Bài giảng Kế toán tài chính quốc tế 1: Tổng quan và khung pháp lý chuẩn mực

Tài liệu học tập và ôn thi môn kế toán tài chính quốc tế 1 HOU. Tổng hợp kiến thức trọng tâm, chuẩn mực kế toán IFRS và bài tập thực hành chi tiết.

• Trường học: Đại học Mở Hà Nội
• Chuyên ngành: Kế toán tài chính
• Đề tài: Kế toán tài chính quốc tế 1
• Loại tài liệu: Bài giảng
• Năm xuất bản: 2019

Tóm tắt

I. Tổng quan về kế toán tài chính quốc tế

Kế toán tài chính quốc tế (International Financial Accounting) là lĩnh vực kế toán áp dụng các chuẩn mực và nguyên tắc chung nhằm đảm bảo tính minh bạch, nhất quán trong báo cáo tài chính toàn cầu. Nó bao gồm việc ghi nhận, đo lường, trình bày và công bố các giao dịch tài chính theo khung chuẩn mực quốc tế như IFRS (International Financial Reporting Standards). Mục tiêu chính là cung cấp thông tin hữu ích cho các bên liên quan như nhà đầu tư, chủ nợ, cơ quan quản lý nhằm ra quyết định kinh tế hiệu quả. Kế toán tài chính quốc tế đóng vai trò quan trọng trong hội nhập kinh tế toàn cầu, giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định pháp luật và nâng cao uy tín trên thị trường quốc tế.

1.1. Khung chuẩn mực kế toán quốc tế

IFRS là bộ chuẩn mực kế toán quốc tế do IASB (International Accounting Standards Board) ban hành, nhằm thống nhất hóa báo cáo tài chính trên toàn cầu. IFRS bao gồm 17 chuẩn mực (IAS) và 16 chuẩn mực IFRS, quy định cách ghi nhận, đo lường và trình bày các giao dịch như doanh thu, tài sản, nợ phải trả. Điểm nổi bật của IFRS là tính linh hoạt, cho phép doanh nghiệp phản ánh trung thực tình hình tài chính. Tuy nhiên, việc áp dụng IFRS đòi hỏi chi phí đào tạo và chuyển đổi hệ thống kế toán đáng kể.

1.2. Đối tượng sử dụng báo cáo tài chính quốc tế

Báo cáo tài chính quốc tế phục vụ đa dạng đối tượng, bao gồm nhà đầu tư (đánh giá rủi ro và lợi nhuận), ngân hàng (xem xét khả năng thanh toán), cơ quan thuế (quản lý nghĩa vụ thuế) và nhà quản lý (đánh giá hiệu quả hoạt động). Mỗi nhóm đối tượng có nhu cầu thông tin khác nhau, từ tỷ suất sinh lời đến dòng tiền. Việc đáp ứng nhu cầu đa dạng này là thách thức lớn đối với kế toán viên, đòi hỏi khả năng phân tích và tổng hợp dữ liệu chuyên sâu.

II. Phân tích các thách thức trong kế toán tài chính quốc tế

Kế toán tài chính quốc tế đối mặt nhiều thách thức do sự khác biệt về môi trường pháp lý, văn hóa kinh doanh và chuẩn mực kế toán giữa các quốc gia. Sự xung đột giữa IFRS và GAAP (Generally Accepted Accounting Principles) của Mỹ gây khó khăn trong việc so sánh báo cáo tài chính giữa doanh nghiệp đa quốc gia. Ngoài ra, biến động tỷ giá hối đoái, lạm phát và rủi ro chính trị ảnh hưởng đến độ chính xác của báo cáo. Sự phức tạp trong ghi nhận doanh thu theo IFRS 15 và đánh giá tài sản vô hình theo IAS 38 cũng là vấn đề nan giải. Các doanh nghiệp phải đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân lực để vượt qua những thách thức này.

