Khó khăn dạy và học kỹ năng nghe SGK tiếng Anh 10 tại trường THPT Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu khó khăn trong dạy và học kỹ năng nghe tiếng Anh lớp 10 với SGK mới tại trường THPT Hà Nội, đề xuất giải pháp cải thiện.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hoàng Anh
• Người hướng dẫn: Nguyễn Thị Hương Lan
• Trường học: Đại học Ngoại ngữ và Quốc tế, Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Phương pháp giảng dạy tiếng Anh
• Đề tài: Khó khăn trong việc dạy và học kỹ năng nghe với sách giáo khoa tiếng Anh lớp 10 mới ở một trường trung học phổ thông ở Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về khó khăn dạy học kỹ năng nghe tiếng Anh lớp 10

Kỹ năng nghe là nền tảng quan trọng trong việc tiếp thu và sử dụng tiếng Anh hiệu quả. Tuy nhiên, tại nhiều trường trung học phổ thông ở Việt Nam, giáo viên gặp khó khăn khi dạy kỹ năng nghe tiếng Anh lớp 10, đặc biệt với sự ra đời của bộ sách mới Tiếng Anh 10 Global Success. Nghiên cứu của Nguyễn Thị Hoàng Anh (2025) tại một trường THPT ở Hà Nội cho thấy cả giáo viên và học sinh đều đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình dạy – học kỹ năng này. Từ phía học sinh, trình độ ngôn ngữ đầu vào của học sinh lớp 10 thường còn hạn chế, dẫn đến việc tiếp nhận thông tin qua nghe trở nên khó khăn. Từ phía giáo viên, mặc dù đa số có kiến thức chuyên môn tốt, nhưng việc triển khai các hoạt động nghe theo đúng tinh thần sách mới vẫn còn nhiều vướng mắc. Môi trường học tập ảnh hưởng đến kỹ năng nghe tiếng Anh cũng là yếu tố không thể bỏ qua, khi nhiều lớp học còn thiếu thiết bị hỗ trợ hoặc bị nhiễu âm. Tổng thể, việc dạy kỹ năng nghe không chỉ là vấn đề phương pháp mà còn liên quan đến điều kiện cơ sở vật chất, năng lực học sinh và định hướng chương trình.

1.1. Vai trò then chốt của kỹ năng nghe trong chương trình tiếng Anh THPT

Kỹ năng nghe đóng vai trò trung tâm trong giao tiếp và tiếp thu ngôn ngữ. Theo Morley (1999), nghe là kỹ năng được sử dụng nhiều nhất trong giao tiếp hàng ngày. Trong bối cảnh giáo dục, kỹ năng này giúp học sinh tiếp nhận tri thức qua bài giảng, tham gia thảo luận và phát triển các kỹ năng còn lại. Tuy nhiên, ở Việt Nam, kỹ năng nghe thường bị xem nhẹ do định hướng thi cử tập trung vào ngữ pháp và đọc hiểu. Điều này dẫn đến vấn đề trong giảng dạy kỹ năng nghe tiếng Anh THPT, khi học sinh thiếu cơ hội thực hành và giáo viên thiếu động lực đầu tư sâu cho kỹ năng này.

1.2. Đặc điểm của sách giáo khoa Tiếng Anh 10 Global Success

Sách Tiếng Anh 10 Global Success được thiết kế theo hướng giao tiếp, tích hợp bốn kỹ năng và sử dụng ngữ liệu gần với thực tế. Mỗi bài nghe được chia rõ thành ba giai đoạn: trước – trong – sau khi nghe. Tuy nhiên, chính sự đổi mới này lại tạo ra rào cản trong việc phát triển kỹ năng nghe cho học sinh lớp 10, do học sinh chưa quen với tốc độ, giọng đọc và lượng từ vựng phong phú. Nhiều giáo viên thừa nhận họ cần thời gian để làm quen với cách tiếp cận mới và thiếu tài liệu hỗ trợ phù hợp.

II. Những thách thức chính khi dạy listening môn tiếng Anh lớp 10

Thách thức khi dạy listening môn tiếng Anh lớp 10 xuất phát từ nhiều phía, bao gồm năng lực học sinh, chất lượng tài liệu, điều kiện cơ sở và cả năng lực sư phạm của giáo viên. Theo khảo sát của Nguyễn Thị Hoàng Anh (2025), học sinh lớp 10 gặp khó khăn lớn nhất trong việc nhận diện âm nối, cụm từ và duy trì sự tập trung khi nghe đoạn dài. Đồng thời, nguyên nhân học sinh lớp 10 yếu kỹ năng nghe tiếng Anh còn đến từ vốn từ vựng hạn chế, thiếu kiến thức nền và tâm lý lo lắng. Về phía giáo viên, mặc dù không cảm thấy thiếu kiến thức ngôn ngữ, họ lại thiếu kỹ năng tổ chức hoạt động nghe hiệu quả, đặc biệt là phần thảo luận sau khi nghe. Ngoài ra, môi trường học tập ảnh hưởng đến kỹ năng nghe tiếng Anh khi nhiều lớp học còn ồn ào, thiết bị phát âm kém chất lượng, gây cản trở nghiêm trọng đến quá trình tiếp nhận âm thanh của học sinh.

2.1. Khó khăn từ phía học sinh năng lực và tâm lý

Học sinh lớp 10 thường có trình độ ngôn ngữ đầu vào của học sinh lớp 10 chưa đồng đều. Nhiều em không phân biệt được âm /θ/ và /s/, không nhận ra cụm từ trong lời nói tự nhiên (chunking), hoặc bỏ lỡ thông tin do cố hiểu từng từ. Tâm lý lo lắng, thiếu tự tin cũng khiến các em dễ mất tập trung. Nghiên cứu cho thấy hơn 50% học sinh cảm thấy khó duy trì sự chú ý trong các đoạn nghe dài, và gần 60% không dự đoán được nội dung sắp nghe – một chiến lược nghe chủ động quan trọng.

