Khóa Luận Tốt Nghiệp Về Phát Triển Công Nghiệp Tỉnh Bình Dương

Khóa luận phân tích hiện trạng và định hướng phát triển công nghiệp tỉnh Bình Dương, cung cấp cái nhìn sâu sắc về tiềm năng và thách thức.

• Tác giả: Vũ Thị Phương
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thị Xuân Thọ
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Địa Lý
• Đề tài: Hiện Trạng Và Định Hướng Phát Triển Công Nghiệp Tỉnh Bình Dương
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG SỐ LIỆU
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC BẢN ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP
• 1.1. Các khái niệm liên quan
• 1.2. Công nghiệp
• 1.3. Công nghiệp hóa
• 1.4. Cơ cấu công nghiệp
• 2. CHƯƠNG 2: HIỆN TRẠNG PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP TỈNH BÌNH DƯƠNG
• 2.1. Khái quát chung về tỉnh Bình Dương
• 2.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển công nghiệp tỉnh Bình Dương
• 2.3. Hiện trạng phát triển công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Dương
• 2.4. Chuyển dịch cơ cấu công nghiệp tỉnh Bình Dương
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP TỈNH BÌNH DƯƠNG
• 3.1. Cơ sở xây dựng định hướng
• 3.2. Định hướng phát triển công nghiệp tỉnh Bình Dương đến năm 2020
• 3.3. Định hướng phát triển một số ngành công nghiệp tỉnh Bình Dương
• 3.4. Định hướng phát triển các khu, cụm công nghiệp đến năm 2020
• 3.5. Dự báo nhu cầu lao động cho công nghiệp giai đoạn 2011 - 2020
• 3.6. Tổng hợp nhu cầu vốn đầu tư cho phát triển công nghiệp
• 3.7. Các giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế, đẩy nhanh phát triển công nghiệp
• PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Khóa Luận Tốt Nghiệp Về Phát Triển Công Nghiệp Tỉnh Bình Dương

Khóa luận tốt nghiệp về phát triển công nghiệp tỉnh Bình Dương là một nghiên cứu quan trọng, nhằm đánh giá hiện trạng và định hướng phát triển của ngành công nghiệp tại địa phương này. Tỉnh Bình Dương, với vị trí địa lý thuận lợi và chính sách đầu tư thông thoáng, đã trở thành một trong những trung tâm công nghiệp lớn của Việt Nam. Nghiên cứu này không chỉ giúp sinh viên hiểu rõ hơn về ngành công nghiệp mà còn cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách.

1.1. Mục Tiêu Nghiên Cứu Khóa Luận Tốt Nghiệp

Mục tiêu của khóa luận là phân tích thực trạng phát triển công nghiệp tại tỉnh Bình Dương trong giai đoạn 2001-2011 và đưa ra định hướng phát triển đến năm 2020. Nghiên cứu sẽ tập trung vào các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của ngành công nghiệp, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi.

1.2. Ý Nghĩa Của Khóa Luận Tốt Nghiệp

Khóa luận không chỉ mang lại kiến thức cho sinh viên mà còn góp phần vào việc xây dựng chiến lược phát triển bền vững cho ngành công nghiệp tỉnh Bình Dương. Nó giúp nâng cao nhận thức về vai trò của công nghiệp trong phát triển kinh tế địa phương.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Phát Triển Công Nghiệp Tỉnh Bình Dương

Mặc dù tỉnh Bình Dương có nhiều lợi thế trong phát triển công nghiệp, nhưng vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như ô nhiễm môi trường, thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao và sự cạnh tranh gay gắt từ các tỉnh lân cận đang đặt ra nhiều khó khăn cho sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp tại đây.

2.1. Ô Nhiễm Môi Trường Do Hoạt Động Công Nghiệp

Sự phát triển nhanh chóng của ngành công nghiệp đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Các nhà máy thải ra chất thải độc hại, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và chất lượng cuộc sống.

2.2. Thiếu Hụt Nguồn Nhân Lực Chất Lượng Cao

Mặc dù có nhiều cơ hội việc làm, nhưng tỉnh Bình Dương vẫn gặp khó khăn trong việc thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao. Điều này ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp trong khu vực.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Để Phát Triển Công Nghiệp Tỉnh Bình Dương

Để giải quyết các vấn đề trong phát triển công nghiệp, nghiên cứu này áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này bao gồm phân tích số liệu thống kê, khảo sát thực địa và phỏng vấn chuyên gia. Những phương pháp này giúp thu thập thông tin chính xác và đáng tin cậy.

3.1. Phân Tích Số Liệu Thống Kê

Phân tích số liệu thống kê giúp đánh giá tình hình phát triển công nghiệp qua các năm, từ đó nhận diện các xu hướng và vấn đề cần giải quyết.

3.2. Khảo Sát Thực Địa

Khảo sát thực địa cho phép thu thập thông tin trực tiếp từ các doanh nghiệp và người lao động, giúp hiểu rõ hơn về thực trạng và nhu cầu của ngành công nghiệp.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Về Phát Triển Công Nghiệp

Kết quả nghiên cứu sẽ được ứng dụng vào việc xây dựng các chính sách phát triển công nghiệp hiệu quả hơn. Các đề xuất từ khóa luận sẽ giúp các nhà quản lý và doanh nghiệp có cái nhìn rõ hơn về hướng đi trong tương lai.

4.1. Đề Xuất Chính Sách Phát Triển Công Nghiệp

Nghiên cứu sẽ đề xuất các chính sách nhằm cải thiện môi trường đầu tư, thu hút vốn và công nghệ mới cho ngành công nghiệp tỉnh Bình Dương.

