Phát Triển Ngành Dừa Tỉnh Bến Tre: Thực Trạng và Định Hướng

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp địa lý bước đầu tìm hiểu tình hình sản xuất và chế biến dừa tỉnh bến tre, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất biện pháp cải

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Trúc
• Người hướng dẫn: TS. Đàm Nguyễn Thùy Dương
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Địa Lý
• Đề tài: Phát Triển Ngành Dừa Tỉnh Bến Tre: Thực Trạng và Định Hướng
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN
• 1.1. Giới thiệu về cây dừa
• 1.2. Ý nghĩa kinh tế của cây dừa
• 1.3. Đặc điểm sinh thái và các giống dừa
• 1.4. Tình hình sản xuất và chế biến dừa trên thế giới, Việt Nam
• 1.4.1. Tình hình sản xuất và chế biến dừa trên thế giới
• 1.4.2. Tình hình sản xuất và chế biến dừa ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: TÌNH HÌNH SẢN XUẤT VÀ CHẾ BIẾN DỪA TỈNH BẾN TRE
• 2.1. Sơ lược về tỉnh Bến Tre
• 2.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển ngành sản xuất và chế biến dừa Bến Tre
• 2.2.1. Các nhân tố tự nhiên
• 2.2.2. Các nhân tố kinh tế - xã hội
• 2.3. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất và sản xuất, chế biến dừa tỉnh Bến Tre
• 2.3.1. Tình hình sản xuất dừa
• 2.3.2. Tình hình chế biến dừa
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NGÀNH DỪA BẾN TRE
• 3.1. Những quan điểm phát triển chủ yếu
• 3.1.1. Quan điểm hệ thống
• 3.1.2. Quan điểm sản xuất hàng hóa
• 3.1.3. Quan điểm hiệu quả kinh tế và lợi ích xã hội
• 3.1.4. Quan điểm bảo vệ môi trường
• 3.2. Định hướng phát triển ngành dừa Bến Tre đến năm 21l
• 3.2.1. Định hướng phát triển sản xuất nguyên liệu
• 3.2.2. Định hướng phát triển chế biến các sản phẩm từ dừa
• PHẦN KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ngành Dừa Tỉnh Bến Tre Thực Trạng Hiện Nay

Ngành dừa tỉnh Bến Tre đã có một lịch sử phát triển lâu dài và đóng góp quan trọng vào nền kinh tế địa phương. Với điều kiện tự nhiên thuận lợi, Bến Tre trở thành một trong những vùng trồng dừa lớn nhất Việt Nam. Ngành dừa không chỉ cung cấp nguồn thu nhập cho nông dân mà còn tạo ra nhiều sản phẩm chế biến có giá trị cao. Tuy nhiên, thực trạng hiện nay cho thấy ngành dừa đang đối mặt với nhiều thách thức cần được giải quyết.

1.1. Đặc Điểm Sinh Thái Của Ngành Dừa Bến Tre

Bến Tre có khí hậu nhiệt đới gió mùa, đất đai màu mỡ, rất thích hợp cho việc trồng dừa. Các giống dừa như dừa xiêm, dừa xanh được trồng phổ biến, mang lại năng suất cao. Đặc điểm sinh thái này giúp ngành dừa phát triển mạnh mẽ và bền vững.

1.2. Vai Trò Kinh Tế Của Ngành Dừa Tại Bến Tre

Ngành dừa đóng góp khoảng 45% GDP của tỉnh, tạo ra hàng triệu việc làm cho người dân. Sản phẩm từ dừa không chỉ phục vụ tiêu dùng nội địa mà còn xuất khẩu sang nhiều thị trường quốc tế, nâng cao giá trị kinh tế cho tỉnh.

II. Những Thách Thức Đối Với Ngành Dừa Tỉnh Bến Tre

Mặc dù ngành dừa Bến Tre có nhiều tiềm năng, nhưng vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Biến đổi khí hậu, dịch bệnh, và sự cạnh tranh từ các sản phẩm thay thế là những vấn đề lớn. Để phát triển bền vững, cần có những giải pháp hiệu quả.

2.1. Ảnh Hưởng Của Biến Đổi Khí Hậu

Biến đổi khí hậu đang gây ra tình trạng hạn hán và ngập úng, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng dừa. Cần có các biện pháp ứng phó kịp thời để bảo vệ cây dừa và đảm bảo sản xuất.

2.2. Dịch Bệnh Và Sự Cạnh Tranh

Ngành dừa cũng đang phải đối mặt với nhiều loại dịch bệnh, làm giảm năng suất. Hơn nữa, sự cạnh tranh từ các sản phẩm thay thế như nước ngọt và các loại trái cây khác cũng là một thách thức lớn.

III. Phương Pháp Phát Triển Ngành Dừa Bền Vững Tại Bến Tre

Để phát triển ngành dừa một cách bền vững, cần áp dụng các phương pháp khoa học kỹ thuật hiện đại. Việc cải tiến quy trình sản xuất, chế biến và marketing sẽ giúp nâng cao giá trị sản phẩm dừa.

3.1. Ứng Dụng Khoa Học Kỹ Thuật Trong Sản Xuất

Việc áp dụng công nghệ mới trong trồng trọt và chăm sóc cây dừa sẽ giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Các nghiên cứu về giống dừa mới cũng cần được đẩy mạnh.

3.2. Tăng Cường Chế Biến Sản Phẩm Từ Dừa

Đầu tư vào công nghệ chế biến sẽ giúp tạo ra nhiều sản phẩm giá trị cao từ dừa, như dầu dừa, nước dừa đóng chai, và các sản phẩm thực phẩm khác. Điều này không chỉ tăng thu nhập cho nông dân mà còn nâng cao giá trị thương hiệu dừa Bến Tre.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Ngành Dừa

Nghiên cứu về ngành dừa Bến Tre đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn trong sản xuất và chế biến. Các mô hình hợp tác xã và liên kết sản xuất đã mang lại hiệu quả tích cực, giúp nông dân nâng cao thu nhập.

4.1. Mô Hình Hợp Tác Xã Trong Ngành Dừa

Mô hình hợp tác xã đã giúp nông dân chia sẻ kinh nghiệm, giảm chi phí sản xuất và tăng khả năng cạnh tranh. Các hợp tác xã cũng hỗ trợ trong việc tiêu thụ sản phẩm, đảm bảo đầu ra ổn định.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Chất Lượng Sản Phẩm

Nghiên cứu cho thấy rằng việc cải tiến quy trình chế biến đã nâng cao chất lượng sản phẩm dừa, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường trong và ngoài nước.

V. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai Cho Ngành Dừa Bến Tre

Ngành dừa Bến Tre có nhiều tiềm năng phát triển, nhưng cần có những chiến lược rõ ràng để vượt qua thách thức. Định hướng phát triển bền vững sẽ giúp ngành dừa không chỉ phát triển về số lượng mà còn về chất lượng.

