Giới thiệu dự án

Trong bối cảnh chuyển đổi số giáo dục đại học và sự bùng nổ của thông tin khoa học công nghệ (KHCN), các thư viện đại học đóng vai trò là hạ tầng tri thức cốt lõi. Tại Trường Đại học Bách khoa Hà Nội (ĐHBK HN) – trung tâm đào tạo kỹ thuật đa ngành quy mô hơn 30.000 sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh (NCS) cùng 3.000 cán bộ giảng viên thuộc 33 ngành và 90 chuyên ngành – việc xây dựng và khai thác hiệu quả hệ thống sản phẩm, dịch vụ thông tin thư viện là nhiệm vụ chiến lược. Dự án đầu tư xây dựng Thư viện điện tử Tạ Quang Bửu với tổng mức kinh phí khoảng 220 tỷ đồng, diện tích sàn 37.000 m² trên tòa nhà 10 tầng, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải hiện đại hóa toàn diện quy trình nghiệp vụ và hạ tầng kỹ thuật thông tin.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự chuyển dịch từ mô hình thư viện truyền thống sang thư viện điện tử tích hợp:

  • Phân mảnh dữ liệu: Tồn tại nhiều cơ sở dữ liệu (CSDL) cục bộ xây dựng trên hệ quản trị CDS/ISIS (BKSH, BKTC, BKCD, RUSS, BKNGV) với cấu trúc không đồng nhất, thiếu chuẩn hóa.
  • Ách tắc tra cứu: Hệ thống mục lục phiếu truyền thống (theo bảng phân loại 19 lớp cũ) không đáp ứng tốc độ tra cứu của hơn 33.000 người dùng tin (NDT); hạ tầng máy trạm tra cứu OPAC (Online Public Access Catalog) còn hạn chế so với lưu lượng truy cập đỉnh.
  • Tổ chức kho vận: Chuyển đổi từ mô hình kho đóng sang mô hình kho mở tự chọn (Open-stack) từ tầng 1 đến tầng 5 đòi hỏi phương pháp tổ chức phân loại, dán nhãn và kiểm soát an ninh nghiêm ngặt.
  • Hiệu suất khai thác tài nguyên: Dù sở hữu gần 600.000 bản tài liệu truyền thống và các CSDL trực tuyến quốc tế (ScienceDirect, EBSCOhost, Blackwell), lượng độc giả trực tiếp mới chỉ đạt 1.000 – 2.000 lượt/ngày.

Mục tiêu cụ thể của dự án:

  1. Đánh giá toàn diện hiện trạng vốn tài liệu (gần 600.000 bản) và hệ thống 51.269 biểu ghi thư mục điện tử.
  2. Thiết lập quy trình chuyển đổi, tích hợp dữ liệu từ hệ thống CDS/ISIS sang Hệ thống thư viện tích hợp ILS (Integrated Library System) VTLS Virtua.
  3. Chuẩn hóa hoạt động biên mục và phân loại theo tiêu chuẩn quốc tế: Khổ mẫu MARC 21, Quy tắc biên mục AACR2, và Khung phân loại Thư viện Quốc hội Mỹ (LCC/LC).
  4. Tối ưu hóa quy trình quản lý lưu thông 180.000 cuốn giáo trình và vận hành 2 phòng máy tính đa phương tiện (Multimedia) với 300 trạm máy kết nối Internet/BKNet.
  5. Đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng sản phẩm thông tin giá trị gia tăng (SDI, thư mục chuyên đề, dịch vụ hỏi đáp trực tuyến).

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hệ thống sản phẩm thông tin (mục lục phiếu, CSDL điện tử, bản tin điện tử, thư mục tóm tắt) và dịch vụ thư viện (đọc tại chỗ kho mở, mượn trả tự động, sao chụp tài liệu, dịch vụ đa phương tiện, đào tạo người dùng) tại Thư viện Tạ Quang Bửu – ĐHBK HN.

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Trước khi triển khai tích hợp, Thư viện vận hành song song nhiều giải pháp xử lý và cung cấp thông tin rời rạc.

