Luận án về vai trò của khu ủy trị Thiên Huế trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1966-1975)

Chuyên khảo phân tích Luận án khu ủy trị thiên huế trong cuộc kháng chiến chống mỹ cứu nước từ năm 1966 đến năm 1975, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam
• Đề tài: Kháng Chiến Chống Mỹ: Vai Trò Của Khu Ủy Trị Thiên Huế (1966-1975)
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 1975
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 2. CHƯƠNG 2: KHU ỦY TRỊ - THIÊN - HUẾ THÀNH LẬP, LÃNH ĐẠO KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ, CỨU NƯỚC TỪ NĂM 1966 ĐẾN NĂM 1968
• 3. CHƯƠNG 3: KHU ỦY TRỊ - THIÊN - HUẾ XÂY DỰNG TỔ CHỨC VÀ LÃNH ĐẠO KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ, CỨU NƯỚC TỪ NĂM 1969 ĐẾN NĂM 1975
• 4. CHƯƠNG 4: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Giới thiệu về kháng chiến chống Mỹ và khu ủy trị Thiên Huế

Cuộc kháng chiến chống Mỹ (KCCMCN) là một giai đoạn quan trọng trong lịch sử Việt Nam, diễn ra từ năm 1954 đến 1975. Trong bối cảnh này, khu ủy trị Thiên Huế đóng vai trò then chốt trong việc lãnh đạo và tổ chức các hoạt động kháng chiến. Khu ủy được thành lập vào năm 1966, nhằm đáp ứng yêu cầu cấp bách của cuộc chiến tranh. Địa bàn TTH trở thành một trong những chiến trường quan trọng, nơi diễn ra nhiều cuộc chiến đấu ác liệt giữa lực lượng cách mạng và quân đội Mỹ - ngụy. Khu ủy không chỉ lãnh đạo các hoạt động quân sự mà còn thực hiện công tác chính trị, xây dựng lực lượng và phát triển tổ chức Đảng tại địa phương.

1.1. Tình hình chính trị và quân sự tại Thiên Huế

Tình hình chính trị tại Thiên Huế trong giai đoạn 1966-1975 rất phức tạp. Khu vực này không chỉ là nơi diễn ra các cuộc chiến tranh mà còn là điểm nóng về chính trị. Khu ủy trị Thiên Huế đã phải đối mặt với nhiều thách thức từ chính quyền Việt Nam Cộng hòa và quân đội Mỹ. Để đối phó, khu ủy đã triển khai nhiều chiến lược, từ việc củng cố lực lượng đến việc xây dựng lòng tin trong nhân dân. Các phong trào kháng chiến được phát động mạnh mẽ, tạo ra sức mạnh tổng hợp cho cuộc chiến. Khu ủy đã thể hiện vai trò lãnh đạo quan trọng trong việc tổ chức các hoạt động quân sự và chính trị, góp phần vào thắng lợi chung của cuộc kháng chiến.

II. Vai trò của khu ủy trong kháng chiến chống Mỹ

Vai trò của khu ủy trong cuộc kháng chiến chống Mỹ không thể phủ nhận. Khu ủy đã lãnh đạo các hoạt động quân sự, chính trị và xã hội, tạo ra một hệ thống tổ chức vững mạnh. Sự lãnh đạo của khu ủy đã giúp định hình chiến lược kháng chiến, từ việc xây dựng lực lượng đến việc tổ chức các chiến dịch lớn. Khu ủy đã phối hợp chặt chẽ với các đơn vị vũ trang, thực hiện nhiều chiến dịch quan trọng như chiến dịch Đường 9 - Khe Sanh và Tổng tiến công Mậu Thân 1968. Những thắng lợi này không chỉ thể hiện sức mạnh quân sự mà còn là minh chứng cho sự lãnh đạo hiệu quả của khu ủy.

2.1. Chiến lược và phương pháp lãnh đạo

Chiến lược lãnh đạo của khu ủy trị Thiên Huế được xây dựng dựa trên thực tiễn chiến trường và tình hình chính trị. Khu ủy đã áp dụng nhiều phương pháp lãnh đạo linh hoạt, từ việc tổ chức các phong trào quần chúng đến việc chỉ đạo các hoạt động quân sự. Sự kết hợp giữa đấu tranh quân sự và chính trị đã tạo ra sức mạnh tổng hợp, giúp khu ủy đạt được nhiều thắng lợi. Các phong trào kháng chiến được phát động mạnh mẽ, thu hút sự tham gia của đông đảo quần chúng, tạo ra một lực lượng mạnh mẽ trong cuộc chiến.