5.1. Định Hướng Phát Triển Ngành Dừa Đến Năm 2030

Đến năm 2030, ngành dừa Bến Tre cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường xuất khẩu và phát triển các sản phẩm chế biến từ dừa.

5.2. Chiến Lược Bảo Vệ Môi Trường Trong Sản Xuất

Cần có các chiến lược bảo vệ môi trường trong sản xuất dừa, như sử dụng phân bón hữu cơ và biện pháp canh tác bền vững để đảm bảo sự phát triển lâu dài của ngành.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Bước đầu tìm hiểu tình hình sản xuất và chế biến dừa tỉnh Bến Tre" được thực hiện bởi sinh viên Nguyễn Thị Thanh Trúc dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Đàm Nguyễn Thùy Dương tại Khoa Địa lý, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh (niên khóa 2000 – 2004). Nghiên cứu thuộc chuyên ngành Địa lý Kinh tế – Xã hội, tiếp cận đối tượng cây trồng dưới góc độ phân tích không gian lãnh thổ, nguồn lực phát triển và thực trạng kinh tế ngành.

Bối cảnh thực tiễn

Sau chiến tranh, tỉnh Bến Tre bước vào giai đoạn khôi phục và phát triển kinh tế với xuất phát điểm tương đối thấp trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long (đứng thứ 9/12 tỉnh về chỉ số kinh tế, thu nhập GDP bình quân đầu người năm 2000 chỉ đạt 353 USD/năm, tương đương khoảng 90% mức bình quân toàn vùng). Trước yêu cầu chuyển dịch cơ cấu và phát huy lợi thế so sánh, Bến Tre tập trung huy động các nguồn lực nội tại về tự nhiên và nhân văn nhằm tạo bước chuyển biến kinh tế mang bản sắc địa phương.

Cơ cấu cây công nghiệp lâu năm của tỉnh không quá đa dạng nhưng mang tính đặc thù cao, tiêu biểu là cây dừa và cây ca cao. Cây dừa (Cocos nucifera) là cây trồng truyền thống thích nghi tối ưu với điều kiện đất đai, nguồn nước lợ và tập quán canh tác của địa phương. Mọi bộ phận của cây dừa từ cơm dừa, nước dừa, gáo dừa, xơ dừa đến thân lá đều có thể khai thác thành các sản phẩm mang giá trị kinh tế cao hơn nhiều loại cây trồng khác như lúa hay mía. Ngành dừa đóng góp tới 45% GDP trong cơ cấu kinh tế của tỉnh và thương hiệu "dừa Bến Tre" chiếm vị trí dẫn đầu cả nước về diện tích, năng suất lẫn sản lượng.

Tuy nhiên, đời sống của người nông dân trồng dừa tại các huyện trọng điểm như Giồng Trôm, Mỏ Cày, Châu Thành vẫn gặp nhiều khó khăn; chuỗi sản xuất và chế biến còn manh mún, thị trường tiêu thụ bấp bênh và ngành dừa phải đối mặt với áp lực cạnh tranh từ các loại dầu thực vật khác cũng như sự bùng phát của dịch hại bọ cánh cứng (Brontispa longissima). Việc nghiên cứu đánh giá hiện trạng sản xuất, chế biến và đề xuất phương hướng phát triển cây dừa trở thành một yêu cầu cấp thiết đối với sự phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài là trên cơ sở lý luận và thực tiễn, phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến quá trình sản xuất và chế biến dừa tại Bến Tre; từ đó đánh giá hiện trạng sản xuất kinh doanh, chỉ ra những mặt thuận lợi cùng khó khăn và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả ngành dừa địa phương, đồng thời phục vụ trực tiếp cho công tác giảng dạy địa lý địa phương sau này của tác giả.

Nhiệm vụ nghiên cứu được xác định gồm 5 nội dung chính:

1. Đánh giá khái quát những điều kiện tự nhiên và kinh tế – xã hội của tỉnh Bến Tre tác động đến ngành dừa.
2. Thu thập các nguồn số liệu, báo cáo chuyên ngành từ các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và tài liệu liên quan.
3. Phân tích số liệu thống kê, đánh giá hiện trạng và hiệu quả sản xuất, kinh doanh cây dừa cùng các sản phẩm chế biến tại Bến Tre.
4. Thu thập, chụp ảnh và xử lý hệ thống tư liệu thực địa minh họa cho bài viết.
5. Căn cứ vào hiện trạng và tiềm năng phát triển để xác lập quan điểm, định hướng và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả ngành sản xuất, chế biến dừa tỉnh Bến Tre trong tương lai.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Cây dừa cạn và tình hình sản xuất nông nghiệp, công nghiệp chế biến, thương mại hóa các sản phẩm từ dừa tại tỉnh Bến Tre.
• Phạm vi không gian: Toàn bộ lãnh thổ hành chính tỉnh Bến Tre (diện tích tự nhiên 2.287 km² gồm 1 thị xã và 7 huyện: Giồng Trôm, Ba Tri, Chợ Lách, Mỏ Cày, Thạnh Phú, Châu Thành, Bình Đại phân bố trên 3 cù lao Bảo, Minh và An Hóa).
• Phạm vi thời gian: Nguồn số liệu thống kê được khai thác chủ yếu trong giai đoạn 1990 – 2003, kết hợp chuỗi dữ liệu so sánh từ sau năm 1975 để phân tích tiến trình biến động theo thời gian.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và hệ quan điểm nghiên cứu

Đề tài vận dụng các cơ sở lý luận của Địa lý Kinh tế – Xã hội, sinh thái học nông nghiệp và các quan điểm không gian lãnh thổ:

• Quan điểm tổng hợp lãnh thổ: Xem xét Bến Tre như một thể tổng hợp lãnh thổ phức tạp gồm các yếu tố tự nhiên, dân cư, kinh tế – xã hội gắn kết hữu cơ, tác động qua lại chặt chẽ theo những quy luật nhất định.
• Quan điểm hệ thống: Đặt ngành sản xuất và chế biến dừa Bến Tre trong mối quan hệ hệ thống đa tầng: là bộ phận cấu thành của kinh tế cả nước, gắn kết với chiến lược cây công nghiệp của tỉnh, đồng thời thúc đẩy các ngành công nghiệp phụ trợ (cơ khí, phân bón, bao bì) và dịch vụ vận tải, thương mại.
• Quan điểm lịch sử viễn cảnh: Xem xét đối tượng nghiên cứu trong quá trình biến đổi lịch sử để nhận định đúng quy luật phát triển ở hiện tại và đưa ra dự báo khoa học cho tương lai.
• Khung pháp lý và định hướng chính sách: Nghị quyết 09 của Chính phủ về chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phát triển cây có dầu; Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế – xã hội và Quy hoạch sử dụng đất tỉnh Bến Tre giai đoạn 2000 – 2010.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả phối hợp đồng bộ các phương pháp nghiên cứu trong phòng và ngoài thực địa:

