phần mở đầu, kết luận, luận văn đƣợc kết cấu thành 4 chƣơng: - Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển kinh tế trang trại - Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu - Chƣơng 3: Thực trạng phát triển kinh tế trang trại ở các vùng nông thôn Hà Nội giai đoạn 2010 – 2015 - Chƣơng 4. Định hƣớng và giải pháp phát triển kinh tế trang trại ở các vùng nông thôn Hà Nội đến năm 2030 3 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌ NH HÌ NH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN, THƢ̣C TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI 1. Tổ ng quan tin ̀ h hin ̀ h nghiên cƣ́u 1. Các công trình nghiên cứu Nước ngoài Phát triển kinh tế trang trại có vai trò hết sức quan trọng, nhất là trong giai đoạn phát triển sản xuất nông nghiệp theo hƣớng sản xuất hàng hóa với quy mô lớn và hiện đại.
Vì vậy, phát triển kinh tế trang trại và xây dựng các mô hình kinh tế trang trại đã và đang thu hút sự quan tâm của đông đảo các nhà nghiên cứu, nhà quản lý ở các nƣớc trên thế giới. - Maurice Buckett (1993) “Tổ chức quản lý nông trại gia đình”. Đóng góp : tác phẩm đã đề cập đến những nguyên lý cơ bản trong quản lý, điều hành nông trại gia đình theo mô hình sản xuất hàng hoá. Theo tác giả, quản lý một nông trại về cơ bản không khác quản lý một doanh nghiệp.
Tuy nhiên, do đặc thù của sản phẩm trong quá trình sản xuất phụ thuộc khá lớn vào điều kiện tự nhiên và do nông sản thƣờng nhanh hỏng nên quản lý một nông trại phức tạp hơn rất nhiều so với việc điều hành một doanh nghiệp công nghiệp. Vì lẽ đó, Maurice Buckett cho rằng, các cơ quan quản lý, các hiệp hội cần đặc biệt chú trọng công tác đào tạo và huấn luyện về kỹ năng quản lý cho những ngƣời chủ trang trại.A Connugin, (Trƣờng đại học kinh tế TP HCM dịch và xuất bản năm 1990): “Kinh tế nông trại Mỹ” Đóng góp : cuốn sách đã giới thiệu về các mô hình tổ chức nông trại ở nƣớc Mỹ - quốc gia có nền nông nghiệp hàng hoá thuộc loại phát triển nhất trên thế giới. Mỗi mô hình tổ chức nông trại, theo tác giả, chỉ phù hợp với những điều kiện nhất định về điều kiện tự nhiên, tập quán sản xuất và mối liên kết với thị trƣờng. Công trình này đã tổng kết các loại hình nông trại với những đặc điểm trong tổ chức và quản lý; mức độ áp dụng các tiến bộ khoa học và công nghệ; ƣu nhƣợc điểm trƣớc sự tác động của nền kinh tế thị trƣờng và sự tác động của nhà nƣớc đến sự phát 4 triển của các nông trại.
Công trình nghiên cứu A.A Connugin đã tạo cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc nghiên cứu, đề xuất chính sách phát triển kinh tế trang trại ở một số nƣớc. Ngoài công trình trên, A. Conungin còn có nhiều công trình khác về kinh tế trang trại và sản xuất nông nghiệp hàng hóa của Mỹ. - Các nghiên cứu của Miguel A.
Altieri, Walter Goldschmidt, Maurice Buckett về kinh tế trang trại ở Mỹ và nhiều quốc gia khác đã rất nhấn mạnh đến tính bền vững của kinh tế trang trại. Đây cũng là vấn đề rất đƣợc quan tâm ở nhiều nƣớc hiện nay. Đóng góp: các nghiên cứu nêu trên đã chứng minh rằng, ở những nơi trang trại gia đình quy mô nhỏ phát triển mạnh, thì ở đó, trang trại phát triển bền vững hơn. Ở Mỹ, các trang trại nhỏ đóng góp 17% đất đai của họ để trồng rừng, trong khi các trang trại lớn chỉ có 5%.
