Luận văn Thạc sĩ: Đặc điểm truyện ngắn Lê Vũ Trường Giang - ĐH Thủ Dầu Một

Nghiên cứu đặc điểm truyện ngắn Lê Vũ Trường Giang qua thế giới nhân vật, nghệ thuật trần thuật và cảm thức lịch sử đặc trưng trong văn xuôi đương đại.

• Tác giả: Đặng Tuấn Duy
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Võ Văn Nhơn
• Trường học: Trường Đại học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
• Đề tài: Đặc điểm truyện ngắn Lê Vũ Trường Giang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Bình Dương

Tóm tắt

I. Tổng quan đề tài luận văn đặc điểm truyện ngắn Lê Vũ Trường Giang

Lê Vũ Trường Giang là cây bút văn xuôi nổi bật của văn học Việt Nam đương đại. Tác giả sinh năm 1988 tại Thừa Thiên Huế. Văn nghiệp của ông gắn liền với vùng đất cố đô cổ kính. Các tập truyện ngắn tiêu biểu khẳng định tài năng bao gồm Đi như bóng núi, Ngủ giữa trùng sơn, Bụi đỏ chân thành và Đôi cánh vô hình. Đề tài lịch sử và văn hóa Huế tạo nên dấu ấn cá nhân rõ nét. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Văn học Việt Nam đã lựa chọn nghiên cứu toàn diện sáng tác của ông. Công trình khám phá hệ thống thi pháp và tư tưởng thẩm mỹ. Đây là tài liệu khoa học giàu giá trị tham khảo. Nghiên cứu giúp người đọc nắm bắt diện mạo truyện ngắn trẻ miền Trung. Hệ thống tư liệu trong văn bản phản ánh chân thực đời sống xã hội. Những trăn trở về lịch sử dân tộc luôn hiển hiện trong từng trang viết. Nhà văn tái hiện sinh động số phận con người trong biến thiên thời cuộc. Tác phẩm mang lại giá trị nhân văn cao đẹp. Đóng góp nghệ thuật của cây bút trẻ được nhìn nhận khách quan và khoa học.

1.1. Tác giả Lê Vũ Trường Giang và hành trình văn chương

Lê Vũ Trường Giang xuất thân từ mảnh đất Thần Phù, Hương Thủy, Thừa Thiên Huế. Ông tốt nghiệp chuyên ngành Lịch sử tại Trường Đại học Khoa học Huế. Nền tảng tri thức sử học ảnh hưởng sâu sắc đến sáng tác nghệ thuật. Nhà văn sử dụng bút danh Châu Phù thể hiện tình yêu quê hương da diết. Hành trình văn học ghi nhận nhiều giải thưởng danh giá từ Hội Nhà văn Việt Nam và Tạp chí Sông Hương. Tác phẩm của ông luôn đan xen giữa sự kiện lịch sử và cảm hứng hư cấu. Ngôn ngữ truyện ngắn giàu nhạc tính và mang đậm bản sắc cố đô. Sáng tác phản ánh nội tâm giằng xé của con người hiện đại.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn thạc sĩ

Luận văn thạc sĩ xác định rõ các nhiệm vụ khoa học trọng tâm. Mục tiêu cốt lõi là giải mã thế giới nghệ thuật trong truyện ngắn Lê Vũ Trường Giang. Đề tài tập trung phân tích hệ thống đề tài, cảm hứng sáng tạo và thi pháp trần thuật. Nghiên cứu chỉ ra sự kế thừa truyền thống và những cách tân độc đáo. Công trình đánh giá đúng vị trí của nhà văn trong dòng chảy văn xuôi đương đại. Kết quả khảo sát mang lại cái nhìn toàn diện về phong cách văn xuôi xứ Huế. Nguồn tư liệu phục vụ hữu ích cho công tác giảng dạy văn học tại nhà trường.

