Khóa Luận Tốt Nghiệp Về Thiết Kế Tài Liệu Hỗ Trợ Tự Học Tiếng Anh Cho Giáo Viên Hóa Học

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp lý luận và phương pháp dạy học hóa học thiết kế tài liệu hỗ trợ việc tự học tiếng anh, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Trần Thị Công Danh
• Người hướng dẫn: Th.S Đào Thị Hoàng Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm TP.HCM
• Chuyên ngành: Hóa Học
• Đề tài: Thiết Kế Tài Liệu Hỗ Trợ Việc Tự Học Tiếng Anh Chuyên Ngành Cho Giáo Viên Hóa Học Ở Trường Phổ Thông Phần Học Thuyết - Định Luật - Khái Niệm Cơ Bản
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Khái niệm cơ bản
• 1.2. Các hình thức tự học
• 1.3. Vai trò của tự học
• 1.4. Quá trình dạy học hóa học ở trường phổ thông
• 1.5. Cơ sở lí luận phần thuyết và định luật hóa học cơ bản
• 1.6. Thực trạng việc dạy học Hóa học bằng Tiếng Anh ở trường phổ thông
• 2. CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ TÀI LIỆU HỖ TRỢ VIỆC TỰ HỌC TIẾNG ANH CHUYÊN NGÀNH DÀNH CHO GIÁO VIÊN DẠY MÔN HÓA HỌC
• 2.1. Tiêu chuẩn thiết kế tài liệu và CD đính kèm
• 2.2. Tiêu chí thiết kế về tính ứng dụng và tính hiệu quả
• 2.3. Qui trình thiết kế tài liệu
• 2.4. Tài liệu hỗ trợ việc tự học Tiếng Anh chuyên ngành cho GV Hóa học
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.2. Đối tượng thực nghiệm
• 3.3. Nội dung thực nghiệm
• 3.4. Phương pháp xử lí số liệu
• 3.5. Kết quả thực nghiệm
• 3.6. Đánh giá về nội dung
• 3.7. Đánh giá về hình thức
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng quan về khóa luận tốt nghiệp dạy học hóa học

Khóa luận tốt nghiệp về phương pháp dạy học hóa học không chỉ là một yêu cầu học thuật mà còn là một cơ hội để giáo viên nâng cao năng lực giảng dạy. Đặc biệt, việc thiết kế tài liệu hỗ trợ việc tự học tiếng Anh chuyên ngành cho giáo viên hóa học ở trường phổ thông là một chủ đề quan trọng. Tài liệu này không chỉ giúp giáo viên cải thiện kỹ năng ngôn ngữ mà còn nâng cao chất lượng giảng dạy môn hóa học.

1.1. Khái niệm và vai trò của tự học trong giáo dục

Tự học là quá trình cá nhân tự giác chiếm lĩnh tri thức. Theo N.A Rubakin, tự học không chỉ là việc tiếp thu kiến thức mà còn là sự phát triển kỹ năng và kinh nghiệm. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện đại, nơi mà việc tự học giúp giáo viên hóa học nâng cao năng lực giảng dạy.

1.2. Tầm quan trọng của tiếng Anh trong dạy học hóa học

Tiếng Anh ngày càng trở thành ngôn ngữ chính trong lĩnh vực khoa học. Việc sử dụng tiếng Anh trong giảng dạy hóa học không chỉ giúp giáo viên tiếp cận tài liệu quốc tế mà còn nâng cao khả năng giao tiếp với học sinh. Điều này tạo ra một môi trường học tập tích cực và hiệu quả.

II. Thách thức trong việc dạy học hóa học bằng tiếng Anh

Việc giảng dạy hóa học bằng tiếng Anh gặp nhiều thách thức, từ việc thiếu tài liệu đến khả năng ngôn ngữ của giáo viên. Nhiều giáo viên vẫn chưa tự tin khi sử dụng tiếng Anh trong giảng dạy, điều này ảnh hưởng đến chất lượng học tập của học sinh. Cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục những khó khăn này.

2.1. Khó khăn trong việc thiết kế tài liệu hỗ trợ tự học

Thiết kế tài liệu hỗ trợ tự học tiếng Anh chuyên ngành cho giáo viên hóa học là một thách thức lớn. Tài liệu cần phải đảm bảo tính khoa học, dễ hiểu và phù hợp với nhu cầu của giáo viên. Việc thiếu tài liệu phong phú và đa dạng cũng là một vấn đề cần được giải quyết.

2.2. Khả năng ngôn ngữ của giáo viên hóa học

Nhiều giáo viên hóa học gặp khó khăn trong việc sử dụng tiếng Anh để giảng dạy. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng truyền đạt kiến thức mà còn làm giảm hứng thú học tập của học sinh. Cần có các chương trình đào tạo và hỗ trợ để nâng cao khả năng ngôn ngữ cho giáo viên.

III. Phương pháp thiết kế tài liệu hỗ trợ tự học tiếng Anh

Thiết kế tài liệu hỗ trợ tự học tiếng Anh chuyên ngành cho giáo viên hóa học cần dựa trên các nguyên tắc khoa học và thực tiễn. Tài liệu cần phải được xây dựng một cách hệ thống, từ nội dung đến hình thức, nhằm đảm bảo tính hiệu quả trong việc giảng dạy và học tập.

3.1. Nguyên tắc thiết kế tài liệu hiệu quả

Tài liệu cần phải đảm bảo tính khoa học, dễ hiểu và phù hợp với nhu cầu của giáo viên. Việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại như CLIL sẽ giúp tài liệu trở nên sinh động và hấp dẫn hơn.

3.2. Quy trình thiết kế tài liệu hỗ trợ tự học

Quy trình thiết kế tài liệu bao gồm việc xác định nội dung, tìm kiếm và phân tích tài liệu, thiết kế cấu trúc và nội dung giáo trình. Điều này giúp đảm bảo tài liệu đáp ứng được nhu cầu thực tế của giáo viên và học sinh.