III. Những thành tựu và bài học kinh nghiệm

Trong suốt giai đoạn 1966-1975, khu ủy trị Thiên Huế đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Những thắng lợi này không chỉ thể hiện sức mạnh quân sự mà còn là kết quả của sự lãnh đạo hiệu quả và sự đoàn kết của nhân dân. Khu ủy đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu từ thực tiễn lãnh đạo, từ việc xây dựng tổ chức đến việc phát động phong trào quần chúng. Những bài học này có giá trị không chỉ trong bối cảnh lịch sử mà còn trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

3.1. Đánh giá thành công và hạn chế

Mặc dù đạt được nhiều thành công, khu ủy trị Thiên Huế cũng gặp phải một số hạn chế trong quá trình lãnh đạo. Việc tổ chức và chỉ đạo các hoạt động đôi khi chưa kịp thời, dẫn đến một số thất bại trong các chiến dịch. Tuy nhiên, những hạn chế này đã được khu ủy nhận diện và khắc phục kịp thời, từ đó nâng cao hiệu quả lãnh đạo. Việc tổng kết những thành công và hạn chế sẽ giúp khu ủy có những điều chỉnh phù hợp, góp phần vào thắng lợi chung của cuộc kháng chiến.

IV. Ý nghĩa của nghiên cứu

Nghiên cứu về khu ủy trị Thiên Huế trong cuộc kháng chiến chống Mỹ không chỉ có giá trị lịch sử mà còn có ý nghĩa thực tiễn trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Những bài học từ quá trình lãnh đạo của khu ủy có thể được áp dụng vào thực tiễn, giúp nâng cao hiệu quả công tác xây dựng Đảng và tổ chức quần chúng. Việc hiểu rõ vai trò của khu ủy trong cuộc kháng chiến sẽ góp phần làm sáng tỏ hơn về lịch sử cách mạng Việt Nam, đồng thời khơi dậy lòng tự hào dân tộc trong các thế hệ hôm nay.

4.1. Ứng dụng vào thực tiễn hiện nay

Các bài học từ khu ủy trị Thiên Huế có thể được áp dụng vào nhiều lĩnh vực trong đời sống xã hội hiện nay. Việc xây dựng tổ chức Đảng vững mạnh, phát động phong trào quần chúng và nâng cao hiệu quả lãnh đạo là những vấn đề cần thiết trong bối cảnh hiện tại. Sự lãnh đạo của khu ủy trong cuộc kháng chiến chống Mỹ là một minh chứng cho sức mạnh của sự đoàn kết và lòng yêu nước, điều này cần được phát huy trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Nghiên cứu về vai trò tổ chức và lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước là một trong những chủ đề cốt lõi của khoa học lịch sử quân sự và lịch sử chính trị hiện đại. Luận án tiến sĩ chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam với đề tài "Khu ủy Trị - Thiên - Huế trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước từ năm 1966 đến năm 1975" là công trình chuyên khảo tiên phong phục dựng toàn diện, có hệ thống sự ra đời, quá trình hoàn thiện tổ chức và phương thức lãnh đạo chiến tranh nhân dân của một cấp ủy khu đặc thù trên chiến trường tiền tiêu khốc liệt nhất Việt Nam.

Về mặt không gian khoa học, địa bàn Trị - Thiên - Huế (TTH) có diện tích khoảng 10.300 km² (Thừa Thiên Huế: 5.600 km², Quảng Trị: 4.700 km²), trải dài 160 km theo Quốc lộ 1A từ phía Nam sông Bến Hải (Vĩ tuyến 17) đến phía Bắc đèo Hải Vân, chiều rộng Đông - Tây trung bình 70 km, dân số thời chiến hơn 80 vạn người. Đây là nơi đọ sức quyết liệt giữa hai chế độ, hai lực lượng cách mạng và phản cách mạng; đồng thời là "đầu cầu" chiến lược bảo vệ miền Bắc xã hội chủ nghĩa, che chở vùng giải phóng Trung - Hạ Lào và bảo vệ tuyến vận tải chiến lược đường Hồ Chí Minh (Đoàn 559).

