Khóa luận: Nâng cao kiểm soát nội bộ cho vay khách hàng cá nhân tại Techcombank Chi nhánh Huế

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp kế toán tài chính hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động cho vay khcn tại ngân, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Thị Tú Quyên
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Thị Thúy Nga
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán - Tài chính
• Đề tài: Nâng Cao Hệ Thống Kiểm Soát Nội Bộ Cho Vay Tại Techcombank Huế
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. Lí do chọn đề tài
• 2. Mục tiêu nghiên cứu
• 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 4. Phương pháp nghiên cứu
• 5. Kết cấu của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỆ THỐNG KSNB VÀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY KHCN TẠI NHTM
• 1.1. Tổng quan về hệ thống KSNB
• 1.1.1. Khái niệm về hệ thống KSNB
• 1.1.2. Các bộ phận cấu thành hệ thống KSNB theo báo cáo COSO
• 1.1.2.1. Môi trường kiểm soát
• 1.1.2.2. Đánh giá rủi ro
• 1.1.2.3. Hoạt động kiểm soát
• 1.1.2.4. Thông tin và truyền thông
• 1.1.3. Vai trò và mục tiêu của hệ thống KSNB
• 1.1.4. Sự hữu hiệu của hệ thống KSNB
• 1.1.5. Hạn chế tiềm tàng và tiền đề của hệ thống KSNB
• 1.2. Tổng quan về NHTM và hoạt động cho vay tại NHTM
• 1.2.1. Tổng quan về NHTM
• 1.2.1.1. Khái niệm NHTM
• 1.2.1.2. Chức năng của NHTM
• 1.2.1.3. Các hoạt động của NHTM
• 1.2.2. Hoạt động cho vay tại NHTM
• 1.2.2.1. Khái niệm hoạt động cho vay tại NHTM
• 1.2.2.2. Nguyên tắc cho vay
• 1.2.2.3. Phân loại cho vay tại NHTM
• 1.2.2.4. Vai trò của hoạt động cho vay
• 1.2.2.5. Quy trình cho vay tại NHTM
• 1.3. KSNB hoạt động cho vay tại NHTM
• 1.3.1. Vai trò và mục tiêu của KSNB hoạt động cho vay tại NHTM
• 1.3.2. Rủi ro của hoạt động cho vay tại NHTM
• 1.3.2.1. Các loại rủi ro thường gặp trong hoạt động cho vay
• 1.3.2.2. Nguyên nhân dẫn đến rủi ro
• 1.3.2.3. Tác động của rủi ro đến hoạt động cho vay tại NHTM
• 1.3.3. Các thủ tục kiểm soát hoạt động cho vay tại NHTM
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KSNB HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐỐI VỚI KHCN TẠI TECHCOMBANK CHI NHÁNH HUẾ
• 2.1. Giới thiệu tổng quan về Techcombank Việt Nam
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.1.2. Chỉ tiêu, mục tiêu kinh doanh
• 2.2. Tổng quan về Techcombank Chi nhánh Huế
• 2.2.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.2.2. Cơ cấu tổ chức
• 2.2.3. Chức năng, nhiệm vụ của các phòng ban
• 2.2.4. Tình hình nhân sự
• 2.2.5. Tình hình tài sản, nguồn vốn trong giai đoạn 2017-2019 của Techcombank chi nhánh Huế
• 2.2.6. Tình hình hoạt động kinh doanh trong giai đoạn 2017-2019
• 2.2.7. Tình hình hoạt động cho vay của Techcombank trong giai đoạn từ 2017-2019
• 2.3. Thực trạng công tác KSNB hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại Techcombank chi nhánh Huế
• 2.3.1. Quy trình cho vay KHCN tại Techcombank chi nhánh Huế
• 2.3.2. Thực trạng hệ thống KSNB hoạt động cho vay KHCN tại Techcombank chi nhánh Huế
• 2.3.2.1. Môi trường kiểm soát
• 2.3.2.2. Đánh giá rủi ro đối với hoạt động cho vay KHCN tại Techcombank Chi nhánh Huế
• 2.3.2.3. Hoạt động KSNB đối với quy trình cho vay KHCN tại Techcombank Chi nhánh Huế
• a. Kiểm soát trước cho vay
• b. Kiểm soát trong cho vay
• c. Kiểm soát sau cho vay
• 2.3.2.4. Thông tin và truyền thông
• 2.3.2.5. Giám sát hoạt động cho vay KHCN tại Techcombank chi nhánh Huế
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ NHỮNG KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC, NHỮNG HẠN CHẾ, TỒN TẠI VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỀ XUẤT NHẰM HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KSNB HOẠT ĐỘNG CHO VAY KHCN TẠI TECHCOMBANK CHI NHÁNH HUẾ
• 3.1. Đánh giá công tác KSNB hoạt động cho vay KHCN tại Techcombank chi nhánh Huế
• 3.1.1. Những kết quả đạt được
• 3.1.2. Những tồn tại và nguyên nhân trong công tác hoạt động cho vay KHCN tại Techcombank chi nhánh Huế
• 3.2. Một số biện pháp hoàn thiện công tác kiểm soát trong hoạt động cho vay đối với KHCN tại Techcombank chi nhánh Huế
• PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về khóa luận tốt nghiệp kế toán tài chính

Khóa luận tốt nghiệp kế toán tài chính là một phần quan trọng trong chương trình đào tạo của sinh viên ngành kế toán. Đề tài này không chỉ giúp sinh viên áp dụng kiến thức đã học vào thực tiễn mà còn nâng cao khả năng phân tích và giải quyết vấn đề trong lĩnh vực tài chính. Đặc biệt, việc hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động cho vay tại ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam, chi nhánh Huế, là một chủ đề thiết thực và cấp bách trong bối cảnh hiện nay.

