Chương 1 KHÔNG GIAN CUA LE HỘI ĐÈN MẪU TIÊN LA 1. Vai nét về chúa Bat Nan Tướng quân Vũ Thị Thục Đên/Kñẫu/Tiên La hay đền Tiên La thờ Bát Nan tướng quân Vũ Thị Thục sinh ngày 15 tháng 8 năm Dinh Sửu, qué tai Trang Phương Lâu, “luyện Bạch Hạc, tỉnh Vĩnh Phúc. Thần tích và truyền thuyết trong vùng cho ta biết, nước ta thời Đông Hán tại Trang Phương Lâu huyện Bạch Hạc, Vĩnh Phúc có ông Vũ Công Chất kết hôn với người cùng ấp là bà Hoang Thị Mau. Hai vợ chồng sống bằng nghề cắt thuốc, một lần đi cắt thuốc phương xa lạc vào chốn rừng hoang vắng, gặp ngôi đền để nát, ông bà phát tâm tu sửa điện miếu trở lại huy hoàng.
Vào một đêm, cả hai chiêm bao mộng thấy một thiếu nữ áo khăn lộng lẫy dáng vẻ cao sang gõ cửa thưa rang:” Ta là công chúa Sơn Tinh, cảm ơn ông bà đã dem tâm sửa lại đền miéu của ta, ta nguyện đầu thai vào cửa mang lại phúc lành, xin tặng một bè gỗ lim”. Sớm hôm sau, ông bà ra bến sông quả có bè gỗ lim neo đậu và kê từ đó Hoàng Mau mang thai. Vào buổi sớm trung thu, bà hậu sinh một quý nữ: mắt phượng, mày ngài, da trắng, môi đỏ, ông bà đặt tên con là Vũ Thị Thục hay còn gọi là Thục Nương. Hay tin họ Vũ có quốc sắc thiên hương, đã có nhiều quân tử đến cầu duyên, ông bà có hứa gả Thục Nương cho Phạm Hương là quận trưởng Nam Chân nhưng thái thú Tô Định là kẻ tham lam ép gả Thục Nương cho hắn.
Thái thú Tô Định cho người giết Phạm Hương và Vũ Công và sai quân về Phượng Lâu bắt Thục Nương. Hay tin Thục Nương vờ chấp lệnh lên kiệu và bất ngờ dùng đôi kiếm bạc phá vòng vây mở đường ra bến sông thấy thuyền vô chủ, nàng xuống thuyền chèo mải miết một ngày một đêm về đến tới Hương Đa Cương chính là đền Tiên La. Bấy giờ, Thục Nương vào chốn Tiên La nương thân cửa phật dé chiêu binh tập mã. “ấ Sau khi Th ục Nư ơn g tới Đa Cư ơn g, nư ơn g th ân cử a Phậ t, tri ệu tập binh mã ch an g ma y ch ốc đã ba nă m.
Từ khi thá nh mẫ u về ch ủ trì, ch ùa Tiên La được tu bé đẹp dé, đệ tử gầ n xa về tụ ng hĩ a và lự c lư ợn g đã lê n tới vài ngàn người. Được sự ủn g hộ củ a đô ng đả o nh ân dâ n, Th ục Nư ơn g dự ng cờ bốn chữ và ng “ Bá t Nà n Tư ớn g Qu ân ” lập đà n tế trờ i rồi đi đá nh các đồn binh ven biển giải phóng cả vùng. Cùng thời, Hai Bà Trưng dựng cờ khởi nghĩa ở Mê Linh hay tin sai công ch úa Bả o Ho a về Tiê n La mờ i Th ục Nư ơn g về hội tụ. Th ục Nư ơn g được pho ng sắc “Đ ốc Lĩn h Tiề n Mô n” (tư ớng tiê n pho ng) hiệ u là Đô ng Nhun g Đại Tư ớn g Quâ n, hop lực cùn g quâ n dân di đán h giặ c.