Khoảng trống học thuật (Research Gap) xuất phát từ thực trạng: giai đoạn 1955-1965, địa bàn này trực thuộc Liên Tỉnh ủy Bắc (Khu ủy V) và bị chi phối bởi quan điểm coi Trị - Thiên là "khu đệm" tiếp giáp miền Bắc, nơi "hoạt động quân sự ở Trị - Thiên phải hạn chế, không rầm rộ, có mức độ" [85], dẫn đến phong trào cách mạng trầm lắng và lúng túng khi Mỹ chuyển sang chiến lược "Chiến tranh cục bộ". Tháng 4/1966, Bộ Chính trị quyết định thành lập Khu ủy Trị - Thiên - Huế trực thuộc Trung ương, chấm dứt hoàn toàn nhận thức "khu đệm", xác lập vị thế TTH là chiến trường tiến công chiến lược. Tuy nhiên, các công trình trước đây chủ yếu tiếp cận theo góc độ lịch sử quân sự thuần túy hoặc biên niên sự kiện địa phương, chưa có nghiên cứu nào phân tích sâu sắc cấu trúc tổ chức Đảng cấp khu và cơ chế lãnh đạo liên kết đa tầng giữa ba vùng chiến lược.

Hệ thống câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học:

• RQ1: Những tiền đề thực tiễn và yêu cầu khách quan nào dẫn đến việc Bộ Chính trị thành lập Khu ủy Trị - Thiên - Huế độc lập vào tháng 4/1966?
• RQ2: Cơ chế chỉ đạo và mô hình tổ chức của Khu ủy TTH đã vận hành ra sao để phát huy thế trận chiến tranh nhân dân "hai chân, ba mũi, ba vùng, ba thứ quân" qua các giai đoạn 1966-1968, 1969-1972 và 1973-1975?
• RQ3: Những thành công, hạn chế và bài học kinh nghiệm nào từ thực tiễn lãnh đạo của Khu ủy mang giá trị lịch sử và hiện thực đối với công tác xây dựng Đảng và quốc phòng hiện nay?
• H1: Việc nâng cấp tổ chức đảng địa phương thành Khu ủy độc lập trực thuộc Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương là quyết sách mang tính bước ngoặt, khắc phục triệt để tư tưởng phòng ngự thụ động, biến Trị - Thiên - Huế thành mũi tiến công chiến lược chia cắt và giam chân sinh lực cơ động cao cấp của đối phương.
• H2: Mô hình tổ chức "gọn, nhẹ, thiết thực" kết hợp chặt chẽ giữa Khu ủy và Quân Khu ủy là nhân tố quyết định bảo đảm sự thống nhất chỉ huy, tạo điều kiện xây dựng thế trận chính trị - quân sự liên hoàn từ rừng núi, đồng bằng đến đô thị.

Khung lý thuyết của luận án tích hợp Học thuyết Mác - Lênin về chiến tranh giải phóng dân tộc, Tư tưởng Hồ Chí Minh về chiến tranh nhân dân và Lý thuyết Lãnh đạo Chiến lược Thời chiến của Đảng Cộng sản Việt Nam. Công trình lượng hóa quá trình phát triển lực lượng vũ trang từ 3 tiểu đoàn chủ lực năm 1966 lên 20 tiểu đoàn năm 1967, lãnh đạo 74 xã chiến đấu với 1.900 du kích, 17.000 dân quân tự vệ và hơn 1.000 cơ sở mật nội thành, chứng minh đóng góp quyết định của cấp ủy địa phương vào thắng lợi của các chiến dịch mang tầm vóc chiến lược quốc gia.

Literature Review và Positioning

Tổng quan nghiên cứu chỉ ra ba dòng học thuật chính liên quan đến cuộc kháng chiến trên chiến trường Trị - Thiên - Huế:

Dòng thứ nhất là các công trình tổng kết tầm vĩ mô của Ban Chỉ đạo Tổng kết chiến tranh trực thuộc Bộ Chính trị [83, 84], Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam [92, 95, 96, 97, 98, 99, 100], Đại tướng Văn Tiến Dũng [110], Đại tướng Võ Nguyên Giáp [131] và Tổng Bí thư Lê Duẩn [108, 109]. Các công trình này phân tích đường lối cách mạng giải phóng miền Nam, đánh giá cao vị trí của chiến trường TTH nhưng chủ yếu đặt trong bức tranh tổng thể toàn miền hoặc tập trung vào nghệ thuật chiến dịch của các binh đoàn chủ lực.

Dòng thứ hai là hệ thống công trình lịch sử đảng bộ và lịch sử quân sự địa phương, tiêu biểu như Lịch sử Đảng bộ Thừa Thiên - Huế (1945-1975) [79], Lịch sử Đảng bộ Quảng Trị (1945-1975) [68], Quân khu 4 - Lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước [168], cùng các bài hồi ký, nghiên cứu của Thượng tướng Trần Văn Quang [176, 177], Trung tướng Lê Tự Đồng [128, 129], GS. Vũ Quang Hiển [140, 141, 142], PGS.TS. Nguyễn Trọng Phúc [172, 173]. Nhóm này tái hiện phong phú dữ liệu thực tế tại từng tỉnh, huyện, trận đánh (Huế Xuân 1968, Thành cổ Quảng Trị 1972, giải phóng Xuân 1975), song phần lớn mang tính miêu tả sự kiện, chưa khái quát hóa được mô hình vận hành và năng lực thích ứng tổ chức của cấp bộ đảng trung gian là Khu ủy.

