CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ NHÂN SỰ TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Khái niệm và vai trò quản lý nhân sự 1.1 Các khái niệm cơ bản 1.1 Khái niệm về nhân sự: Nhân lực là một trong các nguồn lực quan trọng quyết định đến sự tồn tại và phát triển của Công ty. Vì vậy vấn đề quản lý nhân lực luôn được quan tâm hàng đầu trong công tác quản lý Công ty. “Bất cứ tổ chức nào cũng được tạo thành bởi các thành viên là con người hay nguồn nhân lực của nó”. Do đó, có thể nói “nguồn nhân lực của một tổ chức bao gồm tất cả những người lao động làm việc trong tổ chức đó, còn nhân lực được hiểu là nguồn lực của mỗi con người mà nguồn lực này gồm có thể lực và trí lực” Thể lực phản ánh sức khỏe của người lao động, thể lực phụ thuộc vào: sức vóc, tình trạng sức khỏe, mức sống, thu nhập, chế độ ăn uống, chế độ làm việc và nghỉ ngơi và chế độ y tế.
Ngoài ra, thể lực còn phụ thuộc vào tuổi tác, thời gian công tác và giới tính. Trí lực phản ánh sự suy nghĩ, sự hiểu biết, tài năng, năng khiếu, sự tiếp thu kiến thức, cũng như quan điểm, lòng tin, nhân cách… Trí lực phụ thuộc vào: môi trường làm việc, chế độ đãi ngộ của tổ chức, cách thức quản lý của lãnh đạo,… Hiện nay, trí lực được coi là kho tàng bí ẩn trong mỗi con người, một lợi thế cạnh tranh quan trọng vì vậy các Công ty luôn tập trung khai thác tiềm năng về trí lực của người lao động để tạo ra lợi thế cạnh tranh của mình. “Nhân sự của một tổ chức là tập thể người lao động bao gồm số lượng, chất lượng, tiềm năng hiện có và tiềm năng của đội ngũ lao động, phù hợp và đáp ứng yêu cầu của chiến lược phát triển tổ chức trong một thời kỳ nhất định”.2 Khái niệm về quản lý nhân sự: Theo Nguyễn Hữu Thân (2008): “Quản lý nhân sự là sự phối hợp một cách tổng thể các hoạt động hoạch định, tuyển mộ, tuyển chọn, duy trì, phát triển, động viên và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho nhân viên thông qua tổ chức, nhằm đạt được mục tiêu chiến lược và định hướng viễn cảnh (tầm nhìn) của tổ chức” Sinh viên: Nguyễn Kiều Linh – QT2101N 3 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng Quản lý nhân sự được đánh giá là một trong những chức năng cơ bản của quản lý tổ chức bao gồm công tác hoạch định, chỉ huy tổ chức cũng như kiểm soát hoạt động nhằm thu hút, sử dụng và phát triển con người để đạt được các mục tiêu của tổ chức. Quản lý nhân sự còn được coi là công tác “tuyển mộ, duy trì, phát triển, sử dụng, động viên cũng như tạo điều kiện tốt nhất cho người lao động trong quá trình làm việc.
Đối tượng của quản lý nhân sự chính là người lao động và các vấn đề có liên quan như: công việc và các quyền lợi, nghĩa vụ của người lao động trong tổ chức”. Bản chất của quản lý nhân sự là quản lý con người trong, là sự đối xử của Công ty với người lao động. Quản lý nhân sự chịu trách nhiệm về việc tạo việc làm cho người lao động, tạo môi trường làm việc và trả công cho người lao động cũng như giải quyết các vấn đề phát sinh.2 Vai trò của quản lý nhân sự Ra đời sau các môn quản lý chuyên ngành khác như quản lý sản xuất, quản lý tài chính, quản lý marketing… nhưng quản lý nhâm sự lại có tốc độ phát triển nhanh nhất, đặc biệt là trong vòng 30 năm trở lại đây. Nguyên nhân của sự chuyển biến tích cực này là ở chỗ quản lý nhân sự chịu sức ép trực tiếp của những biến đổi thuộc môi trường bên ngoài.
Quản lý nhân sự giúp cho các Công ty xuất phát từ vai trò quan trọng của con người. Con người là yếu tố cấu thành nên tổ chức Công ty, vận hành Công ty và quyết định sự thành bại của Công ty. Nguồn nhân sự là một trong những nguồn lực không thể thiếu được của Công ty nên quản lý nhân sự là một lĩnh vực quan trọng của quản lý trong mọi tổ chức Công ty. Mặt khác, quản lý các nguồn nhân lực khác cũng sẽ không có hiệu quả nếu Công ty không quản lý tốt nguồn nhân sự, vì suy cho cùng mọi hoạt động quản lý đều thực hiện bởi con người.
Xét về mặt kinh tế, quản lý nhân sự giúp cho các Công ty khai thác các khả năng tiềm năng, nâng cao năng suất lao động và lợi thế cạnh tranh của Công ty về nguồn nhân sự. Về mặt xã hội, quản lý nhân sự thể hiện quan điểm rất nhân bản về quyển lợi của người lao động, đề cao vị thế và giá trị của người lao động, chú trọng giải quyết hài hoà mối quan hệ lợi ích giữa tổ chức, Công ty và Sinh viên: Nguyễn Kiều Linh – QT2101N 4 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng người lao động, chú trọng giải quyết hài hoà mối quan hệ lợi ích giữa tổ chức, Công ty và người lao động. Quản lý nhân sự là công tác quản lý con người trong phạm vi nội bộ một tổ chức, là sự đối xử của tổ chức Công ty với người lao động. Quản lý nhân sự chịu trách nhiệm về việc đưa con người vào Công ty giúp họ thực hiện công việc, thù lao cho sức lao động của họ và giải quyết các vấn đề phát sinh.