II. Phân tích đặc điểm truyện ngắn Lê Vũ Trường Giang trong luận văn

Thế giới truyện ngắn của Lê Vũ Trường Giang mang cấu trúc nghệ thuật đa tầng. Đề tài lịch sử chiếm vị trí trung tâm trong toàn bộ tác phẩm. Tác giả phục dựng quá khứ hào hùng nhưng không né tránh bi kịch cá nhân. Nhân vật lịch sử hiện lên với đầy đủ phẩm giá và những góc khuất số phận. Cảm hứng nhân đạo hòa quyện cùng ý thức dân tộc sâu sắc. Tác phẩm thể hiện khát vọng hòa bình và sự trường tồn của văn hóa Đại Việt. Bên cạnh lịch sử, mảng đề tài thế sự - đời tư phản ánh chân thực nhịp sống đương đại. Nhà văn miêu tả tâm lý nhân vật tinh tế qua dòng độc thoại nội tâm. Không gian nghệ thuật thường gắn liền với danh lam cổ tích và vùng quê thanh bình. Thời gian trần thuật đảo lộn linh hoạt giữa thực tại và ký ức. Biểu tượng nghệ thuật giàu sức gợi mở triết lý nhân sinh. Các phương tiện biểu đạt tạo nên phong cách tự sự độc đáo và cuốn hút.

2.1. Cảm hứng lịch sử và ý thức dân tộc sâu sắc

Lịch sử trong truyện ngắn không đơn thuần là sự kiện khô khan trên văn bản. Tác giả khéo léo thổi hồn sự sống vào từng nhân vật tiền nhân. Hình ảnh người chiến binh dũng cảm xả thân vì độc lập dân tộc được khắc họa hào hùng. Tinh thần quật cường chống ngoại xâm luôn gắn liền với thông điệp hòa bình. Những cuộc chiến tranh vệ quốc được nhìn nhận dưới lăng kính nhân văn đa chiều. Tác phẩm khẳng định giá trị thiêng liêng của chủ quyền non sông. Tình yêu quê hương đất nước thấm đượm trong từng chi tiết và hành động của nhân vật.

2.2. Không gian văn hóa Huế và nghệ thuật trần thuật

Không gian cố đô Huế tạo nên phông nền thẩm mỹ đặc trưng cho tác phẩm. Hình ảnh sông Hương, đồi Châu Sơn và làng Thần Phù hiện lên sống động. Thiên nhiên hữu tình hòa quyện cùng chiều sâu văn hóa trầm tích ngàn năm. Nghệ thuật trần thuật kết hợp nhuần nhuyễn yếu tố hiện thực và huyền ảo. Điểm nhìn trần thuật dịch chuyển linh hoạt giữa người kể chuyện và nhân vật. Giọng điệu văn chương biến đổi linh hoạt từ bi tráng đến trầm lắng sâu cay. Ngôn ngữ đối thoại mang đậm khẩu ngữ và phong vị dân gian miền Trung.

III. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm truyện ngắn Lê Vũ Trường Giang

Để giải quyết các nhiệm vụ khoa học, đề tài áp dụng hệ thống phương pháp nghiên cứu liên ngành. Phương pháp thi pháp học đóng vai trò chủ đạo trong việc phân tích hình thức nghệ thuật. Nghiên cứu tiến hành khảo sát cấu trúc cốt truyện, hệ thống nhân vật và ngôn ngữ trần thuật. Phương pháp tiếp cận văn hóa - lịch sử giúp giải mã bối cảnh và ý nghĩa biểu tượng. Tác giả đặt truyện ngắn trong mối liên hệ mật thiết với truyền thống văn hóa xứ Huế. Phương pháp so sánh đối chiếu được vận dụng nhằm làm nổi bật nét độc đáo của cây bút trẻ. Tác phẩm được đặt cạnh sáng tác của các tác giả cùng thế hệ để nhận diện phong cách riêng. Thao tác thống kê và phân loại cung cấp căn cứ định lượng xác đáng cho các luận điểm khoa học. Nguồn ngữ liệu được thu thập hệ thống từ các tập sách đã xuất bản. Cách tiếp cận khách quan bảo đảm tính tin cậy cao cho toàn bộ kết quả nghiên cứu.

3.1. Vận dụng phương pháp thi pháp học và loại hình

Phương pháp thi pháp học hỗ trợ bóc tách từng lớp cấu trúc văn bản nghệ thuật. Người nghiên cứu phân tích cách tổ chức thời gian và không gian nghệ thuật. Hệ thống motif và biểu tượng văn học được giải mã chi tiết. Phương pháp loại hình giúp phân loại các kiểu nhân vật đặc trưng trong tác phẩm. Mô hình nhân vật lịch sử, nhân vật tư tưởng và nhân vật đời thường được phân định rõ ràng. Cách tiếp cận này làm sáng tỏ quy luật sáng tạo và tư duy nghệ thuật của nhà văn. Bản sắc thẩm mỹ của tác phẩm được khẳng định thuyết phục.