2.1. Khác biệt giữa IFRS và GAAP

IFRS và GAAP là hai hệ thống kế toán phổ biến nhất thế giới, nhưng có nhiều điểm khác biệt cơ bản. IFRS chú trọng vào nguyên tắc (principles-based), trong khi GAAP dựa trên quy tắc (rules-based). Ví dụ, IFRS cho phép đánh giá tài sản theo giá trị hợp lý (fair value), trong khi GAAP thường sử dụng giá gốc. Sự khác biệt này dẫn đến sự khác biệt trong báo cáo tài chính, gây khó khăn cho nhà đầu tư quốc tế. Doanh nghiệp đa quốc gia phải quyết định hệ thống kế toán nào phù hợp nhất với chiến lược toàn cầu của mình.

2.2. Ảnh hưởng của biến động kinh tế toàn cầu

Biến động kinh tế như khủng hoảng tài chính, lạm phát cao hoặc suy thoái có thể làm sai lệch báo cáo tài chính. Ví dụ, lạm phát cao buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh giá trị tài sản theo IAS 29, dẫn đến chi phí kế toán tăng cao. Sự bất ổn chính trị tại một quốc gia có thể ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh và giá trị khoản đầu tư. Kế toán viên phải cập nhật thường xuyên các chuẩn mực kế toán và sử dụng các công cụ dự báo để giảm thiểu rủi ro.

III. Phương pháp triển khai kế toán tài chính quốc tế

Để triển khai kế toán tài chính quốc tế hiệu quả, doanh nghiệp cần xây dựng quy trình kế toán phù hợp với IFRS, bao gồm đào tạo nhân viên, lựa chọn phần mềm kế toán và thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ. Bước đầu tiên là đánh giá mức độ phù hợp của hệ thống kế toán hiện tại với IFRS. Tiếp theo, doanh nghiệp nên lập kế hoạch chuyển đổi chi tiết, bao gồm thời gian biểu, ngân sách và trách nhiệm của từng bộ phận. Việc áp dụng IFRS 16 (cho thuê) và IFRS 9 (công cụ tài chính) là bắt buộc đối với các doanh nghiệp niêm yết. Cuối cùng, doanh nghiệp cần thường xuyên đánh giá hiệu quả của hệ thống kế toán và điều chỉnh khi cần thiết.

3.1. Đào tạo và nâng cao năng lực kế toán viên

Đào tạo nhân viên là yếu tố then chốt trong quá trình chuyển đổi sang IFRS. Kế toán viên cần nắm vững các chuẩn mực IFRS, đặc biệt là những thay đổi mới nhất như IFRS 17 (hợp đồng bảo hiểm). Doanh nghiệp nên hợp tác với các tổ chức đào tạo uy tín hoặc thuê chuyên gia tư vấn để đảm bảo chất lượng đào tạo. Ngoài ra, việc tổ chức các buổi hội thảo định kỳ giúp nhân viên cập nhật kiến thức và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn. Đầu tư vào đào tạo không chỉ nâng cao năng lực chuyên môn mà còn tăng cường sự cam kết của nhân viên đối với hệ thống kế toán mới.

3.2. Lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp

Phần mềm kế toán đóng vai trò quan trọng trong việc triển khai IFRS, đặc biệt đối với các doanh nghiệp đa quốc gia. Phần mềm cần hỗ trợ ghi nhận giao dịch theo chuẩn mực quốc tế, quản lý đa tiền tệ và lập báo cáo tài chính tự động. Doanh nghiệp nên lựa chọn phần mềm có khả năng tích hợp với hệ thống ERP hiện tại để tối ưu hóa quy trình. Ví dụ, phần mềm như SAP, Oracle Financials hoặc QuickBooks Enterprise đều hỗ trợ IFRS. Việc lựa chọn phần mềm phù hợp giúp giảm thiểu sai sót và tăng cường hiệu quả báo cáo tài chính.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn

Kế toán tài chính quốc tế là xu hướng tất yếu trong bối cảnh toàn cầu hóa, giúp doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch và cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Việc áp dụng IFRS không chỉ đáp ứng yêu cầu pháp lý mà còn tạo niềm tin cho nhà đầu tư và đối tác. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi đòi hỏi sự đầu tư về tài chính, nhân lực và công nghệ. Doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược dài hạn, bao gồm đào tạo, lựa chọn phần mềm và thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ vững chắc. Trong tương lai, sự phát triển của công nghệ blockchain và trí tuệ nhân tạo sẽ tiếp tục thay đổi ngành kế toán tài chính, đòi hỏi doanh nghiệp phải liên tục cập nhật và thích nghi.