1.1. Khái niệm và vai trò của khóa luận tốt nghiệp

Khóa luận tốt nghiệp là một nghiên cứu độc lập của sinh viên, nhằm thể hiện khả năng tổng hợp và phân tích thông tin. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá năng lực của sinh viên trước khi ra trường.

1.2. Tầm quan trọng của hệ thống kiểm soát nội bộ

Hệ thống kiểm soát nội bộ giúp ngân hàng quản lý rủi ro, đảm bảo tính chính xác của báo cáo tài chính và tuân thủ các quy định pháp luật. Điều này đặc biệt quan trọng trong hoạt động cho vay, nơi mà rủi ro có thể ảnh hưởng lớn đến hiệu quả kinh doanh.

II. Vấn đề và thách thức trong hoạt động cho vay tại ngân hàng

Hoạt động cho vay tại ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam, chi nhánh Huế, đang đối mặt với nhiều thách thức. Sự gia tăng nhu cầu vay vốn từ khách hàng cá nhân đi kèm với rủi ro tín dụng cao, đòi hỏi ngân hàng phải có hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả để giảm thiểu rủi ro này.

2.1. Các rủi ro trong hoạt động cho vay

Rủi ro tín dụng, rủi ro lãi suất và rủi ro thanh khoản là những vấn đề chính mà ngân hàng phải đối mặt. Việc không kiểm soát tốt các rủi ro này có thể dẫn đến tổn thất lớn cho ngân hàng.

2.2. Thách thức trong việc xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ

Việc thiết lập một hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả đòi hỏi ngân hàng phải đầu tư vào công nghệ, đào tạo nhân viên và xây dựng quy trình làm việc rõ ràng. Đây là một thách thức lớn trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng.

III. Phương pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ cho vay

Để hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động cho vay, ngân hàng cần áp dụng các phương pháp hiện đại và hiệu quả. Việc này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ cho khách hàng.

3.1. Áp dụng công nghệ thông tin trong kiểm soát

Công nghệ thông tin giúp ngân hàng tự động hóa quy trình cho vay, từ đó giảm thiểu sai sót và tăng cường tính chính xác trong việc đánh giá hồ sơ vay.

3.2. Đào tạo nhân viên về kiểm soát nội bộ

Đào tạo nhân viên là một yếu tố quan trọng để đảm bảo rằng họ hiểu rõ quy trình và có khả năng phát hiện các rủi ro tiềm ẩn trong hoạt động cho vay.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Techcombank Huế

Nghiên cứu thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ tại ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam, chi nhánh Huế, cho thấy nhiều điểm mạnh và điểm yếu. Việc áp dụng các biện pháp cải tiến sẽ giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay.

4.1. Đánh giá thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ

Hệ thống kiểm soát nội bộ hiện tại tại Techcombank Huế đã có những bước tiến đáng kể, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục để đảm bảo an toàn trong hoạt động cho vay.

4.2. Kết quả đạt được từ việc cải tiến hệ thống

Việc cải tiến hệ thống kiểm soát nội bộ đã giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro và nâng cao chất lượng dịch vụ, từ đó thu hút được nhiều khách hàng hơn.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho hệ thống kiểm soát nội bộ

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ là cần thiết để đảm bảo an toàn và hiệu quả trong hoạt động cho vay. Ngân hàng cần tiếp tục đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân viên để nâng cao chất lượng dịch vụ.

5.1. Đề xuất các biện pháp cải tiến

Ngân hàng cần xem xét các biện pháp cải tiến như nâng cấp công nghệ, cải thiện quy trình làm việc và tăng cường đào tạo nhân viên để nâng cao hiệu quả kiểm soát nội bộ.

5.2. Tương lai của hoạt động cho vay tại ngân hàng

Với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu vay vốn ngày càng tăng, hoạt động cho vay tại ngân hàng sẽ tiếp tục phát triển. Tuy nhiên, việc kiểm soát rủi ro sẽ luôn là một thách thức lớn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, ngân hàng thương mại (NHTM) giữ vị trí huyết mạch trong việc cung ứng vốn cho nền kinh tế và là cầu nối giữa các chủ thể thị trường. Hoạt động cho vay là mảng nghiệp vụ truyền thống, mang lại nguồn thu nhập chủ đạo cho các ngân hàng nhưng đồng thời cũng là hoạt động chứa đựng rủi ro lớn nhất. Cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, nhu cầu vay vốn của đối tượng khách hàng cá nhân (KHCN) nhằm phục vụ chi tiêu đời sống, mua sắm nhà ở, phương tiện và đầu tư sản xuất kinh doanh ngày càng gia tăng. Nhằm mở rộng thị phần và tối ưu hóa lợi nhuận, các ngân hàng đã đẩy mạnh việc cấp tín dụng cho phân khúc cá nhân với số lượng hồ sơ lớn và hạn mức đa dạng. Tuy nhiên, quy mô cho vay tăng nhanh luôn đi kèm nguy cơ rủi ro nợ xấu và tổn thất tài chính nếu không có một cơ chế giám sát chặt chẽ. Do đó, việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ (KSNB) hữu hiệu trở thành đòi hỏi cấp thiết nhằm phòng ngừa rủi ro, bảo toàn tài sản và đảm bảo tuân thủ pháp luật.

