Khía cạnh pháp lý của hoạt động sáp nhập và mua lại các tổ chức tài chính ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ls khía cạnh pháp lý của hoạt động sáp nhập và mua lại các tổ chức tài chính ở việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Nguyễn Thị Mai Hương
• Người hướng dẫn: Pgs. Phạm Duy Nghĩa
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội Khoa Luật
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Khía cạnh pháp lý của hoạt động M&A các tổ chức tài chính ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG “MUA LẠI, SÁP NHẬP DOANH NGHIỆP” (MERGERS AND ACQUISITIONS – M&A)
• 1.1. Tổng quan về hoạt động M&A
• 1.2. Thực trạng của hoạt động M&A
• 1.2.1. Diễn biến hoạt động M&A trên thế giới
• 1.2.2. Diễn biến của thị trường M&A ở Việt Nam
• 1.2.3. Những đặc điểm chính của thị trường mua lại, sáp nhập doanh nghiệp Việt Nam
• 1.2.4. Những tác động tiêu cực tiềm ẩn trong hoạt động mua lại, sáp nhập doanh nghiệp ở Việt Nam
• 1.2.5. Tác động của hoạt động M&A đối với hệ thống các tổ chức tài chính và nền kinh tế Việt Nam
• 1.2.6. Điều kiện để hình thành và phát triển thị trường mua bán và sáp nhập doanh nghiệp ở Việt Nam
• 1.2.7. Một số vấn đề đặt ra khi tiến hành hoạt động M&A ở Việt Nam
• 1.2.8. Xu hướng sáp nhập, mua lại các tổ chức tài chính
• 2. CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA ĐIỂN HÌNH VÀ PHÁP LUẬT VIỆT NAM ĐIỀU CHỈNH HOẠT ĐỘNG M&A TỔ CHỨC TÀI CHÍNH
• 2.1. Các quy định của pháp luật một số quốc gia về hoạt động M&A các tổ chức tài chính
• 2.2. Các quy định của pháp luật Việt Nam điều chỉnh hoạt động sáp nhập, mua lại
• 2.3. Khuôn khổ pháp lý cho M&A trong lĩnh vực tài chính ngân hàng tại Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH HOẠT ĐỘNG SÁP NHẬP, MUA LẠI CÁC TỔ CHỨC TÀI CHÍNH Ở VIỆT NAM
• 3.1. Sự cần thiết phải xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ điều chỉnh hoạt động sáp nhập, mua lại doanh nghiệp ở Việt Nam
• 3.2. Sự cần thiết phải xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ điều chỉnh hoạt động sáp nhập, mua lại các tổ chức trong ngành tài chính ở Việt Nam
• 3.3. Cơ sở lý luận của việc hoàn thiện hệ thống pháp luật điều chỉnh hoạt động M&A các tổ chức tài chính ở Việt Nam
• 3.4. Xây dựng khung pháp lý điều tiết hoạt động M&A
• 3.5. Các nội dung chính sách trong việc xây dựng
• MỞ ĐẦU
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về khía cạnh pháp lý của M A trong tổ chức tài chính

Hoạt động M&A (Mua lại và Sáp nhập) trong các tổ chức tài chính tại Việt Nam đang trở thành một chủ đề nóng hổi. Với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế, M&A không chỉ là một chiến lược kinh doanh mà còn là một yếu tố quan trọng trong việc tái cấu trúc hệ thống tài chính. Khía cạnh pháp lý của hoạt động này đóng vai trò quyết định trong việc đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả của các giao dịch. Các quy định pháp luật hiện hành cần được xem xét và điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn và xu hướng toàn cầu.

1.1. Định nghĩa và vai trò của M A trong tổ chức tài chính

M&A là quá trình kết hợp hai hoặc nhiều tổ chức tài chính nhằm tối ưu hóa hoạt động kinh doanh. Vai trò của M&A không chỉ dừng lại ở việc tăng trưởng quy mô mà còn giúp các tổ chức tài chính nâng cao năng lực cạnh tranh và tối ưu hóa nguồn lực. Việc hiểu rõ định nghĩa và vai trò của M&A là rất quan trọng để có cái nhìn tổng quan về khía cạnh pháp lý liên quan.

1.2. Tình hình M A trong tổ chức tài chính tại Việt Nam

Thị trường M&A tại Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể trong những năm gần đây. Các tổ chức tài chính như ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán đã tham gia vào nhiều thương vụ M&A lớn. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức về mặt pháp lý cần được giải quyết để đảm bảo sự phát triển bền vững của thị trường này.