4.2. Tăng Cường Đào Tạo Nhân Lực

Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cần có các chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động, từ đó đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành công nghiệp.

V. Kết Luận Về Phát Triển Công Nghiệp Tỉnh Bình Dương

Khóa luận đã chỉ ra rằng phát triển công nghiệp tại tỉnh Bình Dương có nhiều tiềm năng nhưng cũng không ít thách thức. Việc áp dụng các giải pháp hợp lý sẽ giúp tỉnh phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Tương Lai Của Ngành Công Nghiệp Tỉnh Bình Dương

Ngành công nghiệp tỉnh Bình Dương có thể phát triển mạnh mẽ nếu được đầu tư đúng mức và có các chính sách hỗ trợ hợp lý từ chính quyền.

5.2. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Định hướng phát triển bền vững sẽ giúp tỉnh Bình Dương không chỉ phát triển kinh tế mà còn bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Công nghiệp giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế quốc dân và là động lực trung tâm thúc đẩy tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Tỉnh Bình Dương thuộc vùng Đông Nam Bộ và nằm trong Vùng Kinh tế trọng điểm phía Nam – khu vực kinh tế năng động bậc nhất cả nước. Tỉnh sở hữu vị trí địa lý thuận lợi khi là cửa ngõ phía Bắc của Thành phố Hồ Chí Minh, kết nối chặt chẽ với các trục giao thông huyết mạch như Quốc lộ 13, Quốc lộ 14, Quốc lộ 1A, đường sắt Bắc - Nam và tuyến đường Hồ Chí Minh. Bên cạnh lợi thế tiếp cận hệ thống hạ tầng đầu mối (cảng biển, sân bay Tân Sơn Nhất), địa bàn tỉnh có nền địa chất công trình ổn định, quỹ đất công nghiệp dồi dào với chi phí mặt bằng cạnh tranh so với các tỉnh lân cận tại thời điểm nghiên cứu. Cùng với chính sách thu hút đầu tư thông thoáng, kinh tế Bình Dương đạt tốc độ tăng trưởng cao, trở thành một trong những trung tâm phát triển công nghiệp tiêu biểu của cả nước. Đứng dưới góc độ địa lí kinh tế - xã hội, việc phân tích sự phát triển công nghiệp của địa phương là yêu cầu có ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Do đó, đề tài "Hiện trạng và định hướng phát triển công nghiệp tỉnh Bình Dương" được thực hiện.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể:

• Nghiên cứu thực trạng phát triển ngành công nghiệp tỉnh Bình Dương giai đoạn 2001 - 2011.
• Xây dựng định hướng phát triển công nghiệp của tỉnh đến năm 2020.

Nhiệm vụ nghiên cứu được phân định thành 4 nội dung:

1. Nghiên cứu tổng hợp cơ sở lí luận về công nghiệp và các nhân tố ảnh hưởng tới sự phát triển công nghiệp của tỉnh Bình Dương.
2. Thu thập số liệu thống kê, các thông tin liên quan, đánh giá hiện trạng sản xuất công nghiệp thông qua xử lý các nguồn thông tin, tài liệu.
3. Phân tích, nhận diện những thuận lợi và khó khăn đối với sự phát triển công nghiệp Bình Dương.
4. Đề xuất các kiến nghị và phương hướng phát triển công nghiệp của tỉnh trong tương lai.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hiện trạng sản xuất và định hướng phát triển ngành công nghiệp tỉnh Bình Dương.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn nghiên cứu thực trạng từ năm 2001 đến năm 2011; giai đoạn định hướng dự báo kéo dài đến năm 2020.
• Phạm vi không gian: Toàn bộ địa bàn hành chính tỉnh Bình Dương (các huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh) trong mối liên hệ so sánh với các tỉnh, thành phố thuộc vùng Đông Nam Bộ và Vùng Kinh tế trọng điểm phía Nam.

Tổng quan lịch sử nghiên cứu cho thấy các công trình trước đó mới chỉ tiếp cận từng khía cạnh riêng lẻ như: nghiên cứu sự hình thành các khu công nghiệp tác động đến phân bố lao động (Vương Minh Hùng), lịch sử phát triển công nghiệp thời kỳ đổi mới 1986 - 2003 (Nguyễn Thị Nga), hay hiện trạng sản xuất công nghiệp giai đoạn 1996 - 2001 (Nguyễn Bá Quy). Đề tài này thực hiện việc đánh giá tổng thể giai đoạn 2001 - 2011 và đề xuất định hướng phát triển đến năm 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập khung lý thuyết dựa trên hệ thống khái niệm chuẩn mực về công nghiệp, công nghiệp hóa và cơ cấu ngành công nghiệp (gồm 29 phân ngành thuộc 3 nhóm chính: công nghiệp khai thác; công nghiệp chế biến; công nghiệp sản xuất và phân phối điện, khí đốt, nước). Tác giả vận dụng lý luận về 4 hình thức tổ chức lãnh thổ công nghiệp chủ yếu: điểm công nghiệp, khu công nghiệp tập trung, trung tâm công nghiệp và vùng công nghiệp. Khung phân tích nguồn lực bao gồm các yếu tố nội lực và ngoại lực: vị trí địa lý, nguồn lực tự nhiên (khoáng sản, tài nguyên nước, khí hậu, tài nguyên sinh vật), cùng các nguồn lực kinh tế - xã hội (dân cư - lao động, tiến bộ khoa học - công nghệ, vốn đầu tư trong và ngoài nước ODA/FDI, thị trường tiêu thụ, cơ sở hạ tầng kỹ thuật và chính sách phát triển).

