CHƯƠNG 1: NHỮNG VAN DE CHUNG 1. Khai quát về nữ quyền Là một vấn đề mang tầm ảnh hưởng rộng khắp, khái niệm nữ quyền nhìn chung có những định nghĩa như sau: Trong Từ điền Tiếng Việt. Hoàng Phê có định nghĩa nữ quyền: *Quyền lợi về chính trị và xã hội của phụ nữ (noi khái quát). ” (Hoàng Phê, 2003, tr.
Bell hooks trong Feminism for everyone (Nữ quyền cho tất ca mọi người — Tran Ngoc Hiểu dich) đã đưa ra một định nghĩa khá cô đọng: “nit quyền luận là một phong trào tu tưởng và xã hội nhằm cham dứt tất cả những hình thức của định kiến giới, bóc lột và đàn áp giới. ” (bell hooks, 2022, tr. Hay trong giáo trình Xã ñội học vẻ giới của nhà nghiên cứu Hoàng Bá Thịnh có cho rằng thuyết nữ quyên dựa trên những thực trạng cũng như mức độ cụ thê vẻ văn hóa, lịch sử của sự ý thức, nhận thức và hành động nên việc sử dụng các thuyết nữ quyền cũng có sự khác nhau ở từng giai đoạn (cu thé ở giai đoạn vào thé ki XVII sẽ khác với giai đoạn những năm 1990). Nhà nghiên cứu định nghĩa “nit quyền là một thuật ngữ chi “hoc thuyết đấu tranh cho sự bình đăng của phụ nữ so với nam giới ” (Feminist theory), hình thành từ thé ki XVIII.” (Hoàng Ba Thịnh, 2014, tr.
Trang Stanford Encyclopedia of Philosophy ở mục Feminist Philosophy cũng cho rằng: “La một thuật ngữ, nữ quyên có nhiều cách sử dung khác nhau và ý nghĩa của nó thường bị tranh cãi. Ví dụ, một số tác gid sứ dung thuật ngữ này để chỉ một phong trào chính trị cụ thể mang tính lịch sử ở Hoa Kỳ và Châu Âu; các nhà văn khác sử dụng nó dé ám chỉ niềm tin rằng có những bat công đối với phụ nit.” ' Qua các cách định nghĩa trên, có thê rút ra được hai cách hiệu phỏ biến về thuật ngữ nữ quyền. Hiệu theo cách thứ nhất. nữ quyền được hiểu như một phong trào đấu tranh dé đòi quyền bình đăng cho phụ nữ trong các lĩnh vực của đời sông, đặc biệt là chính trị.
Thứ hai, nữ quyên là thuật ngữ được nhắc đến như một tư tưởng. ở đó chúng ! Xem thêm tại: https://plato.cdu/entries/feminist-philosophy/#WhatFemi 12 ta sẽ phải phân tích, đào sâu các hệ thống quyên lực và ý thức hệ đã tạo ra sự trói buộc người phụ nữ dé giải phóng họ. Như vậy, có thé hiểu nữ quyền là một thuật ngữ không chỉ nói về các phong trào dau tranh mà còn được dùng như một hệ tư tưởng nhằm chat van sự áp bức cũng như tim ra các giải pháp dé cởi trói phụ nữ trong xã hội. Trong phạm vi bài lam, chúng tôi đề xuất khái niệm “y thức nữ quyên” trong nghiên cứu các tác phẩm của Nhất Linh và Khái Hưng (thẻ loại tiểu thuyết).
Dé cụ thé hóa “ý thức nữ quyền” là gi, trước hết ta cần hiệu thé nào là “y thức”. Ý thức là “sự nhận thức trực tiếp, tức thời về hoạt động tâm If của ban thân mình, sự hiểu biết trực tiếp những việc bản thân minh lam.” (Hoàng Phê, 2003, tr. Nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Uân trong giáo trình Tâm If học đại cương đã định nghĩa “Y thức là hình thức phản ánh tâm lý cao nhất chỉ có ở người, là sự phản ánh bằng ngôn ngữ những gi con người đã tiếp thu được trong quá trình quan hệ qua lại với thể giới khách quan.” và “Y thức bao hàm thái độ của chú thé doi với đổi tượng đã được nhận thức. Thái độ đó là động cơ của hành vì có ý thức." (N guyén Quang Uân, 2008, tr.
