CHƯƠNG 1 : MOT SO LY LUAN CO BAN VE NANG CAO NANG LUC CANH TRANH CUA DOANH NGHIEP 1.1 Một số khái niệm cơ bản 1.1 Khai niém năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Trong quá trình nghiên cứu về cạnh tranh, người ta đã sử dụng khái niệm năng lực cạnh tranh. Theo đó, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng chống chịu trước sự tấn công của các doanh nghiệp khác, hay theo từ điện thuật ngữ (1997) năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là không bị doanh nghiệp khác đánh bại về kinh tế, lại có khái niệm cho rằng năng lực cạnh tranh đồng nghĩa với nâng cao lợi thế cạnh tranh, hay năng suất lao động. Theo tô chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD): “Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là sức sản xuất ra thu nhập tương đối cao trên cơ sở sử dụng các yêu tô sản xuất có hiệu quả làm cho các doanh nghiệp phát triển bền vững trong điều kiện cạnh tranh quốc tế”. Từ những khái niệm nêu trên, có thê hiểu: năng lực cạnh tranh chính là khả năng sử dụng các nguon lực đã được kết hợp một cách có mục đích để giành lấy lợi ích về phía mình.
Về cơ bản, năng lực cạnh tranh được phân thành 4 cấp độ, bao gồm: - Năng lực cạnh tranh quốc gia - Năng lực cạnh tranh ngành - Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp - Năng lực cạnh tranh của sản phâm, dịch vụ O cap độ doanh nghiệp, năng lực cạnh tranh co thé được hiểu là việc doanh nghiệp sử dụng các thể mạnh của các nguôn lực (vốn, nguôn nhán lực, sản phẩm. ) để tạo ra các lợi thế cạnh tranh, từ đó vượt qua các đối thủ cạnh tranh, giành lấy thị phân và khách hàng về phía mình.2 Khái niệm nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Có thê hiểu nâng cao năng lực cạnh tranh là tổng hợp các biện pháp, giải pháp đề có thê tăng cường các thế mạnh của các nguôn lực, từ đó tạo ra lợi thế cạnh tranh, vượt qua các đối thủ khác, giành lấy thị phân và khách hàng về phía mình. Nâng cao năng lực cạnh tranh là hoạt động vô cùng cân thiết và mang tính cấp thiết đối với tất cả các doanh nghiệp hiện nay. Đặc biệt, đối với các doanh nghiệp Việt Nam, trước thực tiễn hội nhập kinh tế và sự yếu kém vốn có, thì việc nâng cao năng lực cạnh tranh quyết định sự tồn vong của doanh nghiệp trước sức ép cạnh tranh gay gắt đến từ các doanh nghiệp khác trên thế giới.
12 Một số lý thuyết về nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp 1.1 Lý thuyết liên quan đến năng lực cạnh tranh Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp a) Đối thủ cạnh tranh Các đối thủ cạnh tranh trong ngành quyết định tính chất và mức độ tranh đua giành giật lợi thế trong ngành, mà mục đích cuối cùng là giữ vững và phát triên thị phan hiện có, đảm bao thu được lợi nhuận cao nhất. Cạnh tranh trở lên khốc liệt khi ngành ở giai đoạn bão hòa hoặc suy thoái hoặc có đồng đối thủ cạnh tranh cùng năng lực. Đây là đối tượng ảnh hưởng rất lớn đến doanh nghiệp, là động lực kích thích mỗi doanh nghiệp không ngừng phải nâng cao năng lực của mình. Vì chỉ cần doanh nghiệp có những bước đi sai lầm thì chính họ sẽ là mối đe dọa lớn của công ty trong việc giành thị trường.
b) Khách hàng Câu nói “khách hàng là thượng đế” luôn luôn đúng với tất cả các doanh nghiệp dù kinh doanh loại hình nào, nhất là trong điều kiện nền kinh tế phát triển, có nhiều doanh nghiệp cùng cung cấp một loại hàng hóa, dịch vụ thì sự hài lòng của khách hàng đối với doanh nghiệp càng trở lên quan trọng vì khi đó khách hàng có quyền quyết định họ sẽ tiêu dùng sản phẩm của doanh nghiệp nào dựa trên tiêu chí chất lượng và giá cả sản phẩm. Có được khách hàng trung thành là một lợi thế lớn của công ty. Sự trung thành của khách hàng được tạo dựng bởi sự thỏa mãn những nhu cầu của khách hàng và mong muốn làm tốt hơn. €) Nhà cung ứng Nhà cung ứng có thê khăng định quyền lực của họ bằng cách đe dọa tăng giá hay giảm chất lượng sản phâm, dịch vụ cung ứng.
Do đó, nhà cung ứng có thê chèn ép lợi nhuận của một ngành khi ngành đó không có khả năng bù đắp chỉ phí tăng lên trong giá thành sản xuất, từ đó tác động tới khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp đ) Giá cả Giá bán sản phẩm là một trong những công cụ quan trọng thường được sử dụng. Bởi giá bán sản phẩm có ảnh hưởng trực tiếp đến sự hấp dẫn của sản phẩm và sản lượng tiêu thụ. Hai hàng hóa có cùng công dụng chất lượng như nhau, khách hàng sẽ mua hàng hóa nào có giá thấp hơn. Có nhiều chính sách giá khác nhau được doanh nghiệp sử dụng phù hợp với sản phâm, mục tiêu, tình hình thị trường và khả năng thanh toán của khách hàng.2 Lý thuyết liên quan đến nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp 1.1 Nội dung về nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Nâng cao năng lực cạnh tranh, thực chất là nâng cao quy mô, trình độ và chất lượng nguồn lực về kinh tế, kỹ thuật, quản lý và thương mại của doanh nghiệp.