2.2. Hạn chế từ tài liệu và cơ sở vật chất

Sách Global Success dù hiện đại nhưng vẫn gây khó do tốc độ nói nhanh, giọng đọc đa dạng và lượng từ mới lớn. Nhiều đoạn nghe có nhiễu âm nền hoặc nhiều người nói cùng lúc, gây nhầm lẫn. Bên cạnh đó, môi trường học tập ảnh hưởng đến kỹ năng nghe tiếng Anh khi loa kém, lớp học ồn ào làm giảm chất lượng đầu vào. Gần 55% học sinh cho biết tiếng ồn xung quanh là rào cản lớn nhất, trong khi thiết bị phát âm không đảm bảo cũng là vấn đề phổ biến.

III. Phương pháp khắc phục khó khăn dạy nghe tiếng Anh lớp 10 hiệu quả

Để vượt qua rào cản trong việc phát triển kỹ năng nghe cho học sinh lớp 10, cần áp dụng các phương pháp khắc phục khó khăn dạy nghe tiếng Anh lớp 10 một cách hệ thống và linh hoạt. Nghiên cứu của Nguyễn Thị Hoàng Anh (2025) đề xuất can thiệp ở ba cấp độ: học sinh, giáo viên và nhà trường. Với học sinh, cần rèn luyện chiến lược nghe chủ động như dự đoán, ghi chú từ khóa và bỏ qua chi tiết không quan trọng. Với giáo viên, việc thiết kế bài nghe theo ba giai đoạn rõ ràng – đặc biệt là chuẩn bị kiến thức nền và từ vựng trước khi nghe – là then chốt. Đồng thời, sử dụng công nghệ trong dạy kỹ năng nghe tiếng Anh như phần mềm luyện nghe, video ngắn hoặc nền tảng trực tuyến có thể tăng tính hấp dẫn và cá nhân hóa việc học.

3.1. Tăng cường chiến lược nghe chủ động cho học sinh

Học sinh cần được hướng dẫn cách sử dụng công nghệ trong dạy kỹ năng nghe tiếng Anh để luyện tập ngoài lớp. Trong lớp, giáo viên nên khuyến khích các em dự đoán nội dung qua hình ảnh hoặc tiêu đề, gạch chân từ khóa trong câu hỏi trước khi nghe, và tập trung vào ý chính thay vì từng từ. Việc luyện nghe hàng ngày với đa dạng nguồn (bài hát, podcast, phim) cũng giúp cải thiện khả năng xử lý âm thanh tự nhiên.

3.2. Thiết kế bài nghe theo quy trình ba giai đoạn

Giai đoạn trước nghe (pre-listening) cần kích hoạt kiến thức nền và giới thiệu từ vựng then chốt. Trong khi nghe (while-listening), nên chia nhỏ nhiệm vụ: nghe lần 1 để nắm ý chính, lần 2 để tìm chi tiết. Sau nghe (post-listening), tổ chức thảo luận, trò chơi hoặc yêu cầu viết phản hồi để củng cố. Đây là phương pháp khắc phục khó khăn dạy nghe tiếng Anh lớp 10 được nhiều giáo viên đánh giá cao trong nghiên cứu.

IV. Vai trò của tài liệu hỗ trợ và công nghệ trong dạy kỹ năng nghe

Tài liệu hỗ trợ dạy kỹ năng nghe tiếng Anh lớp 10 đóng vai trò then chốt trong việc bù đắp những hạn chế của sách giáo khoa chính. Giáo viên cần chủ động tìm kiếm hoặc tự tạo nguồn nghe phù hợp với trình độ và sở thích của học sinh. Đồng thời, sử dụng công nghệ trong dạy kỹ năng nghe tiếng Anh không chỉ nâng cao chất lượng âm thanh mà còn tạo cơ hội luyện tập linh hoạt. Các nền tảng như YouTube, BBC Learning English, hoặc ứng dụng như ELSA Speak, Duolingo đều cung cấp bài nghe có phụ đề, tốc độ điều chỉnh và phản hồi tức thì – rất phù hợp cho học sinh THPT. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào khả năng tích hợp công nghệ của giáo viên và sự hỗ trợ từ nhà trường về thiết bị và kết nối internet.

4.1. Lựa chọn và điều chỉnh tài liệu nghe phù hợp

Giáo viên nên chọn tài liệu có tốc độ vừa phải, giọng rõ ràng và chủ đề gần gũi với đời sống học sinh. Có thể cắt ngắn đoạn nghe dài, thêm phụ đề tiếng Anh hoặc tạo bảng từ vựng hỗ trợ. Việc này giúp giảm nguyên nhân học sinh lớp 10 yếu kỹ năng nghe tiếng Anh do quá tải thông tin. Nghiên cứu cho thấy học sinh tiếp thu tốt hơn khi được nghe nhiều lần với mục tiêu rõ ràng từng lần.

4.2. Ứng dụng công nghệ để cá nhân hóa việc học nghe

Sử dụng công nghệ trong dạy kỹ năng nghe tiếng Anh giúp học sinh luyện tập theo tốc độ riêng. Giáo viên có thể giao bài nghe qua Google Classroom, yêu cầu học sinh ghi âm phản hồi hoặc làm quiz trực tuyến. Công nghệ cũng hỗ trợ giáo viên theo dõi tiến bộ cá nhân và điều chỉnh phương pháp kịp thời, từ đó giảm bớt thách thức khi dạy listening môn tiếng Anh lớp 10.

V. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu về dạy kỹ năng nghe lớp 10

Nghiên cứu của Nguyễn Thị Hoàng Anh (2025) không chỉ chỉ ra vấn đề trong giảng dạy kỹ năng nghe tiếng Anh THPT mà còn đề xuất giải pháp có tính ứng dụng cao. Kết quả khảo sát 311 học sinh và 5 giáo viên cho thấy: (1) Học sinh cần được rèn luyện chiến lược nghe chủ động thay vì chỉ nghe thụ động; (2) Giáo viên cần được đào tạo chuyên sâu về phương pháp dạy nghe theo sách mới; (3) Nhà trường cần đầu tư thiết bị và khuyến khích đổi mới. Trong thực tế, các trường áp dụng mô hình “lớp học nghe im lặng” – tắt quạt, đóng cửa sổ, kiểm tra loa trước giờ học – đã ghi nhận sự cải thiện rõ rệt về khả năng tập trung của học sinh. Đồng thời, việc tổ chức câu lạc bộ nghe – nói sau giờ học cũng giúp học sinh vượt qua tâm lý e ngại và tăng thời lượng tiếp xúc với tiếng Anh thực tế.

5.1. Bài học từ khảo sát giáo viên và học sinh

Khảo sát cho thấy giáo viên gặp khó khăn khi dạy kỹ năng nghe tiếng Anh lớp 10 chủ yếu do thiếu thời gian chuẩn bị và chưa thành thạo tổ chức hoạt động sau nghe. Trong khi đó, học sinh mong muốn được luyện nghe với chủ đề gần gũi và có cơ hội luyện tập nhiều lần. Sự khác biệt này cho thấy cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên – học sinh – nhà trường để điều chỉnh mục tiêu và phương pháp dạy – học phù hợp.

5.2. Mô hình lớp học nghe hiệu quả tại trường THPT Hà Nội

Tại trường nghiên cứu, một số giáo viên đã áp dụng thành công mô hình “nghe – ghi – chia sẻ”: học sinh nghe, ghi từ khóa, sau đó trao đổi theo cặp trước khi báo cáo lớp. Cách này giúp giảm áp lực và tăng tương tác. Ngoài ra, việc cho phép học sinh chọn chủ đề nghe (âm nhạc, thể thao, du lịch) cũng làm tăng động lực học tập, từ đó cải thiện kết quả nghiên cứu về kỹ năng nghe tiếng Anh lớp 10.

VI. Hướng phát triển tương lai cho việc dạy kỹ năng nghe tiếng Anh lớp 10

Để giải quyết triệt để rào cản trong việc phát triển kỹ năng nghe cho học sinh lớp 10, cần có chiến lược dài hạn từ nhiều phía. Về chương trình, Bộ Giáo dục nên cân nhắc điều chỉnh tốc độ và độ khó của tài liệu nghe trong sách Global Success cho phù hợp với trình độ đầu vào thực tế. Về đào tạo, các trường sư phạm và tổ chuyên môn cần tổ chức thường xuyên các khóa bồi dưỡng về phương pháp khắc phục khó khăn dạy nghe tiếng Anh lớp 10, đặc biệt là kỹ năng thiết kế hoạt động nghe tích hợp và sử dụng công nghệ. Về cơ sở vật chất, nhà trường cần đầu tư hệ thống âm thanh chất lượng cao và xây dựng thư viện nghe số. Cuối cùng, việc khuyến khích học sinh tự học qua các nền tảng số sẽ là chìa khóa để biến kỹ năng nghe từ “nỗi sợ” thành “thế mạnh” trong hành trình học tiếng Anh.

6.1. Đề xuất cải tiến chương trình và sách giáo khoa

Sách giáo khoa nên phân hóa mức độ nghe theo năng lực học sinh, cung cấp bản ghi chậm và phụ đề tùy chọn. Đồng thời, cần giảm mật độ từ mới trong mỗi đoạn nghe và tăng cường ngữ cảnh quen thuộc. Đây là cách trực tiếp giải quyết nguyên nhân học sinh lớp 10 yếu kỹ năng nghe tiếng Anh do quá tải ngôn ngữ.

6.2. Tăng cường hợp tác giữa nhà trường giáo viên phụ huynh

Nhà trường cần tạo điều kiện cho giáo viên tham gia cộng đồng chuyên môn, chia sẻ tài liệu hỗ trợ dạy kỹ năng nghe tiếng Anh lớp 10. Phụ huynh có thể hỗ trợ bằng cách khuyến khích con nghe tiếng Anh hàng ngày qua phim, nhạc. Sự phối hợp này sẽ tạo môi trường học tập ảnh hưởng đến kỹ năng nghe tiếng Anh một cách tích cực và bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kỹ năng nghe đóng vai trò nền tảng trong việc tiếp nhận ngôn ngữ và phát triển năng lực giao tiếp toàn diện của người học tiếng Anh. Nghiên cứu thực nghiệm này được thực hiện tại một trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Hà Nội trong năm học 2022-2023, quy mô toàn khối gồm 25 lớp với khoảng 750 học sinh lớp 10. Bối cảnh nghiên cứu gắn liền với cột mốc ngành giáo dục triển khai bộ sách giáo khoa mới "Tiếng Anh 10 Global Success" theo định hướng Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Mặc dù chương trình mới hướng tới việc chuẩn hóa đầu ra theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam và khung tham chiếu Châu Âu CEFR, thực tế triển khai cho thấy cả người dạy lẫn người học đang đối mặt với những rào cản đáng kể trong các tiết học nghe hiểu.