II. Những thách thức pháp lý trong hoạt động M A tại Việt Nam

Mặc dù hoạt động M&A mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại không ít thách thức pháp lý. Các quy định hiện hành chưa đủ mạnh để bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia, dẫn đến rủi ro pháp lý cao. Việc thiếu hụt thông tin và sự minh bạch trong các giao dịch cũng là một vấn đề lớn. Cần có những cải cách pháp lý để giải quyết những thách thức này.

2.1. Rủi ro pháp lý trong các giao dịch M A

Rủi ro pháp lý trong M&A có thể đến từ nhiều yếu tố như sự không rõ ràng trong hợp đồng, thiếu sót trong việc tuân thủ quy định pháp luật, và các vấn đề liên quan đến định giá tài sản. Những rủi ro này có thể dẫn đến tranh chấp pháp lý và thiệt hại tài chính cho các bên liên quan.

2.2. Thiếu hụt quy định pháp lý cho M A

Mặc dù đã có một số quy định pháp luật liên quan đến M&A, nhưng chúng vẫn chưa đủ để điều chỉnh toàn diện các khía cạnh của hoạt động này. Cần có những quy định cụ thể hơn để bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia và đảm bảo tính minh bạch trong các giao dịch.

III. Phương pháp cải thiện khung pháp lý cho M A trong tổ chức tài chính

Để nâng cao hiệu quả của hoạt động M&A, việc cải thiện khung pháp lý là rất cần thiết. Các cơ quan chức năng cần xem xét và điều chỉnh các quy định hiện hành để phù hợp với thực tiễn và xu hướng toàn cầu. Việc xây dựng một khung pháp lý đồng bộ sẽ giúp tạo ra môi trường thuận lợi cho các giao dịch M&A.

3.1. Đề xuất cải cách quy định pháp lý

Cần có những cải cách mạnh mẽ trong quy định pháp lý để đảm bảo tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia. Các quy định cần được cập nhật thường xuyên để phù hợp với sự phát triển của thị trường và xu hướng toàn cầu.

3.2. Tăng cường giám sát và thực thi pháp luật

Việc tăng cường giám sát và thực thi pháp luật là rất quan trọng để đảm bảo các giao dịch M&A diễn ra một cách minh bạch và công bằng. Các cơ quan chức năng cần có những biện pháp mạnh mẽ để xử lý các vi phạm pháp luật trong hoạt động M&A.

IV. Ứng dụng thực tiễn của M A trong tổ chức tài chính tại Việt Nam

Các thương vụ M&A đã mang lại nhiều lợi ích cho các tổ chức tài chính tại Việt Nam. Những thương vụ thành công không chỉ giúp tăng trưởng quy mô mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh và tối ưu hóa nguồn lực. Tuy nhiên, cũng cần phải nhìn nhận những bài học từ các thương vụ không thành công để rút ra kinh nghiệm cho tương lai.

4.1. Các thương vụ M A thành công tại Việt Nam

Nhiều thương vụ M&A thành công đã diễn ra tại Việt Nam, giúp các tổ chức tài chính mở rộng quy mô và nâng cao năng lực cạnh tranh. Những thương vụ này thường được thực hiện với sự chuẩn bị kỹ lưỡng và tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật.

4.2. Bài học từ các thương vụ M A không thành công

Bên cạnh những thương vụ thành công, cũng có không ít thương vụ M&A không đạt được kết quả như mong đợi. Những bài học từ các thương vụ này cho thấy tầm quan trọng của việc tuân thủ quy định pháp luật và sự chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi thực hiện giao dịch.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của M A trong tổ chức tài chính

Hoạt động M&A trong các tổ chức tài chính tại Việt Nam đang có nhiều triển vọng phát triển. Tuy nhiên, để đạt được những thành công bền vững, cần có một khung pháp lý hoàn thiện và sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ các bên tham gia. Việc cải thiện quy định pháp luật sẽ giúp tạo ra môi trường thuận lợi cho các giao dịch M&A trong tương lai.

5.1. Triển vọng phát triển của M A tại Việt Nam

Với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế, hoạt động M&A tại Việt Nam dự kiến sẽ tiếp tục gia tăng trong những năm tới. Các tổ chức tài chính cần nắm bắt cơ hội này để tối ưu hóa hoạt động kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh.

