Chương I. Một sé van dé về lý luận và thực tiễn của PPDH theo dự án. hương pháp day h an. Day hoc theo dự án là gi? Thuật ngữ “dy an” tiếng Anh là “Project”, có nguồn gốc từ tiếng Latinh và ngày nay được hiểu theo nghĩa phổ thông là một đề án, một dự thảo hay một kế hoạch, trong đó đề án, dự thảo hay kế hoạch này cần được thực hiện nhằm đạt mục dich đề ra Khai niệm dự án được sử dụng phố biến trong hau hết các lĩnh vực kinh tế-xã hội: trong sản xuất, doanh nghiệp, trong nghiên cửu khoa học cũng như trong quản lý xa hội.
Khái niệm “dự an” đã di từ lĩnh vực kinh tế, xã hội vào lĩnh vực giáo dục, đào tạo không chỉ với y nghĩa là các dự án phát triển giáo dục mà còn được sử dụng như một phương pháp hay hình thức day học. Khái niệm “Project” được sử dụng trong các trường dạy kiến trúc-xây dựng ở Ý từ cuối thế kỷ 16. Từ đó tư tưởng dạy học theo dự án lan sang Pháp cũng như một số nước châu Âu khác và Mỹ, trước hết là trong các trường đại học va chuyên nghiệp. Đầu thế kỷ XX các nhà sư phạm Mỹ đã xây dựng cơ sơ lý luận cho phương pháp theo dự án và coi đó là PPDH“ quan trọng để thực hiện quan điểm dạy học lay HS làm trung tâm, nhằm khắc phục nhược điểm của day học truyền thống coi thầy giáo là trung tâm.
Ban đầu, phương pháp day hoc theo dự án được sử dung trong day học thực hành các môn học kỹ thuật, về sau được dùng trong hau hết các môn học khác, cả các môn khoa học xã hội. có nhiều quan niệm và định nghĩa khác nhau về dạy học theo dự án. PBL” được nhiều tác giả coi là một hình thức dạy học vì khi thực hiện một dự an, có nhiều PPDH cụ thé được sử dụng. Tuy nhiên có thé hiểu về phương pháp dạy học theo dự án như sau * Phương pháp đạy học.
* Việt tắt của Project Based Learning (Phương pháp day học theo dy an) GVHD: Đào Thi Mộng Ngoc Trang 13 Khóa luận tốt nghiệp SVTH: Quán Thanh Quyết Dạy học theo dự án là một hình thúc dạy học. trong đó người học thục hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, có tao ra các sản phẩm có thé giới thiệu. Nhiệm vụ này được người học thực hiện với tinh tự lực cao trong toản bộ quá trinh học tap, tử việc xác định mục dich, lập kế họach. đến việc thực hiện dự an, kiếm tra, điêu chỉnh, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện.
Làm việc nhóm là hình thức cơ bản của PBL ° PBL là một hình thức dạy học quan trọng để thực hiện quan điểm dạy học định hướng vao người học, quan điểm dạy học định hướng hoạt động va quan điểm dạy học tích hợp. PBL góp phần gắn lý thuyết với thực hành, tư duy và hành động, nhà trường và xã hội, tham gia tích cực vào việc đào tạo năng lực làm việc tự lực, năng lực sang tạo, năng lực giải quyết các van đề phức hợp, tinh than trách nhiệm va khả năng cộng tác làm việc của người học 2. Đặc điểm PPDH theo dự án. Trong các tài liệu về dạy học dự án có rat nhiều đặc điểm được đưa ra.
Cac nhà sư phạm Mỹ đầu thế kỷ XX khi xác lập cơ sở lý thuyết cho PPDH này đã nêu ra 3 đặc điểm cót lõi của PBL: định hướng HS, định hướng thực tiễn và định hướng sản phẩm. Cóthé cụ thể hoá các đặc điểm của PBL như sau: + Định hướng thực tiễn: Chủ đề của dy án xuat phát từ những tình huống của thực tiễn xã hội, thực tiễn nghề nghiệp cũng như thực tiễn đời sống. Nhiệm vụ dự an cần chứa đựng những vắn đề phù hợp với trình độ va khả nang của người học. + Có ý nghĩa thực tiễn xã hội: Các dự án học tập góp phần gắn việc học tập trong nhà trường với thực tiễn đời sống, xã hội.
Trong những trường hợp lý tưởng, việc thực hiện các dự án có thể mang lại những tác động xã hội tích cực. on com/t42:I¡o GVHD: Đào Thị Mộng Ngọc Trang l4 Khóa luận tốt nghiệp SVTH: Quan Thanh Quyết + Định hướng hứng thủ người học: HS được tham gia chọn đề tài, nội dung hoc tập phù hợp với khả năng va hứng thú cá nhãn. Ngoài ra, hứng thú của người học cần được tiếp tục phát triển trong quá trình thực hiện dự án. + Tính phức hợp: Nội dung dự án có sự kết hợp tri thức của nhiều lĩnh vực hoặc môn học khác nhau nhằm giải quyết một van đề mang tinh phức hợp + Định hướng hành động: Trong quá trình thực hiện dự án có sự kết hợp giữa nghiên cứu lý thuyết và vận dung lý thuyết vảo trong hoạt động thực tiễn, thực hành.
Thông qua đỏ, kiểm tra, củng cố, mở rộng hiểu biết lý thuyết cũng như rên luyện kỹ nang hảnh động, kinh nghiệm thực tiễn của người học. + Tính tự lực cao của người học : Trong PBL, người học cần tham gia tích cực và tự lực vào các giai đoạn của quá trình dạy học. Điều đó cũng đòi hỏi và khuyến khích tính trách nhiệm, sự sáng tạo của người học. GV chủ yếu đóng vai trò tư vấn, hướng dẫn, giúp đỡ.