Với cách tiếp cận hệ thống, trên giác độ lý thuyết, các doanh nghiệp có thê chiến thắng trong cuộc cạnh tranh thông qua một số phương pháp cơ bản sau: - Tăng năng lực của doanh nghiệp trên các phương diện tài chính, công nghệ, nhân lực, quản lý: + Chiến lược tài chính là một trong những chiến lược chức năng quan trọng nhất đề thực hiện chiến lược cạnh tranh tông quát của doanh nghiệp. + Công nghệ quyết định sự khác biệt sản phẩm trên các phương diện chất lượng, thương hiệu và giá cả. Đôi mới công nghệ là một yêu cầu mang tính chiến lược. Với những doanh nghiệp giữ bản quyền sáng chế hoặc có bí quyết công nghệ thì phương thức giữ gìn bí quyết là yếu tố quan trọng tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.
+ Đề có đội ngũ người lao động có tay nghề cao, doanh nghiệp phải có chiến lược đào tạo và giữ người tài. Đề nâng cao năng suất lao động và tạo điều kiện cho người lao động sáng tạo mỗi doanh nghiệp phải có chiến lược đào tạo nghiệp vụ chuyên sâu, phù hợp với yêu cầu của mình. Đông thời, từng doanh nghiệp phải chú trọng xây dựng chính sách đãi ngộ như chính sách lương, thưởng hợp lý để giữ ồn lạnh lực lượng lao động của mình, nhất là những lao động giỏi + Cùng quy mô, trình độ, chất lượng nguôn lực tài chính, công nghệ, nhân lực như nhau, cơ chế quản lý khác nhau sẽ tạo ra tông năng lực cạnh tranh khác nhau - Nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phâm Doanh nghiệp phải đầu tư cho giai đoạn nghiên cứu để năm bắt xu hướng thay đôi nhu cầu của thị trường. Áp dụng các công nghệ phù hợp, vừa bảo đảm tạo ra các sản phẩm có chất lượng đáp ứng nhu cầu của thị trường, vừa có chỉ phí sản xuất thấp.
Thương mại điện tử, hệ thống giao hàng tại nhà theo đặt hàng qua điện hoai, thiết lập mạng lưới tiêu thụ hiệu quả. là những cách thức giúp doanh nghiệp phục vụ và giữ khách hàng hiệu quả. Do đó các doanh nghiệp phải tập trung vào cách thức bao gói sản phâm và khả năng giao hàng linh hoạt, đúng hạn. - Mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm Các doanh nghiệp phải tìm cách tận dụng các sở thích tiêu dùng của khách hàng thông qua hoạt động chiếm lĩnh các điêm bán hàng tối ưu, thông qua quảng cáo sản phẩm đến nhiều người tiêu dùng nhất, giới thiệu sản phâm, đa dạng hóa chất lượng, mẫu mã, giá cả sản phẩm và chỉ phí bán hàng để tận dụng hết các phân đoạn thị trường.
Ngoài ra, doanh nghiệp còn mở rộng tối đa thị phần cho sản phẩm của mình thông qua hệ thống đại lý, liên doanh, mở chỉ nhánh, văn phòng đại diện ở những nơi có nhu cầu.2 Nguyên tắc về nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Trong quá trình cạnh tranh cũng như nâng cao năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp cần tuân thủ những nguyên tắc sau đây: - Thực hiện tốt các chính sách, nghị định của nhà nước đề ra cho doanh nghiệp, quyền cạnh tranh trong kinh doanh luôn được pháp luật bảo hộ: Khi doanh nghiệp tham gia hoạt động kinh doanh sản xuất nói chung và cạnh tranh trên thị trường nói riêng cần phải tuân thủ theo các bộ luật và quy định của Nhà nước. - Đảm bảo phù hợp với thị trường: Thị trường là môi trường mà doanh nghiệp tham gia vào, là nơi mà các doanh nghiệp cạnh tranh gay gắt. Thị trường có ảnh hưởng quyết định đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Vì vậy, doanh nghiệp phải tuân theo quy luật của thị trường cũng như các quy luật khác về cung cau, giá ca, canh tranh,.
- Cạnh tranh lành mạnh, cạnh tranh theo đúng đạo đức xã hội, đạo đức dinh doanh: Cạnh tranh có tính chất thi đua, thông qua đó mỗi chủ thê nâng cao năng lực của chính mình mà không dùng thủ đoạn triệt ha đối thủ.Các doanh nghiệp cạnh tranh trên thị trường phải cạnh tranh công băng và lành mạnh với nhau, không xâm phạm đến lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng, quyên và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, của người tiêu dùng. Ý nghĩa của nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp a) Đối với doanh nghiệp + Nâng cao năng lực cạnh tranh đê tôn tại và phát triên Trong nên kinh tế thị trường, cạnh tranh là một quy luật tất yêu, nó luôn tồn tại cho đù con người có muốn hay không. Các doanh nghiệp muốn trụ vững trên thị trường thì phải cạnh tranh gay gắt với nhau. Cạnh tranh giành giật khách hàng, cạnh tranh dé bán được hàng hóa, dịch vụ.
Muốn vậy, họ phải tạo ra những điều kiện thuận lợi, để đáp ứng nhu cầu của khách hàng, làm thế nào đê khách hàng tin tưởng vào sản phâm, dịch vụ của doanh nghiệp, ưu thích và tiêu dùng nó.