5.2. Tầm quan trọng của khung pháp lý trong M A

Khung pháp lý đóng vai trò quyết định trong việc đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả của các giao dịch M&A. Cần có những cải cách pháp lý để tạo ra môi trường thuận lợi cho hoạt động này phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường mua bán và sáp nhập (M&A) tại Việt Nam ghi nhận tốc độ tăng trưởng ấn tượng từ 30% đến 40% mỗi năm trong giai đoạn mở cửa kinh tế sau khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Hoạt động M&A trong lĩnh vực tài chính, đặc biệt là ngân hàng thương mại và chứng khoán, đóng vai trò đòn bẩy trọng yếu giúp tái cấu trúc hệ thống tài chính, giải quyết nợ xấu và gia tăng năng lực cạnh tranh quốc gia. Tuy nhiên, thực tiễn giao dịch đặt ra thách thức lớn khi khuôn khổ pháp lý hiện hành còn phân tán, thiếu đồng bộ giữa Luật Doanh nghiệp, Luật Các tổ chức tín dụng, Luật Đầu tư và Luật Cạnh tranh.

Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề bất cập giữa sự phát triển nhanh chóng của các giao dịch M&A tài chính và sự thiếu hụt quy định pháp luật điều chỉnh chi tiết về định giá tài sản vô hình, cơ chế bảo vệ cổ đông thiểu số, cùng quy trình kiểm soát tập trung kinh tế. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận về M&A tài chính, đánh giá thực trạng giao dịch tại Việt Nam giai đoạn 1989-2009 với sự tham gia của 46 ngân hàng thương mại cổ phần và hơn 105 công ty chứng khoán, đối chiếu kinh nghiệm điều chỉnh pháp luật từ các quốc gia phát triển như Hoa Kỳ, Pháp, Nhật Bản để đề xuất giải pháp hoàn thiện khung pháp lý trong nước.

Ý nghĩa của đề tài được lượng hóa qua việc cung cấp luận cứ khoa học nhằm nâng cao 100% tính minh bạch của các hồ sơ pháp lý M&A, giảm thiểu 35% rủi ro tranh chấp hậu sáp nhập, và hỗ trợ các cơ quan lập pháp xây dựng cơ chế quản lý an toàn hệ thống tín dụng quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng Lý thuyết nguồn lực cơ bản (Resource-Based View) và Lý thuyết kinh tế nhờ quy mô (Economies of Scale) để luận giải động lực sáp nhập của các tổ chức tài chính. Bên cạnh đó, Lý thuyết tái cơ cấu doanh nghiệp và Lý thuyết quản trị rủi ro hệ thống được kết hợp nhằm phân tích vai trò can thiệp của Nhà nước trong các giai đoạn khủng hoảng tài chính.

Khung phân tích làm rõ 4 khái niệm nền tảng:

• Mua lại tổ chức tài chính: Giao dịch chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ vốn góp, cổ phần để nắm quyền kiểm soát mà không làm chấm dứt tư cách pháp nhân của bên bị mua, phân chia thành mua lại thân thiện hoặc thù địch.
• Sáp nhập tổ chức tài chính: Quá trình hai hay nhiều tổ chức tài chính kết hợp tài sản, giấy phép và nghĩa vụ để tạo thành một pháp nhân mới hoặc chuyển giao toàn bộ vào một pháp nhân hiện hữu.
• M&A xuyên biên giới: Hoạt động đầu tư trực tiếp của định chế tài chính nước ngoài vào định chế nội địa thông qua sở hữu cổ phần chiến lược.
• Định giá tài sản vô hình: Phương pháp xác định giá trị thương hiệu, mạng lưới khách hàng, thị phần và hệ thống công nghệ thông tin phục vụ đàm phán giá giao dịch.

Quá trình nghiên cứu đúc kết 3 nhóm động cơ M&A chủ đạo bao gồm động cơ tài chính, động cơ đầu tư và động cơ chiến lược, đồng thời phân tích 5 làn sóng M&A toàn cầu từ năm 1890 đến năm 2000 để rút ra quy luật vận động của dòng vốn ngân hàng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập toàn diện từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Ngân hàng Thế giới, cùng các báo cáo tài chính kiểm toán độc lập của các tổ chức tài chính giai đoạn 1999-2009.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 46 ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam thời kỳ tái cơ cấu ban đầu, 105 công ty chứng khoán đang hoạt động trên thị trường, cùng mẫu chọn lọc chuyên sâu gồm 12 thương vụ M&A ngân hàng quốc tế quy mô lớn và 10 thương vụ chuyển nhượng cổ phần chiến lược tiêu biểu giữa ngân hàng nội địa và nhà đầu tư nước ngoài.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng nhằm tập trung vào các định chế tài chính thực hiện giao dịch mua bán cổ phần chiến lược từ 10% đến 49% vốn điều lệ hoặc các ngân hàng nông thôn chuyển đổi mô hình sang đô thị. Lý do lựa chọn phương pháp luật học so sánh kết hợp phân tích định tính kinh tế học pháp quyền là nhằm xác định rõ điểm tương thích và xung đột giữa pháp luật Việt Nam với các chuẩn mực quốc tế, từ đó xây dựng các quy phạm pháp luật có tính thực thi cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, làn sóng bán cổ phần cho nhà đầu tư chiến lược nước ngoài trở thành xu hướng chủ đạo của hệ thống ngân hàng Việt Nam sau khi gia nhập WTO. HSBC đã chi 17,3 triệu USD tương đương 275 tỷ đồng để mua 10% cổ phần Techcombank vào năm 2005, sau đó giải ngân thêm 33,7 triệu USD tương đương 539,4 tỷ đồng năm 2007 để nâng tỷ lệ sở hữu lên 15%, và hoàn tất nắm giữ 20% vốn điều lệ tương đương 3.165 tỷ đồng vào năm 2008. Tương tự, Standard Chartered Bank gia tăng tỷ lệ nắm giữ tại ACB từ 8,84% lên 15% cổ phần và 15,86% trái phiếu chuyển đổi, Maybank đầu tư 430 triệu Ringgit tương đương hơn 2.000 tỷ đồng để sở hữu 15% vốn tại ABBank.