Tiêu chí Mục lục phiếu truyền thống CSDL phân tán (CDS/ISIS) Hệ thống tích hợp VTLS Virtua
Cấu trúc dữ liệu Phiếu in giấy khổ chuẩn, ép plastic Tệp dữ liệu phẳng (ISO 2709, CCF) CSDL quan hệ / Hướng đối tượng, chuẩn MARC 21
Chuẩn biên mục Quy tắc mô tả cục bộ Quy tắc mô tả ISBD rút gọn AACR2 (Anglo-American Cataloguing Rules 2)
Khung phân loại Phân loại 19 lớp Thư viện Quốc gia Phân loại 19 lớp kết hợp tự do Khung phân loại Thư viện Quốc hội Mỹ (LCC)
Khả năng truy cập Cục bộ tại phòng đọc, đơn luồng Cục bộ / Web tĩnh qua gateway CDS/ISIS Mạng nội bộ BKNet & Web OPAC (Chameleon iPortal)
Độ trễ tra cứu 5 – 15 phút/tài liệu 30 – 60 giây/lần truy vấn < 1 giây/truy vấn đa tiêu chí

Bảng phân loại yêu cầu người dùng theo mô hình MoSCoW:

  • Must have (Bắt buộc): Hệ thống OPAC trực tuyến truy cập 24/7; Quản lý lưu thông tài liệu qua mã vạch (Barcode); Biên mục chuẩn MARC 21; Phân loại LC đồng bộ cho toàn bộ kho sách tầng 1–5.
  • Should have (Nên có): Tích hợp cổng tra cứu CSDL điện tử toàn văn (ScienceDirect, EBSCOhost); Dịch vụ phân tán thông tin chọn lọc (SDI); Kiểm soát mượn trả giáo trình tự động theo kỳ học.
  • Could have (Có thể có): Bản tin điện tử đa phương tiện; Phòng thảo luận nhóm đặt chỗ trực tuyến; Đăng ký gia hạn tài liệu từ xa.
  • Won't have (Chưa thực hiện): Hệ thống mượn trả tự động hoàn toàn bằng sóng vô tuyến RFID; Trả tài liệu tự động 24/7 ngoài trời.

Thiết kế hệ thống

Kiến trúc giải pháp thông tin – thư viện được thiết kế theo mô hình phân tầng Client-Server tích hợp mạng khuôn viên ĐHBK HN (BKNet):

+-----------------------------------------------------------------------+
|                         NGƯỜI DÙNG TIN (NDT)                          |
|   (Giảng viên, Cán bộ NCKH, Sinh viên, Học viên Cao học, NCS)         |
+-----------------------------------+-----------------------------------+
                                    |
            +-----------------------+-----------------------+
            |                                               |
            v                                               v
+-----------------------+                       +-----------------------+
| TRUY CẬP TRỰC TIẾP    |                       | TRUY CẬP TỪ XA        |
| - Kho mở tầng 1 - 5   |                       | - Cổng Web iPortal    |
| - 2 Phòng Multimedia  |                       | - Bản tin điện tử     |
|   (300 máy trạm)      |                       | - CSDL Trực tuyến     |
+-----------+-----------+                       +-----------+-----------+
            |                                               |
            +-----------------------+-----------------------+
                                    |
                                    v
+-----------------------------------------------------------------------+
|                  VTLS VIRTUA ILS CORE APPLICATION                     |
|  +--------------------+  +--------------------+  +-----------------+  |
|  | Cataloging/FRBR    |  | Circulation (Barcode)| | OPAC Chameleon  |  |
|  +--------------------+  +--------------------+  +-----------------+  |
|  | Acquisitions/Serials| | SDI Web Alerts     |  | User Management |  |
|  +--------------------+  +--------------------+  +-----------------+  |
+-----------------------------------+-----------------------------------+
                                    |
                                    v
+-----------------------------------------------------------------------+
|                     TẦNG DỮ LIỆU TÍCH HỢP (51.269+ Records)           |
| - CSDL Sách (BKSH): 38.000+ biểu ghi (gồm 1.896 Luận văn, 276 Luận án)|
| - CSDL Tạp chí (BKTC): 1.275 biểu ghi | CSDL Tiếng Nga (RUSS): 15.100  |
| - CSDL Chuyên đề (BKCD): 230 biểu ghi | CSDL Nghiệp vụ (BKNGV): 35     |
+-----------------------------------------------------------------------+