• Phương pháp thống kê: Xử lý, phân loại các bảng số liệu thứ cấp về diện tích, năng suất, sản lượng, kim ngạch xuất khẩu và cơ cấu lao động.
• Phương pháp tổng hợp và phân tích thông tin: Đối chiếu, chọn lọc các nguồn dữ liệu từ các báo cáo chuyên đề, niên giám thống kê và ấn phẩm khoa học nhằm rút ra các nhận định khách quan.
• Phương pháp biểu đồ – bản đồ: Xây dựng hệ thống biểu đồ cột, biểu đồ đường, biểu đồ miền và bản đồ phân bố để trực quan hóa hiện trạng không gian và biến động chỉ tiêu kinh tế.
• Phương pháp dự báo: Ứng dụng phân tích chuỗi thời gian kết hợp các căn cứ quy hoạch ngành để dự báo xu thế phát triển đến năm 2010.
• Phương pháp thực địa: Khảo sát thực tế các vùng chuyên canh dừa, cơ sở chế biến, chụp ảnh tư liệu và phỏng vấn trực tiếp cán bộ kỹ thuật, quản lý nông nghiệp tại địa phương.

Nguồn dữ liệu

Dữ liệu sử dụng trong khóa luận được trích xuất từ các cơ quan chính thống:

• Cục Thống kê tỉnh Bến Tre, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Sở Công nghiệp, Sở Thương mại Bến Tre, Chi cục Bảo vệ Thực vật Bến Tre.
• Viện Nghiên cứu Dầu thực vật Việt Nam (Bộ Công nghiệp), Tổng công ty Vocarimex, Viện Quy hoạch và Thiết kế Nông nghiệp miền Nam.
• Niên giám Thống kê Nông – Lâm nghiệp – Thủy sản Việt Nam (Tổng cục Thống kê).
• Dữ liệu quốc tế từ Hiệp hội Dừa châu Á – Thái Bình Dương (APCC – Asian and Pacific Coconut Community).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lí luận

Chương 1 hệ thống hóa các kiến thức cơ bản về sinh học, sinh thái cây dừa và bức tranh toàn cảnh ngành dừa trên thế giới cũng như tại Việt Nam:

1. Giới thiệu về cây dừa và ý nghĩa kinh tế: Cây dừa cạn (Cocos nucifera, lớp Đơn tử diệp, chi Cocos) là cây lấy dầu đa niên có nguồn gốc bản địa tại Đông Nam Á. Quả dừa là loại quả hạch, trọng lượng trung bình 2 kg (tối đa 8 kg), mang tính đa dụng cao. Về thực phẩm, cơm dừa khô (copra với độ ẩm ~6%) dùng ép dầu (dầu dừa chứa 47,3% acid lauric); bã dừa chứa 20% protein, 45% carbohydrat dùng làm thức ăn gia súc; cơm dừa nạo sấy, sữa dừa, bột sữa dừa, thạch dừa (Nata de Coco), đường mật dừa. Về công nghiệp và gia dụng, gáo dừa sản xuất than hoạt tính, sợi xơ dừa làm thảm, nệm, lưới chống xói mòn (geotextile), mùn dừa giữ ẩm đất, thân dừa làm gỗ xây dựng và mỹ nghệ. Vườn dừa còn tạo cảnh quan du lịch và cho phép trồng xen, nuôi xen (ca cao, dứa, cây ăn trái, tôm, cá, gia cầm) tạo hệ sinh thái nông nghiệp bền vững.

2. Đặc điểm sinh thái và giống dừa:

   • Sinh thái: Thích hợp nhiệt độ trung bình 24 – 25°C (biên độ nhiệt < 5°C, nhiệt độ dưới 20°C làm giảm năng suất; giới hạn nhiệt độ 20 – 34°C); lượng mưa lý tưởng 1.800 – 2.000 mm/năm (tối thiểu 1.500 mm/năm phân bố đều); số giờ nắng tối thiểu 1.800 giờ/năm (dưới 1.500 giờ là yếu tố giới hạn); đất thoáng khí tầng sâu 80 – 100 cm, pH thích hợp 5,5 – 6,5; mực thủy cấp 2 – 4 m, đặc biệt phù hợp vùng nước lợ độ mặn 5‰ – 10‰.
   • Phân loại giống: Nhóm dừa cao (Tall Coconut, thụ phấn chéo, cao 20 – 30 m, chu kỳ kinh tế 60 – 70 năm, gồm giống Ta, Dâu, Giấy, Bung, Sáp, Cao Tây Phi); Nhóm dừa lùn (Dwarf Coconut, tự thụ phấn, cao 10 – 12 m, ra hoa sớm sau 3 năm, chu kỳ 30 – 40 năm, gồm giống Ẻo, Xiêm, Tam Quan, Dứa, Lùn vàng Mã Lai); Nhóm dừa lai (PB121, JVA1, JVA2, PB111 cho hàm lượng dầu 65 – 67%, năng suất 2,5 – 3 tấn copra/ha/năm).

Nhóm giống	Tên giống	Năng suất / Đặc tính nổi bật	Trọng lượng cơm dừa tươi	Hàm lượng dầu / Copra
Dừa cao	Ta (Ta xanh, Ta vàng)	40 – 50 trái/cây/năm; chiếm 35 – 40% vườn dừa	500 – 600 g	Dầu 65% – 67%; Copra 300 – 310 g
	Dâu (Dâu xanh, Dâu vàng)	70 – 80 trái/cây/năm; chiếm 40 – 45% vườn dừa	470 – 480 g	Copra 240 – 250 g
	Giấy	Phổ biến ở miền Trung; 6,1 trái/quày	610 g	Copra 350 g
	Sáp	Cơm mềm dẻo đặc sệt dạng cream, không có nước	543 g	Copra 210 g
	Cao Tây Phi	91 trái/cây/năm; thích nghi rộng	385 g	Copra 216 g
Dừa lùn	Ẻo	20 – 30 trái/quày; nhạy cảm môi trường	145 g	Copra 9,6 g
	Xiêm	Xuất xứ Thái Lan; chiếm 1,8% ở Bến Tre	207 g	Copra 105 g
	Tam Quan	Vỏ vàng; dưới 1% số cây trong vườn	315 g	Copra 6,5 g
	Dứa	Nước và cơm có mùi thơm lá dứa; 120 – 140 trái/năm	130 g	Uống quả tươi
Dừa lai	PB121, JVA1, JVA2	Cho trái sớm sau 3 – 4 năm; kháng sâu bệnh	Năng suất 2,5 – 3 tấn copra/ha	Dầu 65% – 67%