Các trang trại nhỏ sử dụng hiệu quả tốt hơn đất đai của họ cao hơn trong phong trào “Sử dụng hiệu quả đất đai”, bao gồm phủ xanh đất trống và sử dụng phân xanh. Ngoài ra còn có nhiều công trình nghiên cứu về kinh tế trang trại ở các nƣớc Tây Âu, châu Á và các vùng lãnh thổ khác trên thế giới. Nhiều công trình nghiên cứu đã phân tích, đánh giá thực trạng kinh tế trang trại ở một số nƣớc nhƣ: số lƣợng, quy mô và cơ cấu; mô hình trang trại và phƣơng thức điều hành sản xuất; vốn, tƣ liệu sản xuất khác và nguồn lao động; hƣớng kinh doanh và thu nhập của các trang trại; thị trƣờng đầu vào, đầu ra của các trang trại, về vị trí, vai trò của kinh tế trang trại gia đình trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn; các yếu tố tác động đến sự phát triển bền vững kinh tế trang trại. Đây là những tài liệu có giá trị tham khảo khi nghiên cứu về phát triển bền vững kinh tế trang trại ở Việt Nam nói chung, Thành phố Hà Nội nói riêng.
Trong nước Kinh tế trang trại theo hƣớng sản xuất hàng hóa, gắn với thị trƣờng thực sự phát triển mạnh mẽ cùng với quá trình đổi mới quản lý sản xuất nông nghiệp ở nƣớc ta. Trong những năm gần đây, một số cơ quan nghiên cứu và quản lý ở trung ƣơng và địa phƣơng đã bƣớc đầu nghiên cứu, tổng kết về kinh tế trang trại. 5 - Bộ NN&PTNT (1999) “Báo cáo tổng kết năm về tình hình phát triển kinh tế trang trại ở một số tỉnh, thành phố”. Đóng góp: báo cáo đã đánh giá tƣơng đối toàn diện thực trạng phát triển kinh tế trang trại ở Việt Nam giai đoạn 1986 - 1999.
Báo cáo cho rằng đây là một mô hình tổ chức sản xuất nông nghiệp hiệu quả, phù hợp với xu hƣớng phát triển sản xuất hàng hoá trong nông nghiệp ở nƣớc ta thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Trên cơ sở các báo cáo tổng kết của các tỉnh, thành phố, Bộ NN&PTNT đã đề ra một số chính sách về phát triển kinh tế trang trại: tạo điều kiện về đất sản xuất, vốn tín dụng ƣu đãi và chuyển giao tiến bộ khoa học công nghệ để thúc đẩy phát triển kinh tế trang trại. - Trƣờng Đại học Kinh tế Quốc dân chủ trì thực hiện(2010): Thực trạng và giải pháp phát triển kinh tế trang trại trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Viê ̣t Nam Đóng góp : Trong quá trình triển khai thực hiện đề tài, trƣờng đại học kinh tế quốc dân đã tiến hành điều tra khảo sát 3044 trang trại trên phạm vi 15 tỉnh, thành phố. Đề tài cũng thu hút sự tham gia của nhiều nhà khoa học, quản ly, các cơ quan nghiên cứu và hoạch định chính sách ở trung ƣơng và địa phƣơng tham gia với hơn 30 bài viết tại hội thảo đã đƣợc Ban biên tập của trƣờng Đại học kinh tế Quốc dân tập hợp và trình bày trong kỷ yếu hội thảo khoa học “Thực trạng và giải pháp phát triển kinh tế trang trại trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Viê ̣t Nam”.