IV. Ứng dụng thực tiễn của tài liệu hỗ trợ tự học

Tài liệu hỗ trợ tự học tiếng Anh chuyên ngành cho giáo viên hóa học không chỉ giúp nâng cao kiến thức mà còn cải thiện kỹ năng giảng dạy. Việc áp dụng tài liệu này trong thực tiễn sẽ mang lại nhiều lợi ích cho giáo viên và học sinh, từ việc nâng cao chất lượng giảng dạy đến việc cải thiện kết quả học tập.

4.1. Kết quả nghiên cứu và thực nghiệm

Kết quả từ các nghiên cứu cho thấy việc sử dụng tài liệu hỗ trợ tự học đã giúp giáo viên nâng cao khả năng giảng dạy và học sinh cải thiện kỹ năng ngôn ngữ. Điều này chứng tỏ tính hiệu quả của tài liệu trong việc hỗ trợ quá trình dạy học.

4.2. Phản hồi từ giáo viên và học sinh

Phản hồi từ giáo viên và học sinh về tài liệu hỗ trợ tự học cho thấy sự hài lòng và hiệu quả trong việc nâng cao kỹ năng ngôn ngữ. Điều này khẳng định rằng tài liệu đã đáp ứng được nhu cầu thực tế trong giảng dạy hóa học bằng tiếng Anh.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Khóa luận tốt nghiệp về thiết kế tài liệu hỗ trợ tự học tiếng Anh chuyên ngành cho giáo viên hóa học là một bước tiến quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các tài liệu hỗ trợ để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao trong giáo dục.

5.1. Tầm quan trọng của việc phát triển tài liệu hỗ trợ

Việc phát triển tài liệu hỗ trợ tự học không chỉ giúp giáo viên nâng cao kỹ năng mà còn tạo ra một môi trường học tập tích cực cho học sinh. Điều này sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

5.2. Định hướng nghiên cứu trong tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp dạy học mới, cũng như cải tiến tài liệu hỗ trợ tự học để đáp ứng nhu cầu thực tế của giáo viên và học sinh. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng giảng dạy hóa học bằng tiếng Anh trong các trường phổ thông.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế - xã hội, công tác giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là quốc sách hàng đầu tại Việt Nam. Nhằm nâng cao năng lực ngoại ngữ cho giáo viên và học sinh, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai Kế hoạch số 659/BGDĐT với chủ trương: "Nghiên cứu, thí điểm áp dụng một số chương trình dạy học tiên tiến của thế giới tại một số trường THPT chuyên trọng điểm; thí điểm áp dụng việc giảng dạy môn toán, vật lý, hóa học, sinh học, tin học bằng tiếng Anh tại một số trường THPT chuyên". Định hướng này kết hợp cùng Đề án 1400 ("Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008-2020") đã tạo ra bước chuyển biến lớn nhưng đồng thời đặt ra nhiều thách thức đối với đội ngũ giáo viên giảng dạy các môn khoa học tự nhiên ở trường phổ thông, do kiến thức tiếng Anh chuyên ngành và năng lực sư phạm song ngữ của phần lớn giáo viên còn hạn chế.

Thực tế tại Việt Nam cho thấy nguồn tài liệu tham khảo và tự học tiếng Anh chuyên ngành phục vụ cho việc giảng dạy môn Hóa học nói riêng và các môn khoa học tự nhiên nói chung còn rất khan hiếm, chưa phong phú và chưa đáp ứng được mục tiêu sư phạm là giảng dạy kiến thức chuyên môn thông qua ngoại ngữ. Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn đó, khóa luận thực hiện đề tài: "Thiết kế tài liệu hỗ trợ việc tự học tiếng Anh chuyên ngành cho giáo viên Hóa học ở trường phổ thông phần Học thuyết - Định luật - Khái niệm cơ bản".

Mục đích nghiên cứu của đề tài là thiết kế bộ tài liệu tự học kèm đĩa CD hỗ trợ giáo viên Hóa học phổ thông trang bị kiến thức tiếng Anh chuyên ngành, rèn luyện cách giao tiếp chuyên môn và nâng cao năng lực giảng dạy Hóa học bằng tiếng Anh.

Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài gồm 6 nội dung cụ thể:

1. Nghiên cứu cơ sở lí luận của đề tài.
2. Tìm hiểu tình hình dạy và học Hóa học bằng tiếng Anh ở trường THPT.
3. Nghiên cứu về giáo trình, tài liệu tham khảo liên quan đến tiếng Anh chuyên ngành và dạy học các môn khoa học bằng tiếng Anh.
4. Nghiên cứu các hình thức thiết kế giáo trình sinh động, hiệu quả và thích hợp với việc tự học.
5. Thiết kế giáo trình tự học và CD đính kèm.
6. Lấy ý kiến nhận xét của giáo viên và sinh viên về nội dung và hình thức của tài liệu tự học.

Khách thể và đối tượng nghiên cứu:

• Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học Hóa học bằng tiếng Anh ở trường phổ thông.
• Đối tượng nghiên cứu: Việc thiết kế tài liệu tự học tiếng Anh chuyên ngành cho giáo viên Hóa học ở trường phổ thông.
• Phạm vi nghiên cứu: Chương trình Hóa học phổ thông, tập trung vào phần học thuyết – định luật – khái niệm cơ bản.
• Thời gian và địa điểm hoàn thành: Tháng 5 năm 2013, tại Khoa Hóa học, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh.