Mục tiêu cốt lõi của đề tài nhằm nhận diện, phân loại và đánh giá có hệ thống những khó khăn cụ thể mà 311 học sinh lớp 10 cùng 5 giáo viên trực tiếp giảng dạy gặp phải trong quá trình tương tác với giáo trình mới. Đồng thời, công trình phân tích sâu các yếu tố tác động đa chiều từ năng lực ngôn ngữ, tâm lý tiếp nhận, độ phức tạp của ngữ liệu đến cơ sở vật chất phòng học. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng cho 100% giáo viên tiếng Anh tại đơn vị khảo sát, tạo tiền đề để nâng cao ít nhất 30% hiệu quả tiếp thu bài nghe của học sinh thông qua việc tái cấu trúc phương pháp sư phạm và hỗ trợ các nhà phát triển học liệu điều chỉnh ngữ cảnh bài tập phù hợp với học sinh phổ thông Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Đề tài tích hợp 4 mô hình lý thuyết kinh điển trong lĩnh vực tiếp thu ngôn ngữ thứ hai (SLA) nhằm phân tích toàn diện các tầng bậc của tiến trình nghe hiểu. Trước hết, thuyết sơ đồ nhận thức (Schema Theory) của Rumelhart (1980) cùng mô hình xử lý thông tin tương tác giữa quy trình từ dưới lên (Bottom-up) và từ trên xuống (Top-down) được sử dụng để giải thích cơ chế người học kết hợp kiến thức ngôn ngữ âm vị với kiến thức nền xã hội. Krashen (1985) nhấn mạnh luận điểm then chốt: "Đầu vào hiểu được là điều kiện tiên quyết để thụ đắc ngôn ngữ".

Khung phân loại của Hasan (2000) phân định khó khăn nghe hiểu thành 4 nhóm yếu tố: đặc điểm người nghe, thuộc tính người nói, nội dung văn bản nghe và cấu trúc nhiệm vụ bài tập. Mô hình 7 rào cản tiếp nhận âm thanh của Underwood (1989) tập trung vào các vấn đề tốc độ phát âm, giới hạn vốn từ và thói quen nghe dịch từng từ. Cuối cùng, khung nhận thức và chiến lược siêu nhận thức (Metacognitive Framework) của Graham (2006) và Vandergrift (2004) làm sáng tỏ 5 thành tố tự điều chỉnh: lập kế hoạch và dự đoán, giám sát quá trình nghe, đánh giá kết quả, xử lý sự cố đứt gãy thông tin và duy trì sự chú ý tập trung. Các khái niệm bổ trợ như phân khúc ngữ lưu (chunking), hiện tượng nối âm (linking sounds) và tiến trình 3 giai đoạn (Pre - While - Post listening) đóng vai trò định hình các tiêu chí đánh giá trong nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu ứng dụng phương pháp hỗn hợp (Mixed-methods) kết hợp chặt chẽ giữa định lượng và định tính nhằm đảm bảo tính giá trị và độ tin cậy thông qua tam giác hóa dữ liệu (triangulation). Quy trình thực nghiệm tuân thủ 10 bước chuẩn hóa theo mô hình khảo sát của Susan (1983) và được triển khai tập trung trong mốc thời gian 1 tháng.

Về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu, nghiên cứu thực hiện khảo sát trên 311 học sinh (độ tuổi 15-16) được lựa chọn ngẫu nhiên từ 10 lớp học có trình độ tiếng Anh đầu vào từ sơ cấp đến trung cấp (dựa trên kết quả kỳ thi tuyển sinh lớp 10 của nhà trường). Về phía giáo viên, 5 giáo viên tiếng Anh người Việt (độ tuổi 22-32, có từ 2 đến hơn 10 năm kinh nghiệm) trực tiếp phụ trách khối 10 được lựa chọn theo phương pháp mẫu mục đích. Bộ công cụ thu thập dữ liệu gồm: bảng hỏi khảo sát thiết kế trên thang đo Likert dành cho 311 học sinh (đã được dịch sang tiếng Việt để tránh sai lệch ngữ nghĩa), bảng hỏi chuyên sâu cho 5 giáo viên, biên bản dự giờ quan sát lớp học thực tế và kịch bản phỏng vấn bán cấu trúc với 2 giáo viên đại diện nhằm đào sâu nguyên nhân cốt lõi. Dữ liệu định lượng được xử lý thống kê mô tả (tính điểm trung bình Mean và độ lệch chuẩn) để lượng hóa mức độ nghiêm trọng của từng rào cản, trong khi dữ liệu phỏng vấn được phân tích theo chủ đề (thematic analysis) để kiểm chứng các giả thuyết sư phạm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích định lượng và định tính từ khảo sát 311 học sinh và 5 giáo viên đã chỉ ra 4 phát hiện trọng tâm:

Thứ nhất, rào cản lớn nhất đối với học sinh bắt nguồn từ năng lực ngôn ngữ và kiến thức nền tảng của chính người học. Khoảng 72% học sinh thừa nhận gặp khó khăn nghiêm trọng trong việc nhận diện các hiện tượng ngữ âm tự nhiên như nuốt âm, nối âm (linking sounds) và phân tách cụm từ có nghĩa (chunking). Hơn 65% học sinh cảm thấy thiếu hụt kiến thức xã hội đối với các chủ đề mang tính toàn cầu trong sách giáo khoa, dẫn đến tâm lý lo âu và suy giảm khả năng dự đoán ngữ cảnh.

Thứ hai, độ khó và tính phù hợp của ngữ liệu trong sách "Tiếng Anh 10 Global Success" tạo ra độ vênh nhận thức lớn. Các đoạn ghi âm sử dụng đa dạng chất giọng bản ngữ và quốc tế với tốc độ nói tự nhiên, chứa mật độ từ vựng học thuật dày đặc. Cả 5 giáo viên (100%) đều đồng thuận rằng thời lượng bài nghe dài và lượng thông tin đa tầng khiến học sinh trình độ sơ cấp dễ bị quá tải nhận thức ngay trong 2 lượt nghe đầu tiên.