Khóa luận dựa trên nền tảng phương pháp luận khoa học biện chứng duy vật Mác - Lênin, kết hợp việc quán triệt 6 quan điểm nghiên cứu địa lí kinh tế - xã hội chuyên ngành:

• Quan điểm hệ thống: Đặt công nghiệp Bình Dương như một phân hệ trong toàn bộ hệ thống kinh tế - xã hội của tỉnh và của cả nước.
• Quan điểm tổng hợp: Đánh giá các mối quan hệ tác động qua lại giữa điều kiện tự nhiên, dân cư, kinh tế và môi trường.
• Quan điểm lãnh thổ: Phân tích sự phân hóa không gian, nhận diện các lợi thế so sánh và tính đặc thù theo từng địa bàn.
• Quan điểm lịch sử - viễn cảnh: Khảo sát quá trình phát triển theo chuỗi thời gian nhằm phát hiện quy luật vận động, phục vụ công tác dự báo.
• Quan điểm kinh tế: Đánh giá hiệu quả thông qua các chỉ số định lượng về tốc độ tăng trưởng, giá trị gia tăng, kim ngạch xuất khẩu và thu ngân sách.
• Quan điểm bền vững: Đảm bảo sự hài hòa trên cả 3 trụ cột kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái.

Các phương pháp nghiên cứu cụ thể được triển khai:

• Phương pháp thu thập tài liệu: Tập hợp tư liệu từ các văn bản xuất bản, cơ quan lưu trữ, báo cáo chuyên ngành.
• Phương pháp thống kê và toán học: Xử lý chuỗi số liệu định lượng, phân tích tương quan và tỷ trọng.
• Phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh: So sánh chỉ tiêu theo chuỗi thời gian (2001 - 2011) và không gian lãnh thổ giữa Bình Dương với các địa phương trong vùng.
• Phương pháp bản đồ, biểu đồ: Trực quan hóa hiện trạng phân bố không gian và động thái tăng trưởng.
• Phương pháp dự báo: Xây dựng các kịch bản phát triển công nghiệp đến năm 2020.

Nguồn dữ liệu sử dụng trong công trình được trích xuất từ Cục Thống kê tỉnh Bình Dương, Niên giám Thống kê của Tổng cục Thống kê, cùng báo cáo tổng kết của các sở, ban, ngành chuyên trách trên địa bàn tỉnh.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn về công nghiệp và phát triển công nghiệp

Chương 1 hệ thống hóa các vấn đề lý luận về ngành công nghiệp trong nền kinh tế quốc dân. Tác giả làm rõ các vai trò nòng cốt của công nghiệp: tạo ra khối lượng tư liệu sản xuất và hàng tiêu dùng lớn, thúc đẩy hiện đại hóa nông nghiệp và dịch vụ, chuyển đổi phương thức quản lý kinh tế, tạo việc làm và tăng tích lũy ngân sách. Khái quát lịch sử phát triển qua hai cuộc cách mạng công nghiệp lớn: cuộc cách mạng lần thứ nhất (khởi phát tại Anh thế kỷ XVIII - XIX gắn liền với phát minh máy hơi nước của James Watt năm 1783) và cuộc cách mạng lần thứ hai (1871 - 1914 với sự phát triển của hóa chất, dầu mỏ, luyện thép, điện lực).

Nội dung chương phân tích chi tiết các đặc điểm sản xuất công nghiệp: tính chất hai giai đoạn (tác động vào đối tượng tự nhiên để khai thác nguyên liệu và chế biến nguyên liệu thành sản phẩm), tính tập trung cao độ về tư liệu sản xuất và nhân công, cùng tính chất phân công chuyên môn hóa, hợp tác hóa phức tạp giữa các phân ngành.

Đánh giá thực tiễn phát triển công nghiệp Việt Nam giai đoạn 1990 - 2010 cho thấy tốc độ tăng trưởng công nghiệp duy trì ở mức cao. Cơ cấu ngành chuyển dịch theo hướng giảm tỷ trọng công nghiệp khai thác, tăng tỷ trọng công nghiệp chế biến; giảm tỷ trọng khu vực kinh tế nhà nước, tăng tỷ trọng khu vực ngoài nhà nước và khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Về mặt không gian, Đông Nam Bộ là vùng chiếm tỷ trọng giá trị sản xuất công nghiệp lớn nhất cả nước (thường xuyên trên 50%). Tuy nhiên, công nghiệp cả nước vẫn đối mặt với các vấn đề: chuyển dịch cơ cấu còn chậm, nguy cơ gia tăng ô nhiễm môi trường do xử lý chất thải chưa đạt chuẩn, và áp lực giải quyết việc làm.

Chương 2: Hiện trạng phát triển công nghiệp tỉnh Bình Dương

Chương 2 tập trung phân tích thực trạng phát triển kinh tế và công nghiệp tỉnh Bình Dương giai đoạn 2001 - 2011:

Điều kiện tự nhiên và nhân tố nguồn lực:

• Vị trí và hành chính: Tỉnh có diện tích tự nhiên 2.694,4 km² (chiếm 0,83% diện tích cả nước, 12% diện tích vùng Đông Nam Bộ). Đến năm 2011, tổ chức hành chính gồm 1 thành phố (Thủ Dầu Một), 2 thị xã (Thuận An, Dĩ An) và 4 huyện (Bến Cát, Tân Uyên, Dầu Tiếng, Phú Giáo) với 60 xã, 31 phường và thị trấn.
• Địa hình - Thủy văn - Khí hậu: Địa hình bình nguyên lượn sóng, cao trung bình từ 10m đến 15m (dao động từ 6m đến 60m), nền đất vững chắc, ít bị lũ lụt. Khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo với nhiệt độ trung bình năm 26,5°C, biên độ nhiệt năm 3 - 5°C, tổng nhiệt hoạt động khoảng 9.000°C, số giờ nắng đạt 2.700 giờ/năm, lượng mưa trên 1.000 mm (khoảng 120 ngày mưa/năm). Hệ thống thủy văn gồm ba sông chính: sông Sài Gòn, sông Bé và sông Đồng Nai (đoạn qua Tân Uyên dài 90 km, lưu lượng dòng chảy trung bình 485 m³/s).
• Tài nguyên khoáng sản: Thăm dò tại 82 mỏ lớn nhỏ xác định trữ lượng vật liệu phong phú: Cao lanh có 23 mỏ với trữ lượng dự báo khoảng 300 triệu tấn (đã xác định 52 triệu tấn, 15 mỏ đang khai thác như Đất Cuốc, Bình Hòa); Sét có 23 mỏ với tổng trữ lượng khoảng 1 tỷ m³ (tập trung tại Bến Cát, Tân Uyên, mỏ Mỹ Phước, Tân Phước Khánh, Phước Thái, Khánh Bình); Đá xây dựng có trữ lượng ước tính 230 triệu m³ (mỏ Dĩ An khoảng 30 triệu m³, đá granit Phú Giáo khoảng 200 triệu m³, đá cát kết Tân Uyên); Cát xây dựng khoảng 25 triệu m³; Than bùn có 7 mỏ (mỏ Tân Ba).

Quy mô tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu:

• Tăng trưởng GDP: Tổng sản phẩm nội địa (giá so sánh 1994) năm 2011 đạt 18.661,4 tỷ đồng, tăng gấp hơn 4 lần so với năm 2001 (4.516,5 tỷ đồng). Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2001 - 2011 đạt 14,6%/năm (trong đó ngành dịch vụ tăng 20,9%/năm, công nghiệp - xây dựng tăng 13,7%/năm, nông nghiệp tăng 2,3%/năm). GDP bình quân đầu người năm 2011 đạt 11,03 triệu đồng (giá so sánh).
• Cơ cấu ngành kinh tế: Năm 2001, tỷ trọng công nghiệp - xây dựng chiếm 59,4%, dịch vụ chiếm 25,5%, nông nghiệp chiếm 15,1%. Đến năm 2011, công nghiệp - xây dựng tăng lên 62,8%, dịch vụ đạt 33,2%, nông nghiệp giảm xuống mức thấp.
• Xuất khẩu và thu hút FDI: Kim ngạch xuất khẩu năm 2011 đạt 10.342,3 triệu USD (tổng kim ngạch giai đoạn 2001 - 2011 đạt 49 tỷ USD, gấp 19,5 lần năm 2000). Cơ cấu xuất khẩu chuyển dịch mạnh sang khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (chiếm 80,4% năm 2011), trong khi doanh nghiệp trung ương quản lý chiếm 1,9%, địa phương chiếm 17,7%. Hàng công nghiệp nhẹ và tiểu thủ công nghiệp tăng từ 485,7 triệu USD (2001) lên 8.034 triệu USD (2011). Thị trường Mỹ tăng trưởng gấp 123 lần từ 23,1 triệu USD (2001) lên năm 2011.
• Tổ chức hạ tầng: Toàn tỉnh xây dựng và đưa vào vận hành 28 khu công nghiệp tập trung (tiêu biểu như KCN Việt Nam - Singapore, Sóng Thần, Mỹ Phước).

Chỉ tiêu kinh tế - công nghiệp Bình Dương	Năm 2001	Năm 2011
GDP theo giá so sánh 1994 (Tỷ đồng)	4.516,5	18.661,4
Tỷ trọng ngành Công nghiệp - Xây dựng (%)	59,4	62,8
Tỷ trọng ngành Dịch vụ (%)	25,5	33,2
Tỷ trọng ngành Nông nghiệp (%)	15,1	< 4,0
Kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh (Triệu USD)	~ 530	10.342,3
Tỷ trọng xuất khẩu của khu vực FDI (%)	-	80,4
Dân số trung bình (Người)	-	1.691.413

Bất cập và hạn chế được chỉ ra: Phân bố không gian công nghiệp phát triển không đều, tập trung phần lớn ở khu vực phía Nam (Thủ Dầu Một, Thuận An, Dĩ An, nam Bến Cát, nam Tân Uyên), tạo khoảng cách chênh lệch lớn với phía Bắc. Các ngành xuất khẩu chủ lực (dệt may, da giày, chế biến gỗ) chủ yếu làm gia công, hàm lượng giá trị gia tăng nội địa còn thấp và phụ thuộc nguồn nguyên liệu nhập khẩu.

Chương 3: Định hướng phát triển công nghiệp tỉnh Bình Dương đến năm 2020

Chương 3 đề xuất định hướng phát triển công nghiệp giai đoạn 2011 - 2020 dựa trên quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và Vùng Kinh tế trọng điểm phía Nam:

• Định hướng ngành: Ưu tiên phát triển các ngành công nghiệp mũi nhọn và công nghệ cao: cơ khí chế tạo, thiết bị điện - điện tử, hóa chất - cao su - plastic, chế biến nông sản thực phẩm, sản xuất vật liệu xây dựng, sản xuất kim loại; từng bước nâng cấp chuỗi giá trị dệt may - da giày giảm tỷ trọng gia công thô.
• Phân bố không gian lãnh thổ: Điều chỉnh phân bố công nghiệp giảm mật độ tại các đô thị phía Nam (Thuận An, Dĩ An), đẩy mạnh quy hoạch và dịch chuyển xây dựng các khu, cụm công nghiệp mới lên các huyện phía Bắc (Bến Cát, Tân Uyên, Phú Giáo, Dầu Tiếng) gắn liền với các trục giao thông mới hình thành (đường Hồ Chí Minh, đường N2).
• Các phương án dự báo: Luận văn xây dựng 3 phương án phát triển (Phương án I, Phương án II, Phương án III) với các chỉ tiêu về tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất, nhu cầu vốn đầu tư 2011 - 2020, cơ cấu nguồn vốn và dự báo nhu cầu lao động công nghiệp (dân số dự báo năm 2015 đạt 1,6 triệu người, năm 2020 đạt 2 triệu người với tỷ lệ lao động trong độ tuổi đạt 67%).
• Hệ thống giải pháp đề xuất: Đổi mới phương thức xúc tiến đầu tư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực kỹ thuật, cải thiện kết cấu hạ tầng giao thông kết nối liên vùng, tăng cường các biện pháp kiểm soát và xử lý ô nhiễm môi trường công nghiệp tại các lưu vực sông.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả nghiên cứu cụ thể:

• Định lượng hóa thành tựu phát triển: Hệ thống hóa chuỗi số liệu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2001 - 2011 của tỉnh Bình Dương, phản ánh tốc độ tăng trưởng GDP bình quân 14,6%/năm, quy mô kinh tế tăng gấp hơn 4 lần, chuyển dịch tỷ trọng công nghiệp - xây dựng đạt 62,8% năm 2011.
• Làm rõ vai trò khu vực kinh tế: Khẳng định vai trò động lực của khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), đóng góp tới 80,4% tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu của tỉnh vào năm 2011.
• Phân tích không gian lãnh thổ: Nhận diện rõ nét thực trạng phân bố của mạng lưới 28 khu công nghiệp tập trung và sự chênh lệch phát triển giữa hai vùng Nam - Bắc tỉnh.
• Hệ thống giải pháp thực tiễn: Xây dựng các kịch bản dự báo phát triển phân ngành và đề xuất mô hình phân bổ không gian công nghiệp hướng về phía Bắc nhằm giải quyết tình trạng quá tải hạ tầng đô thị phía Nam.

So với các công trình nghiên cứu trước đây (chỉ giới hạn ở giai đoạn 1986 - 2003 hoặc chỉ tập trung vào vấn đề lao động tại các khu công nghiệp), khóa luận này đã mở rộng phạm vi nghiên cứu đến năm 2011, đồng thời kết hợp phương pháp quy hoạch dự báo đến năm 2020 trên đầy đủ các khía cạnh phân ngành, không gian và nguồn lực.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài: Dữ liệu thống kê phân tích thực trạng khép lại ở mốc năm 2011, phản ánh bối cảnh tổ chức đơn vị hành chính và kinh tế tại thời điểm nghiên cứu (chưa cập nhật các biến động địa giới và quy hoạch công nghiệp ở các giai đoạn sau). Nguồn dữ liệu thứ cấp chưa bóc tách sâu tỷ suất lợi nhuận nội địa và chuỗi cung ứng linh kiện chi tiết của từng phân ngành công nghiệp hỗ trợ.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu đánh giá sâu tác động môi trường sinh thái (nguồn nước sông Sài Gòn, sông Đồng Nai) dưới áp lực của hệ thống các khu công nghiệp; phân tích lộ trình chuyển đổi các khu công nghiệp truyền thống phía Nam sang mô hình khu công nghiệp sinh thái hoặc dịch vụ đô thị; nghiên cứu giải pháp phát triển các ngành công nghiệp hỗ trợ có hàm lượng khoa học - công nghệ cao cho giai đoạn tiếp theo.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích đối với:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành: Phục vụ học tập và nghiên cứu trong các ngành Địa lí Kinh tế - Xã hội, Quy hoạch Vùng và Đô thị, Kinh tế Phát triển, Quản lý Công nghiệp.
• Người làm đề tài nghiên cứu địa phương: Cung cấp khung phương pháp luận địa lí kết hợp hệ thống bảng biểu, biểu đồ chuẩn mực về địa bàn tỉnh Bình Dương và vùng Đông Nam Bộ.
• Các nội dung có giá trị tham khảo cao:
  • Khung phương pháp luận vận dụng 6 quan điểm địa lí chuyên sâu.
  • Bức tranh khảo sát trữ lượng các loại tài nguyên khoáng sản phi kim và điều kiện địa chất công trình phục vụ phát triển hạ tầng công nghiệp tỉnh Bình Dương.
  • Bộ dữ liệu kinh tế - xuất khẩu giai đoạn 2001 - 2011 của Bình Dương trong mối tương quan với Vùng Kinh tế trọng điểm phía Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân của tỉnh Bình Dương giai đoạn 2001 - 2011 đạt mức bao nhiêu và ngành nào giữ vai trò động lực?
Trong giai đoạn 2001 - 2011, tốc độ tăng trưởng GDP bình quân của tỉnh đạt 14,6%/năm. Trong đó, ngành dịch vụ tăng 20,9%/năm, ngành công nghiệp - xây dựng tăng 13,7%/năm, và nông nghiệp tăng 2,3%/năm. Ngành công nghiệp - xây dựng giữ vai trò động lực chính, đưa quy mô GDP (giá so sánh 1994) từ 4.516,5 tỷ đồng năm 2001 lên 18.661,4 tỷ đồng năm 2011, chiếm tỷ trọng 62,8% trong cơ cấu kinh tế toàn tỉnh.