Giả thuyết khoa học được xác định: Nếu tài liệu được thiết kế với nội dung đầy đủ, mang tính khoa học, hình thức sinh động và có đĩa CD hỗ trợ phát âm thì sẽ tạo hứng thú, giúp việc tự học của giáo viên thuận lợi hơn, góp phần nâng cao các kỹ năng ngôn ngữ cơ bản và phát triển năng lực giảng dạy Hóa học bằng tiếng Anh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý thuyết của đề tài được xây dựng trên sự kết hợp giữa lý luận dạy học hiện đại, lý luận về năng lực tự học và phương pháp dạy học tích hợp:

• Lý luận về tự học: Tổng hợp các quan điểm học thuật của N.A. Rubakin, R. Retke, Đặng Vũ Hoạt và Hà Thị Đức, Nguyễn Văn Đạo, cùng GS.TS. Nguyễn Cảnh Toàn. Tự học được định nghĩa là quá trình cá nhân người học tự giác, tích cực, độc lập chiếm lĩnh tri thức ở một lĩnh vực nhất định. Đề tài phân loại 3 hình thức tự học: (1) Tự nghiên cứu độc lập không có sách và không có giáo viên hướng dẫn; (2) Tự học theo giáo trình/sách giáo khoa (gồm tự học hoàn toàn hoặc có hướng dẫn từ xa); (3) Tự học có sách kết hợp các buổi gặp giáo viên hướng dẫn gián tiếp.
• Đặc trưng và yêu cầu dạy học bộ môn Hóa học: Phân tích bản chất môn Hóa học là khoa học thực nghiệm định tính và định lượng với nhiều khái niệm trừu tượng (nguyên tử, phân tử), đòi hỏi kỹ năng tư duy bậc cao (HOTs - High Order Thinking Skills). Quá trình giảng dạy đòi hỏi phải lượng hóa mục tiêu bài học (thái độ, kiến thức, kỹ năng), tổ chức hoạt động tích cực cho học sinh và gắn kết với ứng dụng thực tiễn.
• Định hướng dạy học tích hợp nội dung và ngoại ngữ (CLIL - Content and Language Integrated Learning): Dựa trên khung lý thuyết của Coyle (1999), Marsh (2002), Van de Craen, Gajo và tài liệu TKT: CLIL Handbook. Phương pháp CLIL vận hành theo mô hình 4C:
  • Content (Nội dung): Kiến thức chuyên môn của chủ đề khoa học.
  • Communication (Giao tiếp): Ngôn ngữ khoa học dùng để trao đổi, diễn đạt và phân tích.
  • Cognition (Tư duy): Rèn luyện các kỹ năng tư duy bậc thấp (LOTs) và bậc cao (HOTs).
  • Culture / Community (Văn hóa / Cộng đồng): Sự liên hệ giữa kiến thức khoa học với bối cảnh xã hội, địa phương và thế giới. Đồng thời, đề tài phân định rõ giữa "ngôn ngữ chuyên ngành" (từ vựng kỹ thuật, thuật ngữ bộ môn) và "ngôn ngữ tích hợp" (ngôn ngữ chức năng phục vụ thảo luận, suy luận).
• Quy trình 9 bước lập kế hoạch dạy học CLIL: Bao gồm: (1) Xác định kết quả và mục tiêu; (2) Lựa chọn nội dung môn học; (3) Thiết kế hoạt động giao tiếp; (4) Phát triển kỹ năng học và tư duy; (5) Xây dựng nhiệm vụ; (6) Cung cấp hỗ trợ ngôn ngữ; (7) Chuẩn bị thiết bị và tài nguyên; (8) Thiết lập liên kết liên môn; (9) Đánh giá quá trình dựa trên tiêu chí "Có thể làm" (Can Do statements).

Phương pháp nghiên cứu được triển khai đồng bộ:

• Phương pháp nghiên cứu lý luận: Thu thập, đọc, phân tích, tổng hợp và hệ thống hóa các tài liệu chuyên ngành, giáo trình tiếng Anh Hóa học trong nước và quốc tế.
• Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
  • Phương pháp quan sát: Dự giờ, quan sát tiến trình dạy học của giáo viên và phản ứng học tập của học sinh trong các tiết Hóa học bằng tiếng Anh.
  • Phương pháp khảo sát bằng phiếu hỏi: Điều tra thực trạng giảng dạy Hóa học bằng tiếng Anh tại trường THPT và phát phiếu điều tra lấy ý kiến chuyên gia, giáo viên, sinh viên sư phạm nhằm đánh giá tính hiệu quả, tính khả thi của giáo trình.
  • Phương pháp phỏng vấn, trao đổi: Trò chuyện trực tiếp với giáo viên trực tiếp đứng lớp và học sinh tham gia học Hóa học bằng tiếng Anh.
  • Phương pháp xử lý số liệu: Thống kê toán học và quy đổi điểm đánh giá từ các phiếu điều tra.
• Nguồn dữ liệu: Các văn bản chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo (Kế hoạch 659, Đề án 1400); khung chương trình môn Khoa học khối 7 của Cambridge; các khảo sát thực nghiệm sư phạm đối với giáo viên, sinh viên Khoa Hóa học Trường Đại học Sư phạm TP.HCM; số liệu nghiên cứu quốc tế của Bentley và Philips (2007).

Nội dung chính theo từng chương

Phần Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của việc biên soạn tài liệu tự học tiếng Anh chuyên ngành Hóa học trong bối cảnh thực hiện Kế hoạch 659 và Đề án 1400. Xác định mục tiêu, 6 nhiệm vụ nghiên cứu, khách thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu (phần Học thuyết – Định luật – Khái niệm cơ bản), giả thuyết khoa học và tóm lược các phương pháp nghiên cứu được sử dụng.

