Đặt vấn đề Đô thị là một cơ sở sống động, nhất là ở một nước đang phát triển như nước ta. Sự tăng trưởng di đôi với sự đòi hỏi tiện nghi và khi nền văn minh đã được giao lưu trên toàn cầu thì tầm nhìn của mọi người dân đô thị cũng không đơn thuần đòi hỏi sự hợp lý mà còn có nhu cầu thâm mĩ ngày càng cao. Vậy van đề đặt ra là làm sao tổ chức, xây dung quản lý được một môi trường cảnh quan tiện nghi và thâm mỹ. Vấn đề trước tiên là phải loại bỏ những yếu tổ thừa, không hợp lý, những yếu tố quá lộn x6n, tùy tiện của thị dân quen sống không có luật đô thị.
Phải làm cho người dân đô thị nhận biết các khu vực, các trọng điểm, các chỉ dẫn thưởng thức ở trong nơi ở, nơi sinh hoạt công cộng cũng như giao tiếp trong cuộc sống thường ngày. Tất cả mọi vấn đề nêu trên đều phục vụ cho con người sinh sống trong đó, vấn đề quan trọng nhất là làm sao luôn luôn tạo được thế cân bằng sinh thái, có nghĩa là sự hài hòa giữa yếu tố con người làm ra và yếu tố thiên nhiên. Nhận thức được ý nghĩa của mảng xanh trong đô thị như thế nào ta cần phải đề ra các biện pháp bảo tồn, quy hoạch cây xanh cho phù hợp không chỉ ở các thành phố lớn như Thành phó Hồ Chí Minh, Ha Nội, Đà Nẵng. mà còn ở các đô thị vừa và nhỏ.
Quận Bình Thạnh rất quan tâm đến việc tăng cường và nâng cao chất lượng cảnh quan đô thị “xanh - sạch - đẹp”. Tuy nhiên, một thực tiễn rất đáng quan ngại hiện nay là chất lượng mảng xanh ở hầu hết các thành phố tuy đã được quan tâm nhưng chưa thực sự đáp ứng được mong muốn của người dân. Nhận thức được tầm quan trọng đó, các cây công ty cây xanh trong những năm gần đây đã và đang quan tâm đến công tác phát triển hệ thống cây xanh. Số lượng và chất lượng cây xanh trong thời gian gần đây có tăng nhưng còn rất thấp, thiếu tính liên kết với quy hoạch tổng thể của đô thị.
Vì lý do và động cơ trên đã thôi thúc tác giả chọn đề tài “Khảo sát, đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp cải tạo cây xanh đô thị tại phường 13, quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh” dé làm luận văn tốt nghiệp của mình. Kết quả nghiên cứu đề tài sẽ góp phần nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý, chăm sóc, bảo dưỡng cây xanh hiện nay. Cung cấp đầy đủ thông tin về từng cây xanh trên từng tuyến đường lớn ở quận Bình Thạnh. Rút ngắn thời gian tìm kiếm và xử lý thông tin giúp các nhà quản lý đưa ra các quyết định chính xác, nhanh chóng về việc quản lý, chăm sóc, bảo dưỡng cây xanh đường phố trên địa bàn quận Bình Thạnh.2 Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu của nghiên cứu là nhằm đánh giá tình hình sinh trưởng của cây xanh tại khu vực nghiên cứu, từ đó đề xuất các giải pháp cải tạo cây xanh trong khu vực nghiên cứu.3 Phạm vi nghiên cứu Phường 13, quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh.4 Đối tượng nghiên cứu Các thực vật thân gỗ lớn, cây bóng mát trên các tuyến đường chính tại phường 13, quận Bình Thạnh.