Hay trang Verywell mind ở mục Psychology cũng có định nghĩa (theo Freud) “¥ thức bao gầm tat cả những suy nghĩ, kỉ ức, cảm xúc và mong muốn mà chúng ta nhận thức được ở tat cả các thời điểm. Đây là một khía cạnh mà quá trình xứ lí tinh than sẽ giúp chúng ta nghĩ và nói về điều gi đó một cách hợp lí. Qua các định nghĩa trên, có thể tạm hiéu “y thức” la sự nhận thức (hiểu) của một cá nhân về một điều gì đó dẫn đến những thái độ, hành động, lời nói,. (cần phải có) dé biểu hiện “phan tư duy” của minh, chứng minh mình là một thực thé tồn tại.
Từ sự tông hợp và phân tích những ý kiến trên, chúng tôi đưa ra cách hiểu về khái niệm “Y thức nữ quyển" được sử dụng cho đề tải như sau: “Y thức nữ quyên” là sự nhận thức về van dé bị áp bức của phụ nữ dẫn đến những thái độ, hành vi phản kháng dé chứng minh rằng phụ nữ là một thực thê tồn tại bằng mình, cho mình mà không phải chịu bắt cứ sự áp bức nào, đặc biệt là áp bức về giới. Việc ý thức mình là một thực thê tồn tại sẽ giúp người phụ nữ (hoặc những * Xem thêm tại: https:/www_verywellmind.con/the-conscious-and-unconseious-mind-2795946 13 người nhận thức được sự áp bức đối với phy nữ) ý thức được quyền sống là mình, vì mình. cho mình mà không phải bị “khuôn” trong bất cứ một định kiến nào. Ý thức được quyền sống hay cũng chính là lúc *một nửa nhân loại" tự thoát minh ra khỏi “chiếc kén” mà xã hội “boc” lấy mình, cho mình quyền được tự do, được khao khát hạnh phúc, được chứng minh bản thân là một chủ thé có quyên tự quyết định mọi thứ trong cuộc đời mình.
Vấn đề nữ quyền trên thế giới Trong tiền trình lịch sử phát triển nền văn minh nhân loại, vô vàn các cuộc dau tranh nhằm xóa bỏ sự bat bình đăng đã diễn ra. Đã có áp bức, at sẽ có đấu tranh, đó vốn là quy luật tất yếu của lịch sử. Các cuộc đấu tranh từ xưa đến nay được diễn ra dưới muôn vàn hình thức, chăng hạn như: đấu tranh bằng các cuộc khởi nghĩa (khi giai cấp bị trị muốn chống lại giai cấp thống tri); dau tranh vũ trang; đấu tranh nghị trường. Nhưng cuộc đấu tranh về bình đăng giới lại mang một màu sắc khá đặc thù, không hoàn toàn giống với các cuộc dau tranh giai cap, cũng như không giải quyết theo cách thức của các cuộc dau tranh ấy.
Sở di cuộc đấu tranh vẻ bình đăng giới có mau sắc riêng biệt như thé là vì xuất phát từ tinh đặc thù của bat bình đăng giới. Bat bình đăng giới không những diễn ra ở phạm vi phổ quát (xã hội) mà còn ton tại ngay trong từng hạt nhân nhỏ của xã hội (gia đình). Chính vì lề đó mà phụ nữ - những người bị xã hội “eat” đi các quyên cơ ban, bị đối xử bat công - không thé xem gia đình (ba, chồng, con trai,.) như một kẻ thù giai cấp. Cũng từ đó, vị thé của họ vốn đã mờ nhạt nay lại gần như biến mat vì bị tình yêu, tình cảm gia đình chi phối và áp chế đi những mưu cầu tìm lại vị thé cho mình.