Tuy nhiên mức độ tự lực cần phù hợp với kinh nghiệm, khả năng của HS và mức độ khó khăn của nhiệm vụ. ` Cộng tác làm việc: Các dự án học tập thường được thực hiện theo nhóm, trong đỏ có sự cộng tác làm việc và sự phân công công việc giữa các thành viên trong nhóm. PBL đòi hỏi và rèn luyện tính sẵn sàng và kỹ năng cộng tác làm việc giữa các thành viên tham gia, giữa HS và GV cũng như với các lực lượng xã hội khác tham gia trong dự án. Đặc điểm này còn được gọi là học tập mang tính xã hội.
+ Định hướng sản phẩm: Trong quá trình thực hiện dự án, các sản phẩm được tạo ra. Sản phẩm của dự án không giới hạn trong những thu hoạch lý thuyết, mà trong đa sé trường hợp các dự án học tập tạo ra những sản phẩm vật chất của hoạt động thực tiễn, thực hành. Những sản phẩm nay có thể sử dụng. công bó, giới thiệu.
Tiến trinh thực hiện PPDH theo dự án. Dựa trên cấu trúc chung của một dự án trong linh vực sản xuất, kinh tế nhiều tác giả phân chia cấu trúc của dạy học theo dự án qua 4 giai đoạn sau: GVHD; Bao Thị Mộng Ngọc Trang 15 Khóa luận tốt nghiệp SVTH: Quán Thanh Quyết Quyết định dự án, lập kế hoạch cho đự án, thực hiện dự án và kết thúc dự án Dựa trên cau trúc của tiến trình phương pháp, người ta có thé chia cau trúc của PBL làm nhiều giai đoạn nhỏ hơn. Sau đây tôi xin trình bày một cách phân chia các giai đoạn của dạy học theo dự án theo 5 giai đoạn: + Chọn đề tai và xác định mục dich của dự án : GV va HS củng nhau đề xuất, xác định đề tai và mục đích của dự án. Cần tạo ra một tình huống xuất phát, chửa đựng một van đề, hoặc đặt một nhiệm vụ cần giải quyết, trong đó chú ý đến việc liên hệ với hoàn cảnh thực tiễn xã hội và đời sống.
Cần chú ý đến hứng thú của người học cũng như ý nghĩa xã hội của đề tài GV có thể giới thiệu một số hướng đề tai để học viên lựa chọn và cụ thể hoa. Trong trường hợp thích hợp. sáng kiến về việc xác định dé tai có thé xuất phát từ phía HS. Giai đoạn nay được K.Frey mô tả thành hai giai đoạn là đề xuất sang kiến và thảo luận sáng kiến + Xây dựng kế hoạch thực hiện: trong giai đoạn này HS với sự hướng dẫn của GV xây dựng đề cương cũng như kế hoạch cho việc thực hiện dự án.
Trong việc xây dựng kế hoạch can xác định những công việc cần làm, thời gian dự kiến, vật liệu, kinh phí, phương pháp tiến hành va phân công công việc trong nhóm. + Thực hiện dự án : các thành viên thực hiện công việc theo kế hoạch đã đề ra cho nhóm và cá nhân. Trong giai đoạn này HS thực hiện các hoạt động trí tuệ và hoạt động thực tiễn, thực hành, những hoạt động này xen kẽ và tác động qua lại lẫn nhau. Kiến thức lý thuyết, các phương án giải quyết vắn đề được thử nghiệm qua thực tiễn.
Trong qua trình đó sản phẩm của dự án và thông tin mới được tạo ra. - Thu thập kết quả va công bó sản phẩm : kết quả thực hiện dự án có thể được viết dưới dạng thu hoạch, báo cao, luận van. Trong nhiều dự án các sản phẩm vật chất được tạo ra qua hoạt động thực hành. Sản phẩm của dự án cũng có thể là những hành động phi vật chất, chẳng hạn việc biểu diễn một vở kịch, việc tổ chức một sinh hoạt nhằm tạo ra các tác động xã hội Sản phẩm của GVHD: Đào Thị Mộng Ngọc Trang le Khoa STH: luận tốt nghiệp Quán Thanh Quyết dự án có thé được trinh bay giữa các nhóm sinh viên, có thể được giới thiệu trong nha trường, hay ngoải xã hội.
1 Đánh giá dự án: GV và HS đánh giá quá trình thực hiện và kết quả cũng như kinh nghiệm đạt được. Từ đó rút ra những kinh nghiệm cho việc thực hiện các dự án tiếp theo. Kết quả của dự án cũng có thể đuợc đánh giá từ bên ngoài Hai giai đoạn cuối này cũng có thể được mô tả chung thành giai đoạn kết thúc dự án Việc phân chia các giai đoạn trên đây chỉ mang tính chắt tương đối. Trong thực tế chúng có thể xen kẽ và thâm nhập lẫn nhau.
Việc tự kiểm tra, điều chỉnh cần được thực hiện trong tat cả các giai đoạn của dự an. Với những dạng dự án khác nhau cỏ thể xây dựng cấu trúc chi tiết riêng phù hợp với nhiệm vụ dự án. Giai đoạn 4 và 5 cũng thường được mô tả chung thành một giai đoạn (giai đoạn kết thúc dự án). và xác định - Xác định các kỹ năng của thế kỉ 21 sẽ đưa mục đích vào bài học; của dự án.
- Phát triển những ý tưởng ban đầu về bài học; - Đề xuất một sé dự an.