MỞ ĐẦU Chiến lược quốc gia về phát triển ngành Dược Việt Nam giai đoạn 2020 tầm nhìn 2030 là cung ứng đầy đủ, kịp thời, có chất lượng, giá hợp lý các loại thuốc theo cơ cấu bệnh tật tương ứng với từng giai đoạn phát triển kinh tế, xã hội và bảo đảm sử dụng thuốc an toàn, hợp lý1. Công tác cung ứng thuốc nói chung và cung ứng thuốc trong bệnh viện nói riêng giữ vai trò vô cùng quan trọng, mang tính quyết định đến chất lượng công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe của người dân. Trong bối cảnh nhiều biến động về kinh tế xã hội, đặc biệt đại dịch COVID-19 bùng phát gây ảnh hưởng rất nhiều đến hoạt động cung ứng thuốc, Bộ Y tế đã ban hành chỉ thị đối với các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải “đảm bảo vật tư, thiết bị y tế, thuốc phục vụ điều trị người bệnh theo các tình huống dịch bệnh”2. Vì vậy, công tác cung ứng thuốc nói chung và tồn trữ thuốc nói riêng càng được chú trọng hơn tại thời điểm hiện tại.
Kho thuốc ở khoa dược bệnh viện có vai trò quan trọng trong quản lý cung ứng thuốc, để thực hiện tốt mục tiêu cung ứng thuốc hiệu quả thì kho thuốc phải đảm bảo được xây dựng và hoạt động theo đúng tiêu chuẩn và quy định. Thông tư số 36/2018/TT-BYT quy định về Thực hành tốt bảo quản thuốc, nguyên liệu làm thuốc được Bộ Y tế ban hành vào ngày 22/11/2018 đã đưa ra các tiêu chuẩn, quy định để các cơ sở có hoạt động bảo quản thuốc có thể dựa vào để thực hiện tốt hoạt động này. Theo quy định cơ sở khám chữa bệnh, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bằng y học cổ truyền chậm nhất đến ngày 01/01/2021 phải tuân thủ đầy đủ GSP đối với hoạt động bảo quản thuốc3. Như vậy, phần lớn các bệnh viện đang hoạt động tại thời điểm hiện tại có kho thuốc đã đạt tiêu chuẩn GSP theo thông tư số 36/2018/TT-BYT.
Khảo sát GSP một lần tại thời điểm thẩm định không đồng nghĩa với việc kho thuốc luôn duy trì được các tiêu chuẩn này liên tục trong 3 năm sau đó, việc đánh giá lại những tiêu chí thực hành tốt bảo quản thuốc cần được thực hiện thường xuyên sau đó phân tích những vấn đề còn tồn đọng, bất cập. Từ đó, đề xuất các giải pháp cải tiến để kho thuốc không những đạt tiêu chuẩn kho GSP mà còn hoạt động một cách khoa học và hiệu quả. 2 Bệnh viện Đồng Nai -2 trước đây là khối B khu dịch vụ Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai, được chính thức tách ra và đưa vào hoạt động độc lập ngày 25/04/2021, với quy mô hơn 700 giường bệnh, 32 khoa phòng. Tuy mới thành lập nhưng Bệnh viện Đồng Nai -2 có cơ sở vật chất hoàn thiện cùng với đội ngũ nhân viên y tế giàu kinh nghiệm nên bệnh viện đã đáp ứng được nhu cầu khám chữa bệnh cho người dân trong khu vực.
Với lượng người dân đến khám, chữa bệnh ngày càng tăng lên, việc gia tăng về số lượng, cũng như chủng loại thuốc được sử dụng tại bệnh viện là điều tất yếu, đặt ra những yêu cầu cho Khoa Dược, cũng như kho thuốc Bệnh viện Đồng Nai -2 phải có kế hoạch mua sắm, tồn trữ và bảo quản thuốc hợp lý và đáp ứng các yêu cầu bảo quản đa dạng các chủng loại thuốc theo đúng quy định của Bộ Y tế. Xuất phát từ nhu cầu thực tế trên, đề tài: “Khảo sát thực trạng và áp dụng nguyên tắc 5S trong quản lý kho thuốc nội trú tại Bệnh viện Đồng Nai -2 giai đoạn 2021 - 2022” nhằm cung cấp thông tin và đánh giá đối với hoạt động tồn trữ thuốc tại bệnh viện, với các mục tiêu như sau: 1. Khảo sát thực trạng tồn trữ thuốc tại kho thuốc nội trú tại Bệnh viện Đồng Nai -2 năm 2022. Đề xuất giải pháp cải tiến kho thuốc nội trú Bệnh viện Đồng Nai -2.