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Tú Quyên (Khoa Kế toán – Tài chính, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế) tập trung giải quyết vấn đề kiểm soát rủi ro tín dụng cá nhân thông qua đề tài "Nâng cao hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam chi nhánh Huế".

Mục tiêu nghiên cứu được xác định cụ thể như sau:

1. Mục tiêu chung: Trên cơ sở hệ thống hóa lý luận và thực tiễn về hệ thống KSNB hoạt động cho vay của NHTM, đề tài tiến hành phân tích, đánh giá thực trạng hệ thống KSNB hoạt động cho vay KHCN tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam (Techcombank) – Chi nhánh Huế, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống KSNB cho hoạt động này.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Hệ thống hóa cơ sở lý luận về hệ thống KSNB và công tác KSNB đối với hoạt động cho vay KHCN tại các NHTM.
   • Phân tích thực trạng tổ chức và quy trình KSNB trong hoạt động cho vay KHCN tại Techcombank Chi nhánh Huế giai đoạn 2017–2019, chỉ rõ những kết quả đạt được, các hạn chế tồn tại và nguyên nhân của những tồn tại đó.
   • Đề xuất các giải pháp và kiến nghị cụ thể nhằm nâng cao tính hữu hiệu của hệ thống KSNB đối với hoạt động cho vay KHCN tại đơn vị trong giai đoạn tiếp theo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài bao gồm:

• Đối tượng nghiên cứu: Hệ thống KSNB đối với hoạt động cho vay KHCN tại Techcombank Chi nhánh Huế.
• Phạm vi không gian: Techcombank Chi nhánh Huế (địa chỉ trụ sở tại số 24 Lý Thường Kiệt, phường Vĩnh Ninh, thành phố Huế) và các phòng giao dịch trực thuộc.
• Phạm vi thời gian: Số liệu hoạt động kinh doanh, nhân sự, tài sản, nguồn vốn và tín dụng được thu thập, phân tích sâu trong khoảng thời gian từ năm 2017 đến năm 2019.
• Phạm vi nội dung: Quy trình cho vay KHCN và việc thực hiện các thủ tục kiểm soát nội bộ gắn liền với các giai đoạn của quy trình này.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng trên nền tảng khung lý thuyết học thuật chuẩn mực và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành về kiểm toán và ngân hàng:

• Khuôn mẫu kiểm soát nội bộ COSO (2013): Đề tài ứng dụng báo cáo của Ủy ban thuộc Hội đồng Quốc gia Hoa Kỳ về Báo cáo Gian lận Tài chính (COSO 2013), định nghĩa KSNB là một quá trình do Hội đồng quản trị, Ban Giám đốc và nhân viên của đơn vị thiết lập nhằm cung cấp sự đảm bảo hợp lý để đạt được các mục tiêu về hoạt động, báo cáo tài chính và tuân thủ. Hệ thống KSNB được phân tích theo 5 bộ phận cấu thành tương ứng với 17 nguyên tắc: Môi trường kiểm soát (5 nguyên tắc), Đánh giá rủi ro (4 nguyên tắc), Hoạt động kiểm soát (3 nguyên tắc), Thông tin và truyền thông (3 nguyên tắc), Giám sát (2 nguyên tắc).
• Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 315 (VSA 315): Khái niệm về KSNB được xác định là quy trình do Ban quản trị, Ban Giám đốc và các cá nhân khác thiết kế, thực hiện và duy trì để tạo ra sự đảm bảo hợp lý về độ tin cậy của báo cáo tài chính, hiệu quả hoạt động và tuân thủ pháp luật.
• Văn bản pháp luật: Điều 39 Luật Kế toán số 88/2015/QH13; Luật Các tổ chức tín dụng; Nghị định số 09/2009/NĐ-CP của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của NHTM.
• Tài liệu học thuật chuyên ngành: Giáo trình Kiểm soát nội bộ (Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh); Giáo trình Tín dụng Ngân hàng (PGS. TS. Phan Thị Cúc).

Phương pháp nghiên cứu được triển khai thông qua việc kết hợp các công cụ định tính và phân tích dữ liệu thực tế:

• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Thu thập tài liệu, báo cáo tài chính, báo cáo hoạt động kinh doanh, báo cáo nhân sự và các tài liệu hướng dẫn quy trình tín dụng do Phòng Dịch vụ khách hàng và Bộ phận văn phòng Techcombank Chi nhánh Huế cung cấp trong giai đoạn 2017–2019.
• Phương pháp phân tích - tổng hợp số liệu: Sử dụng các kỹ thuật so sánh số tuyệt đối (+/-) và số tương đối (%) để đánh giá tốc độ tăng trưởng, biến động cơ cấu tài sản, nguồn vốn, nhân sự và dư nợ cho vay qua các năm.
• Phương pháp quan sát và phỏng vấn trực tiếp: Tác giả tiến hành quan sát trực tiếp các khâu xử lý nghiệp vụ tín dụng tại chi nhánh và thực hiện phỏng vấn cán bộ tín dụng, chuyên viên khách hàng về cách thức lập hồ sơ, thẩm định và giám sát sau vay.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về hệ thống KSNB và hoạt động cho vay KHCN tại NHTM

Chương 1 hệ thống hóa các vấn đề lý luận cốt lõi về hệ thống KSNB và nghiệp vụ tín dụng ngân hàng:

• Cấu trúc KSNB theo COSO 2013: Làm rõ 5 bộ phận và 17 nguyên tắc nền tảng. Khẳng định KSNB không thể đem lại sự đảm bảo tuyệt đối mà chỉ mang tính đảm bảo hợp lý do chịu ảnh hưởng từ các hạn chế tiềm tàng như sự xét đoán sai lầm của con người, sự thông đồng giữa các nhân viên hoặc sự lạm quyền của nhà quản lý.
• Tổng quan về NHTM và chức năng: Trình bày 3 chức năng cơ bản của NHTM gồm chức năng trung gian tín dụng, chức năng trung gian thanh toán và chức năng tạo tiền. Các hoạt động chính bao gồm: huy động vốn, cấp tín dụng (cho vay, bảo lãnh, chiết khấu, cho thuê tài chính), dịch vụ thanh toán và ngân quỹ.
• Nghiệp vụ cho vay: Xác định bản chất cho vay là quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn có hoàn trả gốc và lãi sau một thời gian xác định. Hoạt động cho vay phải tuân thủ 3 nguyên tắc: sử dụng vốn đúng mục đích, trả nợ gốc và lãi tiền vay, trả nợ đúng hạn. Tác giả phân loại cho vay theo mục đích sử dụng vốn, thời hạn tín dụng (ngắn hạn, trung - dài hạn), mức độ tín nhiệm (vay tín chấp, vay thế chấp), phương thức cho vay và phương thức hoàn trả.
• Quy trình cho vay chuẩn 5 bước: (1) Lập hồ sơ đề nghị cho vay; (2) Thẩm định hồ sơ và phân tích cho vay; (3) Quyết định cho vay; (4) Giải ngân; (5) Kiểm tra, giám sát sau cho vay và thanh lý hợp đồng.
• Rủi ro tín dụng và thủ tục kiểm soát: Phân tích các loại rủi ro (thanh toán tiền vay, tỷ giá hối đoái, lãi suất, tài sản đảm bảo) bắt nguồn từ nguyên nhân bất khả kháng (kinh tế, pháp lý, tự nhiên), nguyên nhân từ khách hàng và nguyên nhân từ phía ngân hàng (chính sách cho vay không phù hợp, trình độ hoặc đạo đức của cán bộ nhân viên). Chương 1 cũng hệ thống hóa các thủ tục kiểm soát tương ứng với từng giai đoạn của quy trình tín dụng.

Chương 2: Thực trạng công tác KSNB hoạt động cho vay đối với KHCN tại Techcombank Chi nhánh Huế

Chương này đi sâu khảo sát đặc điểm đơn vị và phân tích chi tiết tình hình thực tế về nhân sự, tài chính cũng như quy trình KSNB tại Techcombank Chi nhánh Huế:

• Tổng quan đơn vị: Chi nhánh được cấp mã số thuế ngày 19/12/2007, trụ sở chính tại số 24 Lý Thường Kiệt (TP. Huế) và quản lý 01 phòng giao dịch trực thuộc là PGD Đông Ba (số 91 Trần Hưng Đạo, phường Phú Hội, TP. Huế). Cơ cấu bộ máy gồm: Ban Giám đốc (1 Giám đốc, 1 Phó Giám đốc KHCN, 1 Phó Giám đốc DVKH), Phòng Kinh doanh, Phòng Dịch vụ khách hàng, Bộ phận Văn phòng và PGD Đông Ba.
• Tình hình nhân sự (2017–2019): Số lượng nhân sự tăng từ 38 người (năm 2017) lên 42 người (năm 2018, tăng 10,53%) và 47 người (năm 2019, tăng 11,9%). Trình độ chuyên môn đạt chuẩn cao với 100% cán bộ nhân viên có trình độ Đại học và Trên đại học (năm 2017: Trên Đại học chiếm 5,38%, Đại học chiếm 94,76%; năm 2019: Trên Đại học chiếm 2,1%, Đại học chiếm 97,9%). Cơ cấu giới tính duy trì mức trung bình nữ chiếm 55,11% và nam chiếm 44,89%.
• Tình hình tài sản và nguồn vốn:

Chỉ tiêu	Năm 2017 (Tỷ đồng)	Cơ cấu 2017 (%)	Năm 2018 (Tỷ đồng)	Cơ cấu 2018 (%)	Năm 2019 (Tỷ đồng)	Cơ cấu 2019 (%)	Biến động 2018/2017 (%)	Biến động 2019/2018 (%)
Tiền tại quỹ tiền mặt	11	0,4	13	0,3	21	0,5	+17,6	+63,0
Cho vay khách hàng	637	23,5	875	23,4	1.000	22,3	+37,4	+14,28
Tài sản cố định	12	0,4	17	0,5	26	0,6	+4,07	+54,0
Tiền gửi của khách hàng	2.316	96,4	961	36,5	725	20,0	-58,5	-24,5
Các khoản nợ khác	47	1,7	70	1,9	78	1,7	+48,9	+11,4
Vốn và các quỹ	38	1,4	71	1,9	85	1,9	+86,8	+20,0

• Thực trạng KSNB hoạt động cho vay KHCN:
  • Môi trường kiểm soát: Cơ cấu phân quyền rõ ràng giữa Phó Giám đốc KHCN và các chức danh tác nghiệp tại Phòng Kinh doanh; duy trì quy chế nội bộ nghiêm ngặt.
  • Đánh giá rủi ro: Nhận diện rủi ro liên quan đến tính xác thực của hồ sơ pháp lý, khả năng chứng minh thu nhập của khách hàng và rủi ro biến động giá trị tài sản bảo đảm.
  • Hoạt động kiểm soát: Triển khai theo 3 chặng: (1) Kiểm soát trước cho vay (thẩm định tính pháp lý, mục đích sử dụng vốn, thẩm định tài sản bảo đảm và năng lực tài chính); (2) Kiểm soát trong cho vay (rà soát điều kiện giải ngân, kiểm tra tính hợp lệ của hợp đồng tín dụng và ủy nhiệm chi); (3) Kiểm soát sau cho vay (kiểm tra mục đích sử dụng vốn sau giải ngân, theo dõi sao kê tài khoản trả nợ, xử lý nợ quá hạn).
  • Thông tin, truyền thông và Giám sát: Sử dụng phần mềm nghiệp vụ ngân hàng kết nối dữ liệu tập trung với hội sở; hoạt động giám sát được thực hiện thông qua kiểm tra định kỳ của Ban Giám đốc và bộ phận kiểm soát nội bộ cấp trên.

