phần mở đầu, kết luận, danh mục công trình đã công bố của tác giả có liên quan đến đề tài luận án, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung luận án gồm 4 chƣơng, 8 tiết. 7 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN Khu ủy TTH là một trong những tổ chức Đảng cấp khu đặc biệt, trực thuộc Trung ƣơng Đảng, lãnh đạo địa bàn TTH từ năm 1966 đến năm 1975. Có nhiều công trình nghiên cứu đề cập đến Khu ủy TTH với nhiều cấp độ và từ nhiều cách tiếp cận khác nhau, trong đó, có thể chia thành các nhóm: 1.
Các công trình nghiên cứu trong nƣớc 1. Nhóm công trình tổng kết cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước Tổng kết cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước - Thắng lợi và bài học [83] và Chiến tranh cách mạng Việt Nam 1945-1975 - Thắng lợi và bài học [84] của Ban Chỉ đạo Tổng kết chiến tranh trực thuộc BCT là hai công trình lớn tổng kết về 21 năm KCCMCN (1954-1975) và 30 chiến tranh cách mạng Việt Nam (1945-1975) về các mặt: nguyên nhân chiến tranh; tình hình và chủ trƣơng, đƣờng lối chiến lƣợc; xây dựng lực lƣợng; xác định phƣơng châm, phƣơng pháp đấu tranh; xây dựng hậu phƣơng và vùng giải phóng; công tác xây dựng Đảng; thắng lợi và bài học kinh nghiệm. Các công trình này là cơ sở để các cấp ủy Đảng đối chiếu, so sánh với thực tiễn địa phƣơng mình. Các công trình: Về cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước [110] của Đại tƣớng Văn Tiến Dũng; Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam (1954-1975), tập II [221] của Viện Nghiên cứu chủ nghĩa Mác - Lênin và Tƣ tƣởng Hồ Chí Minh; Lịch sử biên niên xứ ủy Nam Bộ và Trung ương Cục miền Nam (1954-1975) [145] và Lịch sử xứ ủy Nam Bộ và Trung ương Cục miền Nam (1954-1975) [147] của Viện Lịch sử Đảng - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh;… đã tổng kết sự lãnh đạo của Đảng đối với cuộc KCCMCN.
Trong đó, tập trung vào một số nội dung: về đƣờng lối chiến lƣợc, sách lƣợc, về xây dựng Đảng và tổ chức lực lƣợng, về phƣơng pháp đấu tranh giải phóng miền Nam, về ý nghĩa thắng lợi và bài học kinh nghiệm trong quá trình lãnh đạo cách mạng 8 Việt Nam của Đảng. Ở các công trình này, chiến trƣờng TTH và Khu ủy TTH đƣợc đề cập trong tổng thể chung của cách mạng toàn miền Nam. Lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước 1954-1975, Tập IV: “Cuộc đụng đầu lịch sử” [96]; Lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước 1954-1975, Tập V: “Tổng tiến công và nổi dậy năm 1968” [97]; Lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước 1954-1975, Tập VI, “Thắng Mỹ trên chiến trƣờng ba nƣớc Đông Dƣơng” [98]; Lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước 1954- 1975, Tập VII, “Thắng lợi quyết định năm 1972” [99]; Lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước 1954-1975, Tập VIII, “Toàn thắng” [100] của Viện LSQSVN đã đánh giá toàn diện, có hệ thống về cuộc KCCMCN. Ở tập IV, tập trung lý giải sâu sắc về nguyên nhân của cuộc chiến tranh, về tƣơng quan lực lƣợng, về những khó khăn mà lực lƣợng cách mạng phải đối diện và làm nổi bật mâu thuẫn cơ bản của thời đại đƣợc biểu hiện ở cuộc chiến này; tập V trực tiếp bàn về quá trình chuẩn bị thực lực và chỉ đạo Tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân 1968 của Trung ƣơng Đảng, QUTW và các cấp ủy Đảng địa phƣơng; tập VI làm rõ sự phối, kết hợp trong chiến đấu và những thắng lợi chung của ba nƣớc Việt Nam - Lào - Campuchia; tập VII trình bày thắng lợi có tính chất quyết định, bƣớc ngoặt của nhân dân cả nƣớc trong năm 1972, buộc đế quốc Mỹ phải chấp nhận ký Hiệp định Pari; tập VIII bàn về những thắng lợi cuối cùng của Quân Giải phóng (QGP), kết thúc cuộc kháng chiến, giải phóng hoàn toàn miền Nam.