Thứ ba, sự xung đột giữa thời lượng tiết học 45 phút và thiết kế nhiệm vụ đa mục tiêu gây áp lực lớn lên phương pháp giảng dạy của giáo viên. Kết quả phỏng vấn chỉ ra rằng giáo viên thường phải cắt ngắn hoặc bỏ qua giai đoạn sau khi nghe (Post-listening) do mất quá nhiều thời gian giải thích từ vựng ở giai đoạn trước khi nghe (Pre-listening).

Thứ tư, điều kiện cơ sở vật chất đóng vai trò là yếu tố ngoại cảnh gây nhiễu đáng kể. Khoảng 48% học sinh và đa số giáo viên phản ánh rằng chất lượng loa phát thanh trong lớp học chưa đồng đều và tiếng ồn từ môi trường xung quanh làm suy giảm độ rõ nét của âm thanh, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả hoàn thành bài tập nghe chi tiết. Ngược lại, năng lực chuyên môn và sự nhiệt huyết của giáo viên nhận được đánh giá rất tích cực, không bị xem là rào cản đối với việc tiếp thu của học sinh.

Thảo luận kết quả

Khi xem xét tương quan giữa các phát hiện, dữ liệu định lượng có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua một biểu đồ cột so sánh điểm trung bình mức độ khó khăn (Mean score) trên 4 nhóm nhân tố: Khó khăn từ người học đạt mức cao nhất (Mean xấp xỉ 3.8/5.0), tiếp đến là Độ khó của ngữ liệu (Mean khoảng 3.5/5.0), Cơ sở vật chất (Mean khoảng 3.2/5.0) và cuối cùng là Năng lực giáo viên (Mean dưới 2.1/5.0). Bảng thống kê chi tiết tỷ lệ phần trăm mức độ đồng thuận sẽ làm nổi bật sự phân hóa rõ rệt giữa học sinh nhóm khá và nhóm trung bình đối với khả năng duy trì tập trung trong các bài nghe dài.

Nguyên nhân cốt lõi của những khó khăn trên xuất phát từ sự chuyển dịch phương pháp luận theo Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT. Trong khi chương trình cũ tập trung vào ngữ pháp và kỹ năng đọc hiểu phục vụ thi cử truyền thống, sách mới tiếp cận theo phương pháp dạy ngôn ngữ giao tiếp (CLT) với nguồn ngữ liệu thực tế (authentic input). Khoảng cách giữa 4 năm học cấp trung học cơ sở chủ yếu học lý thuyết với yêu cầu xử lý âm thanh tốc độ cao ở lớp 10 đã tạo ra cú sốc ngôn ngữ cho học sinh. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu của Tran & Duong (2020) tại Việt Nam và Hamouda (2013) tại môi trường EFL quốc tế, củng cố nhận định của Underwood (1989) rằng việc không thể kiểm soát tốc độ phát âm của người nói là nguyên nhân hàng đầu gây đứt gãy hiểu bài.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao được đề xuất nhằm tháo gỡ khó khăn cho cả giáo viên và học sinh:

Thứ nhất, tái cấu trúc quy trình giảng dạy 3 giai đoạn theo hướng cá nhân hóa. Giáo viên tiếng Anh cần chủ động phân bổ thời lượng 45 phút thành: 8-10 phút cho Pre-listening (chỉ dạy trước 3-5 từ khóa cốt lõi và hướng dẫn kỹ năng đoán nghĩa qua hình ảnh), 20-22 phút cho While-listening (cho phép dừng ngắt quãng tại các phân đoạn chứa câu trả lời then chốt) và 12-15 phút cho Post-listening. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ lệ học sinh hoàn thành đúng trên 70% yêu cầu bài nghe trong vòng 1 học kỳ.

Thứ hai, đa dạng hóa kỹ thuật tương tác trong giai đoạn sau khi nghe. Giáo viên cần áp dụng triệt để các kỹ thuật học tập hợp tác như mô hình "Suy nghĩ - Trao đổi cặp - Chia sẻ" (Think-Pair-Share) và kỹ thuật "Mảnh ghép" (Jigsaw) thay vì chỉ kiểm tra đáp án đơn thuần. Giải pháp này giúp 100% học sinh, bao gồm cả những em nhút nhát, được tham gia diễn giải lại nội dung bài nghe và nâng cao năng lực phản xạ ngôn ngữ.

Thứ ba, rèn luyện chiến lược siêu nhận thức và thói quen nghe chủ động cho học sinh. Người học cần thiết lập lộ trình luyện tập vi mô 15-20 phút mỗi ngày tại nhà thông qua việc tiếp xúc với các kênh học liệu mở như BBC Learning English, TED-Ed hoặc Podcast. Học sinh cần rèn luyện kỹ năng gạch chân từ khóa (keywords) trước khi nghe, bỏ qua các câu hỏi bị lỡ để giữ nhịp bài nghe và học cách chấp nhận tính mơ hồ ngôn ngữ thay vì cố gắng nghe hiểu từng từ đơn lẻ.

Thứ tư, nâng cấp đồng bộ cơ sở vật chất và tăng cường bồi dưỡng chuyên môn. Ban giám hiệu nhà trường cần phê duyệt kế hoạch trang bị 100% hệ thống loa công suất chuẩn và đường truyền Internet ổn định cho 25 phòng học khối 10 trong vòng 6 tháng. Đồng thời, tổ bộ môn cần tổ chức định kỳ 2 tháng 1 lần các buổi sinh hoạt chuyên môn chuyên sâu về phương pháp khai thác học liệu số và kỹ thuật kiểm tra đánh giá kỹ năng nghe theo định hướng phát triển năng lực.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, giáo viên tiếng Anh cấp trung học phổ thông trên toàn quốc. Tài liệu cung cấp góc nhìn thực tế về những khó khăn điển hình của học sinh lớp 10 khi tiếp cận chương trình mới, kèm theo các kỹ thuật sư phạm cụ thể giúp tối ưu hóa tiến trình giảng dạy trong khung thời gian 45 phút của một tiết học chính khóa.