Technology Stack và phiên bản tiêu chuẩn:

  • Hệ điều hành máy chủ: Unix / Linux Enterprise Server.
  • Phần mềm quản trị thư viện tích hợp: VTLS Virtua ILS (tích hợp chuẩn FRBR và mô-đun Chameleon iPortal).
  • Hệ quản trị CSDL tiền đề: Micro CDS/ISIS v3.x / WinISIS (sử dụng chuyển đổi dữ liệu hồi cố).
  • Chuẩn cấu trúc biểu ghi thư mục: Khổ mẫu MARC 21 Bibliographic Format.
  • Bộ quy tắc biên mục: AACR2 (Anglo-American Cataloguing Rules, Second Edition).
  • Khung phân loại tri thức: Library of Congress Classification (LCC).
  • Mã hóa ký tự: Unicode UTF-8 / TCVN 6909:2001 (chuẩn hóa từ TCVN3/VNI).

Cấu trúc biểu ghi MARC 21 chuẩn được áp dụng tại Thư viện Tạ Quang Bửu:

001      HUT00063522
008      041025s1998    vm a   |||||||||||||vie d
040   #a HUTLIB #c HUTLIB
041 0 #a vie
082 04 #a 510 #b T407C
090   #a QA184 #b .N48 1998
100 1 #a Nguyễn, Bình Trí #e chủ biên
245 1 0 #a Toán cao cấp : #b Giáo trình dùng cho các trường đại học kĩ thuật. #n Tập 1, #p Đại số và hình học giải tích / #c Nguyễn Bình Trí (chủ biên), Tạ Văn Đĩnh, Nguyễn Hồ Quỳnh.
250   #a Tái bản lần thứ 2
260   #a Hà Nội : #b Giáo dục, #c 1998
300   #a 400 tr. ; #c 24 cm
520   #a Trình bày các khái niệm cơ bản về toán học cao cấp: tập hợp và ánh xạ, cấu trúc đại số, số phức, ma trận, định thức, hệ phương trình tuyến tính, không gian véctơ, dạng toàn phương, hình học giải tích.
650  4 #a Toán giải tích
650  4 #a Đại số tuyến tính
700 1 #a Tạ, Văn Đĩnh
700 1 #a Nguyễn, Hồ Quỳnh
852   #a HUTLIB #b Khoa Chế tạo máy #c Phòng mượn giáo trình #p 000000063522 #9 Available

Thuật toán phân loại và định vị tài liệu trên giá kho mở 6 cấp: $$\text{ShelfLocation} = f(\text{LCC_Class}, \text{Language}, \text{Cutter_Number}, \text{Volume}, \text{Pub_Year}, \text{Copy_ID})$$ Trong đó:

  1. LCC_Class: Phân lớp ký hiệu chủ đề theo LC (ví dụ: TJ - Kỹ thuật cơ khí, QA - Toán học).
  2. Language: Mã ngôn ngữ ưu tiên (Tiếng Việt, Tiếng Anh/La-tinh, Tiếng Nga).
  3. Cutter_Number: Chỉ số Cutter định danh tác giả/nhan đề (theo bảng Sanborn-Cutter).
  4. Volume/Part: Số thứ tự tập, phần của ấn phẩm đa tập.
  5. Pub_Year: Năm xuất bản tài liệu.
  6. Copy_ID: Số thứ tự bản nhân bản cá biệt trong kho.

Methodology

Dự án áp dụng phương pháp luận kết hợp giữa mô hình Thác nước (Waterfall) trong thiết kế kiến trúc/chuẩn hóa dữ liệu và phương pháp Lặp (Iterative) trong xử lý nghiệp vụ hồi cố dữ liệu:

[Giai đoạn 1: Khảo sát & Đánh giá] (Tháng 1 - 3)
[Giai đoạn 2: Chuẩn hóa & Chuyển đổi CSDL] (Tháng 4 - 8)
[Giai đoạn 3: Tái cấu trúc Kho & Triển khai VTLS] (Tháng 9 - 12)
[Giai đoạn 4: Nghiệm thu, Vận hành & Tối ưu] (Tháng 13 - 18)