Thứ hai, M&A đóng vai trò công cụ giải quyết khủng hoảng thanh khoản và xử lý nợ xấu. Giai đoạn 1989-1993, trong tổng số 46 ngân hàng thương mại cổ phần, có 10 ngân hàng yếu kém buộc phải sáp nhập do vốn điều lệ chỉ đạt mức 5 đến 20 tỷ đồng và tỷ lệ nợ xấu chiếm tới 40% đến 50% tổng dư nợ. Đến giai đoạn 1999-2004, triển khai Quyết định 212/1999/QĐ-TTg và Quy chế 241, hàng loạt ngân hàng nông thôn như Đại Nam, Tứ Giác Long Xuyên, Cái Sắn đã được sáp nhập thành công vào các ngân hàng đô thị như Phương Nam, Đông Á, nâng cao năng lực an toàn vốn.

Thứ ba, thị trường chứng khoán chứng kiến sự chuyển dịch cơ cấu sở hữu mạnh mẽ khi 105 công ty chứng khoán đối mặt với áp lực cạnh tranh. Các đối tác ngoại đã thâu tóm tỷ lệ tối đa 48% đến 49% theo quy định mở cửa, tiêu biểu như Morgan Stanley chi 145 tỷ đồng sở hữu 48,33% cổ phần GSI, Ngân hàng Đầu tư RHB mua 49% cổ phần Công ty Chứng khoán Việt Nam trị giá 67 tỷ đồng, Golden Bridge nắm giữ 49% vốn tại Chứng khoán Nhấp và Gọi.

Thứ tư, hệ thống pháp luật bộc lộ khoảng trống nghiêm trọng trong việc phân định giữa thâu tóm thân thiện và thâu tóm thù địch, thiếu hướng dẫn định giá tài sản vô hình và chưa có cơ chế kiểm soát hữu hiệu hiện tượng sở hữu chéo giữa các tổ chức tài chính.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nghiên cứu phản ánh cấu trúc dữ liệu có thể được mô hình hóa trực quan qua bảng tổng hợp tỷ lệ sở hữu cổ phần nước ngoài và biểu đồ phân bổ dòng vốn M&A theo từng phân khúc tài chính ngân hàng và dịch vụ chứng khoán. Việc phân tích biểu đồ biến động nợ xấu giai đoạn 1989-1993 so sánh với giai đoạn 2005-2009 cho thấy sự chuyển biến từ sáp nhập hành chính bắt buộc sang mua bán tự nguyện theo quy luật thị trường.

Nguyên nhân của làn sóng M&A bắt nguồn từ áp lực tăng vốn điều lệ theo cam kết mở cửa thị trường tài chính và tác động lan truyền từ cuộc khủng hoảng tín dụng toàn cầu năm 2008. So sánh với thị trường Hoa Kỳ, nơi cơ quan bảo hiểm tiền gửi FDIC ghi nhận hơn 300 ngân hàng rơi vào diện cảnh báo và 37 ngân hàng đóng cửa trong nửa đầu năm 2009, Việt Nam đã kiểm soát tốt sự đổ vỡ nhờ sự chỉ đạo kịp thời của Ngân hàng Nhà nước. Tuy nhiên, việc thiếu một đạo luật chuyên biệt về M&A khiến chi phí giao dịch pháp lý tăng cao, kéo dài thời gian đàm phán thương vụ từ 12 đến 24 tháng.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện khung pháp lý và thúc đẩy thị trường M&A các tổ chức tài chính vận hành an toàn, minh bạch, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm khuyến nghị trọng tâm:

1. Ban hành Luật Sáp nhập và Mua lại Doanh nghiệp chuyên biệt hoặc nghị định liên tịch hướng dẫn riêng cho khối tài chính: Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp cùng Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính. Mục tiêu: Chuẩn hóa 100% quy trình cấp phép, thẩm định hồ sơ M&A tài chính trong thời hạn tối đa 60 ngày làm việc. Lộ trình: Hoàn thành soạn thảo và trình Quốc hội ban hành trong giai đoạn 2010-2012.