4.1. Lợi ích của kế toán tài chính quốc tế

Áp dụng kế toán tài chính quốc tế mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp, bao gồm tăng cường khả năng huy động vốn từ thị trường quốc tế nhờ báo cáo tài chính minh bạch. Nó giúp doanh nghiệp so sánh hiệu quả hoạt động với các đối thủ cạnh tranh toàn cầu và giảm thiểu rủi ro trong giao dịch đa quốc gia. Ngoài ra, việc tuân thủ IFRS còn cải thiện mối quan hệ với cơ quan quản lý và ngân hàng. Những lợi ích này góp phần nâng cao giá trị thương hiệu và uy tín của doanh nghiệp trên trường quốc tế.

4.2. Tương lai của kế toán tài chính quốc tế

Tương lai của kế toán tài chính quốc tế sẽ bị ảnh hưởng bởi sự phát triển của công nghệ, đặc biệt là blockchain và trí tuệ nhân tạo. Blockchain có thể cách mạng hóa việc ghi nhận và xác minh giao dịch, giảm thiểu gian lận và tăng cường tính minh bạch. AI sẽ hỗ trợ kế toán viên trong phân tích dữ liệu lớn và dự báo tài chính. Ngoài ra, sự hội nhập giữa IFRS và các chuẩn mực kế toán khác trên thế giới sẽ tiếp tục diễn ra, tạo ra một hệ thống kế toán toàn cầu thống nhất. Doanh nghiệp cần chuẩn bị sẵn sàng cho những thay đổi này để tận dụng cơ hội và giảm thiểu rủi ro.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chapter 1 Introduction to accounting 1 1 Objectives • Develop knowledge and understanding of the underlying principles and concepts relating to financial accounting. • Preparation of basic financial statements. 2 2 Contents • The purpose of financial reporting. • Types of business entity.

• Nature, principle and scope of financial reporting. • Users’ and stakeholders’ needs. • The main elements of financial reports. 3 3 1 The purpose of financial reporting • Financial reporting is a way of recording, analysing and summarising financial data 4 4 The purpose of financial reporting • Financial data is collected through actual transactions (sales, purchase, payment.) • Financial reporting is carried out by all business, regardless their size or structure.

5 5 Types of business entity • Business is an organisation which uses economic resources (inputs) to create goods or services (outputs) which customers will buy. • Businesses exist to make a profit. (Income > expenditure) 6 6 2 Types of business entity • Businesses exist to make a profit. 7 7 Types of business entity Sole traders Partnerships Limited liability companies 8 8 Types of business entity Sole trader Advantages Disadvantages - Limited paperwork - Unlimited liability - Complete control - Personal property may - Owner is entitled to be vulnerable profits and assets -Less capital - Less reporting -Long working hours obligations -Continuity of business - Highly flexible 9 9 3 Types of business entity Partnerships Advantages Disadvantages - Less reporting - Unlimited liability (unless obligations LLP) - Additional capital - Costs associated with - Division of roles and skill setting up set -Continuity of business - Sharing of risk -Slower decision making -No company tax -Dissolved when one partner leaves.

10 10 Types of business entity Limited liability companies Advantages Disadvantages -Limited liability -Publish financial -Raise finance easier statements -Separate legal identity -Comply with legal and from shareholders accounting requirements -Tax advantages -FS to be audited -Easy to transfer shares -Share issues difficulty 11 11 Nature, principle and scope of financial reporting Financial performance and Financial position 12 12 4 Nature, principle and scope of financial reporting 13 13 Users’ and stakeholders’ needs • Who are they? • Is a person or entity having an interest in the performance of the business. For example: – Managers – Shareholders – Creditors (banks, suppliers) – Customers – Tax authorities – Employees – Financial analyst and advisers – Government and their agencies 14 14 Governance • Those charged with governance of a company are responsible for the preparation of the financial statements. • Means: – Preparation of FSs in accordance with the applicable financial reporting framework. – Prevention and detection of fraud.