Chương 2 TONG QUAN NGHIÊN CỨU 2.1 Tổng quan tài liệu 2.1 Tống quan về phát triển khoa học về cây xanh đô thị Sự phát triển trong quá khứ của cây xanh đô thị tập trung vào việc trồng cây bảo quán và kiến trúc cảnh quan. Đến giữa thập kỷ 60 của thế kỷ 20 quan niệm lâm nghiệp đô thị hay sự quản lý hệ thống rừng cây xanh đô thị vẫn chưa được thừa nhận Grey (1978) rằng quan niệm lâm nghiệp đô thị được giới thiệu lần đầu tiên trên thế giới ở trường Đại học Toroto vào năm 1965. Nhiều nhà nghiên cứu phân biệt giữa ngành trồng cây và Lâm nghiệp đô thị những trong Hiến Chương Lâm Nghiệp phối hợp, năm 1978 xem Lâm Nghiệp đô thị và ngành trồng cây là thê thống nhất, định nghĩa Lâm nghiệp đô thị như sau: “Lâm nghiệp đô thị nghĩa là trồng, tạo lập, bảo vệ và quản tri cây xanh và các thực vat kết hợp dưới dạng cá thể, nhóm nhỏ hay dưới hoàn cảnh rừng trong thành phố, ngoại ô của thành phố và nông thôn ngoại thành và các vùng nội thành”. Những năm cuối thế kỷ 20, các phong trào nghiên cứu cây xanh đô thị, đặc biệt là các vườn thực vật, công viên phát triển trên thé giới.
Phong trào: “Tét trồng cây” đã được Bác Hồ kính yêu phát động từ 1960. Trai qua bao thăng trầm của đất nước, cuộc chiến tranh chống Mĩ hầu như đã làm gián đoạn các quá trình nghiên cứu về cây xanh đô thị. Chỉ từ khi giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước thì sau nghiên cứu cây xanh đô thị trở lại mạnh mẽ hơn ở miền Nam và miền Bắc. Phần lớn các nghiên cứu về quy hoạch xây dựng đô thị đều xem cây xanh, mảng xanh như một phần hữu cơ trong cấu thành kiến trúc đô thị, một bộ phận không thê tách rời trong cảnh quan thiên nhiên.2 Hiện trạng công tác quản lý cây xanh 2.1 Ở thé giới Theo Hồng Vân, báo Hà Nội về Không gian đô thị xanh — nhìn từ các nước: Trên thế giới, đã có rất nhiều quốc gia phát động phong trào tạo dựng không gian xanh trong đất nước họ, bởi họ hiểu những lợi ích của mảng xanh mang lại.
Trào lưu mang thiên nhiên vào không gian sống của riêng mình đã trở nên rất gần gũi và phố biến, như ở thủ đô Copenhagen (Đan Mạch), thành phố Reykjavik (Iceland), thành phố Malmo (Thụy Điền), Vancouver (Canada), Ecuador, Sydney (Australia), Colombia, thanh phé Curitiba (Brazil), Anh. O Phap, thoi vua Henry IV (Henry Navarre 1579 - 1610), ông đã cho thiết kế lại các đường quốc lộ với những hàng cây rợp bóng mat. Sau khi ông bi ám sát, Hoang hậu Marie De Medici đã cho làm con đường dài đầu tiên trong thành phố Paris có hàng cây hai bên để đi dạo. Tại Australia, hai thành phố Sydney và Melbourne đã áp dụng hình thức xanh hóa mái nhà tại các trung tâm thương mại nhằm thu hút du khách đồng thời cải thiện môi trường cho cư dân và người lao động tại đây.
Chính quyền thành phố khuyến khích người dân trồng cây trên mái nhà và biến tường công sở thành những bức tường xanh. Hình thức trồng cây trên mái nhà cũng hết sức đa dạng, từ các hộp xốp trồng cây cỡ nhỏ và đơn giản cho tới cả khu vườn có diện tích lên tới 2.600 m? trên nóc tòa nhà MCentral ở phố Harris, khu Pyrmont, thành phố Sydney. Hơn 30 năm trước, thành phô Portland thuộc bang Oregon, Mỹ, đã dẫn đầu quy hoạch xanh bằng cách phá bỏ một tuyến đường cao tốc sáu làn và phát triển một công viên bờ sông tại đó. Hiện tại ở Portland có khoảng hon 36.000 ha không gian xanh; 119 km đường đi bộ, đi xe đạp; hơn 25 triệu héc ta rừng và trang trại.