Phong trao dau tranh của phụ nữ là phong trào dau tranh với mục dich bảo vệ, mo rộng các quyền của phụ nữ cũng như xóa bỏ các biểu hiệp áp chế của tư tưởng nam quyền luôn đẻ nặng lên người phụ nữ. Phong trào này không dùng hình thức dau tranh bạo lực mà diễn ra trong sự ôn hòa vừa đủ. Đi theo tiền trình phát triên của thời đại. các phong trào này thường di chung với các cuộc cách mạng xã hội đưới sự hòa nhập 14 vào các phong trào giải phóng din tộc và giải phóng giai cấp.
Các phong trao đấu tranh của phụ nữ phát triển theo ba xu hướng, gắn liền với ba giai đoạn hay còn gọi cách khác là ba làn sóng nữ quyền. Tính đến nay, có rat nhiều các nghiên cứu vé số lượng cũng như thời gian tôn tại của các làn sóng nữ quyên, nhưng vẫn chưa có sự thông nhất cô định nào về van dé này. Chúng tôi với sự tham khảo và đối chiếu các nguồn tài liệu đưới góc nhìn khách quan của bản thân, tông hợp và tạm chia các làn sóng nữ quyên như sau: Lan sóng nữ quyền thứ nhất (The First Wave of Feminism) ton tại từ giữa, cuối thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX. Mục tiêu của làn sóng này là phụ nữ đạt được bình đăng với nam giới về việc bau cử và bình đăng chính trị bằng cách tập trung vào việc thay đổi pháp luật đẻ đạt được quyên bỏ phiêu, tiếp cận giáo dục, nghề nghiệp.
các quyên hợp pháp vẻ sở hữu tài sản, quyền trong hôn nhân và ly hôn. Việc “đòi” được các quyền cơ ban này (đặc biệt là quyền bầu củ) sẽ phần nao dam bảo được quyên lợi của phụ nữ đặt trong bối cảnh xã hội lúc bấy giờ. Tuy nhiên, trên thực tế làn sóng thứ nhất chỉ chủ yếu định hướng xung quanh quyền lợi của phụ nữ da trắng. những người thuộc tầng lớp trung lưu hoặc thượng lưu.
Lan sóng chính thức bắt đầu tại Hội nghị Seneca Falls năm 1848 khi ba trăm người dan ông và phụ nữ đã tập hợp lại dé lên tiếng đòi quyền cho phụ nữ. Sự xuất hiện của Hội nghị Seneca Falls xuất phát từ sự phẫn nộ khi Stanton và Lucretia Mott — phụ nữ - không được phép ngồi hay phát biêu tại một hội nghị được điển ra ở London. Tại Hội nghị Seneca Falls nay, Elizabeth Cady Stanton — nhà hoạt động và lãnh đạo Hội nghị đã soạn thảo văn bản The Declaration of Sentiments đề kêu gọi quyền bình đăng và quyền bau cử của phụ nữ. Văn bản được bắt đầu bằng câu: “Chứng tôi coi những sự thật này là hiển nhiên, răng tất ca dan Ong và phụ nữ đều sinh ra bình dang.
Van ban này tuyên bố và khang định rằng phụ nữ được xem là một công dân * Xem thêm tại: https://www_womenshistory.org/sites/defaulựflesdeeument2019-08/Day596203_ 0. 15 của Hoa Kỳ nên mặc nhiên có quyền được hưởng tat cả các đặc quyền tương tự như nam giới. Bat đầu từ năm 1873, các thành viên của Seneca Falls bat đầu tô chức các sự kiện ki niệm cho hội nghị. Và dù hội nghị vẫn còn một điểm chưa hoàn toàn - loại trừ sự tham gia của những người phụ nữ nghèo và da đen, thì vẫn có một sự đột phá rat đáng ghi nhận là những người phụ nữ đã có thé tự tô chức sự kiện nay.
Hơn 70 năm sau, tu án thứ 19 của hội nghị được phê chuẩn bởi Quắc hội Mỹ và phụ nữ chính thức được trao quyền bau cử vao năm 1920. Như một lẽ hiền nhiên, nếu hiểu về mat lý thuyết, quyền sẽ được trao cho tất cả phụ nữ, nhưng trên thực té thì phụ nữ da màu van còn bị gạt ra ngoài rìa và không thực sự có được quyền này.