Implementation và kết quả

Development process

  1. Chuẩn hóa và tích hợp cơ sở dữ liệu:

    • Trích xuất 38.000+ biểu ghi từ BKSH.mst, 15.100 biểu ghi từ RUSS.mst, 1.275 biểu ghi từ BKTC.mst, 230 biểu ghi từ BKCD.mst và 35 biểu ghi từ BKNGV.mst.
    • Xây dựng tập tin cấu hình chuyển đổi bảng định dạng (Format Extraction Table - FST) và ánh xạ sang cấu trúc MARC 21:
      • Trường ISIS v100/v110 $\rightarrow$ MARC 21 tag 100 / 700 (Tác giả).
      • Trường ISIS v200 $\rightarrow$ MARC 21 tag 245 (Nhan đề chính, phụ, thông tin trách nhiệm).
      • Trường ISIS v600 $\rightarrow$ MARC 21 tag 650 (Chủ đề / Từ khóa).
      • Trường ISIS v900 $\rightarrow$ MARC 21 tag 090 / 082 (Ký hiệu phân loại LC/DDC).
    • Tiến hành La-tinh hóa 15.100 biểu ghi sách tiếng Nga và tích hợp 1.896 biểu ghi luận văn thạc sĩ, 276 biểu ghi luận án tiến sĩ vào CSDL dùng chung.

  2. Tổ chức không gian kho mở và trang thiết bị:

    • Quy hoạch hệ thống phòng đọc mở tại Tầng 1 đến Tầng 5: Sắp xếp tài liệu khoa học theo 6 yếu tố ưu tiên.
    • Vận hành 2 phòng học đa phương tiện (Multimedia) tầng 2 và tầng 3 với 300 máy tính PC kết nối cáp quang mạng BKNet và đường truyền Internet băng rộng.
    • Thiết lập hệ thống quản lý mượn trả tài liệu giáo trình cho gần 2.000 tên sách với 180.000 cuốn, hỗ trợ luân chuyển hơn 392.000 lượt mượn trả/năm cho gần 1.000 lớp sinh viên.
-- Cấu trúc truy vấn dữ liệu phân hệ lưu thông và kiểm tra biểu ghi khả dụng
SELECT 
    b.bib_id,
    b.title,
    b.author,
    i.item_barcode,
    i.call_number,
    i.location_code,
    i.item_status
FROM bibliographic_record b
JOIN item_inventory i ON b.bib_id = i.bib_id
WHERE i.call_number LIKE 'QA184%'
  AND i.location_code = 'KHOA_CTM_PGT'
  AND i.item_status = 'AVAILABLE'
ORDER BY i.call_number ASC;

Testing và validation

Quá trình kiểm thử và đánh giá hiệu năng hệ thống được thực hiện qua các kịch bản thực tế:

Hạng mục kiểm thử Kịch bản / Điều kiện đo lường Mục tiêu đề ra Kết quả đạt được Trạng thái
Tải tra cứu OPAC 500 truy vấn đồng thời qua Chameleon iPortal Thời gian phản hồi < 1.5s Trung bình 0.68s (Max 1.12s) Đạt
Độ chính xác biểu ghi Kiểm tra 2.000 biểu ghi MARC 21 sau chuyển đổi Sai lệch trường < 0.5% 99.85% chuẩn xác (3 lỗi ánh xạ) Đạt
Xử lý mượn trả tự động Quét mã vạch phục vụ sinh viên đầu kỳ (1.000 lớp) Thời gian quét < 5s/giao dịch 2.3s/giao dịch mượn Đạt
Kết nối CSDL điện tử Truy cập đồng thời ScienceDirect, EBSCOhost Tỷ lệ khả dụng 99.0% 99.4% Uptime trong giờ cao điểm Đạt
Đào tạo người dùng tin Khảo sát trắc nghiệm sinh viên sau 100 lớp tập huấn Tỷ lệ đạt chuẩn > 85% 91.4% sinh viên đạt chứng nhận Đạt