3.2. Phương pháp tiếp cận văn hóa và so sánh văn học

Nghiên cứu văn học gắn liền với việc tìm hiểu không gian địa văn hóa xứ Huế. Phương pháp tiếp cận văn hóa giúp lý giải cội nguồn cảm hứng sáng tác của tác giả. Từng phong tục, tập quán và trầm tích lịch sử được soi chiếu tỉ mỉ. Đồng thời, phương pháp so sánh làm rõ sự tương đồng và khác biệt trong thủ pháp nghệ thuật. Truyện ngắn của tác giả được đối chiếu với các cây bút văn xuôi lịch sử tiêu biểu khác. Kết quả nghiên cứu khẳng định nét cá tính sáng tạo độc đáo của cây bút trẻ.

IV. Ý nghĩa thực tiễn luận văn đặc điểm truyện ngắn Lê Vũ Trường Giang

Luận văn đã hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học đề ra. Đề tài khẳng định vị trí vững chắc của Lê Vũ Trường Giang trong nền văn học đương đại. Nghiên cứu mang lại giá trị học thuật quan trọng cho chuyên ngành Văn học Việt Nam. Kết quả khảo sát bổ sung nguồn tư liệu quý giá về văn học thế hệ 8X. Luận văn mở ra hướng tiếp cận mới đối với mảng đề tài lịch sử trong văn xuôi trẻ. Tài liệu cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn tin cậy cho học viên và nhà nghiên cứu. Công trình có khả năng ứng dụng trực tiếp vào hoạt động giảng dạy văn học tại trường phổ thông và đại học. Giáo viên có thể trích dẫn tư liệu để làm phong phú bài giảng văn học địa phương. Sinh viên sử dụng tài liệu làm mẫu tham khảo phương pháp luận nghiên cứu văn học. Tác phẩm góp phần lan tỏa tình yêu văn hóa dân tộc trong cộng đồng trẻ.

4.1. Đóng góp về mặt học thuật và lý luận văn học

Công trình nghiên cứu bổ sung hệ thống luận cứ khoa học về truyện ngắn đương đại. Luận văn làm rõ sự vận động của khuynh hướng cảm hứng lịch sử sau năm 1986. Nghiên cứu khẳng định tài năng tổ chức cốt truyện và xử lý tư liệu lịch sử của tác giả trẻ. Những phát hiện mới về thi pháp mở rộng phạm vi nghiên cứu văn xuôi thế hệ 8X. Tài liệu cung cấp nguồn tham khảo chất lượng cho các luận văn và công trình chuyên khảo tiếp theo. Đóng góp lý luận giúp nâng cao chất lượng nghiên cứu phê bình văn học nước nhà.

4.2. Ứng dụng trong nghiên cứu và giảng dạy thực tế

Kết quả nghiên cứu của luận văn sở hữu khả năng ứng dụng thực tiễn cao. Giáo viên văn học có thể sử dụng ngữ liệu để biên soạn chuyên đề văn học địa phương Thừa Thiên Huế. Sinh viên các ngành sư phạm và ngữ văn tìm thấy mô hình triển khai đề tài chuẩn mực. Tác phẩm cũng khơi gợi cảm hứng sáng tác cho những người yêu mến văn học trẻ. Việc phổ biến luận văn góp phần gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài 1. Trong dòng chảy của nền văn xuôi đƣơng đại, thể loại truyện ngắn đã có bƣớc phát triển nhất định và đạt đƣợc những thành tựu không nhỏ. Có thể thấy, ở thể loại truyện ngắn luôn có sự hòa mình cùng cuộc sống của mỗi thời kì và giai đoạn lịch sử để phản ánh và kịp thời lồng ghép các giá trị mang tính biểu tƣợng cao.