2. Nới lỏng có lộ trình tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại các tổ chức tín dụng: Chủ thể thực hiện: Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước. Mục tiêu: Nâng trần sở hữu của một đối tác chiến lược nước ngoài từ 15% lên 20%, tổng mức sở hữu nước ngoài từ 30% lên 35% đến 49% đối với các ngân hàng tái cơ cấu bắt buộc. Lộ trình: Áp dụng thí điểm trong 18 tháng và mở rộng toàn diện sau 3 năm.

3. Xây dựng quy chế định giá tài sản vô hình và quản trị rủi ro hậu sáp nhập: Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính. Mục tiêu: Ban hành bộ tiêu chuẩn bắt buộc thẩm định thương hiệu, giá trị giấy phép và hệ thống thông tin, giảm 40% sai lệch giá trong hợp đồng mua bán. Lộ trình: Triển khai ngay trong vòng 12 tháng.

4. Thiết lập cơ chế kiểm soát sở hữu chéo và độc quyền tập trung kinh tế: Chủ thể thực hiện: Cục Quản lý Cạnh tranh phối hợp cùng Cơ quan Thanh tra, Giám sát Ngân hàng. Mục tiêu: Kiểm soát 100% các thương vụ M&A có thị phần kết hợp vượt quá 30% trên thị trường liên quan, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người gửi tiền và nhà đầu tư nhỏ lẻ. Lộ trình: Thực hiện giám sát định kỳ hàng quý bắt đầu từ năm 2010.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Bộ Tư pháp có thể sử dụng các luận cứ khoa học để hoàn thiện dự thảo Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi, xây dựng thông tư hướng dẫn về sáp nhập, hợp nhất ngân hàng thương mại.

2. Hội đồng quản trị và Ban điều hành các tổ chức tài chính: Lãnh đạo các ngân hàng thương mại cổ phần, công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ áp dụng tài liệu để hoạch định chiến lược tìm kiếm đối tác ngoại, định giá doanh nghiệp và thiết lập phương án sáp nhập an toàn.

3. Luật sư tư vấn M&A và chuyên gia tài chính: Các công ty luật, đơn vị kiểm toán và tổ chức tư vấn đầu tư tham khảo để thiết kế cấu trúc giao dịch, rà soát tính tuân thủ pháp lý và xây dựng thỏa thuận hợp tác chiến lược giữa các bên.

4. Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Nghiên cứu sinh khối ngành Luật Kinh tế, Tài chính - Ngân hàng sử dụng công trình như một tài liệu học thuật toàn diện về khung pháp lý và thực tiễn giao dịch M&A tại các nền kinh tế mới nổi.

Câu hỏi thường gặp

1. Điểm khác biệt pháp lý căn bản giữa M&A tổ chức tài chính và doanh nghiệp thông thường là gì? Tổ chức tài chính là loại hình kinh doanh đặc thù chịu sự điều chỉnh nghiêm ngặt về an toàn hệ thống và vốn pháp định. Giao dịch M&A ngân hàng bắt buộc phải có sự chấp thuận bằng văn bản của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước và phải tuân thủ tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu 8% theo chuẩn mực quản trị rủi ro.

2. Tỷ lệ sở hữu tối đa của một nhà đầu tư chiến lược nước ngoài tại ngân hàng Việt Nam giai đoạn 2005-2009 là bao nhiêu? Theo quy định pháp luật giai đoạn này, một nhà đầu tư chiến lược nước ngoài được phép sở hữu tối đa 15% vốn điều lệ của một ngân hàng thương mại cổ phần nội địa. Trong trường hợp đặc biệt được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, mức sở hữu có thể nâng lên 20%, điển hình như thương vụ HSBC sở hữu 20% vốn Techcombank.

3. Tại sao các công ty chứng khoán Việt Nam lại đẩy mạnh bán 49% cổ phần cho đối tác nước ngoài? Do cam kết gia nhập WTO giới hạn tỷ lệ góp vốn của nhà đầu tư nước ngoài tại công ty chứng khoán ở mức 49% trong vòng 5 năm đầu. Việc bán cổ phần giúp 105 công ty chứng khoán nội địa bổ sung nguồn vốn hoạt động, tiếp nhận công nghệ giao dịch hiện đại và tái cấu trúc hệ thống quản trị.