Chương 3: Đánh giá những kết quả đạt được, những hạn chế, tồn tại và một số biện pháp đề xuất nhằm hoàn thiện hệ thống KSNB hoạt động cho vay KHCN tại Techcombank Chi nhánh Huế

Dựa trên thực trạng khảo sát, tác giả đưa ra các đánh giá và nhóm giải pháp hoàn thiện:

• Kết quả đạt được: Quy trình cấp tín dụng được chuẩn hóa; quy mô dư nợ cho vay tăng trưởng đều qua các năm (đạt 1.000 tỷ đồng vào năm 2019); kiểm soát chặt chẽ hồ sơ pháp lý và công tác thẩm định bước đầu.
• Tồn tại và nguyên nhân: Công tác kiểm soát sau cho vay đôi lúc còn mang tính hình thức do số lượng cán bộ tín dụng hạn chế trong khi địa bàn quản lý rộng; áp lực chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng gây khó khăn cho việc duy trì sự thận trọng tối đa; việc tái định giá tài sản bảo đảm định kỳ chưa được tiến hành thường xuyên theo biến động thị trường bất động sản.
• Biện pháp đề xuất:
  1. Hoàn thiện các thủ tục kiểm soát trước cho vay bằng cách nâng cao tính độc lập của khâu thẩm định và xác minh thực tế nguồn thu nhập của người vay.
  2. Tăng cường kiểm soát chặt chẽ quá trình giải ngân và quản lý hồ sơ chứng từ gốc của tài sản bảo đảm.
  3. Nâng cao hiệu quả giám sát sau cho vay thông qua việc thiết lập lịch trình kiểm tra thực địa định kỳ tình hình sử dụng vốn và cập nhật giá thị trường của tài sản thế chấp.
  4. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ tín dụng thông qua đào tạo chuyên môn định kỳ và bồi dưỡng đạo đức nghề nghiệp.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp được các kết quả nghiên cứu cụ thể gắn với dữ liệu thực tế của đơn vị:

• Kết quả hoạt động tín dụng: Dư nợ cho vay khách hàng tại Techcombank Chi nhánh Huế có sự tăng trưởng liên tục từ 637 tỷ đồng năm 2017 lên 875 tỷ đồng năm 2018 (tăng 37,4%) và đạt 1.000 tỷ đồng vào năm 2019 (tăng 14,28%). Tỷ trọng cho vay khách hàng duy trì ổn định ở mức 22,3% – 23,5% tổng tài sản.
• Thực trạng nguồn vốn và nhân sự: Vốn và các quỹ tăng mạnh từ 38 tỷ đồng (2017) lên 85 tỷ đồng (2019), tăng hơn 123%. Đội ngũ nhân lực được chuẩn hóa với 100% đạt trình độ Đại học và Trên đại học, tạo nền tảng nhân lực vững chắc cho công tác vận hành KSNB.
• Đóng góp của khóa luận:
  • Vận dụng thành công mô hình 5 bộ phận và 17 nguyên tắc của COSO 2013 vào phân tích một quy trình tín dụng bán lẻ cụ thể tại cấp chi nhánh ngân hàng thương mại.
  • Xây dựng ma trận chi tiết đối chiếu các loại rủi ro thường gặp và hệ thống thủ tục kiểm soát tương ứng qua 5 bước của quy trình tín dụng.
  • Đề xuất hệ thống giải pháp gắn với thực tế hoạt động của Techcombank Chi nhánh Huế, góp phần hỗ trợ ban lãnh đạo chi nhánh nhận diện các lỗ hổng kiểm soát trong khâu giám sát sau cho vay và tái định giá tài sản thế chấp.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài:
  • Phạm vi dữ liệu thứ cấp của khóa luận giới hạn trong chu kỳ 3 năm từ 2017 đến 2019, chưa bao quát được những thay đổi của thị trường tín dụng trong các giai đoạn biến động kinh tế sau đó.
  • Nghiên cứu tập trung tại một chi nhánh ngân hàng cụ thể trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế, do đó một số phát hiện và giải pháp mang tính đặc thù địa phương, chưa mang tính đại diện cho toàn bộ hệ thống các chi nhánh Techcombank trên toàn quốc.
  • Phương pháp thu thập dữ liệu chủ yếu dựa trên số liệu nội bộ và quan sát, phỏng vấn nhân viên ngân hàng, chưa thực hiện khảo sát diện rộng bằng bảng hỏi định lượng đối với đối tượng khách hàng cá nhân đi vay.
• Hướng nghiên cứu mở rộng:
  • Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các năm tiếp theo để đánh giá tính bền vững của hệ thống KSNB khi chính sách tín dụng và công nghệ ngân hàng số có sự thay đổi.
  • Ứng dụng các mô hình định lượng (như hồi quy Logistic hoặc mô hình chấm điểm tín dụng cá nhân) để lượng hóa mức độ tác động của các thủ tục KSNB đến tỷ lệ phát sinh nợ xấu.
  • Thực hiện nghiên cứu so sánh đối sánh (benchmarking) mô hình KSNB hoạt động cho vay giữa Techcombank và các NHTM cổ phần khác trên cùng địa bàn.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu học thuật và thực tiễn hữu ích cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính – Ngân hàng: Khóa luận cung cấp tài liệu tham khảo chuẩn mực về cách thức vận dụng khung lý thuyết COSO 2013 và Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 315 vào phân tích hoạt động nghiệp vụ tại ngân hàng thương mại.
• Học viên và nhà nghiên cứu làm đề tài tương tự: Cung cấp phương pháp luận chi tiết trong việc thiết kế bảng đối chiếu rủi ro và xây dựng thủ tục kiểm soát theo từng giai đoạn tác nghiệp tín dụng (trước, trong và sau cho vay).
• Cán bộ tín dụng và kiểm soát viên nội bộ tại các NHTM: Phần phân tích thực trạng các sai sót tiềm ẩn trong quy trình thẩm định hồ sơ, chứng từ giải ngân và theo dõi tài sản bảo đảm tại Chương 2 và Chương 3 là tư liệu thực tế có giá trị áp dụng trực tiếp trong công tác kiểm soát rủi ro tín dụng hàng ngày.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng khung lý thuyết kiểm soát nội bộ nào làm nền tảng phân tích chính?
Tác giả sử dụng Báo cáo COSO 2013 (với 5 bộ phận và 17 nguyên tắc) kết hợp với Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 315 (VSA 315) và Điều 39 Luật Kế toán 2015 để làm khung lý thuyết tham chiếu xuyên suốt đề tài.