Một Công ty hay một tổ chức nào dù có nguồn tài chính phong phú, nguồn tài nguyên (vật tư) dồi dào với hệ thống máy móc thiết bị hiện đại, kèm theo các công thức khoa học kỹ thuật thần kỳ đi chăng nữa, cũng sẽ trở nên vô ích nếu không biết quản lý tài nguyên nhân sự. Chính cung cách quản lý tài nguyên nhân sự này tạo ra bộ mặt văn hoá của tổ chức, tạo ra bầu không khí vui tươi phấn khởi hay căng thẳng – u ám của tổ chức đó, hay còn gọi là bộ mặt văn hoá của Công ty. Quản lý nhân sự giúp cho các Công ty xuất phát từ vai trò quan trọng của con người. Con người là yếu tố cấu thành nên tổ chức Công ty, vạan hành Công ty và quyết định sự thành bại của Công ty nên quản lý nhân sự là một lĩnh vực quan trọng của quản lý trong mọi tổ chức Công ty.
Mặt khác, quản lý các nguồn lực khác cũng sẽ không có hiệu quả nếu Công ty không quản lý tốt nguồn nhân sự, vì suy cho cùng mọi hoạt động quản lý đều thực hiện bởi con người. Xét về mặt kinh tế, quản lý nhân sự giúap cho các Công ty khai thác các khả năng tiềm tàng, nâng cao năng suất lao động và lợi thế cạnh tranh của Công ty về nguồn nhân sự. Về mặt xã hội, quản lý nhân sự thể hiện quan điểm rất nhân bản về quyền lợi của người lao động, chú trọng giải quyết hài hoà mối quan hệ lợi ích giữa tổ chức, Công ty và người lao động. Trong nền kinh tế thị trường mà sự cạnh tranh rất quyết liệt “ thương trường là chiến trường” thì các tổ chức muốn tồn tại phải tổ chức bộ máy của mình gọn nhẹ, tìm đúng người đúng việc, “chiêu hiền đãi sĩ” với những người tài để tổ chức, Công ty có thể tồn tại và phát triển.
Muốn làm được việc này thì phải có bộ máy quản lý nhân sự tốt, các nhà lãnh đạo phải quan tâm hơn nữa đến quản lý nguồn nhân sự.3 Mục tiêu của quản lý nhân sự Quản lý nhân sự nghiên cứu các vấn đề “quản lý con người trong tổ chức ở tầm vi mô” và các mục tiêu cụ thể sau: Sinh viên: Nguyễn Kiều Linh – QT2101N 5 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng - Giúp cho ‘tổ chức – Công ty đạt được các mục tiêu chủ yếu của mình”. - Sử dụng “kỹ năng và khả năng của lực lượng lao động một cách hiệu quả”. - Cung cấp cho Công ty những lao động được đào tạo bài bản và nhiệt huyết công tác. - Đáp ứng tối đa nhu cầu của người lao động, tạo điều kiện cho người lao động phát huy tối đa năng lực cá nhân, trung thàn và tận tụy với tổ chức.
- Đảm bảo nguyên tắc tuân thủ pháp luật và đạo đức trong sử dụng lao động. Vai trò của quản lý nguồn nhân lực trong Công ty: - Thứ nhất: tối ưu nhân lực của tổ chức. - Thứ hai, tạo ra tố chất lao động tốt, đảm bảo cho sự phát triển của Công ty. - Thứ ba, phát huy sự cố gắng, năng lực sáng tạo của cá nhân đồng thời củng cố và nâng cao sức mạnh tập thể.
- Thứ tư, giúp các tổ chức có khả năng thích nghi với sự thay đổi của môi trường.2 Nội dung quản lý nhân sự trong Công ty 1.1 Hoạch định nhân sự Khái niệm: Theo Nguyễn Hữu Thân (2008): “Hoạch định nhân sự là một tiến trình triển khai thực hiện các kế hoạch và các chương trình nhằm đảm bảo rằng cơ quan sẽ có đúng số lượng, đúng số người được bố trí đúng nơi, đúng lúc và đúng chỗ” Hoạch định nhân sự được coi là tiến trình duyệt xét lại một cách có hệ thống các yêu cầu về quản lý nhân sự nhằm xác định đúng số người đầy đủ các kỹ năng theo đúng yêu cầu. Hoạch định nhân sự thường được cụ thể hóa bằng các kế hoạch ngắn hạn về nhân sự. Các kế hoạch ngắn hạn này có thể điều chỉnh linh hoạt, phù hợp với sự thay đổi của Công ty. Hiệu quả của quá trình hoạch định nhân sự phụ thuộc vào mức độ phù hợp của chiến lược nhân sự với các chiến lược tổng thể khác của Công ty, với đặc trưng, năng lực của Công ty.
Vì vậy, khi thực hiện “hoạch Sinh viên: Nguyễn Kiều Linh – QT2101N 6 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng định nhân sự” thì phải quan tâm tới các chiến lược khác như chiến lược phát triển thị trường, chiến lược phát triển sản phẩm mới.