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài

Chương này tập trung làm sáng tỏ cơ sở lý luận của việc dạy học Hóa học bằng tiếng Anh và phân tích thực trạng giáo dục phổ thông:

• Lịch sử nghiên cứu: Đánh giá các giáo trình hiện hành đang tồn tại dưới hai dạng: (1) Giáo trình Hóa học viết hoàn toàn bằng tiếng Anh (nặng về chuyên môn, thiếu rèn luyện kỹ năng ngôn ngữ); (2) Giáo trình học tiếng Anh sử dụng ngữ liệu Hóa học (như đề tài E-book năm 2011 của Lê Minh Xuân Nhị và Nguyễn Minh Tài - phát triển từ giáo trình của Tổ Ngoại ngữ biên soạn, còn nặng về ngữ pháp tổng quát, chưa hỗ trợ kỹ năng sư phạm song ngữ). Từ đó khẳng định tính ưu việt của hướng tiếp cận CLIL.
• Bản chất của tự học: Trình bày các định nghĩa học thuật, khẳng định tự học là cầu nối giữa học tập và nghiên cứu khoa học, giúp người dạy thích ứng với yêu cầu đổi mới nghề nghiệp.
• Dạy học Hóa học bằng tiếng Anh: Phân tích thuận lợi và rào cản đối với giáo viên (phát âm, ngôn ngữ quản lý lớp học, thiếu tư liệu) và học sinh (vốn từ vựng, khả năng tiếp thu bài giảng). Đề cập việc sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ (L1) hợp lý trong giai đoạn đầu để làm sáng tỏ hướng dẫn và phát triển ý tưởng.
• Kết quả khảo sát của Bentley và Philips (2007): Dẫn chứng số liệu khảo sát học sinh lứa tuổi 13-16 học môn khoa học bằng tiếng Anh về các yếu tố hỗ trợ học tập:

Yếu tố hỗ trợ học tập	Tỷ lệ học sinh lựa chọn (%)
Sự giải thích của giáo viên	56%
Dịch nghĩa từ vựng	49%
Hình ảnh trực quan	38%
Bạn bè hỗ trợ trong nhóm	36%
Sơ đồ và biểu đồ	19%
Sử dụng máy tính	19%
Danh sách từ mới	18%

• Hệ thống 19 hình thức tổ chức hoạt động lớp học CLIL: Bao gồm: khoanh tròn/gạch dưới từ đúng; mô tả và dự đoán; chuyển đổi thông tin sang bảng/đồ thị; xác định trình tự giai đoạn; phân loại vật liệu; trò chơi Domino; ghép biểu đồ; trò chơi ô chữ/tra cứu web; thu thập và sắp xếp thông tin; tìm lỗi sai/liên kết; dán nhãn sơ đồ/hình ảnh (2 dạng); so sánh và đối chiếu kết quả thí nghiệm; điền vào chỗ trống; câu hỏi trắc nghiệm nhiều lựa chọn; câu hỏi Đúng/Sai (True/False; Yes/No); hoàn thành biểu đồ/đồ thị; xác định từ khóa; trình chiếu PowerPoint.
• Minh họa bài dạy thực nghiệm theo CLIL: Xây dựng kế hoạch giảng dạy bài "Độ pH" (chương trình Cambridge lớp 7) và tiến trình nghiên cứu khoa học cho câu hỏi: "Liệu các chất có vị chua như chanh và dấm có tính axit không?". Cung cấp bảng theo dõi đánh giá năng lực người học, hệ thống câu hỏi LOTs/HOTs và các mẫu câu hỗ trợ (scaffolding) giúp học sinh trao đổi kết quả thí nghiệm bằng tiếng Anh.
• Thực trạng tại trường phổ thông: Phân tích các biểu đồ khảo sát thực tế về mức độ tương thích của giáo trình hiện dùng so với chương trình Hóa học phổ thông Việt Nam, các phương pháp tổ chức hoạt động của giáo viên, năng lực tiếp thu của học sinh và tỷ lệ phân bổ song ngữ (tiếng Anh - tiếng Việt) trong giờ học.

Chương 2: Thiết kế tài liệu hỗ trợ việc tự học tiếng Anh chuyên ngành dành cho giáo viên dạy môn Hóa học

Chương này trình bày toàn bộ quy trình và kết quả xây dựng bộ tài liệu tự học:

• Tiêu chuẩn thiết kế:
  • Nội dung: Đảm bảo tính chính xác khoa học Hóa học, tích hợp rèn luyện 4 kỹ năng ngôn ngữ (Nghe - Nói - Đọc - Viết), cung cấp ngữ cảnh giao tiếp và thuật ngữ chuyên ngành chuẩn xác.
  • Hình thức: Trình bày khoa học, sinh động, kết hợp hình ảnh, bảng biểu minh họa trực quan, có danh mục đối chiếu từ vựng.
  • Tính ứng dụng và hiệu quả: Tài liệu đi kèm đĩa CD âm thanh hỗ trợ phát âm chuẩn xác ngữ âm bản ngữ (được thực hiện bởi sinh viên Leslie Padilla thuộc trường Đại học South Mountain Community College).
• Quy trình thiết kế 6 bước:
  1. Chọn và thiết lập cơ sở lí luận.
  2. Định hướng nội dung tài liệu.
  3. Tìm kiếm, phân tích và chọn lọc các nguồn tư liệu hỗ trợ.
  4. Thiết kế cấu trúc và nội dung giáo trình.
  5. Thiết kế hình thức tài liệu.
  6. Thiết kế các phụ lục và tư liệu hỗ trợ (CD, bảng tra cứu).
• Cấu trúc giáo trình: Tập trung vào phân môn cơ bản với 2 chương trọng tâm:
  • Chương 1 – Nguyên tử (Atoms): Khái niệm, thành phần cấu tạo nguyên tử (proton, neutron, electron), lịch sử khám phá cấu tạo nguyên tử, bài tập ngôn ngữ và câu hỏi tư duy.
  • Chương 2 – Bảng hệ thống tuần hoàn (The Periodic Table): Cấu trúc bảng tuần hoàn, quy luật biến đổi tính chất các nguyên tố, thuật ngữ phân loại kim loại/phi kim/khí hiếm, mẫu câu giao tiếp và bài tập thực hành.