2. Dư nợ cho vay khách hàng tại Techcombank Chi nhánh Huế biến động như thế nào trong giai đoạn 2017–2019?
Dư nợ cho vay khách hàng tăng trưởng đều qua các năm: năm 2017 đạt 637 tỷ đồng, năm 2018 tăng thêm 238 tỷ đồng (tăng 37,4%) lên mức 875 tỷ đồng, và năm 2019 đạt 1.000 tỷ đồng (tăng 14,28% so với năm 2018).

3. Cơ cấu trình độ nhân sự của Techcombank Chi nhánh Huế trong giai đoạn nghiên cứu có đặc điểm gì?
100% nhân sự của chi nhánh đều có trình độ Đại học và Trên đại học. Năm 2017, trình độ Trên đại học chiếm 5,38%, Đại học chiếm 94,76%; đến năm 2019, nhân sự có trình độ Đại học chiếm 97,9% và Trên đại học chiếm 2,1%.

4. Quy trình cho vay tại ngân hàng thương mại được tác giả hệ thống hóa qua những bước nào?
Quy trình chuẩn gồm 5 bước: (1) Lập hồ sơ đề nghị cho vay; (2) Thẩm định hồ sơ và phân tích cho vay; (3) Quyết định cho vay; (4) Giải ngân; (5) Kiểm tra, giám sát sau cho vay và thanh lý hợp đồng.

5. Những nguyên nhân chủ quan nào từ phía ngân hàng dẫn đến rủi ro cho vay theo phân tích của khóa luận?
Các nguyên nhân chính từ phía ngân hàng gồm: chính sách cho vay không phù hợp hoặc đặt mục tiêu lợi nhuận quá cao dẫn đến buông lỏng kiểm soát; hạn chế về năng lực chuyên môn của cán bộ tín dụng dẫn đến đánh giá sai phương án vay vốn; và sự suy thoái về phẩm chất đạo đức của nhân viên dẫn đến hành vi thông đồng, làm trái quy định.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Tú Quyên đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về hệ thống KSNB theo chuẩn mực COSO 2013 và Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam trong mối liên hệ trực tiếp với hoạt động tín dụng bán lẻ tại NHTM. Dựa trên số liệu tài chính và thực trạng tác nghiệp tại Techcombank Chi nhánh Huế giai đoạn 2017–2019, đề tài đã chỉ rõ những kết quả nổi bật trong tăng trưởng dư nợ (đạt 1.000 tỷ đồng vào năm 2019) bên cạnh các điểm nghẽn trong khâu kiểm soát sau vay và tái định giá tài sản bảo đảm. Hệ thống giải pháp được đề xuất mang tính đồng bộ và thiết thực, tập trung vào việc hoàn thiện các thủ tục kiểm soát chéo, nâng cấp quy trình giám sát thực địa và bồi dưỡng năng lực cán bộ tín dụng. Công trình là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn cao cho sinh viên, giảng viên khối ngành kinh tế và các nhà quản trị tín dụng tại các ngân hàng thương mại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỆ THỐNG KSNB VÀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY KHCN TẠI NHTM 1. Tổng quan về hệ thống KSNB 1. Khái niệm về hệ thống KSNB Theo Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 315: “KSNB là quy trình do Ban quản trị, Ban Giám đốc và các cá nhân khác trong đơn vị thiết kế, thực hiện và duy trì để tạo ra sự đảm bảo hợp lý về khả năng đạt được mục tiêu của đơn vị trong việc đảm bảo độ tin cậy của báo cáo tài chính, đảm bảo hiệu quả, hiệu suất hoạt động, tuân thủ pháp luật và các quy định có liên quan”. Luật Kế toán 2015 cho rằng “KSNB là việc thiết lập và tổ chức thực hiện trong nội bộ đơn vị kế toán các cơ chế, chính sách, quy trình, quy định nội bộ phù hợp với quy định của pháp luật nhằm bảo đảm phòng ngừa, phát hiện, xử lý kịp thời rủi ro và đạt được yêu cầu đề ra” [Điều 39 Luật Kế toán số 88/2015/QH13].