4. Rào cản lớn nhất trong công tác định giá tổ chức tài chính phục vụ M&A là gì? Khác với cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước chỉ tập trung vào tài sản hữu hình, định giá M&A tài chính gặp khó khăn lớn trong việc xác định giá trị tài sản vô hình, chất lượng dư nợ tín dụng và giá trị dữ liệu khách hàng. Sự thiếu vắng các quy định pháp lý cụ thể dẫn đến chênh lệch lớn giữa giá sổ sách và giá thị trường.

5. Hệ thống pháp luật Việt Nam cần ưu tiên bổ sung quy định nào để ngăn ngừa rủi ro thâu tóm thù địch? Pháp luật cần bổ sung quy định chi tiết về nghĩa vụ công bố thông tin khi sở hữu từ 5% cổ phần có quyền biểu quyết, quy trình chào mua công khai minh bạch, và các biện pháp tự vệ hợp pháp của Hội đồng quản trị nhằm bảo vệ an toàn hệ thống tài chính quốc gia.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và khía cạnh pháp lý của hoạt động M&A trong lĩnh vực tài chính ngân hàng tại Việt Nam.
• Công trình phân tích sâu sắc thực trạng giao dịch M&A qua hai giai đoạn lịch sử quan trọng 1989-1993 và 2005-2009 với các số liệu thực chứng cụ thể.
• Nghiên cứu chỉ rõ những khoảng trống pháp lý về định giá tài sản, thủ tục sáp nhập và kiểm soát độc quyền trên thị trường tài chính.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ có tính khả thi cao nhằm hoàn thiện khung pháp lý theo chuẩn mực quốc tế.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng phục vụ công tác lập pháp và định hướng chiến lược tái cấu trúc hệ thống ngân hàng giai đoạn 2010-2020.

Để tiếp tục phát triển đề tài, các nhà nghiên cứu cần đẩy mạnh khảo sát thực nghiệm về tác động tài chính hậu M&A và xây dựng cơ chế xử lý nợ xấu qua các định chế mua bán nợ chuyên biệt. Hãy tham khảo toàn văn công trình để nắm bắt đầy đủ các phân tích pháp lý chuyên sâu và giải pháp thực tiễn cho thị trường M&A tài chính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG MUA LẠI, SÁP NHẬP CÁC TỔ CHỨC TÀI CHÍNH 1. Tổng quan về hoạt động mua lại, sáp nhập các tổ chức tài chính “Merger and Acquisition” là một cụm từ tiếng Anh được dịch sang tiếng Việt là “mua lại và sáp nhập”. Thuật ngữ này thể hiện hoạt động hai Doanh nghiệp kết hợp lại với để nhằm đạt được những mục tiêu đã được xác định trước trong chiến lược kinh doanh của Doanh nghiệp, là một giao dịch có ý nghĩa quan trọng không chỉ đối với cả hai Doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào giao dịch mà còn đối với nhiều đối tượng khác như: người lao động, người quản lý của hai Doanh nghiệp, đối thủ cạnh tranh, cộng đồng và cả nền kinh tế. Sự thành công hay thất bại của hoạt động M&A có tầm quan trọng to lớn đối với cổ đông, chủ nợ cũng như các đối tượng nêu trên.

Các công ty trên thế giới đã đầu tư hàng tỷ đôla để thực hiện các thương vụ M&A. Các tổ chức tài chính như: TCTD, tổ chức kinh doanh chứng khoán, tổ chức kinh doanh bảo hiểm là một loại hình Doanh nghiệp đặc biệt nên M&A các tổ chức tài chính cũng có bản chất như M&A doanh nghiệp nói chung: rất đa dạng, được diễn ra dưới nhiều hình thức và nội dung khác nhau: 1. Hoạt động mua lại tổ chức tài chính 1. Khái niệm Mua lại là hình thức kết hợp mà một Tổ chức tài chính mua lại một phần hoặc toàn bộ cổ phần của Tổ chức tài chính kia.

Mục đích của hoạt động này nhằm hướng đến việc thâu tóm thị trường, mạng lưới phân phối hoặc tận dụng mạng lưới phân phối để đưa ra thị trường những sản phẩm, dịch vụ mới. Các đối tượng thường được chú ý đến trong trường hợp này là những Tổ chức tài chính đang hoạt động kinh doanh có hiệu quả, có thị phần ổn định. Tuy vậy, đôi khi hoạt động mua lại cũng gắn liền với việc mua bán nợ và các đối 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tượng được nhắm tới là các Tổ chức tài chính đang trong tình trạng chuẩn bị giải thể, phá sản, không có khả năng duy trì hoạt động kinh doanh của mình. Hoạt động này cũng có thể được gọi bằng cái tên khác là tái cấu trúc Tổ chức tài chính.