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

• Mục đích và đối tượng thực nghiệm: Đánh giá tính khả thi, chất lượng nội dung, mức độ tiện ích và tính thẩm mỹ của giáo trình cùng đĩa CD thông qua việc lấy ý kiến từ giáo viên Hóa học THPT và sinh viên Khoa Hóa học Trường Đại học Sư phạm TP.HCM.
• Nội dung và phương pháp: Sử dụng phiếu điều tra quy chuẩn, tiến hành thu thập phản hồi, xử lý số liệu theo thang điểm quy đổi mức độ hài lòng và tính toán tỷ lệ phần trăm đánh giá.
• Kết quả thực nghiệm: Phân tích định lượng chi tiết theo hai nhóm tiêu chí:
  • Đánh giá về nội dung: Tỷ lệ đánh giá mức độ phù hợp của phần Đọc hiểu, Nghe hiểu, Luyện nói và Luyện viết. Các kỹ năng nghe hiểu và luyện nói đạt tỷ lệ đồng thuận cao nhờ có đĩa CD hỗ trợ ngữ âm chuẩn xác.
  • Đánh giá về hình thức: Thống kê mức độ hài lòng về bố cục dàn trang, tính trực quan của hình ảnh minh họa, cách trình bày bảng biểu và tính tiện dụng của phụ lục tra cứu.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã đạt được các kết quả cụ thể:

• Xây dựng hoàn chỉnh bộ tài liệu tự học tiếng Anh chuyên ngành Hóa học: Tài liệu bao quát các kiến thức cốt lõi thuộc phần Học thuyết – Định luật – Khái niệm cơ bản (Nguyên tử và Bảng hệ thống tuần hoàn), kết hợp đĩa CD âm thanh chuẩn bản ngữ phục vụ luyện nghe và phát âm thuật ngữ.
• Hệ thống hóa quy trình sư phạm theo định hướng CLIL: Thiết lập bảng hướng dẫn 9 bước soạn bài, 19 hình thức hoạt động lớp học và bảng tiêu chí đánh giá năng lực học tập ("Can Do"), giúp giáo viên phổ thông có công cụ thực hành cụ thể khi thiết kế bài dạy song ngữ.
• Đánh giá thực nghiệm khách quan: Kết quả khảo sát thực nghiệm sư phạm khẳng định tài liệu có cấu trúc khoa học, nội dung bám sát chương trình phổ thông và đáp ứng tốt nhu cầu tự bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học Hóa học bằng tiếng Anh của giáo viên.

Các đề xuất và giải pháp của tác giả:

• Vận dụng mô hình CLIL để cân bằng giữa việc truyền thụ kiến thức khoa học và rèn luyện kỹ năng ngoại ngữ, tránh tình trạng dịch thuật cơ học hoặc quá tải kiến thức.
• Tận dụng các phương tiện đa phương tiện (từ điển điện tử, đĩa CD audio, phần mềm soạn thảo văn bản) để xây dựng phụ lục khoa học và chuẩn hóa phát âm danh pháp Hóa học quốc tế.
• Sử dụng các khung hỗ trợ ngôn ngữ (scaffolding) với các mẫu câu định sẵn nhằm khuyến khích học sinh trao đổi, thảo luận nhóm và báo cáo kết quả thực nghiệm khoa học.

Đóng góp mới của đề tài: Khắc phục triệt để hạn chế của các giáo trình hiện có trên thị trường (vốn chỉ dịch tài liệu Hóa học sang tiếng Anh thuần túy hoặc dạy tiếng Anh chung với ngữ liệu Hóa học). Đề tài cung cấp tài liệu tự học được thiết kế chuyên biệt cho giáo viên, tích hợp trực tiếp giữa kiến thức chuyên môn Hóa học với phương pháp tổ chức lớp học song ngữ và kỹ năng ngôn ngữ sư phạm.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài:

• Phạm vi nội dung tài liệu mới dừng lại ở phần Học thuyết – Định luật – Khái niệm cơ bản (chủ đề Nguyên tử và Bảng hệ thống tuần hoàn), chưa mở rộng sang toàn bộ các phân môn Hóa vô cơ, Hóa hữu cơ, Hóa lý và thực hành thí nghiệm nâng cao trong chương trình THPT.
• Đối tượng khảo sát và thực nghiệm sư phạm chủ yếu tập trung tại khu vực TP.HCM trên nhóm giáo viên và sinh viên sư phạm, chưa tiến hành thực nghiệm giảng dạy trực tiếp trên diện rộng ở nhiều tỉnh thành.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Tiếp tục thiết kế và hoàn thiện các tập tài liệu tự học cho các chủ đề tiếp theo của chương trình Hóa học phổ thông (Liên kết hóa học, Phản ứng oxi hóa - khử, Tốc độ phản ứng, Hóa học hữu cơ).
• Xây dựng hệ thống học liệu số tương tác, video clip bài giảng mẫu song ngữ và ứng dụng trực tuyến hỗ trợ giáo viên tự học và tự đánh giá năng lực giảng dạy Hóa học bằng tiếng Anh.

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho các đối tượng:

• Giáo viên Hóa học tại các trường THPT và THPT chuyên: Là tài liệu tự học có cấu trúc bài bản để trau dồi vốn từ vựng chuyên ngành, cách phát âm danh pháp, thuật ngữ quốc tế và phương pháp tổ chức hoạt động lớp học theo định hướng CLIL.
• Sinh viên ngành Sư phạm Hóa học và học viên cao học chuyên ngành Lí luận và Phương pháp dạy học bộ môn: Nguồn tham khảo hữu ích về phương pháp nghiên cứu sư phạm, quy trình thiết kế học liệu song ngữ và cách thức xây dựng giáo án tích hợp môn học với ngoại ngữ.
• Cán bộ quản lý chuyên môn và nhà nghiên cứu giáo dục: Cung cấp cơ sở lý luận và dẫn chứng thực tiễn phục vụ việc triển khai các đề án giảng dạy môn khoa học tự nhiên bằng tiếng Anh theo định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Phần có giá trị tham khảo cao nhất trong khóa luận là hệ thống lý luận về phương pháp CLIL (khung 4C, 19 hình thức hoạt động lớp học, quy trình 9 bước lập kế hoạch) và bài học thiết kế mẫu kèm phiếu hỗ trợ ngôn ngữ trong thực hành thí nghiệm.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng khung lý thuyết nào làm nền tảng cốt lõi để tích hợp giữa kiến thức Hóa học và tiếng Anh? Khóa luận sử dụng định hướng dạy học tích hợp nội dung và ngoại ngữ CLIL (Content and Language Integrated Learning) dựa trên mô hình 4C của Coyle (1999) gồm: Content (Nội dung môn học), Communication (Giao tiếp ngôn ngữ), Cognition (Kỹ năng tư duy bậc thấp LOTs và bậc cao HOTs) và Culture (Yếu tố văn hóa/cộng đồng).