Theo VAS (chuẩn mực Kiểm toán VN): KSNB là quy trình do Ban quản trị, Ban Giám đốc và các cá nhân khác trong đơn vị thiết kế, thực hiện và duy trì để tạo ra sự đảm bảo hợp lý về khả năng đạt được mục tiêu của đơn vị trong việc 2 đảm bảo độ tin cậy của báo cáo tài chính, đảm bảo hiệu quả, hiệu suất hoạt động, tuân thủ pháp luật và các quy định có liên quan. Theo báo cáo COSO, sau 21 năm kể từ khi Ủy ban COSO ban hành báo cáo 1992, môi trường hoạt động kinh doanh đã có nhiều thay đổi đáng kể, đặc biệt là sự phát triển công nghệ thông tin trên quy mô toàn cầu. Do vậy, vào năm 2013, Ủy ban COSO đã cập nhật và cải tiến báo cáo nhằm giúp các tổ chức thiết kế cà phát triển hệ thống kiểm soát nội bộ phù hợp. Trong khuôn mẫu báo cáo COSO 2013, định nghĩa kiểm soát nội bộ, và các bộ phận cấu thành theo báo cáo 1992 không thay đổi.

Tuy nhiên các nội dung cơ bản của các bộ phận đã được tổng hợp thành 17 nguyên tắc nhằm giúp nhà quản lý dễ dàng hơn trong việc thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ. 4 Quá trình nhận thức và kiểm soát hệ thống kiểm soát nội bộ đã dẫn đến sự hình thành các định nghĩa khác nhau từ đơn giản đến phức tạp hệ thống này. Đến nay, định nghĩa của COSO được chấp nhận rộng rãi là: “Kiểm soát nội bộ là một quá trình, chịu ảnh hưởng bởi Hội đồng quản trị, người quản lí và các nhân viên của đơn vị, được thiết lập để cung cấp một sự đảm bảo hợp lý nhằm đạt được các mục tiêu về hoạt động, báo cáo tài chính và tuân thủ”. Từ những khái niệm được nêu ra ở trên, chúng ta có thể nhận thấy rằng KSNB không chỉ là một thủ tục hay là một chính sách được thực hiện ở một vài thời điểm nhất định mà được vận hành liên tục trong mọi cấp độ của đơn vị, HĐQT và các nhà quản trị cấp cao chịu trách nhiệm cho việc thiết lập một văn hóa phù hợp, giám sát tính hiệu quả của hệ thống này một cách liên tục nhằm đảm bảo các mục tiêu hoạt động hữu hiệu và hiệu quả, báo cáo tài chính trung thực và hợp lý, tuân thủ các chính sách và luật lệ hiện hành.

Các bộ phận cấu thành hệ thống KSNB theo báo cáo COSO Theo báo cáo COSO, hệ thống KSNB bao gồm năm bộ phận, có mối quan hệ chặt chẽ với nhau như sau: Giám sát Thông tin và truyền thông Hoạt động kiểm soát Đánh giá rủi ro Môi trường kiểm soát Sơ đồ 1. Các bộ phận cấu thành hệ thống KSNB Khuôn mẫu của báo cáo COSO năm 2013 được trình bay dưới dạng 17 nguyên tắc để giải thích các khái niệm liên quan đến 5 bộ phận của hệ thống KSNB (môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin truyền thông và giám sát) 5 Gắn với 5 bộ phận cấu thành và 17 nguyên tắc liên quan đến cách thức tổ chức KSNB, chúng bao gồm: 1. Môi trường kiểm soát MTKS là tập hợp các tiêu chuẩn, quy trình, và cấu trúc làm nền tảng cho việc thiết kế và vận hành KSNB trong một đơn vị [Giáo trình KSNB, trường Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh]. Một MTKS hữu hiệu cần đáp ứng 5 nguyên tắc sau: - Nguyên tắc 1: Đơn vị thể hiện sự cam kết về tính trung thực và các giá trị đạo đức.

Để thể hiện sự cam kết về tính trung thực và các giá trị đạo đức, đơn vị cần lưu ý các điểm quan trọng sau: Trung thực và các giá trị đạo đức được phản ánh thông qua sứ mạng cà các giá trị cốt lõi, các chuẩn mực hay quy tắc ứng xử, các chính sách ban hành và thực tiễn áp dụng, các nguyên tắc điều hành, các hướng dẫn, chỉ thị, thái độ và cách thức xử lý đối với các sai phạm, cũng như các hành động hàng ngày của các nhà lãnh đạo cấp cao ở các cấp trong đơn vị. Các tiêu chuẩn ứng xử được thiết lập nhằm hướng dẫn nhân viên trong các hành vi, các hành động hàng ngày và khi đưa ra các quyết định để đạt được mục tiêu của đơn vị, các tiêu chuẩn ứng xử cần được thường xuyên truyền đạt không chỉ ở tất cả các cấp trong đơn vị mà còn đến nhà cung cấp dịch vụ. Các tiêu chuẩn về ứng xử đã được xây dựng phải là nền tảng cho việc đánh giá sự tuân thủ tính trung thực tính trung thực và các giá trị đạo đức của mọi cá nhân trong đơn vị và cả các NCC dịch vụ, việc đánh giá tuân thủ các quy tắc ứng xử có thể được thực hiện bới người quản lý hoặc bởi một bộ phận độc lập - Nguyên tắc 2: Hội đồng quản trị thể hiện sự độc lập với người quản lý và đảm nhiệm chức năng giám sát việc thiết kế và vận hành hệ thống KSNB HĐQT là người sẽ chịu trách nhiệm về việc triển khai các chiến lược, thực thi các mục tiêu, và đảm bảo tính hữu hiệu của hệ thống KSNB của đơn vị. HĐQT có trách nhiệm giám sát và chất vấn NQL về các quyết định và hành động của họ, gồm 6 cả trách nhiệm liên quan đến việc thiết kế và vận hàng một hệ thống KSNB hữu hiệu tại đơn vị.

