Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cây Chùm ngây (Moringa oleifera L., thuộc họ Chùm ngây Moringaceae) là loài thực vật có nguồn gốc từ vùng cận Himalaya (Ấn Độ, Pakistan) và được di thực, trồng phổ biến tại nhiều quốc gia nhiệt đới, trong đó có Việt Nam. Trong tri thức dân gian và y học cổ truyền, các bộ phận của cây Chùm ngây (lá, hoa, hạt, rễ, vỏ cây) được sử dụng rộng rãi nhằm hỗ trợ điều trị cảm cúm, huyết áp cao, tiểu đường, viêm loét dạ dày, sưng viêm và hạ cholesterol. Bên cạnh đó, lá Chùm ngây có giá trị dinh dưỡng cao, còn hạt Chùm ngây chứa các hợp chất polyelectrolyte tự nhiên có khả năng kết tụ, lắng cặn để làm sạch nguồn nước sinh hoạt.

Mặc dù có lịch sử sử dụng lâu đời và tiềm năng dược lý phong phú, tại thời điểm thực hiện đề tài (năm 2012), các công trình nghiên cứu sâu về thành phần hóa học của cây Chùm ngây trồng tại Việt Nam vẫn còn hạn chế. Nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc sử dụng dược liệu và tìm kiếm các hợp chất có hoạt tính sinh học, khóa luận đã tập trung khảo sát thành phần hóa học từ dịch chiết lá cây Chùm ngây.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được xác định gồm hai nội dung chính:

  1. Phân lập các hợp chất tinh khiết từ phân đoạn cao ethyl acetate của lá cây Chùm ngây (Moringa oleifera L.).
  2. Xác định cấu trúc hóa học của các hợp chất phân lập được thông qua các phương pháp phổ nghiệm hiện đại.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Bột lá khô của cây Chùm ngây (Moringa oleifera L., họ Moringaceae). Mẫu thực vật được thu hái tại huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai (do Công ty TNHH SX TM Hạnh Thông cung cấp) và được giám định tên khoa học tại Trung tâm Sâm và Dược liệu TP. Hồ Chí Minh.
  • Phạm vi nghiên cứu: Khảo sát thành phần hóa học phân đoạn cao ethyl acetate (EA) thu được từ cao ethanol toàn phần của lá Chùm ngây; tập trung cô lập và xác định cấu trúc các hợp chất thứ cấp trong phân đoạn E7 bằng các phương pháp sắc ký và phổ nghiệm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và phân loại hóa thực vật

Nghiên cứu dựa trên cơ sở lý thuyết về hóa học các hợp chất thiên nhiên, các nhóm chất chuyển hóa thứ cấp phổ biến trong chi Moringa bao gồm: nhóm hợp chất phenolic (syringic acid, gallic acid, vanillin, methyl-p-hydroxybenzoate...), flavonoid (rutin, kaempferol, quercetin, isoquercetin, kaempferitrin...), terpenoid - steroid ($\beta$-sitosterol, stigmasterol, $\beta$-carotene...), và đặc biệt là nhóm glycoside chứa lưu huỳnh, nitơ (glucosinolate, thiocarbamate, isothiocyanate, carbamate như niazimin, niazicin, niazinin, niazimicin).

Phương pháp phân lập và hóa chất

Quá trình chiết xuất và cô lập được thực hiện thông qua các kỹ thuật:

  • Chiết ngâm dầm phân đoạn (Maceration): Trích kiệt mẫu bột lá khô bằng cồn $96^\circ$, cô thu hồi dung môi dưới áp suất thấp để điều chế cao ethanol toàn phần.
  • Trích pha rắn (Solid Phase Extraction): Phối trộn cao ethanol toàn phần với silica gel, sấy khô và chiết hồi lưu/chiết lôi cuốn lần lượt với các dung môi có độ phân cực tăng dần: Hexane, Chloroform ($\text{CHCl}_3$), Ethyl acetate (EA) và Methanol (MeOH).
  • Sắc ký cột (SKC): Sử dụng chất hấp phụ là hạt silica gel pha thường (kích thước hạt $40 - 60\ \mu\text{m}$) và hạt Sephadex LH-20 chuyên dụng cho rây phân tử.
  • Sắc ký lớp mỏng (SKLM): Thực hiện trên bản mỏng nhôm tráng sẵn silica gel DC-Alufolien $\text{F}_{254}$ (Merck).
  • Thuốc thử phát hiện vết: Đèn tử ngoại (bước sóng $254\text{ nm}$ và $365\text{ nm}$ hiệu UVITEC) kết hợp thuốc thử hóa học gồm dung dịch $\text{H}_2\text{SO}_4\ 10%$ trong ethanol và dung dịch $\text{FeCl}_3/\text{EtOH}$.