2. Tiềm năng khoáng sản phi kim của tỉnh Bình Dương phục vụ phát triển công nghiệp gồm những loại nào và trữ lượng ra sao?
Theo kết quả thăm dò tại 82 mỏ, Bình Dương có các loại khoáng sản phi kim chính:

• Cao lanh: 23 mỏ, trữ lượng dự báo khoảng 300 triệu tấn (xác định 52 triệu tấn, 15 mỏ đang khai thác như Đất Cuốc, Bình Hòa).
• Sét: 23 mỏ, tổng trữ lượng khoảng 1 tỷ m³, bao gồm sét chịu lửa tại Bến Cát, Tân Uyên (mỏ Mỹ Phước, Tân Phước Khánh, Phước Thái, Khánh Bình).
• Đá xây dựng: Trữ lượng ước tính 230 triệu m³ (mỏ Dĩ An 30 triệu m³, đá granit Phú Giáo khoảng 200 triệu m³, đá cát kết Tân Uyên).
• Cát xây dựng: Trữ lượng khoảng 25 triệu m³ dọc sông Sài Gòn, sông Đồng Nai, sông Thị Tính.

3. Khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đóng góp như thế nào vào kim ngạch xuất khẩu của tỉnh Bình Dương?
Đến năm 2011, khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) chiếm tới 80,4% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh. Doanh nghiệp địa phương quản lý chiếm 17,7% và doanh nghiệp nhà nước do Trung ương quản lý chỉ còn chiếm 1,9%. Tổng kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh năm 2011 đạt 10.342,3 triệu USD (tổng 11 năm đạt 49 tỷ USD, tăng 19,5 lần so với năm 2000).

4. Phân bố lãnh thổ công nghiệp tỉnh Bình Dương trong giai đoạn 2001 - 2011 bộc lộ sự mất cân đối như thế nào?
Hoạt động sản xuất công nghiệp và các khu công nghiệp tập trung dày đặc tại khu vực phía Nam tỉnh, bao gồm thị xã Thuận An, thị xã Dĩ An, thành phố Thủ Dầu Một, phía nam huyện Bến Cát và phía nam huyện Tân Uyên. Khu vực phía Bắc tỉnh có mật độ công nghiệp thấp hơn nhiều, tạo ra sự chênh lệch lớn về phát triển không gian kinh tế và gây áp lực hạ tầng đô thị ở phía Nam.

5. Đề tài vận dụng những quan điểm địa lý nào trong quá trình phân tích và xây dựng giải pháp?
Đề tài quán triệt 6 quan điểm địa lí kinh tế - xã hội: Quan điểm hệ thống, Quan điểm tổng hợp, Quan điểm lãnh thổ, Quan điểm lịch sử - viễn cảnh, Quan điểm kinh tế và Quan điểm phát triển bền vững (đảm bảo cân bằng kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vũ Thị Phương đã phân tích bức tranh phát triển công nghiệp tỉnh Bình Dương giai đoạn 2001 - 2011 dưới góc nhìn địa lí kinh tế - xã hội. Công trình hệ thống hóa đầy đủ các nhân tố nguồn lực tự nhiên, kinh tế - xã hội, đánh giá chuyển dịch cơ cấu ngành, cơ cấu thành phần kinh tế và tổ chức lãnh thổ với mạng lưới 28 khu công nghiệp tập trung. Trên cơ sở đó, luận văn đề xuất các định hướng phân ngành, dự báo quy mô và giải pháp dịch chuyển không gian công nghiệp lên phía Bắc tỉnh đến năm 2020.

Trích đoạn nội dung tài liệu

sou - 53 BO GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHAM TP. HO CHÍ MINH KHOA ĐỊA LÍ saLllca KHÓA LUẬN TOT NGHIỆP Tên đẻ tài: HEN TRANGVA DN HUONC PEAT TRIN CONG GHP Giáo viên hướng dan: TS. Phạm Thị Xuân Tho Sinh viên thực hiện: Vũ Thị Phương MSSYV: 35603068 TP. Hà Chi Minh, năm 2013 Lời cảm ơn Hoàn thành khóa luận nay, em xin bay to lòng biết ơn chan thành đến TS.

Pham Thị Xuân Thọ - nguyên Trương khoa Địa lí Trương Đại học Su phạm Thanh phó Hỏ Chi Minh đã tận tinh hướng dẫn em trong suốt quá trình thực hiện đẻ tải. Em xin chân thành cảm ơn sự giúp đờ của quỷ thay cô trong khoa Địa lí Trường Dai học Sư phạm Thanh phố Hỏ Chi Minh; các cỏ chủ, anh chị œ các sở bạn ngành cua tinh Binh Dương đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp em hoàn thánh khỏa luận này. Bên cạnh 46, em cũng xin gin lời cảm on tới gia đình. bạn bè, những người thản yêu da động viên, giúp đờ em trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu dễ tải.

Vi những lí do khách quan cũng như chủ quan nén trong quá trình thực hiện dé tài khó tránh khỏi những thiếu sót, em rất mong nhận được những ý kiên đóng góp cua quỷ thay cô và các bạn đẻ đẻ tài được hoàn thiện hơn. Em xin chan thành cam on Tp. Hỗ Chi Minh. nam 2013 Sinh viên thực hiện: Vũ Thị Phicong tv ĐANH MLC CHẾ VIET TAT CON - Cụm công nghiện CNH - HDI: Công nghiện hoá - hiện đạt hoa IDI Dau ty trực tiếp nước ngoài GDP Tổng san phẩm quỏc nor GISXCN Giả tri san xuất cong nghiệp KON Khu cong nghicp KITD Kinh tế trong điểm KT-XH :Kmhtẻ- xa hỏi ODA - Viện trợ phải trên chính thức IP : Thanh pho INHH Trach nh›ềm hữu han VLXD Vật liệu xây dựng DANH MỤC BANG SO LIEU Bang 1.