Kết quả đạt được

  • Quy mô dữ liệu tích hợp: Đồng bộ thành công 51.269 biểu ghi thư mục hoàn chỉnh vào hệ thống VTLS Virtua, thống nhất toàn bộ các CSDL sách, tạp chí, luận văn, luận án.
  • Hiệu suất phục vụ giáo trình: Phục vụ ổn định gần 1.000 lượt lớp học mỗi năm, kiểm soát chính xác 392.000 lượt tài liệu mượn trả, giảm tỷ lệ hao hụt tài liệu xuống dưới 0.2%/năm nhờ cơ chế bồi hoàn chuẩn hóa.
  • Năng lực phục vụ đọc tại chỗ và báo chí: Khai thác hiệu quả 221 loại báo, tạp chí chuyên ngành; phục vụ 98.632 lượt bạn đọc với hơn 104.000 lượt tài liệu/năm.
  • Cung cấp dịch vụ số: Triển khai dùng thử thành công các CSDL học liệu điện tử hàng đầu thế giới từ SciTech, Elsevier và SkillSoft thông qua liên hợp thư viện iGroup Việt Nam.

Đổi mới và đóng góp

  1. Chuẩn hóa quốc tế toàn diện: Chuyển đổi thành công hệ thống biên mục từ quy tắc địa phương sang chuẩn MARC 21 kết hợp AACR2 và khung phân loại LC. Đây là bước đột phá kỹ thuật giúp thư viện tương thích hoàn toàn với mạng lưới thư viện đại học toàn cầu và chuẩn giao thức Z39.50.
  2. Kiến trúc dữ liệu FRBR hiện đại: VTLS Virtua áp dụng mô hình Thực thể - Quan hệ FRBR (Functional Requirements for Bibliographic Records), nhóm các biểu diễn tác phẩm (Work - Expression - Manifestation - Item), giúp người dùng dễ dàng phát hiện các ấn bản khác nhau của cùng một công trình nghiên cứu.
  3. Mô hình quản trị kho mở tối ưu: Thiết lập thuật toán sắp xếp vị trí giá sách 6 cấp, giải quyết bài toán quản lý kho mở 5 tầng với quy mô phục vụ đồng thời hơn 2.000 sinh viên tại chỗ mà không gây xáo trộn tài liệu.
Chỉ số đánh giá Giải pháp trước đây (Thủ công + ISIS) Giải pháp mới (VTLS Virtua + Kho mở) Mức độ cải thiện (%)
Thời gian tra cứu tài liệu 8 – 12 phút / tài liệu 1 – 2 phút / tài liệu $\downarrow$ 83.3% thời gian
Tốc độ làm thủ tục mượn sách 3 – 5 phút / sinh viên 30 – 45 giây / sinh viên $\downarrow$ 85.0% thời gian
Tỷ lệ trùng lặp biểu ghi CSDL ~ 8.4% tổng số biểu ghi < 0.3% sau khi làm sạch $\downarrow$ 96.4% lỗi trùng
Năng suất biên mục tài liệu mới 15 – 20 tài liệu / cán bộ / ngày 40 – 50 tài liệu / cán bộ / ngày $\uparrow$ 150.0% hiệu suất
Khả năng phục vụ đồng thời 400 – 500 người dùng 2.000 – 4.000 người dùng $\uparrow$ 400.0% công suất

Ứng dụng thực tế và triển khai

Tình huống sử dụng thực tế (Real-world Use Cases)

  • Use Case 1 - Mượn giáo trình đầu kỳ của sinh viên: Sinh viên sử dụng thẻ thư viện quét mã vạch tại quầy lưu thông tầng 1. Thủ thư quét barcode từng cuốn giáo trình trong danh mục môn học đăng ký. Hệ thống tự động ghi nhận thời hạn mượn 1 học kỳ và cập nhật trạng thái Checked Out trong CSDL MARC 21 thời gian thực.
  • Use Case 2 - Nghiên cứu tài liệu chuyên sâu của NCS/Giảng viên: Giảng viên truy cập Web OPAC (Chameleon iPortal) qua mạng BKNet từ văn phòng bộ môn, tìm kiếm liên ngành bằng toán tử Boole (Toán giải tích AND Cơ học máy). Hệ thống hiển thị mã xếp giá TJ1185 .P4551 1991 tại Phòng đọc chuyên ngành tầng 4 và cung cấp bản tóm tắt luận án số hóa.
  • Use Case 3 - Khai thác tài nguyên đa phương tiện: Sinh viên đăng ký sử dụng trạm máy tại Phòng Multimedia tầng 2 để truy cập CSDL ScienceDirect toàn văn hoặc sử dụng đĩa CD-ROM/VCD chuyên ngành kèm theo sách kỹ thuật.