Đây là bộ sách nghiên cứu về cuộc KCCMCN, trong đó đề cập đến thực tiễn chiến trƣờng TTH và sự lãnh đạo của Khu ủy TTH ở mức độ nhất định. Các công trình: Lịch sử nghệ thuật chiến dịch Việt Nam 1945-1975, tập 2 [92]; Mấy vấn đề chỉ đạo chiến lược trong 30 năm chiến tranh giải phóng (1945-1975) [93]; Lịch sử quân sự Việt Nam, Tập 11, “Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nƣớc (1954-1975)” [95] của Viện LSQSVN nghiên cứu: đƣờng lối, nghệ thuật quân sự, thắng lợi quân sự, những kinh nghiệm trong chỉ đạo chiến tranh,… của Trung ƣơng Đảng, QUTW về cuộc KCCMCN, trong đó có chiến trƣờng TTH và Khu ủy TTH. 9 Cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân Việt Nam [104] của đồng chí Trƣờng Chinh; Về chiến tranh nhân dân Việt Nam [109] và Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng vì độc lập tự do vì chủ nghĩa xã hội tiến lên giành những thắng lợi mới [108] của đồng chí Lê Duẩn; Chiến tranh giải phóng dân tộc và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, [131] của Đại tƣớng Võ Nguyên Giáp, tập trung nghiên cứu lý luận, chỉ đạo thực tiễn cách mạng Việt Nam, trong đó làm rõ vai trò lãnh đạo thực hiện đồng thời hai chiến lƣợc cách mạng, vai trò của CTND, của lực lƣợng vũ trang,… trong cuộc KCCMCN. Công trình Lịch sử Mặt trận dân tộc thống nhất Việt Nam, quyển II (1954-1975) [139] của tác giả Trần Hậu chủ biên, phục dựng hoàn cảnh lịch sử, sự ra đời, mục đích, cƣơng lĩnh hoạt động của các hình thức mặt trận dân tộc thống nhất trên phạm vi cả nƣớc giai đoạn 1954-1975, trong đó đề cập đến Mặt trận dân tộc giải phóng (MTDTGP) miền Nam Việt Nam, Liên minh lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình Việt Nam nói chung và ở TTH nói riêng.
Cuốn Vành đai diệt Mỹ ở chiến trường miền Nam (1965-1973) [136] của tác giả Trịnh Thị Hồng Hạnh, góp phần tái hiện bối cảnh lịch sử, chủ trƣơng của Trung ƣơng Đảng và các cấp ủy địa phƣơng; sự ra đời và hoạt động của vành đai diệt Mỹ; đúc rút một số kinh nghiệm từ thực tiễn lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng, hoạt động vành đai diệt Mỹ của Đảng. Cuốn Tết Mậu Thân 1968 - Bước ngoặt lớn của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước [152] của tác giả Hồ Khang, tái hiện bối cảnh lịch sử, thế, lực, thời giữa QGP và quân Mỹ - QĐVNCH; chủ trƣơng, kết quả, ý nghĩa, bài học kinh nghiệm của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, trong đó có thắng lợi chiếm và giữ thành phố Huế 25 ngày. Bàn về cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân 1968 có cuốn Tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân 1968 - Giá trị lịch sử [146] của Viện Lịch sử Đảng - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, tập hợp 31 phân tích về sự lãnh đạo của Trung ƣơng Đảng, về sự đấu tranh của nhân dân, về kết quả và ý nghĩa trong Tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân 1968. 10 Bàn về chiến thắng của chiến dịch tiến công Đƣờng 9 - Khe Sanh năm 1968 có các bài: Chiến dịch Đường 9 - Khe Sanh xuân hè 1968 một thành công về chỉ đạo chiến lược của ta [149] của tác giả Trần Hữu Huy; Tướng Oét-mo-len và trận Khe Sanh [159] của tác giả Lê Kim, phân tích rõ mục tiêu, nhiệm vụ và thắng lợi của VNDCCH về chiến lƣợc, thất bại của đế quốc Mỹ về nhìn nhận, đánh giá tình hình trong chiến dịch Đƣờng 9 - Khe Sanh.