Nư ớc nha độc lập , Tô Địn h tré n về nướ c, Trư ng Vư ơn g lên ngô i, bà Bat Na n về xây dựng thái ấp Tiên La. Mùa xuân năm Nhâm Dần (42- SCN), Hán Quang Vũ sai Mã Viện làm chánh tướng và Lưu Long làm phó tướng cùng 20 vạn binh sang tái chiếm. Trưng Vương gửi mình theo dòng Hát Giang, bà Bát Nàn kéo quân về Tiên La trấn thủ. Giặc tiến đánh đền Tiên La khép vòng vây, tình thế nguy cấp, bà vẫn anh dũng chiến đấu và sau khi lui tới gò Kim Quy vào 18 tháng 3 năm Nhâm Dần bà mất.
Để tưởng nhớ công lao to lớn của vị nit tướng, người dân nơi đây đã lập đền thờ bà.Tran Quốc Vượng “ cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng tuy thành công ngắn ngủi nhưng rõ ràng đã gây được một ấn tượng hết sức mạnh mẽ với quần chúng nhân dân lúc bấy giờ. Khởi nghĩa Mê Linh được sự hưởng ứng của các lạc tướng, lạc dân toàn lưu vực sông Hồng. Vẫn hay rằng đó phần nhiều là những tên đẹp(mỹ tự), ngoài tên dân gian mà lòng kính trọng của nhân gian sau này gắn cho các vị ấy theo những quy ước của tín ngưỡng thành hoàng”. Cùng với Lê Chân (Hải Phòng), Ngọc Quang công chúa (Ninh Bình), Hồ Dé (Thái Nguyên), Dam Ngọc Nga (Phú Thọ), Lê Ngọc Trinh (Vĩnh Phúc) và Bát Nàn tướng quân Tiên La (Thái Bình) là mộ t tr on g nh ữn g tư ớn g lĩn h tiê u bi ểu củ a cu ộc kh ởi ng hĩ a nà y.
Vũ Thị Thục là người con gái quốc sắc thiên hương và là một vị tướng tài ba, yêu đất nước yêu thương nhân dân. Người là hóa thân của công chúa Sơn Tinh và giúp nhân dân dẹp giặc, có công lớn trong cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng. Để tưởng nhớ công lao to lớn của bà Vũ Thị Thục, người dân xã Đoan Hùng, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình đã lập đền Tiên La để thờ phụng vào năm Nhâm Dan. Tổng quan về xã Đoan Hùng, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình 1.
Đặc điểm tự nhiên Vi tri : Thái Bình là một trong những tỉnh ven biển ở Đồng Bằng sông Hồng của miền Bắc Việt Nam. Trung tâm tỉnh Thái Bình là thành phố Thái Bình cách thủ đô Hà Nội 100km về phía Đông Nam, cách thành phố Hải Phòng 70km vè phía Tây Nam. Thái Bình tiếp giáp với 5 tỉnh và thành phố như sau: Hải Dương, Hải Phòng, Hưng Yên, Hà Nam và Nam Định. Cách thành phố Thái Bình khoảng hơn 30km về phía Bắc, nằm trên địa bàn xã Đoan Hùng, huyện Hưng Hà có một ngôi đền nguy nga, lộng lẫy an sau những rang cây cô thụ, đó là ngôi đền Tiên La.
Ngôi đền Tiên La, nơi thờ Bát Nàn tướng quân Vũ Thị Thục là một di tích lịch sử văn hóa quoc gia. Xã Doan Hùng có tổng diện tích đất tự nhiên là 589,7025ha trong đó, đất nông nghiệp chiếm khoảng 451,9519ha và đất phi nông nghiệp là 137,7056ha (theo báo cáo của Đảng Uỷ xã Doan Hùng năm 2013). Xã Đoan Hùng là một xã duyên giang nằm ở phía Bắc huyện Hưng Hà, phía Bắc của xã giáp sông Luộc, phía Đông giáp xã Điệp Nông, phía Tây giáp xã Tân Tiên và phía Nam giáp với xã Thông Nhat. Sự tiếp giáp với các xã 10 lân cận tạo điều kiện cho sự gi ao th ôn g đi lại đư ợc th uậ n lợ i và ph át tr iể n kin h t ế , g i a o l ư u v ă n h ó a.