15 15 5 The main elements of financial reports • Statement of financial position: – Assets At a particular – Liabilities moment – Equity (or capital) • Statement of profit or loss: – Income Over a given – Expenses period 16 16 The main elements of financial reports • Asset: – A resource controlled by an entity as a result of past events and from which future economic benefits are expected to flow to the entity. • Liability: – A present obligation of the entity arising from past events, the settlement of which is expected to result in an outflow from the entity of resources embodying economic benefits. 17 17 The main elements of financial reports • Revenue: – The increases in economic benefits during the accounting period in form of inflows or enhancement of assets or decreases of liabilities that result in increases in equity, other than those relating to contributions from equity participants. • Expense: – The decreases in economic benefits during the accounting period in form of outflows or depletions of assets or incurrences of liabilities that result in decreases in equity, other than those relating to distributions to equity participants.

18 18 6 The main elements of financial reports • Also include: – Statement of profit or loss and other comprehensive income. – Statement of cash flows. 19 19 7 Chapter 2 The regulatory framework 1 1 Objectives Introduce the Familiarise with the regulatory system IASB’s relationship run be the IASB and with other bodies. 2 2 The regulatory system The International Accounting Contents Standards Board (IASB) The International Financial Reporting Standards (IFRSs) 3 3 1 1 4 Factors that have shaped financial accounting: – National/local legislation.

– Accounting concepts and The individual judgement. regulatory – Accounting standards. system – Other international influences. 4 1 National/local legislation – LLCs’ accounts are required to publish yearly.

– Form and content of the accounts in regulated primarily by national legislation. 5 5 1 Accounting concepts and individual judgement • FSs are prepared on the basis of: – Fundamental accounting assumptions: going concern, accounting period. – Accounting conventions: disclosure, materiality. Conclusion 1 Fact Judgement Conclusion 2 Conclusion 3 6 6 2 1 Accounting standards • Developed at both national level and an international level.

• IFRSs are produced by the International Accounting Standards Board (IASB). 7 7 1 Other international influences • Accounting firms • Nations contributions – In 2013 contributions were £21.4 million, an increase of 7% from 2012. • International events 8 8 1 GAAP GAAP (Generally Accepted Accounting Principles) US GAAP UK GAAP. –Accounting concepts developed from GAAP: Business Entity Concept, Historical Cost, Accounting Period, Going Concern, Consistency.

–Accountants follow GAAP in preparing reports. By this, these reports could be compared from one business to another. 9 3 1 Fair presentation • Fair presentation framework (also known as conceptual framework) requires compliance with the provisions of framework, also: – In achieving fair presentation management might have to make additional disclosures; and – In extremely rare circumstances it might be necessary to depart from the requirements of the framework to achieve fair presentation 10 10 The International 2 Accounting Standards Board • 1973: International Accounting Standards Committee (IASC) • 2001: IASC reorganised into IASB • IASB operates under the oversight of the IFRS Foundation 11 11 2 • IFRS Foundation’s function: – Develop IFRSs (through The IASB). International – Promote the use of IFRSs.

Accounting – Develop IFRSs for small and medium-sized entities Standards (SMEs). Board – Bring out convergence of National standards and IFRSs. 12 4 The International Accounting 2 Standards Board 13 13 The International Accounting 2 Standards Board 14 14 The International Accounting 2 Standards Board Reference Type of Pronouncement IAS International Accounting Standard International Financial Reporting IFRS Standard Interpretation of the International IFRIC Financial Reporting Interpretations Committee 15 15 5 The International Financial 3 Reporting Standards • IFRSs are developed by IASB. • 2005: Consolidated accounts of listed companies in UK prepared under IFRSs.