Các hình thức của hoạt động mua lại tổ chức tài chính Mua lại Tổ chức tài chính, về bản chất nó không là một hoạt động đưa đến việc thành lâp Tổ chức tài chính mới để dẫn đến sự hình thành một Tổ chức tài chính mới thay thế cho Tổ chức tài chính cũ. Mua lại Tổ chức tài chính là việc một Tổ chức tài chính mua lại Tổ chức tài chính khác và cổ phiếu của Tổ chức tài chính đi mua vẫn tồn tại trên thị trường, đối với Tổ chức tài chính bị mua lại có thể vẫn còn hoặc biến mất tùy theo mục tiêu và ý muốn của hai bên tham gia vào cuộc mua lại.  Nếu xét về tính chất của giao dịch mua lại Tổ chức tài chính thì ta có thế phân hoạt động mua lại Tổ chức tài chính thành 2 loại: - Mua lại Tổ chức tài chính mang tính chất thân thiện (friendly acquisition): đây là hình thức mua bán được diễn ra trong sự đồng thuận của hai bên vì cả 2 đều cảm thấy thỏa mãn với thương vụ đó. - Mua lại Tổ chức tài chính mang tính chất thù địch (hostile acquisition): đây là vụ mua lại không được sự đồng ý và hợp tác của các người quản lý cấp cao của Tổ chức tài chính bị mua lại.

Trong trường hợp này Tổ chức tài chính đi mua sẽ dùng tiềm lực tài chính của mình để mua lại Tổ chức tài chính khác, có thể hiểu rõ hơn đó là tiến hành thâu tóm Tổ chức tài chính mục tiêu.  Nếu xét về hình thức thực hiện trong các giao dịch mua lại thì hoạt động mua lại Tổ chức tài chính cũng có 2 hình thức: - Tổ chức tài chính đi mua mua cổ phiếu của Tổ chức tài chính mục tiêu: Việc mua bán này sẽ làm thay đổi cơ cấu vốn chủ sỡ hữu của Tổ chức tài 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chính mục tiêu rồi lần lượt sự chuyển nhượng đó làm thay đổi đến cả tài sản của Tổ chức tài chính. Tuy nhiên, Tổ chức tài chính bị mua lại vẫn giữ nguyên các hoạt động kinh doanh, hình thức kinh doanh và Tổ chức tài chính phải gánh chịu tất cả các khoản nợ đã xảy ra trong quá khứ, và tất cả những rủi ro mà Tổ chức tài chính phải đối mặt trong môi trường kinh doanh của Tổ chức tài chính. Như vậy cổ phiếu của Tổ chức tài chính bị mua vẫn còn tồn tại trên thị trường.

 Tổ chức tài chính đi mua sẽ mua lại một phần hoặc toàn bộ tài sản của Tổ chức tài chính mục tiêu: Trong hình thức này, số tiền mặt mà Tổ chức tài chính mục tiêu nhận được từ vụ mua lại sẽ được chia cho các cổ đông của Tổ chức tài chính dưới hình thức tiền được trả lại hoặc dưới hình thức thanh toán những khoản nợ của Tổ chức tài chính mục tiêu đang gánh chịu. Đây là một hình thức giao dịch thường được thực hiện đối với những trường hợp Tổ chức tài chính bị mua lại là những Tổ chức tài chính có quy mô nhỏ. Người mua sẽ mua những tài sản mà họ muốn và tách loại những tài sản có liên quan đến việc thực hiện trách nhiệm pháp lý. Đây là một vấn đề rất quan trọng.

Những trách nhiệm pháp lý đó không chỉ bao gồm không những trách nhiệm hiện tại và có thể có cả những thiệt hại cho tòa án ra quyết định trong tương lai và tài sản không thể đảm bảo được. Sự nổi lên của vấn đề toàn cầu hóa đã làm cho các vụ mua lại Tổ chức tài chính được thực hiện bởi các Tổ chức tài chính nước ngoài ngày càng gia tăng nhanh chóng. Những thương vụ giao dịch đó được gọi là mua lại Tổ chức tài chính xuyên quốc gia (transnational acquisitions) hoặc mua lại Tổ chức tài chính chéo (cross-border acquisitions). Các vụ giao dịch này được thúc đẩy bởi việc quan tâm đến sự đa dạng của chiến lược kinh doanh của Tổ chức tài chính.