Thứ hai, học sinh lớp 10 và người học tiếng Anh trong môi trường EFL. Luận văn cung cấp bản phân tích chi tiết về các rào cản tâm lý và ngữ âm, từ đó giúp người học tự xây dựng chiến lược nghe hiểu siêu nhận thức, rèn luyện kỹ thuật dự đoán thông tin và loại bỏ thói quen dịch từng từ ngữ trong đầu.

Thứ ba, các chuyên gia biên soạn sách giáo khoa và phát triển tài liệu giảng dạy. Dữ liệu thực chứng từ 311 học sinh phản ánh chân thực độ phù hợp của hệ thống bài tập, tốc độ thu âm và mật độ từ vựng, đóng vai trò là cơ sở tham khảo giá trị để hiệu chỉnh hoặc thiết kế các tài liệu bổ trợ, sách bài tập và nền tảng luyện nghe trực tuyến tương thích.

Thứ tư, cán bộ quản lý giáo dục, hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn các trường phổ thông. Công trình mang lại căn cứ khoa học để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng giáo viên, thiết lập tiêu chuẩn phòng học thông minh và xây dựng ngân hàng đề kiểm tra đánh giá định kỳ kỹ năng nghe bám sát chuẩn đầu ra của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Câu hỏi thường gặp

Khó khăn lớn nhất của học sinh lớp 10 khi học kỹ năng nghe trong sách mới là gì? Khó khăn lớn nhất nằm ở việc xử lý tốc độ phát âm tự nhiên và hiện tượng nối âm của người bản ngữ. Hơn 70% học sinh gặp trở ngại do vốn từ vựng chưa đáp ứng được độ phức tạp của bài nghe và thiếu hụt kiến thức nền tảng về các chủ đề mang tính toàn cầu.

Tại sao giáo viên thường gặp áp lực thời gian trong các tiết dạy kỹ năng nghe? Tiết học 45 phút bị phân mảnh do giáo viên phải dành quá nhiều thời gian ở bước chuẩn bị để giải thích khối lượng lớn từ mới và cấu trúc ngữ pháp phức tạp. Do đó, giáo viên thường không đủ thời gian để tổ chức các hoạt động thảo luận mở rộng ở giai đoạn cuối tiết học.

Trang thiết bị phòng học ảnh hưởng như thế nào đến kết quả bài nghe của học sinh? Chất lượng âm thanh từ loa phát không rõ ràng và tạp âm từ lớp học xung quanh làm giảm đáng kể khả năng nhận diện âm vị của học sinh. Khoảng 48% người học khẳng định chất lượng thiết bị âm thanh là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc bỏ sót thông tin quan trọng trong bài.

Lợi ích của việc áp dụng chiến lược siêu nhận thức trong luyện nghe là gì? Chiến lược siêu nhận thức giúp học sinh chủ động lập kế hoạch nghe, giám sát mức độ hiểu bài và tự điều chỉnh phương pháp khi gặp đoạn khó. Việc dự đoán nội dung trước khi nghe giúp người học giảm bớt 40% áp lực tâm lý và tăng cường khả năng bắt từ khóa chính xác.

Sách "Tiếng Anh 10 Global Success" có điểm gì khác biệt cốt lõi so với sách giáo khoa cũ? Sách mới chuyển đổi hoàn toàn từ phương pháp ngữ pháp dịch sang tiếp cận giao tiếp tích hợp 4 kỹ năng chuẩn quốc tế. Hệ thống audio sử dụng giọng đọc đa dạng, tốc độ tự nhiên và bài tập đòi hỏi tư duy phản biện cao thay vì chỉ chọn đáp án ngữ pháp thụ động.

Kết luận

• Luận văn đã nhận diện toàn diện các rào cản cốt lõi trong việc dạy và học kỹ năng nghe tiếng Anh lớp 10, tập trung vào 4 khía cạnh: người học, giáo viên, ngữ liệu và cơ sở vật chất.
• Khảo sát thực chứng trên 311 học sinh và 5 giáo viên tại trường THPT ở Hà Nội khẳng định nguyên nhân hàng đầu gây khó khăn xuất phát từ năng lực giải mã ngữ âm và kiến thức nền của học sinh.
• Bộ sách giáo khoa "Tiếng Anh 10 Global Success" mang tính tiến bộ vượt bậc về tính xác thực ngôn ngữ nhưng đòi hỏi sự điều chỉnh linh hoạt về mặt sư phạm để tránh gây quá tải nhận thức.
• Hệ thống giải pháp đề xuất tập trung vào việc chuẩn hóa tiến trình 3 giai đoạn Pre - While - Post listening, ứng dụng các kỹ thuật tương tác nhóm và phát triển năng lực tự học siêu nhận thức cho học sinh.
• Nghiên cứu đặt nền móng cho việc nâng cấp hạ tầng thiết bị âm thanh học đường và xây dựng các chương trình bồi dưỡng phương pháp giảng dạy kỹ năng nghe liên tục cho giáo viên THPT.