Phương pháp xác định cấu trúc hóa học

Cấu trúc hóa học của các hợp chất tinh khiết được xác định thông qua phân tích các hằng số vật lý và số liệu phổ nghiệm:

  • Nhiệt độ nóng chảy: Đo trên máy Electrothermal IA 9000 series bằng phương pháp mao quản không hiệu chỉnh (Viện Công nghệ Hóa học, TP. Hồ Chí Minh).
  • Phổ cộng hưởng từ hạt nhân (NMR): Ghi phổ $^1\text{H-NMR}$ ($500\text{ MHz}$), $^{13}\text{C-NMR}$ ($125\text{ MHz}$) và các phổ hai chiều (DEPT 90, DEPT 135, HSQC, HMBC) trên máy Bruker AM500 FT-NMR Spectrometer; dung môi pha mẫu là DMSO-$d_6$.
  • Phổ khối lượng phun mù điện tử (ESI-MS): Đo tại Viện Hóa học - Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (Hà Nội).
  • Phổ khối lượng phân giải cao (HR-ESI-MS): Đo tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Tổng quan

Chương này hệ thống hóa các tư liệu khoa học về cây Chùm ngây (Moringa oleifera L.):

  1. Thực vật học và phân bố: Cây Chùm ngây thuộc chi Moringa, họ Moringaceae, bộ Cải (Capparales/Brassicales). Cây thân gỗ nhỏ cao 8–10 m, lá kép lông chim 3 lần lẻ, hoa dạng chùm xim màu trắng hơi vàng, quả nang treo dài 35–45 cm có rãnh dọc chứa hạt có 3 cánh màng. Loài phân bố tự nhiên tại Nam Á và được trồng rải rác tại Việt Nam từ Quảng Nam trở vào các tỉnh phía Nam.
  2. Giá trị dinh dưỡng và kinh tế: Lá Chùm ngây có hàm lượng dinh dưỡng cao (được WHO và FAO khuyến nghị chống suy dinh dưỡng): $20\text{ g}$ lá tươi cung cấp đủ $90%$ Calcium, $100%$ Vitamin C, Vitamin A, $15%$ sắt và $10%$ chất đạm cho trẻ 1–3 tuổi; so sánh trên cùng trọng lượng, hàm lượng Vitamin C gấp 7 lần cam, Vitamin A gấp 4 lần cà rốt, Calcium gấp 4 lần sữa, sắt gấp 0,75 lần cải bó xôi. Hạt Chùm ngây chứa polyelectrolyte giúp làm giảm độ đục của nước từ 15–25 NTU xuống còn 0,5 NTU, giảm khuẩn tạp từ 280–500 cfu/ml xuống 5–20 cfu/ml.
  3. Giá trị y học cổ truyền và hiện đại: Tài liệu tổng kết kinh nghiệm trị bệnh dân gian (hạ huyết áp, tiểu đường, sưng viêm, bần thần, trị khối u) và tác dụng sinh học đã chứng minh bằng thực nghiệm dược lý: hạ huyết áp (nhờ các hợp chất nitrile, glycoside thiocarbamate như niazinin A, niazinin B, niazimicin), hạ cholesterol máu (nhờ $\beta$-sitosterol), bảo vệ gan, chống loét dạ dày, kháng khuẩn, kháng nấm và kháng virus (HSV-1).
  4. Thành phần hóa học đã công bố: Trình bày chi tiết công thức và phân loại của 74 hợp chất tự nhiên đã từng được phân lập từ các bộ phận của cây Chùm ngây trên thế giới.

