảng thời gian ngắn nhất định (thường là 1 tuần hoặc 7 ngày), có tham gia vào một hoạt động sản xuất ra hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ để được trả lương hoặc kiếm lợi nhuận.

Nói theo cách khác, đó là những người làm việc ở một công việc được trả lương hoặc một việc tự kinh doanh để kiếm lợi nhuận trong khoảng thời gian ít nhất là 1 giờ trong giai đoạn khảo sát. Điều này sẽ dẫn đến sự thay đổi đáng kể về tỷ lệ có việc làm đối với nhiều quốc gia đang phát triển như Việt Nam, nơi phần lớn người lao động ( trên 50 %) làm việc trong ngành nông nghiệp tự cung tự cấp với rất ít hoặc không có sự kết nối với nền kinh tế thị trường. Khi định nghĩa mới được áp dụng, các cuộc điều tra về thị trường lao động sẽ đo lường được tốt hơn bộ phận thất nghiệp ở nền kinh tế thị trường (thay vì bị lẫn lộn với ngành nông nghiệp tự cung tự cấp) và giúp chỉ ra được tình trạng không sử dụng được đầy đủ tiềm năng của lực lượng lao động (labour underutilization) trong nền kinh tế. Việt Nam là một nước ủng hộ mạnh mẽ sự thay đổi về thống kê việc làm tại Hội nghị ICLS lần thứ 19.

Tại Hội nghị quốc tế lần thứ 13 năm 1983, Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) đã đưa ra quan niệm về người có việc làm như sau: "Người có việc làm là những người làm một việc gì đó, có được trả tiền công, lợi nhuận hoặc 12 Luan van được thanh toán bằng hiện vật hoặc những người tham gia vào các hoạt động mang tính chất tự tạo việc làm vì lợi ích hay vì thu nhập gia đình, không nhận được tiền công hay hiện vật" [ 5, tr. Như vậy, người có việc làm bao gồm những người lao động ở tất cả các khu vực (công và tư) có thu nhập đem lại nguồn sống cho bản thân, gia đình và xã hội. Đây là một khái niệm mềm dẻo phù hợp với nền kinh tế thị trường, phù hợp với nền kinh tế nhiều thành phần. Do đó, khái niệm này đã được áp dụng ở nhiều nước trên thế giới.

Chúng ta đã có khái niệm thống nhất về việc làm được khẳng định trong Bộ luật Lao động của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam: "Mọi hoạt động lao động tạo ra thu nhập, không bị pháp luật cấm đều được thừa nhận là việc làm" [7, tr. Từ quan niệm trên ta thấy: Khái niệm việc làm bao hàm các nội dung sau: - Là hoạt động lao động của con người. - Hoạt động lao động nhằm mục đích tạo ra thu nhập. - Hoạt động lao động đó không bị pháp luật cấm.

Như vậy, khái niệm việc làm được mở rộng về nội hàm và tạo ra khả năng to lớn giải phóng tiềm năng lao động, giải quyết việc làm cho nhiều người. Việc chuẩn và lượng hoá khái niệm việc làm tạo ra cơ sở thống nhất trong lĩnh vực điều tra, nghiên cứu và hoạch định các chính sách về việc làm. Ở Việt Nam hiện nay, theo Bộ luật Lao động quy định độ tuổi lao động là những người đủ 15 tuổi đến 60 tuổi (với nam) và đủ 15 tuổi đến 55 tuổi (với nữ). - Nguồn lao động: Gồm những người đủ 15 tuổi trở lên có việc làm và những người trong độ tuổi lao động, có khả năng lao động, nhưng: - Đang thất nghiệp - Đang đi học 13 Luan van - Đang làm nội trợ trong gia đình mình.

- Không có nhu cầu làm việc.