Kho và kho thuốc 1. Kho Kho là một bộ phận quan trọng trong hệ thống hậu cần, thực hiện chức năng lưu giữ, bảo quản, trung chuyển nguyên nhiên vật liệu làm sản phẩm, bán thành phẩm, thành phẩm.trong suốt quá trình vận động từ điểm đầu đến điểm cuối của dây chuyền cung ứng, đồng thời cũng cung cấp thông tin về tình trạng, điều kiện lưu trữ và vị trí của các hàng hóa lưu kho4. PHÂN PHỐI LƯU THÔNG KHO SẢN XUẤT Nguyên vật liệu, phụ liệu Nhà cung cấp Các công đoạn trong Vật tư bao gói thành sản xuất phẩm Người mua Thành phẩm Hình 1. Vị trí của kho đối với sản xuất và lưu thông hàng hóa Vai trò của kho: - Bảo quản: hàng hóa trong kho được bảo quản tốt về số lượng và chất lượng, hạn chế mất mát, hư hỏng, quá hạn dùng, đảm bảo chất lượng; góp phần tăng năng suất lao động xã hội và thúc đẩy ngành sản xuất phát triển.
- Dự trữ: đảm bảo cho quá trình sản xuất được đồng bộ và liên tục. - Kiểm tra, kiểm soát: khi xuất, nhập và trong quá trình bảo quản, kho góp phần tạo ra những sản phẩm có đủ tiêu chuẩn chất lượng, ngăn ngừa hàng giả, kém chất lượng, quá hạn vào lưu thông, bảo vệ quyền lợi cho người sử dụng. 4 - Cân đối nhu cầu: kho là nơi dự trữ, tập trung một số lượng lớn hàng hóa. Kho được xây dựng theo đúng yêu cầu chuyên môn và đảm bảo an toàn.
Nhà kho được thiết kế, trang bị, sửa chữa, bảo trì một cách có hệ thống sao cho có thể bảo vệ hàng hóa, nguyên liệu tránh được các ảnh hưởng bất lợi có thể xảy ra như: sự thay đổi nhiệt độ và độ ẩm, chất thải và mùi, các động vật, sâu bọ, côn trùng, đảm bảo hàng hóa có chất lượng ổn định. Kho thuốc Thuốc là chế phẩm có chứa dược chất hoặc dược liệu dùng cho người nhằm mục đích phòng bệnh, chẩn đoán bệnh, chữa bệnh, điều trị bệnh, giảm nhẹ bệnh, điều chỉnh chức năng sinh lý cơ thể người bao gồm thuốc hóa dược, thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền, vắc xin và sinh phẩm1. Kho thuốc là nơi cất giữ bảo đảm an toàn, chất lượng của thuốc, nguyên liệu làm thuốc, bao gồm cả việc đưa vào sử dụng và duy trì đầy đủ hệ thống hồ sơ tài liệu phục vụ bảo quản, xuất, nhập thuốc, nguyên liệu làm thuốc tại nơi bảo quản3. Đáp ứng được các yêu cầu về kỹ thuật theo đúng tiêu chuẩn và quy định 6.
Vai trò của tồn kho thuốc theo Tổ chức Y tế Thế Giới (WHO), tồn kho thuốc cần được thực hiện vì những lý do sau7: - Giảm giá thành đơn vị thuốc: thực hiện đơn hàng với số lượng lớn sẽ tiết kiệm chi phí vận chuyển từ nhà cung cấp đến bệnh viện, đồng thời cũng cắt giảm các công tác hậu cần tại kho thuốc. - Đảm bảo tính sẵn có: trong hệ thống cung ứng thuốc, rất khó có thể dự đoán được nhu cầu của thị trường và khả năng cung ứng của nhà cung cấp hàng hóa với độ chính xác cao nên tồn kho thuốc là lượng dự trữ cho sự biến thiên giữa cung và cầu, giảm nguy cơ hết hàng, thiếu hàng đột xuất. - Duy trì ổn định trong hệ thống quản lý: tình trạng hết hàng xảy ra thường xuyên, người bệnh sẽ mất lòng tin vào khả năng khám chữa bệnh, cấp phát thuốc của bệnh viện. - Để giảm thiểu chi phí đặt hàng: chi phí phát sinh cho việc đặt hàng sẽ tăng.