Chương II: Thực nghiệm và phương pháp nghiên cứu

Chương này mô tả chi tiết quy trình chiết xuất và phân lập từ nguyên liệu thực vật:

  • Điều chế cao tổng và trích phân đoạn: $7\text{ kg}$ bột lá khô được trích ngâm 4 lần với ethanol $96^\circ$ (2 ngày/lần). Thu dịch lọc và cô quay chân không thu được $1,5\text{ kg}$ cao ethanol toàn phần. Tiến hành trích pha rắn cao EtOH thu được 4 cao phân đoạn:
    • Cao Hexane: $105\text{ g}$
    • Cao Chloroform: $150\text{ g}$
    • Cao Ethyl acetate: $360\text{ g}$
    • Cao Methanol: $800\text{ g}$
  • Phân lập từ cao Ethyl acetate (EA): $360\text{ g}$ cao EA được sắc ký cột silica gel với hệ dung môi Hexane:EA (từ Hexane $100%$ đến EA $100%$) và EA:MeOH, thu được 7 phân đoạn chính: E1 ($12,679\text{ g}$), E2 ($26,678\text{ g}$), E3 ($23,786\text{ g}$), E4 ($39,987\text{ g}$), E5 ($29,589\text{ g}$), E6 ($14,796\text{ g}$) và E7 ($150\text{ g}$).
  • Khảo sát phân đoạn E7 ($150\text{ g}$): Sắc ký cột silica gel phân đoạn E7 với hệ Hexane:EA và EA:MeOH thu được 5 phân đoạn phụ (E7.1 đến E7.5):
    • Phân đoạn E7.2 ($14,05\text{ g}$) qua cột silica gel (Hexane:EA = 5:1) thu phân đoạn E7.2.2 ($1,08\text{ g}$); tiếp tục tinh chế qua cột Sephadex LH-20 ($\text{CHCl}_3:\text{MeOH} = 1:1$) thu được hợp chất MO5 ($0,128\text{ g}$).
    • Phân đoạn E7.5 ($16,94\text{ g}$) qua cột silica gel (EA:MeOH từ 10:1 đến 1:10) thu được E7.5.1 ($2,06\text{ g}$) và E7.5.3 ($1,96\text{ g}$). Phân đoạn E7.5.1 qua cột silica gel (EA:MeOH từ 1:1 đến 1:20) thu được hợp chất MO8 ($0,016\text{ g}$). Phân đoạn E7.5.3 qua cột Sephadex LH-20 ($\text{CHCl}_3:\text{MeOH} = 1:1$) thu được hợp chất MO10 ($0,019\text{ g}$).
Bột lá Chùm ngây khô (7 kg)

Chương III: Kết quả và thảo luận

Chương III trình bày quá trình biện luận cấu trúc hóa học dựa trên dữ liệu phổ 1D và 2D NMR, MS:

  1. Biện luận cấu trúc hợp chất MO5 (p-hydroxybenzaldehyde):

    • Tinh thể màu trắng, $T_{nc} = 112 - 113^\circ\text{C}$. Phổ $^1\text{H-NMR}$ cho tín hiệu nhóm aldehyde tại $\delta_H\ 9,78\ (1\text{H}, s, -\text{CHO})$ và hệ spin $A_2B_2$ đối xứng của vòng benzene 1,4-thế tại $\delta_H\ 7,76\ (2\text{H}, d, J = 8,5\text{ Hz}, \text{H-2/H-6})$ và $\delta_H\ 6,93\ (2\text{H}, d, J = 8,5\text{ Hz}, \text{H-3/H-5})$.
    • Phổ $^{13}\text{C-NMR}$ xuất hiện 7 carbon: carbonyl aldehyde $\delta_C\ 190,9\ (-\text{CHO})$; 4 carbon methine thơm $\delta_C\ 128,4\ (\text{C-2/C-6})$ và $\delta_C\ 115,8\ (\text{C-3/C-5})$; carbon thơm tứ cấp $\delta_C\ 132,1\ (\text{C-1})$; carbon thơm mang oxy $\delta_C\ 163,3\ (\text{C-4})$.
    • Tương quan HMBC từ proton aldehyde ($\delta_H\ 9,78$) đến C-1 ($\delta_C\ 132,1$) và C-2/C-6 ($\delta_C\ 128,4$) xác nhận cấu trúc là p-hydroxybenzaldehyde.