Trong quá trình chuyển mình của nền văn học trong giai đoạn đƣơng thời, truyện ngắn luôn là thể loại mang tính tiên phong đổi mới. Trong số các nhà văn trẻ giàu tiềm năng hiện nay, đáng chú ý có thể nhắc đến Lê Vũ Trƣờng Giang, một nhà văn có bút lực dồi dào, khai thác ở thể loại truyện ngắn trên nhiều góc độ, khía cạnh, kết hợp với sự sáng tạo trong dụng ý nghệ thuật của nhà văn. Lê Vũ Trƣờng Giang viết chắc tay và sáng tác trên nhiều thể loại nhƣ truyện ngắn, tản văn, bút kí, thế nhƣng ở thể loại truyện ngắn Lê Vũ Trƣờng Giang đã thể hiện khả năng độc đáo của mình, có sự đào sâu và khai thác dựa trên niềm đam mê mạnh mẽ. Thật vậy, khi nói đến Lê Vũ Trƣờng Giang, trong giới văn chƣơng và bạn đọc không còn xa lạ bởi nhà văn đã tham gia rất sôi nổi trong địa hạt văn chƣơng, Lê Vũ Trƣờng Giang tham gia với nhiều vị trí nhƣ sáng tác, biên tập… Ở vị trí nào Lê Vũ Trƣờng Giang cũng thể hiện đƣợc khả năng làm việc nghiêm túc, sự đầu tƣ và tâm huyết đối với công việc văn chƣơng.

Ở thể loại truyện ngắn, Lê Vũ Trƣờng Giang đã mang đến cho độc giả những cảm xúc mạnh mẽ về những câu chuyện, nhân vật nhiều suy tƣ, trăn trở. Ở đó, thông qua sự sáng tác nội dung ở các đề tài phong phú, đa dạng nhƣ lịch sử, chiến tranh, đời thƣờng… Lê Vũ Trƣờng Giang đã mang đến cho ngƣời đọc những sự trải nghiệm lí thú thông qua từng trang sách. Với truyện ngắn của Lê Vũ Trƣờng Giang, nhà văn đã không đặt ngoài quy luật biến đổi của cuộc sống trong từng trang văn của mình, mà nhà văn luôn quan sát, luôn khám phá những điều màu nhiệm của cuộc sống để hiện thực nó trên từng trang văn của mình. Mặc dù Lê Vũ Trƣờng Giang đã có những đóng góp nổi bật trong sáng tác truyện ngắn nói riêng và văn học nói chung, nhƣng đến nay vẫn chƣa có công trình nghiên cứu toàn diện nào đi sâu khám phá phong cách sáng tác và những nét đặc sắc trong tác phẩm của nhà văn.

Vì vậy, việc lựa chọn đề tài này không chỉ đáp ứng yêu cầu về tính mới mẻ, sáng tạo mà còn góp phần lấp đầy một khoảng trống quan trọng trong nghiên cứu các tác giả đƣơng thời. Qua việc tìm hiểu về đặc điểm truyện ngắn của Lê Vũ Trƣờng Giang, chúng tôi hi vọng sẽ đóng góp một phần nhỏ vào việc thấu hiểu sâu sắc hơn về sự phong phú và đa dạng của văn chƣơng truyện ngắn trong tác phẩm của tác giả trẻ này, đồng thời làm sáng tỏ hơn về vị trí của tác giả trong dòng chảy văn học đƣơng đại. Mục tiêu nghiên cứu Phân tích và đánh giá đặc điểm nội dung truyện ngắn Lê Vũ Trƣờng Giang. Phân tích và đánh giá đặc điểm nghệ thuật truyện ngắn Lê Vũ Trƣờng Giang.