2. Tài liệu tự học do tác giả thiết kế tập trung vào những chủ đề chuyên môn cụ thể nào? Tài liệu tập trung vào phần Học thuyết – Định luật – Khái niệm cơ bản trong chương trình Hóa học phổ thông, cụ thể gồm 2 chương: Chương 1 – Nguyên tử (Atoms) và Chương 2 – Bảng hệ thống tuần hoàn (The Periodic Table).

3. Khảo sát của Bentley và Philips (2007) được tác giả trích dẫn chỉ ra yếu tố nào hỗ trợ học sinh học khoa học bằng tiếng Anh hiệu quả nhất? Theo khảo sát trên học sinh độ tuổi 13-16 học môn khoa học bằng phương pháp CLIL, yếu tố hỗ trợ hiệu quả nhất là "Sự giải thích của giáo viên" (chiếm 56%), tiếp theo là "Dịch nghĩa từ vựng" (49%), "Hình ảnh trực quan" (38%) và "Bạn bè hỗ trợ trong nhóm" (36%).

4. Đĩa CD đính kèm giáo trình có vai trò gì và do ai hỗ trợ thực hiện thu âm? Đĩa CD đính kèm có vai trò hỗ trợ người học nghe và luyện phát âm chuẩn xác các từ vựng chuyên ngành, thuật ngữ khoa học và câu lệnh giao tiếp sư phạm bằng tiếng Anh. Toàn bộ phần thu âm được thực hiện với sự hỗ trợ của sinh viên Leslie Padilla đến từ Trường Đại học South Mountain Community College.

5. Đề tài đã chỉ ra nhược điểm gì của các tài liệu tiếng Anh Hóa học trước đây tại Việt Nam? Các tài liệu trước đây thường chỉ rơi vào một trong hai dạng: hoặc là giáo trình Hóa học viết bằng tiếng Anh thuần túy (không hỗ trợ rèn kỹ năng ngôn ngữ và giao tiếp), hoặc là giáo trình học tiếng Anh mượn ngữ liệu Hóa học (như đề tài E-book năm 2011, chỉ tập trung vào từ vựng và ngữ pháp thông thường mà không rèn luyện kỹ năng sư phạm song ngữ và giải quyết tình huống chuyên môn trên lớp).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Thị Công Danh đã giải quyết thành công bài toán thực tiễn về nhu cầu tự bồi dưỡng tiếng Anh chuyên ngành cho giáo viên Hóa học phổ thông trong giai đoạn triển khai Kế hoạch 659 và Đề án 1400 của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Thông qua việc tiếp cận phương pháp CLIL hiện đại, đề tài đã thiết kế hoàn chỉnh bộ tài liệu tự học kèm đĩa CD âm thanh cho phần Học thuyết – Định luật – Khái niệm cơ bản với cấu trúc khoa học và tính ứng dụng cao. Kết quả thực nghiệm sư phạm khẳng định tài liệu là nguồn học liệu bổ ích, đóng góp thiết thực vào việc nâng cao năng lực chuyên môn và đổi mới phương pháp giảng dạy môn Hóa học bằng tiếng Anh tại các trường THPT.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 — Nguyên tử (AtOIS). Ăn SH ng re 80 2. Chương 2 — Bảng hệ thống tuần hoàn (The Periodic table) .4 Sir dung r0 00 i8 dỗ .THỰC NGHIEM SƯ PHAM .Mục đích thực nghiém.Đối tượng thực nghiện. St TềEE E1 1111112111111 111111 1 te.Nội dung thực nghiệm.Phương pháp xử lí số liệu.-- -- 2 2 ©52£SE+EE2EEEEEEEEEEEEEEEEEkrrkrrkrrrrees 92 3.Kết quả thực nghiệm.-- 2-2 St +S2SE£EEEEEEEEEEE21127171121171711 1121.

Đánh giá về nội dung.---- +: 2¿©2s+2+£+EE£EE£EE2EEEEEEEEEEEEEEECrrkerkerkrrred 95 3. Đánh giá về hình thức.----- 2+ ++2E++EEE+EE+SEEEEEEEEEEEEECEEErrrkerrkrrred 97 KET LUAN0122127. 99 TÀI LIEU THAM KHẢO .--2- 5£ 5< << se s2 £s££Ss£sse+ss£ssessezsesse 102 3:08000025557. 106 DANH MỤC CAC CHỮ VIET TAT CD : Compact discs CLIL : Content and Language Intergrated Learning GD&DT : Giáo dục va đào tạo GV : Giáo viên HOTs : High order thinking skills (ki nang tu duy bac cao) HS : Hoc sinh HTTH : Hệ thống tuần hoàn KHTN : Khoa hoc tu nhién Ll : First language (ngôn ngữ me đẻ) LOTs : Low order thinking skills (kĩ năng tư duy bậc thấp) THPT : Trung hoc phé thong TP.HCM : Thành phó Hồ Chi Minh Vd : vi du DANH MUC CAC BANG Bang 1.