Lộ trình triển khai khuyến nghị cần được thử nghiệm đồng bộ tại các tổ bộ môn tiếng Anh trong khung thời gian 6 đến 12 tháng của năm học tiếp theo nhằm đo lường sự tiến bộ thực tế của học sinh. Các thầy cô giáo và nhà quản lý giáo dục hãy áp dụng ngay các phát hiện và khung phương pháp từ công trình này để đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao sự tự tin cho học sinh và hiện thực hóa mục tiêu nâng cao năng lực ngoại ngữ trong thời kỳ hội nhập quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST GRADUATE STUDIES NGUYỄN THỊ HOÀNG ANH DIFFICULTIES IN TEACHING AND LEARNING LISTENING SKILLS WITH THE NEW ENGLISH TEXTBOOK FOR GRADE 10 AT A HIGH SCHOOL IN HANOI (Những khó khăn trong việc dạy và học kĩ năng nghe với sách giáo khoa tiếng Anh lớp 10 mới ở một trường trung học phổ thông ở Hà Nội) M.A MINOR PROGAMME THESIS Field: English Teaching Methodology Code: 8140231.01 HÀ NỘI – 2025 VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST GRADUATE STUDIES NGUYỄN THỊ HOÀNG ANH DIFFICULTIES IN TEACHING AND LEARNING LISTENING SKILLS WITH THE NEW ENGLISH TEXTBOOK FOR GRADE 10 AT A HIGH SCHOOL IN HANOI (Những khó khăn trong việc dạy và học kĩ năng nghe với sách giáo khoa tiếng Anh lớp 10 mới ở một trường trung học phổ thông ở Hà Nội) M.A MINOR PROGAMME THESIS Field: English Teaching Methodology Code: 8140231. Nguyễn Thị Hương Lan HÀ NỘI – 2025 DECLARATION I hereby declare that this thesis entitled “Difficulties in Teaching and Learning Listening Skills with the New English Textbook for Grade 10 at a High School in Hanoi” is the result of my own independent work and research, except where otherwise stated. All sources of information used have been acknowledged by means of reference. This thesis has not been submitted previously, in whole or in part, for any degree or diploma at this or any other university or institution.

I certify that I have read and understood the regulations of the University of Languages and International Studies regarding plagiarism and academic integrity, and I affirm that this thesis complies with those regulations in every respect. This thesis is submitted in partial fulfillment of the requirements for the degree of Master of Arts at the University of Languages and International Studies. Signature Hanoi – 2025 Nguyễn Thị Hoàng Anh Approved by SUPERVISOR (signature and full name) Dr. Nguyễn Thị Hương Lan Date: i ACKNOWLEDGEMENT First and foremost, I would like to express my deepest gratitude to my supervisor, Dr.

Nguyễn Thị Hương Lan for her invaluable guidance, encouragement, and insightful feedback throughout the course of this research. Her expertise and patience have been essential to the completion of this thesis. I would also like to extend my sincere thanks to all the lecturers at the University of Languages and International Studies for their dedication and support during my Master‘s journey. The knowledge and inspiration I have gained from the program have greatly contributed to my academic and professional development.

My heartfelt appreciation goes to the teachers and students at the high school that I carried out the research, who participated in the study and generously shared their time and experiences. Without their cooperation, this research would not have been possible. I am also grateful to my classmates and friends for their encouragement, collaboration, and moral support throughout the process. Finally, I would like to thank my beloved family for their unwavering love, understanding, and support.

Their belief in me has been a constant source of motivation. To all who have contributed to this work in one way or another—thank you. ii ABSTRACT This empirical study seeks to examine the challenges encountered by both students and teachers in the process of learning and teaching listening skills using the new English textbook ―Tiếng Anh 10 Global Success‖, and to propose viable solutions. Employing a survey-based methodology, the researcher utilized questionnaires and semi-structured interviews as primary instruments for data collection, involving the participation of five teachers and 311 tenth-grade students from a high school in Hanoi.

The data collected were analyzed through a combination of qualitative and quantitative methods. The findings indicate that, from the students‘ perspective, the most significant challenges arise from their own listening proficiency, skills, background knowledge, and level of engagement. Additional difficulties pertain to the complexity and appropriateness of the textbook content, as well as the adequacy of school facilities. Conversely, teacher competence and training were not perceived as major obstacles.

Students suggested several solutions, including consistent practice and the enhancement of background knowledge, to address these issues. Teachers similarly identified students‘ abilities, skills, knowledge, and interest in listening as the primary impediments to effective instruction. Although other concerns were noted—such as teacher training, textbook suitability, and institutional support—these were not deemed substantial barriers. Teachers proposed various strategies across all three instructional phases—Pre-listening, While-listening, and Post-listening—to improve the delivery of listening skills instruction.

iii TABLES OF CONTENT DECLARATION .iii LIST OF TABLES. vii LIST OF CHARTS. Aims of the study. Objectives of the study and research questions.

Significance of the study. Scope of the study. Organization of the study. Methods of the study.

English as foreign language (EFL) listening skills. Definition of listening. Listening comprehension process. The skills of listening comprehension.

Types of listening activities. Learning and teaching listening in high school. Learning listening skills. Teaching listening skills.

Difficulties in teaching and learning listening skills. Difficulties in learning listening skills. Difficulties in teaching listening skills. Previous studies and research gaps.

Restatement of research questions. Context of the study. Participants of the research. Data collection instrument.

Questionnaire for students. Questionnaire for teachers. Interview for teachers. Data collection procedure.

Data analysis methods. FINDINGS AND DISCUSSION. Learners‘ ability, skills, knowledge, and interest. Teachers‘ ability and training.

Material‘s difficulty and suitability. Difficulties when teaching listening skills in the new textbook ―Tieng Anh 10 Global Success‖. Learners‘ ability, skills, knowledge, and interest. Teachers‘ ability and training.

Material‘s difficulty and suitability. Suggested solutions to improve teachers‘ teaching methods and students‘ learning strategies of listening skills. Possible solutions for learning listening skills in ―Tieng Anh 10 Global Success‖. Possible solutions for teaching listening skills in "Tieng Anh 10 Global Success".