Định vụ đƣợc tên tuổi của Lê Vũ Trƣờng Giang trong nền văn học Việt Nam đƣơng đại. Lịch sử nghiên cứu vấn đề Mặc dù chƣa có bất kỳ đề tài nghiên cứu chuyên sâu nào về các khía cạnh sáng tác văn chƣơng của Lê Vũ Trƣờng Giang, nhƣng đã có nhiều nhận định từ giới chuyên môn và độc giả đánh giá về sự hiện diện và những đóng góp nổi bật của nhà văn nhƣ sau: Nhận định “Văn chƣơng Ngủ giữa trùng sơn già dặn, nghiêm cẩn, chi tiết chọn kĩ, sắc bén, còn nhân vật thì lạnh lùng và lồng lộng, theo lời lão nhà văn Hồng Nhu, đã vƣợt qua tất cả các truyện ngắn khác trong năm của tạp chí Văn nghệ Quân đội. Với tuổi 22, mới bƣớc vào nghề viết chƣa lâu, quả là dấu ấn đặc biệt” (Văn Thành Lê, 2020). Nhận định về tác phẩm Ngủ giữa trùng sơn dựa trên nhận xét của Văn Thành Lê, nói lên một số điểm quan trọng về văn chƣơng và nội dung của tác phẩm, từ việc lựa chọn từ ngữ đến xây dựng cảnh quan, tạo nên một bức tranh chân thực và sâu sắc về tình huống và cảm xúc của nhân vật.

2 Không chỉ vậy, nhận định của Tống Phƣớc Bảo cho thấy các tác phẩm sáng tác bởi Lê Vũ Trƣờng Giang không chỉ đơn thuần là câu chuyện hƣ cấu mà còn mang trong mình một sự liên kết với sự kiện và tình huống lịch sử thực sự. Tập truyện mở ra một khoảng thời gian và không gian rộng lớn, tạo điều kiện cho việc tận dụng các bối cảnh và tình huống khác nhau: “Tập truyện ngắn Bạc màu áo ngự đạt giải thƣởng nhà văn trẻ của Hội Nhà văn Việt Nam. Bạc màu áo ngự gồm 13 truyện ngắn gắn chặt với lịch sử. Biên độ thời gian và không gian trong tập truyện rộng mở và mở ra những da diết về chiến cuộc, về thân phận con ngƣời, về tình yêu và cả những niềm đắng đót thời hậu chiến.

Độc giả sẽ cùng Giang đi qua cuộc khởi nghĩa của vua Hàm Nghi chống lại thực dân Pháp để thấy lịch sử qua ngòi bút của Giang không hề khô khan mà tràn đầy sự mƣợt mà bởi giọng văn Huế rất chỉn chu nhƣng bắt tai, đã mắt. Âm vọng từ lịch sử qua góc nhìn của một nhà văn trẻ luôn mới mẻ, ở đó có sự chắt chiu chi tiết, có sự khoáng đạt của thời đại, có luôn cả một sự bay bổng của ƣớc vọng tổ tiên nguồn cội” (Tống Phƣớc Bảo, 2022). Bên cạnh đó, “Với lợi thế là một ngƣời nghiên cứu, có học vị tiến sĩ, đang giảng dạy tại Khoa Lịch sử, Trƣờng Đại học Khoa học-Đại học Huế, đã phần nào giúp Lê Vũ Trƣờng Giang thành công ở đề tài tƣởng dễ mà thực ra rất khó này. Sử đƣa vào văn nếu không khéo thì thành một loại văn chép sử rất khô khan.

Còn nếu hƣ cấu quá mức sẽ lạc ra ngoài đƣờng biên giới hạn, dễ sa vào sai sự thật lịch sử. Lối viết của Lê Vũ Trƣờng Giang vẫn tôn trọng sự thật lịch sử, đào sâu vào mạch ngầm văn hóa; sử dụng lối viết dẫn dắt pha trộn với nghiền ngẫm, tự sự tạo ra một phong cách thú vị, cuốn hút” (Đăng Nguyên, 2023). Nhận định này giúp thấy rõ cách Lê Vũ Trƣờng Giang tiếp cận việc viết văn từ những dữ kiện lịch sử, làm thế nào nhà văn thể hiện sự tôn trọng sự thật lịch sử và đồng thời tạo nên một tác phẩm thú vị và sâu sắc từ góc nhìn văn hóa và cảm xúc của ngƣời sáng tác. Trên báo Hà Nội Mới, số ra ngày 23/12/2022 có bài nhận định về nhà văn Lê Vũ Trƣờng Giang “Không chỉ ngƣỡng mộ con đƣờng văn chƣơng với những giải thƣởng có giá trị của một tác giả năm nay 34 tuổi, bạn đọc còn thấy một Lê Vũ 3 Trƣờng Giang qua hình ảnh một nhà giáo mẫu mực với học trò, một đồng nghiệp tài năng và một bạn văn khiêm tốn” (Trang Thùy, 2022).