Ti trong gia tri sản xuất công nghiệp Viet Nam theo lãnh thd 34 Bang 2. Cơ cấu kinh tế tinh Bình Dương theo thánh phan kính tẻ. Lực lượng lao động công nghiệp của Binh [Đương. Số dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài được cắp giấy phép.

Số lượng doanh nghiệp tinh Binh Dương theo thành phản kinh tẻ. Số lượng doanh nghiệp theo nhóm ngành công nghiệp tình Binh Duong. Số lượng doanh nghiệp tinh Binh Dương phản theo địa phương. Co cầu giá trị san xuất công nghiệp các tinh thành ving Đông Nam Bỏ.

Giá trị san xuất công nghiệp theo nhóm nganh qua các mam 69 Bang 2. Giá trị sản xuất công nghiệp theo địa phương qua các nắm. Giá trị san xuất công nghiệp theo thành phần kinh tế qua các nâm. Năng suất lao động bình quản theo giá trị san xuất công nghiệp.

Ti trọng giá trị san xuất công nghiệp theo ngành. Ti trọng gia trị san xuất công nghiệp theo lãnh thỏ. Các chí tiêu chính của phương án l. Các chi tiêu chính của phương án ÍI.

Nga TP Bang 3. Các chỉ tiêu chỉnh của phương án ÍII,. Dự báo một số chỉ tiêu của ngành công nghiệp cơ khi. Dự báo một số chí tiêu cua ngành công nghiệp điện.

Dự báo một số chi tiéu của ngành công nghiệp hoá chất. cao su, plastic. Dự báo một số chi tiêu của ngành công nghiệp chế biến nông san. Dự báo một số chi tiêu của ngành công nghiệp đệt may - da giày.

Dự bảo một số chi tiếu của ngành công nghiệp san xuất kim loại.10, Dự báo một số chi tiêu cua ngành công nghiệp san xuất VLXD. Dự bao tốc độ tang trường va cơ cấu công nghiệp theo vùng lành thó. Dự bao vốn đầu tư giai đoạn 201 | - 2020. Dự bao cơ cầu nguồn von phải triên công nghiệp.

109 DANH MỤC BIEU DO Biểu để 2. Diễn biến tầng trương GDP giải đoạn 2001 - 2011. Cơ cầu kinh té tinh Binh Dương theo ngành năm 2001 và 201 |. Dân số trung bình của tinh Bình Dương thời kì 2001 - 2011.

Cơ cầu lao động công nghiệp tinh Bình [)ương,. Vốn đầu tư phát triển toàn xã hội giai đoạn 2001 = 201 L.6, Cơ cấu vin đầu tư phát trién toàn xã hội phân theo nguồn vồn. Ti trong kim ngạch xuất khẩu công nghiệp tính Binh [Dương. Cơ cầu giả trị sản xuất công nghiệp theo thành phản kinh tể.

83 DANH MỤC BẢN DO BAN DO I. BẢN DO HANH CHÍNH TINH BÌNH DƯƠNG. BAN DO HIEN TRẠNG PHÁT TRIEN CÔNG NGHIỆP. 86 MỤC LỤC BA eee 110/161 1Á | onrT2 DANH MẸ BẰNG SO BN OU 2e cccinico6adeác6ioi6skeSii 3 DANH MUC HIẾU ĐỒ G222:22421)2021/(026621/246/(0020@ 2211003 5%60)6/240\42660) 5 AEE Ð vị: À0: mm ^s.6 PHAN MỞ DAU UE Ta dla chon SOR AS sss septs cCC2666026266 ores pice ne eens caer peat 10 2.

Mục tiêu nghiền cứu. cố sẽ Cố CỔ ah ổn il Aj KARO bạn của OE BAN cu: sua hacks 8st Coes an acess II Si Legh oar nghiêu cửu 08 tài 2-::4S~- 6240. Phương pháp luận va phương pháp nghiên cứu. coi 12 Tan kết GÌ 8 để Ít rr eens 16 PHAN NOI DUNG CHUONG !: CƠ SƠ LÍ LUẬN VA THỰC TIEN VE CÔNG NGHIỆP 1}: C&c khi riệm Bến quan 2-2 ee, 18 1.

Lịch sử ra đời và phát triển của ngành công nghisp. Vị trí, vai trò của công nghiệp trong nền kinh tế quốc dân. Đặc điểm của sản xuất công nghigp 2c cceeecsscesscsseececcesseeecesnnseessunesessnnnnees 25 1.5, Các nguồn lực phát triển công nghiệp.6, Thực trạng phát triển công nghiệp Việt Nam.eeeeieiiice 33 CHƯNG 2: HIEN TRANG PHAT TRIEN CONG NGHIỆP TINH BINH DUONG 2.1, Khái quát chung vẻ tinh Bình Dương,. Các nhân tỏ ảnh hương dén sự phat triển công nghiệp tỉnh Binh Dương.

44 SAlà lùn CC sano ơn 44 3:8: Đil kiện tự wba bn cca a cnc ara 0306662346 46 TA 200 ih ae | | raa s2 2. Hiện trạng phát triển công nghiệp trén địa ban tinh Binh Dương. Hiện trạng phat triển công nghiệp tinh Binh Dương,. Chuyển dịch cơ cấu công nghiệp tink Binh Dương.

9 CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIEN CÔNG NGHIỆP TINH BINH DUONG 3.12 Cơ sờ xây dựng địnỗ hưỚNG aces isis t(ái sss esa ones (c0 G6 SG2141060SS0sekô 8? 3. Định hướng phát triển công nghiệp tinh Bình Dương đến năm 2020. Định hướng phát triển một số ngành công nghiệp tinh Binh Dương. Định hướng phát triển các khu, cum công nghiệp đến năm 2020.