3. Tình hình ngành dừa thế giới và Việt Nam:
   • Thế giới: 15 nước thuộc Hiệp hội Dừa châu Á – Thái Bình Dương (APCC) chiếm gần 90% diện tích và sản lượng dừa toàn cầu (Indonesia đứng đầu với 3,7 triệu ha, Philippines 3,1 triệu ha, Ấn Độ xếp thứ 3). Dầu dừa truyền thống chịu sự cạnh tranh khốc liệt từ dầu cọ do năng suất dầu cọ đạt 4 tấn/ha (gấp 4 lần dừa) và giá thành rẻ hơn (năm 1999: 1 tấn dầu dừa giá 738 USD trong khi dầu cọ là 437 USD; năm 2000 là 450 USD so với 310 USD).
   • Việt Nam: Năm 2002 đạt 147.100 ha dừa (xếp thứ 5 thế giới), trong đó Đồng bằng sông Cửu Long chiếm hơn 3/4 diện tích và sản lượng cả nước. Diện tích dừa có xu hướng suy giảm từ đỉnh điểm năm 1995 (172.879 ha) do chuyển dịch sang cây trồng khác và sự bùng phát dịch bọ cánh cứng hại dừa (Brontispa longissima từ tháng 4/1999 tại Sa Đéc, lan ra 21 tỉnh thành làm thiệt hại hơn 9 triệu cây dừa vào năm 2002, riêng Phú Yên, Khánh Hòa bị hại 71 – 90%). Năng suất dừa Việt Nam thấp, chỉ đạt 35 – 40 trái/cây/năm (0,6 – 1 tấn dầu/ha). Về chế biến, 90% sản lượng dùng làm copra và 50% copra ép dầu thô, sản phẩm xuất khẩu có mặt tại 42 quốc gia (tính đến tháng 1/2004), chủ yếu sang Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản.

Chương 2: Tình hình sản xuất và chế biến dừa tỉnh Bến Tre

Chương 2 phân tích chuyên sâu các nhân tố ảnh hưởng và thực trạng sản xuất, chế biến dừa tại địa phương:

1. Sơ lược địa bàn và các nhân tố phát triển:

   • Vị trí và địa chất – địa hình: Tọa độ 9°48'B – 10°20'B, 105°57'Đ – 106°48'Đ. Bến Tre có địa thế 3 cù lao bị chia cắt bởi 4 nhánh sông lớn thuộc hệ thống sông Cửu Long (Mỹ Tho dài 90 km, Ba Lai dài 70 km, Hàm Luông dài 72 km, Cổ Chiên dài 87 km). Địa thế cù lao gây cách trở đường bộ ("gần nhà, xa ngõ") nhưng tạo mạng lưới giao thông thủy thuận lợi kết nối vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Địa hình đồng bằng thấp phẳng, cao trung bình 1 – 2 m (vùng < 1 m ngập triều chiếm 5,6%; vùng 1 – 2 m ngập triều cường chiếm 87,4%; vùng 2 – 5 m chiếm 7%). Tốc độ bồi tụ lấn biển đạt khoảng 3,4 km/năm.
   • Khí hậu và thủy văn: Nhiệt độ trung bình năm 27,3°C (tháng V cao nhất 29,3°C, tháng XII thấp nhất 25,1°C); tổng số giờ nắng 2.639 giờ/năm (8 – 9 giờ/ngày); lượng mưa bình quân 1.498 mm/năm (gió mùa Tây Nam cung cấp 94,3% – 98,5% lượng mưa). Mùa khô chịu ảnh hưởng gió chướng gây xâm nhập mặn (độ mặn > 4‰ từ tháng I đến tháng IV lấn sâu vào 2/3 diện tích tỉnh). Nước ngầm tầng nông (<100 m) bị nhiễm mặn, phèn; nước ngầm tầng sâu (Pleiocen 290 – 350 m, Miocen 410 – 440 m) phục vụ chế biến công nghiệp.
   • Thổ nhưỡng: Theo FAO/UNESCO, tỉnh có 25 loại đất thuộc 4 nhóm chính: Nhóm đất phù sa (chiếm 69.xxx ha ở phía Tây Bắc); Nhóm đất phù sa nhiễm mặn (94.083 ha, chiếm 41,3% diện tích toàn tỉnh, cây dừa phát triển tốt trên phụ nhóm nhiễm mặn từng thời kỳ 49.771 ha); Nhóm đất phèn (15.127 ha, chiếm 6,74%); Nhóm đất giồng cát (12.179 ha); và các loại đất khác (41.098 ha, chiếm 17,8%). Cây dừa thích nghi trên hầu hết các nhóm đất, tối ưu trên đất phù sa và đất phù sa nhiễm mặn từng thời kỳ.
   • Kinh tế – xã hội: Dân số năm 2000 hơn 1,3 triệu người, mật độ 574 người/km² (vùng phía Tây đạt 700 người/km²); tỷ lệ dân cư nông thôn chiếm 90,87%. Lực lượng lao động đạt 697.233 người nhưng tỷ lệ qua đào tạo chỉ đạt 12%, xuất hiện tình trạng dịch chuyển lao động kỹ thuật trẻ sang các đô thị lớn. Hạ tầng đường bộ có tổng chiều dài 3.870,3 km nhưng chỉ 2,63% được trải nhựa, 45,7% rải đá đỏ và 51,68% là đường đất; có 1.440 cây cầu nhưng chỉ 1,25% là cầu bê tông cốt thép trọng tải trên 5 tấn. Mạng lưới đường sông dài 4.790 km với 3 bến phà huyết mạch (Rạch Miễu, Hàm Luông, Cầu Ván) giữ vai trò chủ đạo trong vận chuyển nguyên liệu dừa.

2. Hiện trạng sản xuất và chế biến dừa Bến Tre:

   • Bến Tre duy trì vị thế dẫn đầu cả nước về quy mô ngành dừa. Canh tác dừa hộ gia đình quy mô nhỏ (<0,5 ha) chiếm tỷ trọng lớn. Cơ cấu vườn dừa gồm 35 – 40% giống Ta, 40 – 45% giống Dâu, còn lại là Xiêm, Ẻo, Dứa và các giống dừa lai mới thử nghiệm tại Trung tâm giống Đồng Gò (Giồng Trôm).
   • Mô hình độc canh đang dần chuyển sang mô hình xen canh đa tầng: dừa – ca cao, dừa – dứa, dừa – cây ăn trái, kết hợp nuôi tôm, cá, gia cầm trong mương vườn giúp gia tăng hiệu quả kinh tế trên một đơn vị diện tích từ 55% đến 100%.
   • Công nghiệp chế biến hình thành 2 khu vực: Tiểu thủ công nghiệp phân tán tại hộ gia đình (sản xuất kẹo dừa, ép dầu thủ công, thảm xơ dừa, chỉ xơ dừa, đốt than gáo dừa) và Công nghiệp chế biến tập trung với các doanh nghiệp liên doanh (Treximco, các liên doanh với Sri Lanka, Malaysia, Hàn Quốc) chế biến cơm dừa nạo sấy, than hoạt tính, thạch dừa xuất khẩu. Tuy nhiên, công nghệ chế biến nhìn chung còn lạc hậu, thiếu sự liên kết chuỗi bền vững giữa vùng nguyên liệu và cơ sở sản xuất.