  2. Biện luận cấu trúc hợp chất MO8 (Moringaside A):

    • Bột vô định hình màu trắng. Phổ ESI-MS cho peak $[M-\text{H}+2\text{H}2\text{O}]^-$ tại $m/z = 331,9$; HR-ESI-MS cho peak ion giả phân tử $[M+\text{Na}]^+$ tại $m/z = 320,1095$, xác định công thức phân tử là $\text{C}{14}\text{H}_{19}\text{NO}_6$ ($\Delta = 6$).
    • Phổ $^1\text{H-NMR}$ và $^{13}\text{C-NMR}$ (DEPT) xác định có một đơn vị đường $\alpha$-L-rhamnopyranosyl ($\delta_H\ 5,33\ [1\text{H}, d, J = 1\text{ Hz}, \text{H-1''}]$, $\delta_C\ 98,4; 71,7; 70,4; 70,1; 69,3; 17,8$), một vòng thơm 1,4-thế ($\delta_H\ 6,98$ và $7,19$, $J = 8,5\text{ Hz}$), một nhóm methylene nối amine ($\delta_H\ 4,23; \delta_C\ 40,1$), một proton formamide ($\delta_H\ 8,09; \delta_C\ 160,8$) và một nhóm -NH ($\delta_H\ 8,43$).
    • Tương quan HMBC từ proton anomeric $\text{H-1''}$ ($\delta_H\ 5,33$) đến carbon $\text{C-4'}$ ($\delta_C\ 155,0$) chứng minh phần đường rhamnose gắn vào vị trí C-4' của vòng thơm; tương quan từ methylene $\text{H-1}$ ($\delta_H\ 4,23$) đến carbon formyl $\text{C-2}$ ($\delta_C\ 160,8$) và $\text{C-1'}$ ($\delta_C\ 132,2$) xác nhận cấu trúc Moringaside A.

  3. Biện luận cấu trúc hợp chất MO10 (Vanillin):

    • Tinh thể hình kim màu trắng, $T_{nc} = 80 - 81^\circ\text{C}$. Phổ $^1\text{H-NMR}$ cho tín hiệu aldehyde tại $\delta_H\ 9,76\ (1\text{H}, s)$, 3 proton thơm của hệ spin $ABX$ tại $\delta_H\ 7,42\ (1\text{H}, dd, J = 1,5\text{ và } 8,0\text{ Hz}, \text{H-6})$, $\delta_H\ 7,38\ (1\text{H}, d, J = 1,5\text{ Hz}, \text{H-2})$, $\delta_H\ 6,96\ (1\text{H}, d, J = 8,0\text{ Hz}, \text{H-5})$ và 1 nhóm methoxy tại $\delta_H\ 3,83\ (3\text{H}, s)$.
    • Phổ $^{13}\text{C-NMR}$ cho 8 tín hiệu: carbon carbonyl $\delta_C\ 190,9\ (\text{C-7})$; 2 carbon thơm gắn oxy $\delta_C\ 153,0\ (\text{C-4})$ và $\delta_C\ 148,1\ (\text{C-3})$; các carbon thơm $\delta_C\ 128,6\ (\text{C-1})$, $\delta_C\ 125,9\ (\text{C-6})$, $\delta_C\ 115,3\ (\text{C-5})$, $\delta_C\ 110,7\ (\text{C-2})$ và nhóm $-\text{OCH}_3$ tại $\delta_C\ 55,5$.
    • Dữ liệu phổ nghiệm hoàn toàn phù hợp với hợp chất 4-hydroxy-3-methoxybenzaldehyde (vanillin).