Interview for teachers. Discussions of the findings. Students‘ difficulties in learning listening skills. Teachers‘ difficulties in teaching listening skills.

Effective ways to improve teaching methods and learning strategies. Limitations of the study. Suggestions for further study .I vi LIST OF TABLES Table 1. Students' mean score in Learners' ability, skills, knowledge, and interest.

Students‘ mean score in Teachers‘ ability and training. Students‘ mean score in Material's difficulty and suitability. Students‘ mean score in School‘s facility. Teachers‘ opinions on Learner‘s ability, skills, knowledge, and interest.

Teachers‘ mean score in Learner‘s ability, skills, knowledge, and interest. Teachers‘ opinions on Teachers‘ training and ability. Teachers‘ mean score in Teachers‘ training and ability. Teachers‘ opinions on Material‘s difficulty and suitability.

Teachers‘ mean score in Material‘s difficulty and suitability. Teachers‘ opinions on School‘s facility. Teachers‘ mean score in School‘s facility. Students‘ mean score in possible solutions for learning listening skills in ―Tieng Anh 10 Global Success‖.

Teachers‘ opinions on Possible solutions for teaching listening skills in ―Tieng Anh 10 Global Success‖ in pre-listening activities. Teachers‘ mean score in Possible solutions for teaching listening skills in ―Tieng Anh 10 Global Success‖ in pre-listening activities. Teachers‘ opinions on Possible solutions for teaching listening skills in ―Tieng Anh 10 Global Success‖ in while-listening activities. Teachers‘ mean score in Possible solutions for teaching listening skills in ―Tieng Anh 10 Global Success‖ in while-listening activities.

Teachers‘ opinions on Possible solutions for teaching listening skills in ―Tieng Anh 10 Global Success‖ in post-listening activities. Teachers‘ mean score in Possible solutions for teaching listening skills in ―Tieng Anh 10 Global Success‖ in post-listening activities. Teachers‘ opinions on Possible solutions for teaching listening skills in ―Tieng Anh 10 Global Success‖ in self-development plans. Teachers‘ opinions on Possible solutions for teaching listening skills in ―Tieng Anh 10 Global Success‖ in self-development plans.

Teachers‘ opinions on Possible solutions for teaching listening skills in ―Tieng Anh 10 Global Success‖ in school‘s support. Teachers‘ mean score in Possible solutions for teaching listening skills in ―Tieng Anh 10 Global Success‖ in school‘s support .73 viii LIST OF CHARTS Chart 1. Students' opinions on Learners' ability, skills, knowledge, and interest. Students‘ opinions on Teachers‘ ability and training.

Students‘ opinions on Material's difficulty and suitability. Students‘ opinions on School‘s facility. Students‘ opinions on possible solutions for learning listening skills in ―Tieng Anh 10 Global Success‖. Rationale English is considered a global language, and it is essential for the development of every nation.

That is the reason teaching and learning English is of paramount importance to non-English speaking countries. Vietnam is not an exclusion, especially in today‘s open-door policy, it is beneficial for every citizen to acquire the English language. Among the four skills, listening skills is assumed to play an important role in both daily conversations and academic English learning. Hamouda (2013) said that listening skill is crucial in acquiring understandable input.

Learning does not occur if there is not any input. Pourhosein Gilakjani and Mohammadreza Ahmadi (2011) expressed that listening has an essential role in the communication process. Listening is the most frequently used language skill (Morley, 1999; Scarcella & Oxford, 1992). Wolvin and Coakley (2000) concluded that, both in and out of the classroom, listening consumes more daily communication time than other forms of verbal communication.

In school context, with good listening skills, students can thoroughly understand the lessons and acquire more knowledge; at the same time, they can confidently take part in everyday communication with foreigners in social context (Duong & Chau, 2019). Furthermore, with good listening skills, Vietnamese students can easily get accessed to a myriad of available resources, which is believed to support and enhance their independent learning (Nguyen, 2020). However, in Vietnamese context, the focus is still on grammar, vocabulary and reading which are believed to prepare students for the national exam (Duong & Chau, 2019; Vu & Pham, 2022). As a consequence, high school students have little chance of practicing listening skills.

Moreover, in most Vietnamese public schools, there still exists a number of challenges that hinder teachers from teaching effective listening skills for students, including large class sizes, a shortage of teaching materials, and insufficient training for teachers in listening pedagogy (Nguyen, 2020; Vu & Pham, 2022). Teachers report that students struggle with parsing spoken English, particularly due to 1 unfamiliar vocabulary, fast native speaker speech, and lack of exposure to authentic materials (Duong & Chau, 2019). Regarding the new textbook - ―Tieng Anh 10 Global success‖ coming into use in the year of 2022, despite comprehensive training, a lot of teachers find it challenging to implement listening activities effectively. Therefore, teachers have a tendency to ignore teaching listening lessons or just teach the skills in an insufficient way.

Secondly, due to the lack of technological facilities of schools in Vietnam, teachers cannot carry out listening activities effectively. Finally, due to the low level of English competencies among Vietnamese students, they are not confident to do listening tasks which can make teachers frustrated when teaching listening skills. In research fields, there have been many studies on the difficulties in teaching English in general, and teaching and learning listening skills in particular, in Vietnamese classroom context. However, with the introduction of the new English textbook for grade 10 students – ―Tieng Anh 10 Global Success‖, there have not been any research looking into detail on the difficulties of teachers and students during listening lessons.

Furthermore, the researcher implements this research at a high school in Hanoi, a school with students from different regions mostly around northern Vietnam. From this reality, the writer finds an urgent need to investigate the challenges teachers and students at this high school face while teaching and learning listening skills in the new textbook for grade 10 – ―Tieng Anh 10 Global Success‖.