Chương 3: Định hướng phát triển ngành dừa Bến Tre

Chương 3 đề xuất định hướng chiến lược phát triển ngành dừa tỉnh Bến Tre đến năm 2010:

1. Hệ quan điểm phát triển chủ yếu:

   • Quan điểm hệ thống: Phát triển ngành dừa gắn kết đồng bộ giữa nông nghiệp trồng trọt, công nghiệp chế biến và mạng lưới thương mại, dịch vụ kỹ thuật.
   • Quan điểm sản xuất hàng hóa: Chuyển từ sản xuất phân tán sang vùng chuyên canh tập trung quy mô lớn, nâng cao chất lượng sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn thị trường quốc tế.
   • Quan điểm hiệu quả kinh tế và lợi ích xã hội: Gắn mục tiêu tăng trưởng GDP của tỉnh với giải quyết việc làm nông nhàn, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống nông dân trồng dừa.
   • Quan điểm bảo vệ môi trường: Khai thác giá trị sinh thái của cây dừa trong việc chắn sóng, chống xói mòn, cải tạo đất phù sa ngập mặn và xây dựng cảnh quan du lịch sinh thái bền vững.

2. Định hướng phát triển sản xuất nguyên liệu và chế biến:

   • Sản xuất nguyên liệu: Ổn định diện tích dừa toàn tỉnh ở quy mô 37.000 ha với sản lượng khoảng 312 triệu trái (theo Quy hoạch tổng thể kinh tế – xã hội giai đoạn 2000 – 2010); tập trung cải tạo vườn dừa già cỗi, thay thế bằng các giống dừa lai cao sản (JVA1, JVA2, PB121) từ Trung tâm Đồng Gò; đẩy mạnh kỹ thuật thâm canh, trồng xen ca cao, cây ăn trái và nhân rộng mô hình phòng trừ bọ cánh cứng hại dừa.
   • Chế biến và thị trường: Hiện đại hóa trang thiết bị công nghệ ép dầu và chế biến sâu; đa dạng hóa sản phẩm tinh chế có giá trị gia tăng cao (cơm dừa nạo sấy, sữa dừa đóng hộp, than hoạt tính, thạch dừa tinh chế); mở rộng thị trường xuất khẩu sang các nước phát triển (Tây Âu, Bắc Mỹ) bên cạnh các thị trường truyền thống (Trung Quốc, ASEAN), chuẩn bị đón đầu cơ hội giao thương khi công trình cầu Rạch Miễu hoàn thành.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

Khóa luận đã tổng hợp và lượng hóa hệ thống chỉ tiêu tự nhiên, kinh tế – xã hội của tỉnh Bến Tre liên quan trực tiếp đến ngành dừa:

Nhóm chỉ tiêu	Thông số định lượng trích xuất từ văn bản
Vị trí & Diện tích	Diện tích tự nhiên 2.287 km²; chiếm 0,68% diện tích cả nước và 5,68% diện tích ĐBSCL.
Địa hình	Cao trung bình 1 – 2 m; 87,4% diện tích ngập triều cường tháng IX – XII; 5,6% ngập triều thường xuyên.
Khí hậu	Nhiệt độ TB năm 27,3°C; 2.639 giờ nắng/năm; Lượng mưa 1.498 mm/năm (94,3% – 98,5% vào mùa Tây Nam).
Thổ nhưỡng	Đất phù sa nhiễm mặn chiếm 94.083 ha (41,3%); Đất phèn 15.127 ha (6,74%); Giồng cát 12.179 ha.
Dân cư & Lao động	Dân số năm 2000 hơn 1,3 triệu người; Mật độ 574 người/km²; Lao động 697.233 người; Đào tạo đạt 12%.
Giao thông	Đường bộ 3.870,3 km (nhựa hóa 2,63%, đường đất 51,68%); Cầu BTCT chỉ 1,25%; Đường sông 4.790 km.
Quy mô ngành dừa	Đóng góp 45% GDP tỉnh; Quy hoạch định hướng 37.000 ha, sản lượng 312 triệu trái đến năm 2010.

Giải pháp tác giả đề xuất

1. Giải pháp quy hoạch và giống: Hoàn thiện quy hoạch vùng chuyên canh dừa 37.000 ha; phát huy vai trò Trung tâm giống Đồng Gò trong lưu giữ quỹ gen, lai tạo và cung ứng giống dừa lai có hàm lượng dầu 65% – 67%, năng suất 2,5 – 3 tấn copra/ha.
2. Giải pháp kỹ thuật và nông nghiệp: Tổ chức mạng lưới khuyến nông hướng dẫn kỹ thuật tỉa thưa, đắp mô mương, bón phân cân đối; mở rộng mô hình canh tác xen canh dừa – ca cao – cây ăn quả – thủy sản; tăng cường các biện pháp phòng trị sinh học đối với bọ cánh cứng (Brontispa longissima).
3. Giải pháp công nghiệp và công nghệ: Khuyến khích doanh nghiệp đổi mới máy móc, áp dụng công nghệ chế biến "ướt", chuyển dịch từ xuất thô sang chế biến sâu các sản phẩm có giá trị cao (than hoạt tính, cơm dừa nạo sấy, sữa dừa).
4. Giải pháp hạ tầng và cơ chế chính sách: Tiếp tục thực hiện chính sách miễn thuế đất trồng dừa từ năm 2002; hỗ trợ vốn vay ưu đãi qua quỹ khuyến nông Mỏ Cày; nâng cấp hệ thống hạ tầng giao thông đường bộ và bến cảng đường thủy.
5. Giải pháp xúc tiến thương mại: Mở rộng thị trường xuất khẩu ngoài 42 quốc gia hiện có sang khu vực Tây Âu; xây dựng thương hiệu chỉ dẫn địa lý "Dừa Bến Tre".