Chương IV: Kết luận và kiến nghị

  • Kết luận: Tổng kết việc phân lập thành công 3 hợp chất tinh khiết MO5, MO8, MO10 từ lá Chùm ngây và làm rõ tính mới về mặt hóa thực vật.
  • Kiến nghị: Đề xuất tiếp tục phân lập các phân đoạn còn lại của cao ethyl acetate và các cao phân đoạn khác (Hexane, $\text{CHCl}_3$, MeOH); tiến hành thử nghiệm hoạt tính sinh học trên các chất tinh khiết; mở rộng nghiên cứu thành phần hóa học trên các bộ phận khác như thân, rễ, hoa, vỏ và quả Chùm ngây.

Kết quả và đóng góp

Kết quả định danh các hợp chất phân lập

Từ $360\text{ g}$ cao ethyl acetate của lá Chùm ngây (Moringa oleifera L.), nghiên cứu đã phân lập và xác định cấu trúc của 3 hợp chất hữu cơ tinh khiết:

Ký hiệu Tên hợp chất Công thức phân tử Dạng tồn tại & Màu sắc Khối lượng thu được Điểm nóng chảy ($T_{nc}$)
MO5 p-hydroxybenzaldehyde $\text{C}_7\text{H}_6\text{O}_2$ Tinh thể màu trắng $0,128\text{ g}$ $112 - 113^\circ\text{C}$
MO8 Moringaside A $\text{C}{14}\text{H}{19}\text{NO}_6$ Bột vô định hình màu trắng $0,016\text{ g}$ —
MO10 4-hydroxy-3-methoxybenzaldehyde (vanillin) $\text{C}_8\text{H}_8\text{O}_3$ Tinh thể hình kim màu trắng $0,019\text{ g}$ $80 - 81^\circ\text{C}$

So sánh dữ liệu phổ cộng hưởng từ hạt nhân ($^1\text{H}$ và $^{13}\text{C-NMR}$)

Dữ liệu phổ nghiệm thực nghiệm của các hợp chất được so sánh đối chiếu với các tài liệu chuẩn:

Hợp chất Vị trí Carbon $\delta_H$ thực nghiệm (ppm, $J$ in Hz) $\delta_H$ tham khảo (ppm, $J$ in Hz) $\delta_C$ thực nghiệm (ppm) $\delta_C$ tham khảo (ppm)
MO5 (đo trong DMSO-$d_6$, đối chiếu CD$_3$OD) C-1 — — 132,1 132,3
C-2/C-6 7,76 ($2\text{H}, d, 8,5$) 7,76 ($2\text{H}, d, 8,5$) 128,4 128,8
C-3/C-5 6,93 ($2\text{H}, d, 8,5$) 6,93 ($2\text{H}, d, 8,5$) 115,8 116,5
C-4 — — 163,3 163,9
-CHO 9,78 ($1\text{H}, s$) 9,79 ($1\text{H}, s$) 190,9 191,2
MO10 (đo trong DMSO-$d_6$, đối chiếu CD$_3$OD) C-1 — — 128,6 129,8
C-2 7,38 ($1\text{H}, d, 1,5$) 7,38 ($1\text{H}, d, 1,5$) 110,7 108,8
C-3 — — 148,1 147,2
C-4 — — 153,0 151,8
C-5 6,96 ($1\text{H}, d, 8,0$) 7,06 ($1\text{H}, d, 8,4$) 115,3 114,4
C-6 7,42 ($1\text{H}, dd, 1,5; 8,0$) 7,40 ($1\text{H}, dd, 1,5; 8,4$) 125,9 127,6
C-7 (-CHO) 9,76 ($1\text{H}, s$) 9,79 ($1\text{H}, s$) 190,9 190,9
-OCH$_3$ 3,83 ($3\text{H}, s$) 3,92 ($3\text{H}, s$) 55,5 56,1