Ít ai biết rằng, trước đây Portland từng là thành phố nằm thứ hai trong danh sách “Những thành phố gây ô nhiễm nhiều nhất thế giới”. Các thành phố trên thế giới dần sáng tạo các mảng xanh dé duy trì và cải thiện môi trường xanh ở khu vực đô thị.2 Ở Việt Nam Theo báo cáo của Bộ Tài nguyên và Môi trường, trong năm vừa qua, tỷ lệ diện tích đất dành cho cây xanh ở các đô thị lớn của Việt Nam tương đối thấp. Tại Hà Nội va Thành phó Hồ Chi Minh, con số này chi đạt khoảng 2 m”/người, chỉ bang 1/10 chỉ tiêu cây xanh của các thành phố tiên tiến trên thé giới. Tình trạng thiếu hụt cây xanh ở các thành phố lớn ngày càng nghiêm trọng.
Những tuyến đường từng được phủ xanh bởi hàng cây cổ thụ ở Thủ đô như Láng Hạ, Phạm Văn Đồng nay cây trên các tuyến đường này phải bị chặt hạ, di dời để phục vụ mở rộng làn đường. Ở khu vực Thành phố Hồ Chí Minh cũng không tránh khỏi, các tuyến đường Tôn Đức Thắng, Nguyễn Thị Minh Khai, Cách mạng Tháng tám, Phạm Ngọc Thạch từng được phủ xanh bởi hàng cây cô thụ Xà cir và cây Me, nay cũng bị triệt hạ và di dời cây đến khu vực khác. Theo nguyên tắc quy hoạch, mỗi công trình phải có ít nhất 20 % diện tích cho cây xanh, nhưng trong tình trạng tac đất tac vàng như hiện nay, điện tích này cũng bị cắt xén. Các chuyên gia môi trường đánh giá, hiện nay cây xanh ở đô thị nước ta chưa đạt tiêu chuẩn về độ che phủ cũng như cân bằng hệ sinh thái.
Tại các vùng đô thị hóa nhanh, chưa có vành đai xanh dé bảo vệ môi trường. Hệ thống cây xanh mới hình thành, tập trung tại các đô thị lớn và trung bình, còn tại các đô thị nhỏ, cây xanh chiếm diện tích không đáng ké. So với các tiêu chuẩn và quy chuẩn thì ty lệ diện tích đất dành cho cây xanh còn rất thấp. Vấn đề phát triển cây xanh tại các đô thị hiện nay vẫn đang bộc lộ nhiều tồn tại.
Sự phát triển nhanh của các đô thị khiến cho hầu hết các nhà đầu tư sao nhãng đi việc phải dành một diện tích đất nhất định dé trồng cây xanh, tạo không gian mở.3 Giá trị cảnh quan và tỉnh thần của cây xanh đối với đời sống đô thị 2.1 Vai trò của cây xanh trong hệ sinh thái đô thị Trung tâm là nơi tập trung dân cư lớn nên rất dễ dẫn đến những thay đổi về môi trường theo chiều hướng xấu có ảnh hưởng đến sức khoẻ của con người. Mức độ tập trung dân cư càng đông thì nguy cơ thay đổi về môi trường càng lớn. Do tập trung dân cư đông và công nghiệp phát triển dẫn đến ô nhiễm môi trường ngày càng tăng. Nguồn gây ô nhiễm chính là: Các phương tiện giao thông, các nhà máy, xí nghiệp, các cơ sở sản xuất và rác thải sinh hoạt hàng ngày.
Các chất gây ô nhiễm là: Bui, khói, khí độc, các chất thải, tiếng ồn. đối tượng dé bị 6 nhiễm nhất là không khí và nguồn nước. Đề bảo vệ môi trường, ngoài các biện pháp giảm thiểu nguồn ô nhiễm thì cây xanh có vai trò vô cùng quan trọng vì hệ thống cây xanh có những chức năng sau: - Cải thiện môi trường sống Với mật độ dân cư đông, cùng với lượng khí thai từ nhà máy, xe cé; tinh trạng chung của các khu đô thị chính là môi trường không khí bị ô nhiễm nghiêm trọng. Cây xanh sẽ giúp cải thiện chất lượng không khí bằng cách hấp thụ những khí độc như NOz, CO2, CO.