Đóng góp của tác giả

Khóa luận là một công trình tổng hợp địa lý kinh tế – xã hội địa phương có tính hệ thống cao tại thời điểm năm 2004. Tác giả đã kết nối thành công dữ liệu lý luận sinh thái cây trồng với thực trạng điều kiện tự nhiên – nhân văn của Bến Tre, chỉ ra mối quan hệ nhân quả giữa hạ tầng cơ sở, công nghệ chế biến với giá trị chuỗi sản phẩm dừa. Công trình cung cấp nguồn tài liệu thực chứng phục vụ giảng dạy Địa lý Bến Tre trong chương trình giáo dục phổ thông.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế

• Số liệu thống kê trong khóa luận giới hạn ở mốc thời gian từ năm 2003 trở về trước, chưa phản ánh được các biến động sau khi cầu Rạch Miễu được khánh thành và đưa vào sử dụng.
• Dữ liệu về năng lực sản xuất của các cơ sở chế biến thủ công cá thể chưa được lượng hóa đầy đủ do tính chất sản xuất phân tán và biến động theo mùa vụ.
• Phân tích thổ nhưỡng chủ yếu dựa trên phân loại nhóm đất tổng quát theo FAO/UNESCO, chưa đi sâu vào vi lượng thổ nhưỡng ở từng tiểu vùng mương vườn cụ thể.

Hướng nghiên cứu tiếp

• Đánh giá tác động của các công trình hạ tầng giao thông liên vùng (cầu Rạch Miễu, cầu Hàm Luông) đến chuỗi cung ứng và tiêu thụ nông sản dừa Bến Tre.
• Nghiên cứu chuyên sâu hiệu quả kinh tế – sinh thái của mô hình trồng xen dừa – ca cao trong điều kiện biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn gia tăng.
• Đánh giá hiệu quả bền vững của các chương trình nhân nuôi ong ký sinh phòng trừ sinh học bọ cánh cứng hại dừa tại các huyện trọng điểm.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên và giảng viên ngành Địa lý, Sư phạm Địa lý: Sử dụng làm tài liệu nghiên cứu địa lý kinh tế – xã hội địa phương, phương pháp xây dựng khóa luận thực địa và khai thác số liệu thống kê không gian lãnh thổ.
• Sinh viên ngành Kinh tế Nông nghiệp, Phát triển Nông thôn, Trồng trọt: Tham khảo dữ liệu về hiệu quả canh tác xen canh, đặc điểm sinh thái các giống dừa nội địa và dừa lai nhập nội.
• Cán bộ quản lý quy hoạch nông nghiệp và khuyến nông: Tham khảo cơ sở dữ liệu về điều kiện tự nhiên, khí hậu, thủy văn và thổ nhưỡng 3 cù lao tỉnh Bến Tre trong việc xây dựng kế hoạch phát triển cây công nghiệp dài ngày.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Vị trí địa lý "tỉnh cù lao" mang lại những thuận lợi và khó khăn gì cho ngành dừa Bến Tre?

Về mặt khó khăn, địa thế cù lao bị bao bọc bởi 4 cửa sông lớn khiến giao thông đường bộ rơi vào thế "gần nhà, xa ngõ", phụ thuộc vào phà, gây trở ngại cho việc thu hút vốn đầu tư và vận chuyển nguyên liệu đường bộ. Về mặt thuận lợi, mạng lưới sông ngòi dày đặc (mật độ 2,62 km/km²) tạo điều kiện tuyệt vời cho vận tải đường thủy tải trọng lớn (kết nối với TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Bà Rịa – Vũng Tàu), đồng thời cung cấp lượng phù sa màu mỡ và tạo ra 3 vùng sinh thái ngọt – lợ – mặn đặc trưng phù hợp cho cây dừa phát triển.

2. Các chỉ tiêu sinh thái khí hậu và đất đai tại Bến Tre đáp ứng yêu cầu của cây dừa như thế nào?

Bến Tre đáp ứng tối ưu các yêu cầu sinh thái của cây dừa:

• Nhiệt độ: Trung bình năm 27,3°C (yêu cầu của dừa là 24 – 25°C, giới hạn 20 – 34°C).
• Ánh sáng: Đạt 2.639 giờ nắng/năm (vượt mức tối thiểu 1.800 giờ/năm).
• Lượng mưa: Đạt 1.498 mm/năm kết hợp mực thủy cấp 2 – 4 m bù đắp nước trong mùa khô.
• Thổ nhưỡng: Đất phù sa và đất phù sa nhiễm mặn từng thời kỳ (49.771 ha) có hàm lượng mùn >2%, giàu Kali ($K_2O > 1,5%$), pH từ 4,6 – 6,2 rất thích hợp cho sinh trưởng của dừa.

3. Nguyên nhân khiến dầu dừa bị cạnh tranh mạnh mẽ bởi dầu cọ trên thị trường thế giới là gì?

Dầu cọ có ưu thế vượt trội về năng suất sinh học: cây cọ dầu đạt năng suất trung bình 4 tấn dầu/ha/năm, trong khi cây dừa chỉ đạt 0,8 – 1 tấn dầu/ha/năm (giống dừa lai cao sản mới đạt 3 tấn dầu/ha/năm). Do năng suất cao, giá bán dầu cọ trên thị trường quốc tế rẻ hơn đáng kể so với dầu dừa (năm 1999: giá dầu cọ là 437 USD/tấn so với dầu dừa 738 USD/tấn; năm 2000: dầu cọ 310 USD/tấn so với dầu dừa 450 USD/tấn).

4. Dịch hại bọ cánh cứng (Brontispa longissima) đã bùng phát và ảnh hưởng ra sao đến ngành dừa Việt Nam giai đoạn 1999 – 2002?

Loài bọ cánh cứng hại dừa được phát hiện lần đầu tại Sa Đéc (Đồng Tháp) vào tháng 4/1999 với 10% số cây bị hại. Đến tháng 7/2000 dịch lan ra 18/21 tỉnh thành; đến tháng 8/2001 xuất hiện tại toàn bộ 21 tỉnh thành trồng dừa chính. Theo điều tra tháng 8/2002, cả nước có khoảng 9.034 ngàn cây dừa bị gây hại (chiếm 40% tổng số cây dừa), trong đó tỉnh Phú Yên và Khánh Hòa ghi nhận tỷ lệ cây bị hại nặng nhất (từ 71% đến 90%), đe dọa nghiêm trọng nguồn nguyên liệu của ngành chế biến dầu và đời sống nông dân.