Đóng góp khoa học của đề tài

  1. Phát hiện hợp chất tự nhiên mới: Xác định cấu trúc của hợp chất MO8 (Moringaside A) với công thức phân tử $\text{C}{14}\text{H}{19}\text{NO}_6$, là một glycoside mới lần đầu tiên được tìm thấy trong tự nhiên.
  2. Phát hiện mới cho chi thực vật: Hợp chất MO5 (p-hydroxybenzaldehyde) lần đầu tiên được cô lập và ghi nhận sự hiện diện trong chi Chùm ngây (Moringa).
  3. Đóng góp dữ liệu hóa thực vật: Bổ sung quy trình chiết tách phân đoạn và bộ số liệu phổ nghiệm đầy đủ ($^1\text{H-NMR}$, $^{13}\text{C-NMR}$, DEPT, HSQC, HMBC, ESI-MS, HR-ESI-MS) cho nguồn dược liệu Chùm ngây trồng tại khu vực miền Nam Việt Nam.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế của nghiên cứu:
    • Đề tài mới chỉ tập trung xử lý và khảo sát một phần của cao ethyl acetate (chủ yếu là phân đoạn E7 với khối lượng $150\text{ g}$), chưa khảo sát các phân đoạn E1 đến E6 của cao EA.
    • Các cao phân đoạn khác thu được từ quá trình trích pha rắn gồm cao Hexane ($105\text{ g}$), cao Chloroform ($150\text{ g}$) và cao Methanol ($800\text{ g}$) chưa được tiến hành phân lập thành phần hóa học.
    • Nghiên cứu dừng lại ở mức độ cô lập và xác định cấu trúc hóa học, chưa thực hiện các thử nghiệm đánh giá hoạt tính sinh học (in vitro hoặc in vivo) của các hợp chất tinh khiết thu được.
  • Hướng nghiên cứu tiếp theo:
    • Tiếp tục triển khai sắc ký phân lập các hợp chất tự nhiên trong các phân đoạn còn lại của cao ethyl acetate và các cao phân đoạn Hexane, $\text{CHCl}_3$, MeOH.
    • Đánh giá hoạt tính sinh học (chống oxy hóa qua thử nghiệm DPPH, kháng khuẩn, kháng nấm, gây độc tế bào ung thư hoặc kháng viêm) của các hợp chất đã cô lập, đặc biệt là hợp chất mới Moringaside A.
    • Mở rộng phạm vi nghiên cứu hóa thực vật sang các bộ phận khác của cây Chùm ngây thu hái tại Việt Nam như thân, rễ, vỏ rễ, hoa và hạt.

Giá trị tham khảo

  • Đối tượng sử dụng tài liệu:
    • Sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Hóa hữu cơ, Hóa học các hợp chất thiên nhiên, Hóa dược và Dược liệu học.
    • Các nhóm nghiên cứu phát triển sản phẩm thực phẩm chức năng hoặc dược phẩm từ nguồn thảo dược Chùm ngây.
  • Nội dung có giá trị tham khảo chuyên sâu:
    • Quy trình xử lý mẫu thực vật khối lượng lớn ($7\text{ kg}$) và phương pháp trích pha rắn phân chia độ phân cực dung môi hiệu quả.
    • Sơ đồ phân tách sắc ký cột silica gel kết hợp Sephadex LH-20 dùng trong phân lập các hợp chất nhóm aldehyde phenolic và dẫn xuất glycoside.
    • Phương pháp luận chi tiết trong giải đoán và quy kết tín hiệu phổ cộng hưởng từ hạt nhân hai chiều (HSQC, HMBC) để xác định cấu trúc phân tử hợp chất tự nhiên mới.

Câu hỏi thường gặp

1. Khối lượng nguyên liệu lá Chùm ngây ban đầu và hiệu suất thu nhận các loại cao chiết là bao nhiêu?

Mẫu lá Chùm ngây phơi khô ban đầu có khối lượng $7\text{ kg}$. Sau quá trình ngâm chiết kiệt với ethanol $96^\circ$, thu được $1,5\text{ kg}$ cao ethanol toàn phần. Quá trình trích pha rắn từ cao ethanol đã thu được 4 cao phân đoạn gồm: cao Hexane ($105\text{ g}$), cao Chloroform ($150\text{ g}$), cao Ethyl acetate ($360\text{ g}$) và cao Methanol ($800\text{ g}$).