Chủ dé về nguyên ter. Hệ thống câu hỏi theo mức độ tư UY. Bảng đánh giá năng lực người hoc theo định hướng CLIL. Bảng theo dõi thông tin người học bài về chất và hỗn hợp.

Các hình thức tổ chức hoạt động lớp học theo định hướng CLIL. Hệ thống các bước dé tiến hành nghiên cứu khoa học. Thí nghiệm : Liệu chất có vị chua như chanh và dam có tính axit không?. Phiếu hỗ trợ cách dùng mẫu câu dé trao đổi về kết quả thí nghiệm.

Điểm quy đôi mức độ trả lời của phiếu thăm dò. Thống kê kết quả thực nghiệm sư phạm. Kết quả khảo sát hình thức tài liệu.-- 2-2 2 +£+£+£++£x+E+Extrxezrsrred 98 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1. Ví dụ về các thẻ màu — vật dung dạy học trong CLIL.

Biéu đồ về mức độ tương thích của nội dung giáo trình các trường phô thông đang sử dụng dạy Hóa học bằng tiếng Anh so với nội dung chương trình Hóa học phổ 001001580119i8i))i0. Biểu đồ về các phương pháp tô chức hoạt động dạy học môn Hóa học bằng tiếng Anh và mức độ sử dụng của GV .---¿- 2+ 2++2+++Ek+2EkSEECEEEEEEEEEEkrrkrerkrerkree 60 Hình 1. Biêu đô vê việc HS có đủ khả năng vê môn chuyên ngành và ngôn ngữ đê tham gia các hoạt động và trao đổi trong lớp học.------¿ ¿s++sz+sz+x++x+zxezxzxerxee 61 Hình 1. Biểu đồ về việc sau tiết Hóa học bang Tiếng Anh, HS nắm được các kiến thức trọng tâm của môn chuyyÊNn.-- ---- + + 1% E311 911911 910191 ng nhớt 62 Hình 1.

Biểu đồ về việc sau tiết Hóa học bang Tiếng Anh, vốn từ vựng chuyên ngành của học sinh được cải thién .---- 25222 1332221312211 3E 21 E253 E223 12 1v ng vn vườn 62 Hình 1. Biểu đồ về mức độ rèn luyện kĩ năng nghe-hiéu Tiếng Anh trong tiết học Hóa học bằng Tiếng Anh của HS.---- 2 2 + E+EE+EE+EE+EE2EEEEEE2EE2EE2171117111 111111 rxeE 63 Hình 1. Biéu đồ về mức độ rèn luyện kĩ năng nói (trongthuyết trình, thảo luận,giao tiếp,.)tiếng Anh trong tiết học Hóa học bằng Tiếng Anh của HS. Biểu đồ về mức độ rèn luyện kĩ năng đọc ( giáo trình, tài liệu tham khảo chuyên nganh,.) Tiếng Anh trong tiết học Hóa học bằng Tiếng Anh của HS.

Biểu đồ về mức độ rèn luyện kĩ năng viết (ghi nội dung bài học, viết báo cáo, tường trình, trình bày văn bản,.) Tiếng Anh trong tiết học Hóa học băng Tiếng Anh Hình 1. Biéu đồ về ý kiến đánh giá tỉ lệ sử dụng ngôn ngữ (Tiếng Việt và Tiếng Anh) trong tiết học Hóa học bằng Tiếng Anh. - 2-2 ©5£+2£+EE+2E£+EE+EE££EEEEEtEEEzExerkerreees 67 Hình 3. Tỉ lệ khảo sát về phần đọc hiểu ở các mức d6.

Tỉ lệ khảo sát về phần nghe hiểu và phần luyện nói (cùng tỉ lệ). Tỉ lệ khảo sát về kĩ năng ViẾ.- -- 2 2© £+S++EEt2E£EEEEEEEEEEEEEErEkrrkrrrrres 97 MO DAU 1. Lido chon dé tai Sự phát triển và nhu cầu giao lưu giữa các nền văn hóa, kinh tế trên thé giới là yêu tố quan trọng giúp phát triển đất nước. Cùng với sự hội nhập kinh tế, giáo dục và đào tạo nhân lực luôn được chú trọng và là quốc sách hàng đầu.

Theo đó, Chính phủ đã bắt đầu triển khai kế hoạch 659 của Bộ GD&DT với nội dung: “Nghiên cứu, thí điểm áp dụng một số chương trình dạy học tiên tiễn của thế giới tại một số trường THPT chuyên trọng điểm; thí điểm áp dụng việc giảng dạy môn toán, vật lý, hóa học, sinh học, tin học bằng tiếng Anh tại một số trường THPT chuyên”. Đề án này cùng với Đề án 1400 về Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008-2020” đã là một “cú hích kép” cho việc nâng cao năng lực ngoại ngữ cho cả giáo viên và học sinh Việt Nam. Tuy nhận được nhiều sự ủng hộ, nhưng đề án cũng tạo ra nhiều thách thức cho đội ngũ giáo viên giảng dạy các môn tự nhiên ở trường phổ thông, vì khả năng giảng day bằng Tiếng Anh cũng như kiến thức Tiếng Anh chuyên ngành của phần lớn giáo viên còn hạn chế. Mặt khác, ở Việt Nam, các tài liệu tham khảo và tự học giúp hỗ trợ cho việc giảng dạy Hóa học nói riêng, cũng như các môn khoa học tự nhiên nói chung, còn chưa nhiều, chưa phong phú và hầu hết chưa thể hiện được mục đích phục vụ cho việc giảng dạy bộ môn thông qua Tiếng Anh.