5. Quy hoạch kinh tế – xã hội của Bến Tre giai đoạn 2000 – 2010 đặt mục tiêu gì cho cây dừa?

Theo Quy hoạch sử dụng đất và Quy hoạch tổng thể kinh tế – xã hội giai đoạn 2000 – 2010 được Chính phủ phê duyệt, tỉnh Bến Tre xác định cây dừa là cây trồng chủ lực chiến lược, đặt mục tiêu duy trì diện tích vùng nguyên liệu ổn định ở mức 37.000 ha với sản lượng đạt khoảng 312 triệu trái/năm, tiếp tục giữ vững vị trí dẫn đầu cả nước về diện tích và sản lượng.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Thanh Trúc là công trình nghiên cứu địa lý kinh tế – xã hội hoàn chỉnh về ngành sản xuất và chế biến dừa tỉnh Bến Tre ở giai đoạn đầu thập niên 2000. Tác giả đã phân tích toàn diện các nhân tố tự nhiên, dân cư, kinh tế và cơ sở hạ tầng tác động đến chuỗi giá trị cây dừa, đồng thời lượng hóa hiện trạng sản xuất nông nghiệp và công nghiệp chế biến địa phương. Các quan điểm và giải pháp được đề xuất trong khóa luận mang tính hệ thống, gắn kết giữa quy hoạch vùng nguyên liệu 37.000 ha, ứng dụng tiến bộ giống lai và đổi mới công nghệ chế biến sâu nhằm phát triển bền vững kinh tế tỉnh nhà.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN 1. Giới thiệu về cây dừa : Cây dừa ? Cây dừa được để cập ở đây là cây dừa cạn thuộc : - Lớp : đơn tử diệp. - Chỉ : Cocos, - Loài : Cocosnueifera (khoa học), Cocoapalm (tiếng Anh). Mô tả : dừa (cạn) là loại cây trồng đẹp thân dừa hình trụ.

vỏ màu xám hoặc xám nâu. Lá dừa có dạng lông chim dài từ 3 = 6m, tạo thành tán lớn trên ngọn cây dừa thường cho hoa và cho quả quanh năm. Hoa dừa thuộc loại cum hoa hông, tạo thành từng buồng mọc ở góc lá gần phía đỉnh cây, hoa đực và hoa cái cùng nằm trên một buồng. Quả dừa thuộc loại quả hạch, nặng trung bình 2kg (lớn nhất khoảng 8kg).

Mỗi buồng hoa có thể cho trung bình từ 10 đến 30 quả dừa. Quả dừa gồm hai bộ phận : vỏ, ruột. Vỏ quả day và chia ra : vỏ ngoài là một màng cứng và bóng ; vỏ giữa là lớp xơ thô và xốp ; còn vỏ trong rất cứng ta gọi là gáo đừa hoặc so dừa. Cùi dừa chính là hạt nằm bên trong lớp vỏ cứng gồm có phôi và nội nhũ.

Quả càng già thì nội nhũ càng đặc dan lại tạo thành lớp cùi bao quanh khoang ruội. Nguồn gốc, giới hạn phân bố : Cây dừa là cây lấy dầu đa niên, được phát hiện, thuần hóa trước cây cọ dầu. Từ lâu, cây dừa được xem là cây trồng bản địa của vùng Đông Nam châu A. Đến nửa sau thế kỷ XVII, đầu thế kỷ XIX cây dừa mới lan dẫn sang các vùng khác như Nam Á, châu Phi (các nước ven bờ Đông và Tây Phi), châu Mỹ (ven bờ Trung Mỹ, Nam Mỹ), quần đảo Angti, châu Dai Dương,.

Hiện nay, cây dừa trồng tập trung chủ yếu trong khoảng từ vĩ tuyến 15” Bắc - 15' Nam nghĩa là thuộc đới khí hậu xích đạo và cận xích đạo. Cây dừa phát triển mạnh mẽ ở vùng châu A Thái Bình Dương ~- nơi có điểu kiện khí hậu nóng và ẩm điều hòa mang tính chất hải dương. Giới hạn phân bố của cây dừa SVTH : Nguyễn Thị Thanh Trúc Trang 7 Khóa luận tốt nghiệp — — __GVHD : ĐàmNguyễn Thùy Dương nói chung không vượt quá chí tuyến Bắc và Nam. Chỉ có ở Ấn Độ cây dừa mới được trồng tới vĩ độ 26,5" Bắc, ở đảo Madagatxca cây dừa được trồng tới vĩ độ 25" Nam.

Cây đừa ở Việt Nam : Điều kiện tự nhiên và xã hội ở nước ta thuận lợi cho sự phát triển của cây dừa, có thể thấy cây dừa được trồng ở đồng bằng Sông Hồng cho tới tận cùng phia Nam của đất nước. Đặc biệt, dừa phát triển tốt từ Thừa Thiên Huế trở vào Nam. Thực tế cho thấy cây dừa là cây lấy dau truyền thống của Nam Bộ. được trồng từ lâu đời và rất phổ biến ở các tỉnh đồng bằng Sông Cửu Long và duyên hải miền Trung.

Ý nghĩa kinh tế của cây đừa : Dừa là một cây trồng có ý nghĩa rất cao, Từ lâu, cây dừa đã được đánh giá là cây của đời sống do tính đa dụng của nó : từ cơm dừa, nước dừa, gáo dừa, xơ dừa. đến thân, lá đều có thể được sử dụng phục vụ cho đời sống của con người. Theo đánh giá của các nhà khoa học, cây difa là cây có giá trị kinh tế rất cao nếu được đầu tư đúng mức về khoa học kỹ thuật trong sản xuất, chế biến. Từ các bộ phận của dừa có thể chế biến ra nhiều sản phẩm phục vụ cho đời sống : - Sản phẩm thực phẩm : + Cơm dừa khô (copra) : cúm dita được phơi hoặc sấy khô còn khoảng 6% nước, đây là sản phẩm truyền thống của cây dừa dùng để ép lấy dầu.

+ Đầu dừa : được chiết ép từ cơm dừa khô. dầu dừa với thành phan acid béo chủ yếu là acid clauric (47,3%) có mạch carbon trung bình có thể dùng để ãm. Dừa là một trong những cây lấy dầu quan trọng của thế giới. + Ba dừa : là phan còn lại sau khi ép được dùng làm thức ăn gia súc, bã dừa còn chứa khoảng 20% prôtêin.

45% carbonhydrat, 11% chất xơ cùng với dầu, chất khoáng. + Cơm dừa nạo sấy : cơm dừa được bào nhuyễn rồi sấy khô dùng trong ngành bánh kẹo, thực phẩm. + Cum dita tươi sấy : được chế biến từ trái dừa 7 - 8 tháng tuổi, khi ăn thì SVTH : Nguyễn Thị Thanh Trúc Trang 8 Kháa luận tốt nghiệp — — —————- _GVHD: Đàm Nguyễn Thùy Dương hấp trở lại nên vẫn giữ được hương vị ban đầu. + Sita dita và bột sữa dừa : là dạng sữa thu được qua việc ép cơm dừa đã được nghiền nát có giá trị ngang sữa đậu nành nhưng dé chế biến hơn, dùng để nấu cà ri, chè.

xử lý dừa qua khâu sấy phun sẽ được bột sữa dừa. + Cơm dita sấy khô : Tương tự như copra nhưng được sắn xuất trong điểu kiện vệ sinh cao dùng để ăn trực tiếp như một nguồn thực phẩm bổ sung ở các nước Trung Đông, Pakixtan,. + Thạch dita (Nata de Coco) : được chế biến từ nước dừa con men Acetobacter dùng để ăn trắng miệng, ăn kiêng. dùng làm thành phần của bánh.