Nằm ở vùng Đồng Bằng sông Hồng với những cánh đồng lúa phì nhiêu và những bờ bãi bạ t ng àn ng ô, kho ai, sắn. Xã Đo an Hù ng có mộ t vị trí tự nhiên kh á thu ận lợi để phá t tri ển sản xuấ t nô ng ngh iệp. Đo an Hù ng cò n là mộ t tro ng nh ữn g gư ơn g mặ t điể n hìn h về mô hìn h nô ng thô n mớ i của Huyện và Tỉnh. Xã Đoan Hùng còn là một xã thuộc vùng châu thé được thiên nhi ên ưu đãi nê n rất phá t tri ển ng àn h trồ ng lúa nư ớc do vậ y mà nơi đây cũng mang đậm dâu ân của xứ sở nông nghiệp.
Khí hậu: Xã Đoan Hùng nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới âm gió mùa. Vùng có nhiệt độ trung bình khoảng 23°-24°C, tong nhiệt độ hoạt động trong năm đạt 8400-8500°C, số giờ nắng từ 1600-1800h và tổng lượng mưa trong năm dat1700-2200mm, độ 4m không khí từ 80-90%. Gió mùa mang đến Đoan Hùng một mùa đông lạnh mưa ít, một mùa hạ nóng mưa nhiều và hai thời kỳ chuyền tiếp ngắn. Những điều kiện thuận lợi của khí hậu đã tạo điều kiện phát triển cho sinh vật cũng như cho đời sống sinh hoạt của con người Doan Hùng được thuận lợi.
_ + Mùa đông lạnh: Là thời điểm thích hợp để phát triển nông nghiệp. với các loại cây màu vụ đông như bắp cải, xu hào, ngô, khoai.Đặc biệt, xã Đoan Hùng có diện tích bãi bồi khá lớn, do vậy việc phát triển nông nghiệp rất có lợi, phục vụ trực tiếp nhu cầu nguồn lợi của nhân dân. + Mùa hạ nóng âm: Người đồng bằng Bắc Bộ thường có thói quen là mùa nào thức ấy nên càng làm phong phú thêm nguồn lương thực thực phẩm cho đời sống con người nơi đây. Khí hậu có sự phân mùa rõ rệt với hai mùa là mùa mưa và mùa khô, mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10 với lượng mưa lớn và mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4.
Nhịp điệu mùa ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống của sinh vật và con người. Sự phân mùa và 11 thay đổi nhịp điệu mùa đã ảnh hư ởn g lớ n đế n đờ i sô ng củ a co n ng ườ i, tạ o điều kiệ n thu ận lợi cho hoạ t độn g sản xuấ t và phá t tri ển nôn g ngh iệp. Khí hậu nhiệt đớ i 4m , là m ch o qu á trì nh ph on g hó a tr on g lư u vự c diễn ra mạnh. Mưa tập trung th eo m ù a m a n g th eo kh ối lư ợn g ph ù sa lớ n từ thượng nguồn về bồi tụ ch o bờ bã i ở Đo an Hù ng.
Kh í hậ u nó ng âm , mư a nhiều, mực nước ngầm cao làm ch o qu á tr ìn h ph ân hủ y ch ất hữ u cơ mạ nh , tạo thêm độ phì nhiêu cho đất. Đấ t đa i xã Do an Hù ng đư ợc hì nh th àn h là do sự bồi đắp phù sa của hệ th ốn g sô ng lớ n nh ư sô ng Hồ ng , sô ng Tr à Lý (1 chỉ lưu của sông Hồng), sông Lu ộc (c ũn g là mộ t ch i nh án h củ a sô ng Hồng), sông Thái Bình Sự bồi tụ đư ợc tiế n hà nh từ từ tro ng thờ i gia n dài , tạo ra mộ t châ u thổ khá bằng phẳng, độ ca o tr ên dư ới 2m so vớ i mự c nư ớc biể n.