Với mục đích giúp các giáo viên hóa học ở trường phổ thông có thêm tài liệu tham khảo để giúp nâng cao kiến thức về Tiếng Anh chuyên ngành và những kĩ năng ngôn ngữ cơ bản cũng như hỗ trợ cho việc giảng dạy bộ môn bằng Tiếng Anh, tôi quyết định thực hiện dé tài: “THIẾT KE TÀI LIEU HO TRỢ VIỆC TỰ HỌC TIENG ANH CHO GIÁO VIÊN HÓA HOC Ở TRƯỜNG PHO THONG PHAN HOC THUYET - ĐỊNH LUẬT - KHÁI NIỆM CO BẢN” 2. Mục đích nghiên cứu - _ Thiết kế tài liệu tự học cho GV Hóa học ở trường phô thông nhằm hỗ trợ cho việc trang bị những kiến thức Tiếng Anh chuyên ngành, cách giao tiếp các vấn đề chuyên môn bằng Tiếng Anh và giảng dạy môn Hóa học bằng Tiếng Anh. Nhiệm vụ nghiên cứu - _ Nghiên cứu co sở lí luận của đề tài. - Tim hiểu tình hình dạy và học Hóa hoc bằng Tiếng Anh ở trường THPT.

- _ Nghiên cứu về giáo trình, tài liệu tham khảo liên quan đến Tiếng Anh chuyên ngành và dạy học các môn khoa học bằng Tiếng Anh. - _ Nghiên cứu các hình thức thiết kế giáo trình sinh động, hiệu quả và thích hop với việc tự học. - _ Thiết kế giáo trình tự học và CD đính kèm. - Lấy ý kiến nhận xét của GV và SV về nội dung và hình thức của tài liệu tự học.

Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4. Khách thé nghiên cứu - Qué trình dạy học Hóa học bằng Tiếng Anh ở trường phô thông. Đối tượng nghiên cứu - Việc thiết kế tài liệu tự học Tiếng Anh chuyên ngành cho GV Hóa hoc ở trường phổ thông. Giả thuyết khoa học Nếu tài liệu trình bày nội dung đầy đủ, khoa học; hình thức hấp dẫn, sinh động và có kèm theo CD hỗ trợ sẽ gây hứng thú và hỗ trợ việc tự học thuận lợi hơn, góp 10 phần nâng cao các kĩ năng ngôn ngữ cơ bản và phát triển năng lực giảng dạy bộ môn bằng Tiếng Anh.

Phương pháp nghiên cứu 6. Phương pháp nghiên cứu lí luận - Doc, phân tích, tổng hợp, đánh giá tài liệu 6. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn - Phuong pháp quan sát: quan sát lớp học, GV và HS trong giờ giảng dạy môn Hóa học bằng Tiếng Anh. - Phat phiếu khảo sát: dé tìm hiểu, phân tích đánh giá thực trạng giảng dạy Hóa học bằng Tiếng Anh ở trường THPT.

- Phat phiếu điều tra: để đánh giá tính hiệu quả và khả thi của giáo trình. - Phong van, trò chuyện: trao đối với các GV dạy Hóa học bằng Tiếng Anh và các em HS được học Hóa bằng Tiếng Anh ở các trường phô thông. Đóng góp mới của đề tài Thiết kế tài liệu nhằm cung cấp cho GV dạy môn Hóa hoc ở trường phổ thông một tài liệu tự học hiệu quả, giúp cải thiện kiến thức Tiếng Anh chuyên ngành và khả năng giảng dạy kiến thức bộ môn thông qua Tiếng Anh, hưởng ứng tốt kế hoạch của Bộ GD-ĐT. Phạm vi đề tai Chương trình Hóa hoc phô thông, phan học thuyết — định luật- khái niệm cơ bản.

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THUC TIEN CUA DE TÀI 1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu Hiện nay, việc sử dụng các giáo trình học và tự học về Tiếng Anh chuyên ngành tích hợp với các kĩ năng về ngôn ngữ vẫn chưa phô biến. Một số trường đại học đào tạo chuyên ngành Hóa đã có giảng dạy về Tiếng Anh chuyên ngành Hóa học, tuy nhiên giáo trình giảng dạy thường được thiết kế dưới hình thức: = Giáo trình Hóa học được viết bằng Tiếng Anh. = Giáo trình học Tiếng Anh sử dụng kiến thức Hóa học.

Hai hình thức thiết kế giáo trình này vẫn chưa thê hỗ trợ hoàn chỉnh cho việc học và tự học môn chuyên ngành bằng Tiếng Anh. Các giáo trình Hóa học được viết băng Tiếng Anh thường đảm bảo về nội dung môn chuyên ngành nhưng chưa đảm bảo rèn luyện cho người học các ki năng sử dụng Tiếng Anh dé hoàn thành bài tập, trao đôi về các chủ đề khoa học. Mặt khác, các giáo trình học Tiếng Anh sử dụng kiến thức Hóa học tuy đã bảo đảm những kĩ năng về mặt ngôn ngữ (nghe — nói — đọc — viết) nhưng vẫn chưa đảm bảo được việc ứng dụng các kĩ năng này để trao đôi vê các chủ đê khoa học cụ thê. Hiện nay, các giáo trình được khuyến khích thiết kế dựa trên cơ sở hướng tiếp can CLIL — định hướng học tích hợp môn chuyên ngành và ngôn ngữ.

Với định hướng CLIL, người học vừa tham gia các hoạt động nghiên cứu, tìm hiểu về các chủ đề khoa học, ré luyện các kĩ năng tư duy liên quan đến môn học, vừa đồng thời rèn luyện được các kĩ năng ngôn ngữ. Đây là hướng tiếp cận mới và hiệu quả trong dạy và học các môn khoa học nói chung, và môn Hóa học nói riêng, trong xu hướng giảng day các môn khoa học ở trường phổ thông bằng Tiếng Anh. Việc nghiên cứu về giáo trình và tài liệu hỗ trợ tự học Tiếng Anh dành cho giáo viên và sinh viên ngành sư phạm đã được nghiên cứu từ trước với đề tài “THIẾT KE E-BOOK HO TRỢ VIỆC TỰ HỌC ANH VAN CHUYEN NGANH” bởi sinh viên Lê Minh Xuân Nhị va sinh viên Nguyễn Minh Tài năm 2011.