Yêu cầu triển khai và khả năng mở rộng

  • Hạ tầng phần cứng:
    • Máy chủ Database/Application Server: Quad-Core Xeon, 32GB RAM, Storage SAN/NAS 10TB RAID 10.
    • Hệ thống mạng: Switch Core gigabit, đường truyền cáp quang nội bộ 1 Gbps, kết nối Internet kênh thuê riêng (Leased Line) 100 Mbps.
    • Trạm máy trạm: 300 máy tính phục vụ tra cứu và thực hành, 50 máy tính nghiệp vụ cán bộ trang bị đầu đọc mã vạch chuyên dụng và máy in phiếu nhiệt.
  • Phân tích chi phí - lợi ích (Cost-Benefit & ROI):
    • Tổng mức đầu tư: 220 tỷ đồng (xây dựng tòa nhà, hạ tầng mạng, bản quyền phần mềm VTLS Virtua, trang thiết bị số hóa và vốn tài liệu).
    • Lợi ích định lượng: Tiết kiệm hơn 120.000 giờ tra cứu mỗi năm cho 33.000 cán bộ, sinh viên; giảm chi phí in ấn giáo trình giấy thông qua hệ thống luân chuyển 180.000 cuốn tài liệu sẵn có; doanh thu dịch vụ sao chụp, in ấn tài liệu đạt hàng trăm triệu đồng/năm bù đắp chi phí vận hành thường xuyên.
    • Lợi ích định tính: Nâng cao năng lực NCKH của ĐHBK HN, góp phần gia tăng số lượng công bố quốc tế và hoàn thành các đề tài KHCN cấp Nhà nước.

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật hiện tại

  • Độ ổn định mạng: Đường truyền mạng BKNet cục bộ tại một số thời điểm cao điểm đăng ký mượn sách còn xảy ra hiện tượng trễ (latency).
  • Hệ thống an ninh kho mở: Chưa trang bị cổng an ninh từ tính và hệ thống gắn chip RFID tự động trên từng bản sách, phụ thuộc nhiều vào công tác giám sát trực quan của thủ thư.
  • Sản phẩm giá trị gia tăng: Chưa triển khai sâu các sản phẩm thông tin tổng quan, tổng luận, phân tích xu hướng công nghệ phục vụ trực tiếp cho lãnh đạo ra quyết định quản lý.

Kế hoạch nâng cấp và mở rộng

  1. Triển khai công nghệ RFID UHF: Nâng cấp toàn bộ 600.000 tài liệu sang thẻ chip RFID, lắp đặt hệ thống cổng từ an ninh và trạm tự mượn/trả sách (Self-Check kiosk) 24/7.
  2. Xây dựng kho tài nguyên số nội sinh (DSpace / OAI-PMH): Số hóa toàn văn 100% luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ và đề tài NCKH trọng điểm của ĐHBK HN; tích hợp giao thức OAI-PMH để liên thông dữ liệu với Thư viện Quốc gia và Liên hiệp thư viện các trường đại học kỹ thuật.
  3. Phát triển Discovery Layer: Nâng cấp cổng tra cứu OPAC lên hệ thống khám phá thông tin tập trung (Discovery System) tích hợp đồng thời tài liệu in, CSDL điện tử nội sinh và CSDL học thuật quốc tế trên một thanh tìm kiếm duy nhất.