5 cao nếu như số lần đặt hàng quá nhiều trong một thời gian ngắn. - Đáp ứng sự biến thiên nhu cầu của thị trường: thay đổi nhu cầu về các loại thuốc đặc hiệu không thể báo trước được. Do đó lượng tồn kho thích hợp giúp bệnh viện đối phó với những thay đổi đó. Nguyên tắc, tiêu chuẩn Thực hành tốt bảo quản thuốc tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh 1.
Cơ sở pháp lý về Thực hành tốt bảo quản thuốc Các văn bản pháp luật có liên quan đến Thực hành tốt bảo quản thuốc. Luật • Luật Dược số 105/2016/QH13.6 Nghị định • Nghị định số 155/2018/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến điều kiện đầu tư kinh doanh thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Y tế.8 • Nghị định 75/2017/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Y tế.9 • Nghị định số 54/2017/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật dược.10 Thông tư • Thông tư số 45/2011/TT-BYT sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 2701/2001/QĐ-BYT về việc triển khai áp dụng nguyên tắc “Thực hành tốt bảo quản thuốc”.11 • Thông tư số 36/2018/TT-BYT về việc quy định về thực hành tốt bảo quản thuốc, nguyên liệu làm thuốc.6 • Thông tư số 20/2017/TT-BYT về việc quy định chi tiết một số điều của Luật dược và Nghị định số 54/2017/NĐ-CP ngày 08/05/2017 của Chính phủ về thuốc và nguyên liệu làm thuốc phải kiểm soát đặc biệt và các quy định khác có liên quan.12 Quyết định • Quyết định số 02/2013/QĐHN-BYT về việc triển khai áp dụng nguyên tắc “Thực hành tốt bảo quản thuốc”. Cơ sở pháp lý về Thực hành tốt bảo quản thuốc. 6 Thông tư số 36/2018/TT-BYT của Bộ Y tế ban hành ngày 22/11/2018 quy định về Thực hành tốt bảo quản thuốc, nguyên liệu làm thuốc (GSP) “đối với cơ sở đầu mối bảo quản thuốc, nguyên liệu làm thuốc của chương trình Y tế quốc gia, của các lực lượng vũ trang nhân dân, cơ sở khám chữa bệnh (không bao gồm cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có hoạt động tiêm chủng), cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bằng y học cổ truyền chậm nhất đến ngày 01 tháng 01 năm 2021 phải tuân thủ đầy đủ GSP đối với hoạt động bảo quản thuốc”3.
Các nội dung trong Thông tư số 36/2018/TT-BYT quy định về Thực hành tốt bảo quản thuốc tại cơ sở khám chữa bệnh 1. Nhân sự Cơ sở có hoạt động bảo quản thuốc phải có đủ nhân viên với trình độ phù hợp để thực hiện các hoạt động vận hành kho thuốc, có bản mô tả công việc xác định rõ nhiệm vụ và trách nhiệm có liên quan cho từng cá nhân, được người đứng đầu cơ sở phê duyệt. Tất cả nhân viên phải được đào tạo, cập nhật về thực hành tốt bảo quản thuốc, các quy trình thao tác chuẩn, các quy định về vệ sinh, an toàn; phải được kiểm tra sức khỏe định kỳ, được trang bị và mặc trang phục bảo hộ phù hợp với hoạt động tại kho. Nhà xưởng, trang thiết bị Kho được xây dựng ở nơi cao ráo, an toàn, có hệ thống cống rãnh thoát nước để đảm bảo thuốc tránh được các ảnh hưởng của nước ngầm, mưa lớn và lũ lụt.