HĐQT phải độc lập với NQL và các thành viên HĐQT cần có kỹ năng và kiến thức cần thiết để thực hiện chức năng giám sát. - Nguyên tắc 3: Dưới sự giám sát của HĐQT, NQL xây dựng cơ cấu tổ chức, xác định các cấp bậc báo cáo, cũng như phân định trách nhiệm và quyền hạn phù hợp mục tiêu đã xác lập NQL cấp cao và HĐQT thiết lập cơ cấu tổ chức và các cấp bậc báo cáo cần thiết để giúp lập kế hoạch, thực hiện kiểm soát và đánh giá định kỳ các hoạt động của doanh nghiệp. Cơ cấu tổ chức phụ thuộc quy mô và bản chất của hoạt động của đơn vị. Phân định quyền hạn và trách nhiệm là việc xác định mức độ tự chủ, quyền hạn của từng cá nhân hay từng nhóm người trong việc đề xuất và giải quyết vấn đề, trách nhiệm báo cáo đối với các cấp liên quan.

- Nguyên tắc 4: Đơn vị thể hiện cam kết sử dụng nguồn nhân lực có chất lượng thông qua thu hút, phát triển và giữ chân các cá nhân có năng lực phù hợp với mục tiêu của đơn vị. Để thực hiện tốt nguyên tắc này, đơn vị phải chủ động đảm bảo về năng lực của đội ngũ nhân viên thông qua quá trình tuyển dụng để thu hút các nguồn lực phù hợp với văn hóa, phong cách điều hành và nhu cầu của đơn vị. NQL cấp cao và HĐQT cũng cần xây dựng kế hoạch dự phòng về các vị trí chủ chốt trong hệ thống KSNB. Ngoài ra, cần quy hoạch người kế nhiệm đối với các chức vụ chủ chốt.

- Nguyên tắc 5: Đơn vị chỉ rõ trách nhiệm giải trình của từng cá nhân liên quan đến trách nhiệm kiểm soát của họ nhằm đạt được mục tiêu của đơn vị. HĐQT cần khẳng định Giám đốc điều hành là người chịu trách nhiệm cao nhất trong việc điều hành, là người hiểu rõ các rủi ro mà đơn vị đối mặt cũng như nhận trách nhiệm thiết lập một hệ thống KSNB để giảm thiểu các rủi ro đó nhằm đạt được mục tiêu của đơn vị. 7 NQL cần báo cáo và chịu sự giám sát của HĐQT về trách nhiệm này, nói cách khác NQL có trách nhiệm giải trình với HĐQT. NQL và HĐQT chịu trách nhiệm xây dựng tiêu thức đo lường kết quả hoạt động, trong đó cần chú ý đến các biện pháp khuyến khích và khen thưởng phù hợp với các trách nhiệm khác nhau ở tất cả các cấp cũng như xem xét cả việc đáp ứng cả mục tiêu ngắn và dài hạn.

NQL và HĐQT cần nắm rõ các áp lực và cân bằng chúng với những thông điệp, khuyến khích, khen thưởng phù hợp. Đánh giá rủi ro Đánh giá rủi ro là quá trình nhận dạng và phân tích những rủi ro ảnh hưởng đến việc đạt được các mục tiêu, từ đó có thể quản trị được rủi ro. Khi đánh giá rủi ro đe dọa mục tiêu của doanh nghiệp cần xem xét trong mối liên hệ với các ngưỡng chịu đựng rủi ro đã thiết lập. Điều kiện tiên quyết để đánh giá rủi ro là thiết lập mục tiêu.

Mục tiêu phải được thiết lập ở các mức độ khác nhau và phải nhất quán. NQL cũng cần xem xát sự phù hợp của các mục tiêu đối với đơn vị. Do điều kiện kinh tế, đặc điểm và hoạt động kinh doanh, những quy định pháp lý luôn thay đổi, nên cơ chế nhận dạng và đối phó rủi ro phải liên kết với sự thay đổi này. [Giáo trình KSNB, Trường Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh] Đánh giá rủi ro cần tuân thủ các nguyên tắc sau: - Nguyên tắc 6: Đơn vị xác lập mục tiêu một cách cụ thể tạo điều kiện cho việc nhận dạng và đánh giá rủi ro liên quan đến đạt được mục tiêu.

Để đánh giá rủi ro, trước tiên cần xác định mục tiêu. Các mục tiêu cần phù hợp và hỗ trợ cho việc thực hiện chiến lược của đơn vị. Thiết lập mục tiêu và xây dựng chiến lược không phải là một nhân tố của KSNB, nhưng nó là điều kiện tiên quyết để đánh giá rủi ro và thiết lập các hoạt động kiểm soát. NQL cần cụ thể hóa mục tiêu, thông thường có 3 nhóm mục tiêu: hoạt động, báo cáo và tuân thủ.