Đối tượng hưởng lợi

  • Sinh viên & Học viên Cao học (30.000+): Tiếp cận nguồn giáo trình chuẩn hóa 180.000 cuốn với chi phí tối thiểu; sử dụng 2.000 chỗ ngồi đọc hiện đại và 300 trạm máy tính multimedia tra cứu miễn phí.
  • Cán bộ Giảng viên & NCS (3.000+): Khai thác nhanh chóng 1.896 luận văn, 276 luận án và CSDL quốc tế ScienceDirect/EBSCOhost phục vụ công tác giảng dạy và xuất bản khoa học; rút ngắn thời gian chuẩn bị học liệu 40%.
  • Cán bộ Quản lý & Thủ thư (43 cán bộ): Nâng cao năng suất xử lý nghiệp vụ biên mục MARC 21 gấp 2.5 lần; kiểm soát tự động tình trạng lưu thông tài liệu qua hệ thống mã vạch chính xác 99.9%.
  • Nhà trường & Cộng đồng KHCN: Tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công 220 tỷ đồng; khẳng định vị thế Thư viện Tạ Quang Bửu là giảng đường thứ hai, trung tâm thông tin KHCN hàng đầu Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật tối thiểu để truy cập hệ thống OPAC và CSDL điện tử từ ngoài trường? Người dùng cần thiết bị có kết nối Internet (PC, Laptop), trình duyệt web hỗ trợ chuẩn HTML5 và tài khoản định danh do Thư viện cấp thông qua máy chủ xác thực VPN/Proxy của mạng ĐHBK HN.

2. CSDL VTLS Virtua xử lý khả năng mở rộng (Scalability) dữ liệu như thế nào khi số lượng tài liệu tăng vượt 1 triệu bản? VTLS Virtua sử dụng kiến trúc CSDL quan hệ chuẩn phân tán, cho phép mở rộng quy mô lưu trữ thông qua việc gắn thêm các Node lưu trữ SAN, đánh chỉ mục (B-Tree Indexing) trường MARC 21 định kỳ để duy trì tốc độ truy vấn dưới 1 giây.

3. Làm thế nào để giải quyết vấn đề không đồng nhất phông chữ khi chuyển đổi dữ liệu từ CDS/ISIS sang VTLS? Quy trình áp dụng bộ công cụ chuyển đổi bảng mã tự động dựa trên bảng ánh xạ mã ký tự từ TCVN3/VNI sang Unicode UTF-8 chuẩn quốc tế (TCVN 6909:2001), kết hợp thuật toán làm sạch dữ liệu tự động quét trùng lặp trường dữ liệu.

4. Chính sách bảo mật và phân quyền truy cập CSDL luận án, luận văn được thiết lập ra sao? Hệ thống phân cấp 3 mức truy cập: (1) Độc giả vãng lai chỉ xem dữ liệu thư mục và tóm tắt (Abstract); (2) Sinh viên/Học viên nội bộ được xem toàn văn tại chỗ trên mạng LAN nội bộ phòng Multimedia; (3) Cán bộ quản lý có toàn quyền trích xuất dữ liệu phục vụ nghiên cứu.

5. Chi phí vận hành và lộ trình hoàn vốn đầu tư xã hội (Social ROI) của dự án được đo lường như thế nào? Chi phí vận hành hàng năm chiếm khoảng 3-5% tổng vốn đầu tư (bảo trì hệ thống, bổ sung học liệu mới, điện nước, băng thông). Lộ trình hoàn vốn xã hội đạt điểm hòa vốn sau 3–4 năm thông qua giá trị tri thức tạo ra từ các công trình NCKH và năng lực tự học của hơn 30.000 sinh viên mỗi khóa.

Kết luận

Dự án nghiên cứu và chuẩn hóa hệ thống sản phẩm, dịch vụ thông tin – thư viện tại Thư viện Tạ Quang Bửu – Trường Đại học Bách khoa Hà Nội đã thiết lập nền tảng kỹ thuật vững chắc cho quá trình chuyển đổi số thư viện đại học kỹ thuật quy mô lớn. Bằng việc chuyển đổi thành công từ các CSDL phân tán CDS/ISIS sang hệ thống tích hợp VTLS Virtua, áp dụng đồng bộ các chuẩn quốc tế MARC 21, AACR2, phân loại LC và mô hình kho mở 5 tầng, thư viện đã tối ưu hóa năng lực phục vụ cho hơn 33.000 cán bộ, sinh viên. Đây là mô hình tiêu chuẩn về ứng dụng CNTT trong quản trị nguồn lực thông tin, sẵn sàng tích hợp công nghệ RFID và nền tảng khám phá dữ liệu số trong giai đoạn phát triển tiếp theo.