2. Ba hợp chất được phân lập từ phân đoạn cao ethyl acetate là những chất nào?

Ba hợp chất được phân lập thành công gồm:

  • Hợp chất MO5: p-hydroxybenzaldehyde (khối lượng $0,128\text{ g}$, tinh thể màu trắng, $T_{nc} = 112 - 113^\circ\text{C}$).
  • Hợp chất MO8: Moringaside A (khối lượng $0,016\text{ g}$, bột vô định hình màu trắng).
  • Hợp chất MO10: 4-hydroxy-3-methoxybenzaldehyde hay vanillin (khối lượng $0,019\text{ g}$, tinh thể hình kim màu trắng, $T_{nc} = 80 - 81^\circ\text{C}$).

3. Hợp chất nào là chất mới và căn cứ xác định công thức phân tử của nó?

Hợp chất MO8 (đặt tên là Moringaside A) là hợp chất mới lần đầu tiên được tìm thấy trong tự nhiên. Công thức phân tử $\text{C}{14}\text{H}{19}\text{NO}_6$ (độ bất bão hòa $\Delta = 6$) được xác định dựa trên tín hiệu khối phổ ESI-MS ($m/z = 331,9\ [M-\text{H}+2\text{H}_2\text{O}]^-$) và khối phổ phân giải cao HR-ESI-MS với đỉnh ion giả phân tử tại $m/z = 320,1095\ [M+\text{Na}]^+$, kết hợp dữ liệu phổ $^1\text{H-NMR}$, $^{13}\text{C-NMR}$ và DEPT.

4. Quá trình phân lập hợp chất MO5 từ phân đoạn E7.2 diễn ra như thế nào?

Phân đoạn E7.2 ($14,05\text{ g}$) được sắc ký cột silica gel với hệ dung môi giải ly Hexane:EA ($5:1$) thu được 2 phân đoạn nhỏ. Phân đoạn phụ E7.2.2 ($1,08\text{ g}$) chứa vết chính màu hồng tiếp tục được sắc ký qua cột rây phân tử Sephadex LH-20 với hệ dung môi $\text{CHCl}_3:\text{MeOH} = 1:1$, thu được $0,128\text{ g}$ hợp chất MO5 dạng tinh thể màu trắng.

5. Vai trò của phổ HMBC trong việc xác định vị trí gắn phần đường của hợp chất Moringaside A là gì?

Trên phổ tương tác dị nhân qua nhiều liên kết (HMBC), proton anomeric $\text{H-1''}$ của phân tử đường $\alpha$-L-rhamnose tại $\delta_H\ 5,33$ cho tương quan tương tác xa với carbon thơm mang oxy $\text{C-4'}$ tại $\delta_C\ 155,0$. Tín hiệu này là bằng chứng quang phổ trực tiếp xác nhận gốc đường rhamnopyranosyl liên kết vào vị trí C-4' của vòng benzene trong khung cấu trúc Moringaside A.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trương Ánh Xuyên đã thực hiện khảo sát thành công thành phần hóa học phân đoạn cao ethyl acetate từ lá cây Chùm ngây (Moringa oleifera L., họ Moringaceae) thu hái tại tỉnh Đồng Nai. Bằng việc kết hợp các phương pháp sắc ký cột silica gel, Sephadex LH-20 và sắc ký lớp mỏng, đề tài đã cô lập được 3 hợp chất phenolic và glycoside tinh khiết gồm p-hydroxybenzaldehyde (MO5), Moringaside A (MO8) và vanillin (MO10). Điểm nổi bật về mặt học thuật của công trình là việc phát hiện một hợp chất mới trong tự nhiên (Moringaside A) và một hợp chất lần đầu tiên được ghi nhận trong chi Moringa (p-hydroxybenzaldehyde), đóng góp dữ liệu cấu trúc phổ nghiệm thực nghiệm có giá trị cho lĩnh vực hóa học các hợp chất thiên nhiên tại Việt Nam.