+ Đường : mật chiết từ mo dừa chưa mở được cô đặc thành đường có hương vị đặc trưng. Từ mật dừa có thể chế biến tiếp thành dấm, rượu. + Dita sấy ăn liên (Coconut chips) : hình thức tương tự như mứt dừa của ta nhưng lại ướp muối và gia vị xong sấy khô, vô bao dùng cho các buổi đi sinh hoat,di chơi. + Nước dừa tươi vô hộp : nước của trái dừa tươi cho vô hộp cùng với một Ít cơm dừa tương tự như nước yến ngân nhĩ nhưng mùi vị vẫn giữ được nét đặc trưng của nước dừa tươi.

+ Các sản phẩm được hế biến từ com đừa, nước cốt dừa. kẹo dừa, bánh tráng dừa, mứt dừa và còn làm gia vị chế biến vô số món ăn khác. - Sản phẩm dùng trong công nghiệp, gia dụng : + Từ gáo dita : làm than hoạt tính, chất đốt, hàng thủ công mỹ nghệ. + Từ xơ dita, sợi xơ dừa : làm thảm, nệm, lưới (geotextite), tấm cách nhiệt, dây thừng, gỗ xây dựng khi được pha chế với một tỷ lệ chất phụ gia rồi đem nén.

+ Từ bụi xơ dừa : làm chất phủ bể mặt chống xói mòn, làm chất bón lót, gid ẩm. + Từ gỗ thân dừa : để làm nhà, bàn ghế, đổ gia dụng, hàng thủ công mỹ + Từ lá dừa : làm chất đốt. SVTH : Nguyễn Thị Thanh Trúc Trang 9 Khóa luận tốt nghiệp ———- GVHD : Đàm Nguyễn Thùy Dương + Từ yếm dita, gié dita : làm hàng thủ công mỹ nghệ. + Từ dau dita : là nguồn nguyên liệu chủ yếu để sử dụng trong chế tạo chất tẩy rửa, mỹ phẩm, kỹ nghệ sơn, công nghiệp đầu khí.

Do đặc điểm riêng, cây dừa có thể sinh trưởng và phát triển ở vùng đất có độ phì kém, thâm chí bị nhiễm mặn và phèn, vùng đất các ven biển mà không đòi hỏi nhiều công chăm sóc, thời gian khai thác dài từ 40 - 50 năm, không cạnh tranh đất đai với các loại cây lương thực khác. Cùng với xu thế phát triển xâm nhập mặn vùng ven biển thì cây dừa ngày càng phát huy mạnh mẽ ưu thế của mình, trở thành cây trồng có giá trị kinh tế sinh thái cao. Cây dừa không chỉ tạo ra những sản phẩm phục vụ cho đời sống của con người. Cây dừa còn là một cây trồng mang tính xã hội cao.

Nó tạo ra một khối lượng việc làm lớn cho xã hội, cả lao động trong nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ. Cùng với thời gian, người ta đã phát hiện ra rằng : cây dừa là cây trồng có giá trị bảo vệ môi trường rất hữu hiệu bởi mùn dita qua sơ chế có khả năng chống xói mòn rất tốt. Bên cạnh đó, do có tán rộng, nhiều nên vườn dừa góp phần tạo nên mỗi trường xanh nơi xung quanh sinh sống của con người, chính cảnh quan đẹp mang lại nơi cây dừa đã thu hút một lượng lớn khách du lịch. Một đặc tính quan trọng là có thể nuôi, trồng xen nhiều loại cây trồng trong vườn đừa : chuối, cam, quýt, dứa, chuối, ca cao, tiêu, tôm, cá, ong mật.

góp phan tăng thu nhập, tạo một hệ sinh thái nông nghiệp bền vững. tận dụng được tài nguyên đất đai và thiên nhiên nhiệt đới (ánh sáng, nhiệt độ, đô ẩm, nước.) một cách hợp lý. Như vậy, cây dừa là một loại cây trồng có ý nghĩa kinh tế rất to lớn. Nó không chỉ cung cấp cho con người những sản phẩm phục vụ cho đời sống từ tất cả bộ phận của mình mà còn tạo ra một khối lượng việc làm lớn cho xã hội.

Đồng thời, cây dừa còn có khả năng bảo vệ môi trường rất hữu hiệu, giúp phát triển hệ sinh thái bển vững, lâu dài. Đặc điểm sinh thái và các giống dừa : 1. Đặc điểm sinh thái : Cây dừa là một cây công nghiệp lâu năm mà sự tăng trưởng, phát triển tùy thuộc chặt chẽ vào các yếu tế : khí hậu, đất đai, nước. Sự hiểu biết vé môi SVTH : Nguyễn Thị Thanh Trúc Trang I0 Khóa luận tốt nghiệp _ GVHD: Đàm Nguyễn Thùy Dương trường và ảnh hưởng của chúng trên đời sống cây đừa giúp chọn đúng nơi có thể phát triển trắng dừa, nâng cao hiệu quả đất đai, gia tăng thu nhập.

Khí hậu : - Nhiệt độ: Cây dừa là cây nhiệt đới, phát triển thuận lợi nhất trong điều kiện nhiệt độ trung bình năm từ 24" - 25°C và biên độ nhiệt trong năm không quá $“C. Nhiệt độ tối thiểu trung bình là 20°C. Dưới 20°C dừa chậm tăng trưởng và giảm năng suất. Nhiệt độ cho cây dừa có thể biến thiên từ 20°C - 34°C, điều kiện chênh lệch nhiệt độ ngày và đêm không quá cao.

Nhiệt độ giới hạn vị trí trồng đừa theo vĩ độ và cao độ. Giới hạn về vĩ độ để cây dừa có thể sinh trưởng là đường chí tuyến Bắc, Nam (từ 23" 2?' Bắc - 23° 27' Nam). Cây dừa mọc tốt nhất ở vùng duyên hải, độ cao 600m so với mực nước biển được xem là giới hạn để trồng dừa cho hiệu quả kinh tế, trên độ cao này cây dừa sẽ sinh trưởng chậm. - Vũ lượng và độ ẩm : Nước rất cần cho cây đừa, đóng vai trò quan trong trong việc tạo thành năng suất, Đa số nước cung cấp cho cây dừa là nước mưa, trừ một vài nơi có vị trí đặc biệt, mực thủy cấp thích hợp (2m - 3m).

Lượng mưa lý tưởng cho cây dừa từ 1800mm - 2000mm/năm, cây dừa cần ít nhất 1500mm/năm và phân bố đều.