Các bài viết tập trung vào các vấn đề nhƣ lý luận về kinh tế trang trại, quá trình hình thành phát triển kinh tế trang trại ở Việt Nam và trên Thế giới, thực trạng kinh tế trang trại ở một số địa phƣơng, quan điểm và giải pháp phát triển kinh tế trang trại ở nƣớc ta. Tuy nhiên các bài viết chƣa nghiên cƣ́u đ ầy đủ trong pha ̣m vi quố c gia và trong khuôn khổ của đánh giá viê ̣c gắ n mu ̣c tiêu tăng trƣ ởng kinh tế với phát tri ển nông nghiệp nông thôn nói chung cũng nhƣ phát triển của kinh tế trang trại ở Viê ̣t Nam nói riêng, chƣa đƣa ra đƣơ ̣c giải pháp phát tri ển toàn diện và phù hợp gắ n với các mu ̣c tiêu khác của quá trình công nghiệp hóa- hiện đại hóa đất nƣớc. 6 - Phan Ấn Quốc, Đa ̣i ho ̣c Đà Nẵng (2011): Một số giải pháp phát triển kinh tế trang trại tỉnh Kon Tum, (luâ ̣n án tiến sĩ kinh tế ). Đóng góp : Tác giả đã đánh giá m ột cách tổng quan về thực trạng phát triển kinh tế trang trại ở tỉnh Kon Tum; chủ trƣơng, đƣờng lối của Đảng và các chính sách của Nhà nƣớc ta về phát triển kinh tế; lý luận và thực tiễn về trang trại, và phát triển kinh tế trang trại ở Việt Nam và một số nƣớc trên thế giới; đánh giá tổng quát việc thực hiện các chính sách phát triển của tỉnh Kon Tum; nêu ra những định hƣớng, mục tiêu phát triển kinh tế trang trại cùng những cơ chế, giải pháp nhằm thực hiện có hiệu quả công tác đẩy mạnh mở rộng sản xuất theo mô hình kinh tế trang trại ở địa bàn tỉnh trong thời gian tới.
Tuy nhiên, tác giả đƣa ra giải pháp còn mang tính lý thuyết, chƣa đề câ ̣p đế n giải pháp phát triển phù hợp với đặc điểm địa- chính trị- xã hội của địa phƣơng. - Trần Lệ Thị Bích Hồng, Đa ̣i ho ̣c Kinh t ế và quản trị kinh doanh- Đại học Thái Nguyên, (2007): Thực trạng và giải pháp chủ yếu nhằm phát triển kinh tế trang trại tại địa bàn huyện Đồng hỷ, tỉnh Thái Nguyên (luâ ̣n án thạc sỹ kinh tế ). Đóng góp : Tác giả đã hệ thống hoá lý luận cơ bản về kinh tế trang trại ở Việt Nam, tổng kết những mô hình, kinh nghiệm phát triển kinh tế trang trại ở Việt Nam nói chung và ở Đồng Hỷ nói riêng. Chỉ ra thực trạng phát triển của các mô hình kinh tế trang trại của Đồng Hỷ trong những năm vừa qua.
Đồng thời phân tích các nhân tố ảnh hƣởng tới sự phát triển cũng nhƣ hiệu quả của các mô hình kinh tế trang trại của Đồng Hỷ. Đƣa ra một số các giải pháp nhằm phát triển kinh tế trang trại ở Huyện Đồng Hỷ trong những năm tới. Tuy nhiên, luâ ̣n văn nghiên cƣ́u và đƣa ra giải pháp dƣ̣a trên đă ̣c thù vùng miề n , đinh ̣ hƣớng phát triển loại hình kinh tế trang trại trên địa bàn Huyện Đồng Hỷ chƣa sâu. Ngoài ra, các nghị quyết các văn kiện đại hội Đảng, các bài báo của các học giả về quan điểm, chủ trƣơng, kinh nghiệm phát triển kinh tế trang trại trên các báo, các tạp chí trong và ngoài nƣớc cũng là nguồn tƣ liệu giúp học viên tìm hiểu và rút ra bài học kinh nghiệm cho công tác nghiên cứu về phát triển kinh tế trang trại ở các vùng nông thôn thành phố Hà Nội.
Những khoảng trống cần tiếp tục nghiên cứu Cho đến nay, đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về vấn đề phát triển kinh tế trang trại nhƣ các công trình nghiên cứu khoa học các cấp, bài tạp chí, sách chuyên khảo, tham khảo,… Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu trong điều kiện thời gian mới, không gian mới với nhiều yếu tố tác động đan xen nhiều chiều cạnh.