Bài báo Công tác xây dựng Đảng ở miền Nam (1973-1975) [137] của tác giả Trịnh Thị Hồng Hạnh phản ánh tình hình cách mạng miền Nam sau Hiệp định Pari (1-1973), chủ trƣơng, kết quả và một số đánh giá về công tác xây dựng Đảng ở miền Nam (1973-1975) của Trung ƣơng Đảng. Về Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 có các bài: Những quyết sách của Đảng trong đại thắng mùa Xuân năm 1975 giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước [175] của tác giả Nguyễn Trọng Phúc; Sự chỉ đạo của Bộ Chính trị trong cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975 [142] của tác giả Vũ Quang Hiển. Các công trình này dƣới cách tiếp cận khác nhau nhƣng đều tập trung làm rõ sự chỉ đạo sâu sát, liên tục, từng bƣớc, kịp thời và đúng đắn của Trung ƣơng Đảng và QUTW để dẫn đến thắng lợi toàn vẹn của mùa Xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, trong đó có TTH. Luận án tiến sĩ lịch sử: Khu phi quân sự Vĩ tuyến 17 trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước những năm 1954-1967 [144] của tác giả Hoàng Chí Hiếu, làm rõ sự lãnh đạo của Trung ƣơng Đảng, đảng bộ địa phƣơng trong việc đề ra chủ trƣơng, đƣờng lối, biện pháp tổ chức, chỉ đạo thực hiện đấu tranh của quân và dân đôi bờ giới tuyến từ năm 1954 đến năm 1967; Luận án tiến sĩ lịch sử: Đảng bộ tỉnh Quảng Bình lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ hậu phương từ năm 1964 đến năm 1975 [143] của tác giả Trần Nhƣ Hiền, phục dựng quá trình lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ hậu phƣơng của Đảng bộ Quảng Bình; khẳng định những đóng góp của Đảng bộ, quân và dân Quảng Bình đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ miền Bắc XHCN, dốc sức chi viện cho miền Nam những năm 1964-1975, trong đó có sự chi viện cho chiến trƣờng TTH.
11 Luận văn cao học lịch sử: Vùng giải phóng Quảng Trị trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1972-1975) [191] của tác giả Lê Thị Thu Thanh, phản ánh bối cảnh lịch sử, quá trình xây dựng vùng giải phóng Quảng Trị từ khi tỉnh Quảng Trị đƣợc giải phóng (01-5-1972) đến ngày 19-3-1975; đánh giá thành tựu, hạn chế, ý nghĩa lịch sử và tổng kết một số kinh nghiệm từ thực tiễn lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng vùng giải phóng Quảng Trị. Cuốn tiểu thuyết lịch sử Biên bản chiến tranh 1-2-3-4.75 [138] của nhà báo Trần Mai Hạnh, cung cấp nhiều tƣ liệu đƣợc xem là “tuyệt mật” từ “phía bên kia” trong thời gian diễn ra sự sụp đổ của CQVNCH, trong đó có sự kiện địch rút chạy ở TTH những ngày từ 19 đến 26-3-1975. Về công tác xây dựng Đảng, có các công trình tiêu biểu: Cuốn Lịch sử công tác xây dựng Đảng (1930-2011) [172] của tác giả Nguyễn Trọng Phúc, trình bày hệ thống lịch sử công tác xây dựng Đảng từ khi Đảng đƣợc thành lập đến năm 2011, góp phần làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác xây dựng Đảng. Công trình cung cấp cơ sở lý luận chung, chủ trƣơng, đƣờng lối của Trung ƣơng Đảng về công tác xây dựng Đảng, trong đó đề cập đến Khu ủy TTH.