Thật vậy, mặc dù chuyên môn của nhà văn là một giảng viên giảng dạy bộ môn khoa học lịch sử tại Đại học Huế, nhƣng bằng niềm đam mê đối với văn chƣơng, kết hợp với những kiến thức am hiểu về lịch sử và văn hóa dân tộc đã tạo nên chất liệu độc đáo để Lê Vũ Trƣờng Giang sáng tác nên những tác phẩm văn học giàu giá trị. Xuất hiện trên trang thông tin điện tử của đài Phát thanh và truyền hình Thừa Thiên Huế ngày 14/12/2022 là nội dung bình luận “Dòng sử trong Bạc màu áo ngự là những dòng chảy đậm mùi chiến tranh. Xâu chuỗi hàng loạt cuộc chiến đƣợc tái hiện, ngƣời đọc dễ dàng nhận ra cái bóng phản chiếu chân thực nhất hình dáng lịch sử: Chiến tranh. Khắc họa cái bóng đó, Lê Vũ Trƣờng Giang đã tỉ mẩn chọn những đƣờng nét khốc liệt nhất.

Nhƣng khốc liệt mà vẫn đẹp. Đẹp bởi hào khí chiến binh, bởi chất bi tráng âm vang ngay giữa lòng mỗi cuộc chiến” (Xuân Đạt, 2022). Có thể nói, với ƣu thế là một tiến sĩ chuyên ngành lịch sử, Lê Vũ Trƣờng Giang đã lồng ghép những kiến thức lịch sử của mình một cách khéo léo và tinh tế qua từng trang viết văn chƣơng. Bên cạnh đó, điều đáng khen ngợi ở Lê Vũ Trƣờng Giang chính là sự diễn đạt nhẹ nhàng, tinh tế, không hề nhàm chán hay khô khan mà hiện lên vô cùng sinh động và gợi nhiều cảm xúc trong lòng ngƣời đọc.

Nhận định về đặc trƣng viết của Lê Vũ Trƣờng Giang khi tập truyện Ngủ giữa trùng sơn ra đời, Hồ Đăng Thanh Ngọc đã có nhận định: “Có nhiều cái khó cho một ngƣời viết trẻ trong bối cảnh văn học dung hợp nhiều trào lƣu sáng tạo nhƣ hiện nay. Đi theo lối viết truyền thống hay hƣớng tới thi pháp hiện đại là cả một sự lựa chọn khó khăn. Nhƣng trong chín truyện ngắn này, Lê Vũ Trƣờng Giang đã thể hiện đƣợc sự vững vàng trong lối viết khi nhà văn chọn cả hai hƣớng đi, vừa truyền thống vừa hiện đại. Lối viết truyền thống, đề tài lịch sử là căn nền để từ đó tác giả kết hợp nhiều thủ pháp của văn học hiện đại, hậu hiện đại nhƣ phân mảnh, lắp ghép, liên văn bản…” (Phƣơng Vinh, 2013).

Ở nhà văn Lê Vũ Trƣờng Giang, cách tân trong thi pháp hiện đại là một hƣớng đi mang tính chất định hình về phong cách, nhằm tạo 4 nên dấu ấn nhận diện riêng biệt trên văn đàn Việt Nam trong giai đoạn đƣơng thời. Có thể thấy đƣợc trong nền văn học có nhiều sự vận động và phát triển, có những nhà văn đang loay hoay trong việc định hình nên phong cách riêng biệt thì ở Lê Vũ Trƣờng Giang đã định hình mình theo những thủ pháp văn học hiện đại nhằm bắt kịp xu thế của thời kì văn học hội nhập và phát triển. Nhà văn Nguyễn Quân đã dành những lời bình đánh giá về khuynh hƣớng viết và đặc trƣng ngôn ngữ văn chƣơng của Lê Vũ Trƣờng Giang “Một tác giả trẻ lựa chọn đề tài lịch sử là cả một sự mạo hiểm, nó đòi hỏi bản lĩnh của ngƣời viết về kiến thức lịch sử, về cách biến lịch sử thành những hình tƣợng hƣ cấu làm sao để không trƣợt ra khỏi những cách lý giải sai lầm về quá khứ là một điều vô cùng khó khăn.