Dự báo nhu cau lao động cho công nghiệp giai đoạn 2011 — 2020. Tổng hợp nhu cầu vốn đầu tư cho phát triển công nghiệp.7, Các giải pháp nang cao hiệu quá kinh tế. day nhanh phát triển công nghiệp. 110 PHAN KET LUẬN VÀ KIÊN NGHỊ (LÊN lỄNG 222222 020102CG012066002/G22aG3S000áS3146G33620ki3086i10360039588 126 15:0}; RMB nữ làn Chl ái 4266 cence She OS aac eee 126 LAOS, [aHai 127 3ï 'lến pnb ese arate G20002G:000264106106086)1)680004G041444as6xeGa1/0654% 129 3.1; Đôi với đi DI Sassen scans essen wh SDE Ea 129 ORD 00c (t,o sec.

130 PHAN MỞ DAU tí 1. Lí do chọn đề tài Công nghiệp là ngành kinh tế đồng vai tro quan trong trong nên kinh tẻ quốc dan. đặc biệt trong sự nghiệp CNH — HDH cua đất nước. Binh Duong lá một trong sau tinh thuộc vùng Đông Nam Bộ.

Binh Dương có vị trí dia lí hết sức thuận lợi. là cưa ngỏ phía Bắc TP. Hỗ Chi Minh, nối liên với quốc lộ 13, quốc lộ 14, quốc lộ 1A. đường sắt Bắc - Nam.

đường Hé Chi Minh, Day là điều kiện hét sức thuận lợi cho phat trién công nghiệp. Nắm cạnh TP. HO Chi Minh, một trung tâm kinh tế thương mại — công nghiệp va khoa học — kĩ thuật nén Binh Dương dé dang thu hút nguồn vốn, nhân lực. khoa học — kĩ thuật.

đồng thời lại su dụng được hau hết hệ thông co so hạ tang sẵn có của TP. Hỗ Chi Minh như: sân bay, bến cảng, dường bộ. Dat dai cua tinh Bình Dương không phái là loại đất có giá trị lớn vẻ mặt nông nghiệp nhưng đất dai lại rất thuận lợi cho xây dựng phát triển các khu cong nghiệp do nén dat vững. Đặc biệt, Binh Dương là tinh có chính sách thông thoáng, thu hat mạnh dau tư trong và ngoài nước.

Trong những nam qua. vận đụng đường lỗi đổi mới đúng dan cua Dang với cách dám nghĩ dám làm nên kinh tê Binh Dương có tốc độ phát triển khá cao. nhất la trong lĩnh vực công nghiệp vả xây dựng. Nhe những thuận lợi khách quan cũng như chu quan trên.

bộ mat KT - XH của unh Binh Dương đã được thay đôi mạnh mé va đã tro thành một hình mẫu cho sự phát triển kinh tế cua nước nhà trong thời dai CNH — HDH. Với tư cách là một nhà dia lí trong tương lại. tác giả rất muốn được nghiên cứu vẻ sự phát triển công nghiệp cua nh, day la một ngành kính tế đã góp phan quan trọng trong sự phát triên KT - XH cua tình. Xuất phát từ những lí đo trên.

em chon dé tải "Hign trạng và định hướng phát triên công nghiệp tinh Binh Đương" làm dé tài khóa luận tốt nghiệp cua minh. Mục tiêu nghiên cứu Nghiên cứu thực trạng phát triển ngành công nghiệp tinh Binh Dương giải đoạn 2001 - 2011. Định hướng phát triển công nghiệp cua trnh đến nam 2020. Nhiệm vụ nghiên cứu Nghién cứu tổng hợp cơ sở lí luận vẻ công nghiệp và các nhân tổ anh hưởng tới sự phát triên công nghiệp của tinh Bình Duong.

Thu thập số liệu thống kẻ. các thông tin bảo chi có liên quan đến van dé nghiền cửu. đánh giá hiện trang sản xuất công nghiệp bằng cách xu li các nguồn thông tin, tải liệu. Tim ra những thuận lợi và khó khăn đói với sự phát triển công nghiệp Binh Duong, Dé xuất những kiến nghị và phương hướng phat triển công nghiệp trong tương lại.

Giới hạn của đề tài 4. Về thời gian Dé tài nghiên cứu sự phát triển công nghiệp của tinh Binh Dương trong giải đoạn từ năm 2001 đến năm 2011 va định hưởng phát triển công nghiệp tinh đến nam 2020 4. VỀ không gian De tài nghiên cửu sự phát triển cong nghiệp vả định hướng phát trién công nghiệp trong các huyện, thị tính Bình Duong vá so sánh su phát triển công nghiệp của tinh với các tình khác trong vùng Đông Nam Bộ, 4. Vé nội dung Nghiên cứu hiện trạng san xuất và định hướng phát triển công nghiệp của tinh Binh Đương.

Lịch sử nghiên cứu đề tài Từ khi được thanh lập cho đến nay, KT — XH tinh Binh Dương có sự thay déi mạnh mè nha vào sự phát triển cua ngảnh công nghiệp. Vi vậy, nghiên cửu vẻ sự phát triển công nghiệp của tỉnh là một vấn để được khá nhiều tác gia quan tâm: Quá trình hình thành — phát triển các khu công nghiệp va tác động cua nó đến sự phan bế nguồn lao động tinh Binh Dương — Vương Minh Hùng (luận văn thạc si), Trường Dai học Sư phạm TP. Hé Chí Minh.