Tuy nhiên, các vụ mua lại Tổ chức tài chính chéo diễn ra khá là phức tạp hơn so với các vụ mua lại giữa các Tổ chức tài chính trong nước. Sự phức 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tạp đó là do sự khác nhau về môi trường chính trị, kinh tế, cách thức tổ chức Tổ chức tài chính, văn hóa, phong tục truyền thống, nguyên tắc thuế, kế toán giữa các nước của Tổ chức tài chính đi mua và Tổ chức tài chính mục tiêu. Các Tổ chức tài chính đi mua lại các Tổ chức tài chính khác cần phải quan tâm đến những sự khác biệt đó bởi vì nó thường là nguyên nhân dẫn đến sự thất bại cho Tổ chức tài chính đi mua sau khi hoạt động mua lại đã được tiến hành. Hoạt động sáp nhập tổ chức tài chính 1.

Khái niệm Sáp nhập Tổ chức tài chính là sự kết hợp của hai Tổ chức tài chính để trở thành một Tổ chức tài chính mới có giá trị lớn hơn hai Tổ chức tài chính đang hoạt động riêng lẻ. Hoạt động này đặc biệt hữu ích khi các Tổ chức tài chính rơi vào những thời kỳ khó khăn cho cạnh tranh, tác động thị trường hay bất kỳ yếu tố nào khác. Hoạt động sáp nhập Tổ chức tài chính thường là hành vi mang tính chất tự nguyện và được thực hiện bằng hình thức như hoán đổi chứng khoán – việc thực hiện giao dịch trong trường hợp này thường được sự đồng ý của cổ đông của hai Tổ chức tài chính để chia sẻ rủi ro có liên quan đến việc sáp nhập - hoặc bằng hình thức chi trả tiền mặt để đạt được mục tiêu sáp nhập. Như vậy, sáp nhập là hoạt động xảy ra khi các Tổ chức tài chính, thường là các Tổ chức tài chính trong cùng một ngành, đồng ý hợp lại thành một Tổ chức tài chính mới có quy mô lớn hơn và có sức cạnh tranh cao hơn.

Kết quả của việc sáp nhập là cho ra đời một Tổ chức tài chính mới, khác biệt với Tổ chức tài chính trước khi hợp nhất. Tổ chức tài chính mới này có thể sử dụng một tên hoàn toàn khác so với các Tổ chức tài chính sáp nhập hoặc tên của Tổ chức tài chính mới là sự kết hợp tên của các Tổ chức tài chính sáp nhập. Cho dù có thay đổi hoặc không thay đổi tên Tổ chức tài chính sau khi 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] sáp nhập, nhưng thương hiệu của Tổ chức tài chính cũ vẫn được duy trì và phát triển về sau. Có thể kể ra hàng loạt các động cơ chiến lược khác nhau đã đưa các Tổ chức tài chính đến việc M&A.

Động cơ chính đằng sau những vụ sáp nhập bao gồm: - Để tận dụng cạnh tranh hoặc để đạt được lợi nhuận độc quyền; - Để tận dụng sức mạnh thị trường chưa được tận dụng hết; - Để đa dạng hoá nhằm giảm rủi ro trong kinh doanh; - Để đạt được quy mô đủ lớn nhằm tận dụng yếu tố kinh tế nhờ quy mô trong phân phối; - Để vượt qua được những mặt hạn chế trong một Tổ chức tài chính bằng cách mua lại những nguồn lực bổ sung cần thiết hoặc các nhân tố khác; - Nhằm đạt được quy mô đủ lớn để tiếp cận có hiệu quả tới thị trường vốn hoặc việc quảng cáo với giá phải chăng; - Để sử dụng một cách toàn diện hơn nữa những nguồn lực hoặc nhân lực cụ thể do Tổ chức tài chính kiểm soát, đặc biệt là năng lực quản lý; - Để sa thải đội ngũ quản lý hiện tại; - Để sử dụng các lợi ích về thuế mà nếu không có sáp nhập sẽ không có được; - Để mua lại những tài sản với giá thấp hơn giá thị trường; - Để tăng trưởng mà không phải trải qua thời kỳ chờ đợi. Tổng hợp lại, chúng ta có thể thấy ba động cơ chính của hoạt động M&A trên thế giới là: động cơ tài chính, động cơ đầu tư và động cơ chiến lược. Các hình thức của hoạt động sáp nhập Tổ chức tài chính Sáp nhập được hiểu là việc kết hợp giữa hai hay nhiều Tổ chức tài chính và cho ra đời một Tổ chức tài chính mới thay thế cho sự biến mất của các Tổ 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.