16 16 6 01/11/2019 Chapter 3 The qualitative characteristics of financial information 1 • Introduce the assumptions on which financial statements are prepared. • Define, understand and Objectives apply qualitative characteristics. • Define, understand and apply accounting concepts. 2 Contents THE IASB’S THE QUALITATIVE OTHER CONCEPTUAL CHARACTERISTICS ACCOUNTING FRAMEWORK.

OF FINANCIAL CONCEPTS. 3 1 01/11/2019 The IASB’s conceptual framework • This is the basis on which IFRSs are formulated. • A statement of principles, a philosophy and a map. • It is NOT an accounting standard, and where there is perceived to be a conflict between the Framework and the specific provisions of an accounting standard then the accounting standard prevails.

1 4 The IASB’s conceptual framework • The Conceptual Framework is as follows: Chapter 1: The objective of general purpose financial reporting. Chapter 2: The reporting entity. Chapter 3: Qualitative characteristics of useful financial information. Chapter 4: Remaining text of 1989 Framework 1 5 The IASB’s conceptual framework • Underlying assumption: the going concern concept.

– Entity is will continue in operation for the foreseeable future. (No liquidation or curtail materially of scale) – If the going concern assumption is not followed, the facts must be disclosed (financial statement basis and reason for not following) 1 6 2 01/11/2019 The IASB’s conceptual framework • Accrual basis is not an underlying assumption, however, FSs should be prepared on accrual basis. • Transactions are recorded as the revenues or expenses are earned or incurred in the accounting period to which they relate. 1 7 The qualitative characteristics of financial information • Fundamental characteristics: Relevance and Faithful representation • Enhancing characteristics: Comparability, Verifiability, Timeliness, and Understandability 2 8 Fundamental characteristics • Relevance – Predictive value; – Confirmatory value; – Or both.

• Relevance is affected by the nature and materiality of the information 2 9 3 01/11/2019 Fundamental characteristics • Materiality: Information is material if omitting it or misstating it could influence decisions of users. Considers: – Value of item. – Nature of item. 2 10 Fundamental characteristics • Faithful representation – Complete – Neutral – Free from error – Substance over form (Implied) Words + Numbers 2 11 Enhancing characteristics • Comparability – Consistency in accounting methods.

– Disclosure of accounting policies. – Corresponding information (preceding periods information) 2 12 4 01/11/2019 Enhancing characteristics • Verifiability Same conclusion could be reached with different observers. 2 13 Enhancing characteristics • Timeliness The older information is the less useful it is. 2 14 Enhancing characteristics • Understandability (Users have a reasonable knowledge of business and economic) 2 15 5 01/11/2019 Other accounting concepts • FSs are required to give a fair presentation or present fairly in all material respects.

– Compliance with IFRSs (be disclosed). – All relevant IFRSs must be followed. – To use appropriate accounting treatments. 3 16 Other accounting concepts • Consistency: presentation and classification stay the same from one period to the next.

• Except: – When a change could give a more appropriate presentation. – A change is required by an IFRS. 3 17 Other accounting concepts • Prudence means: – Profit should not be recognised until realised. – Loss should be recognised as soon as it is foreseen.

3 18 6 Chapter 4 Sources, records and books of prime entry 1 Objectives 1 2 3 Identify and Identify the main Record basic explain the types of ledger transactions and function of the accounts and events. main data sources books of prime in an accounting entry. 2 The role of source documents. Books of prime entry.

Sales and purchase day Contents books. 3 1 1 The role of source documents • Business transactions are recorded on source documents. • Example: – Quotation (send to customer) – Purchase order – Sales order – Goods received/despatched note (GRN/GDN) – Invoice – Credit/debit note – Remittance advice (confirms the amount being paid) – Receipt 4 1 The role of source documents • Invoice would show: – Name and address of the seller and the purchaser – Date of sale – Description – Quantity and unit price – Discount (if any) – Total amount – Date of payment is due (sometimes) 5 1 The role of source documents • Credit note (Negative invoice) • Used when a customer has been overcharged 6 2 1 The role of source documents • Debit notes: used to adjust an invoice already issued. (May send a revised invoice instead!) • Goods received notes (GRNs): a record that good received or service carried out.