Dòng thứ ba là các nghiên cứu quốc tế từ phía Mỹ và phương Tây, tiêu biểu như hồi ký của Robert S. McNamara [189], Lyndon B. Johnson [160], Richard Nixon [188], William C. Westmoreland [226], cùng các công trình sử học của Gabriel Kolko (Anatomy of a War [132]), George C. Herring (America's Longest War [133]), John Prados và Ray W. Stubbe (Valley of Decision - The Siege of Khe Sanh [231]), Neil Sheehan (A Bright Shining Lie [169]).

Tồn tại tranh luận học thuật sâu sắc giữa hai luồng quan điểm:

• Quan điểm của giới chức quân sự Mỹ (Westmoreland, Palmer): Quy kết thất bại tại Vùng I Chiến thuật (I Corps) cho các hạn chế về quy tắc tham chiến (ROE), sự chậm trễ trong việc triển khai hàng rào điện tử McNamara và ưu thế hỏa lực pháo binh tầm xa của đối phương từ phía Bắc Vĩ tuyến 17.
• Quan điểm của các nhà sử học phê phán (Kolko, Herring, Prados): Chỉ ra rằng sự thất bại của Mỹ tại Trị - Thiên bắt nguồn từ việc không thể phá vỡ được cấu trúc hạ tầng chính trị và mạng lưới chiến tranh nhân dân bản địa do Đảng lãnh đạo; các nỗ lực "tìm diệt" và "bình định" của Mỹ chỉ đẩy quân cơ động vào thế phân tán và bị động phòng ngự trên địa hình rừng núi hiểm trở.

Vị trí của luận án được xác lập rõ nét: Luận án là công trình chuyên khảo hệ thống đầu tiên giải mã cơ chế tổ chức của Khu ủy TTH như một biến số độc lập (independent variable), lý giải phương thức cấp ủy lãnh đạo giải quyết mâu thuẫn giữa quy luật chiến tranh hiện đại và chiến tranh nhân dân, kết nối chặt chẽ giữa mặt trận tiêu diệt chủ lực của Trung ương (Mặt trận B5) và phong trào đấu tranh chính trị, vũ trang địa phương (Mặt trận B4).

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng và làm sâu sắc thêm các lý thuyết nền tảng trong khoa học chính trị và lịch sử cách mạng:

1. Bổ sung Lý luận về Xây dựng Đảng thời chiến trong chiến tranh phi đối xứng: Kế thừa nguyên lý xây dựng Đảng kiểu mới của V.I. Lênin và Chủ tịch Hồ Chí Minh, luận án chứng minh rằng trong điều kiện bị kẻ thù chia cắt ác liệt, tổ chức Đảng phải thực hiện nguyên tắc "gọn, nhẹ, thiết thực, phù hợp với tình hình" [117], kết hợp chặt chẽ giữa tổ chức Đảng dân sự và Quân khu ủy. Khu ủy TTH thực hiện cơ chế "trực tiếp lãnh đạo và chịu sự lãnh đạo, chỉ huy về mọi mặt của Quân ủy Trung ương" [218], bảo đảm tính linh hoạt cao độ trong chỉ đạo tác chiến.
2. Khái quát hóa Mô hình Liên hoàn Ba Vùng Chiến lược: Luận án hệ thống hóa mô hình lãnh đạo tích hợp ba không gian:
   • Vùng rừng núi (3/4 diện tích): Căn cứ địa hậu cần, bảo vệ hành lang 559, bàn đạp triển khai các sư đoàn chủ lực.
   • Vùng nông thôn đồng bằng: Nơi tập trung nhân tài, vật lực, thực hiện giành dân, phá thế kìm kẹp, xây dựng chính quyền tự quản.
   • Vùng đô thị (trung tâm chính trị Huế, Đông Hà, Quảng Trị): Địa bàn phát động phong trào học sinh, sinh viên, phật tử, xây dựng cơ sở nội tuyến bí mật làm rối loạn hậu phương đối phương.
3. Hệ thống hóa các luận điểm lý thuyết:
   • Proposition 1 (P1): Mức độ gắn kết giữa tổ chức Đảng cơ sở và quần chúng lao động tỷ lệ thuận với khả năng duy trì thế trận chiến tranh du kích trước các chiến dịch càn quét quy mô lớn.
   • Proposition 2 (P2): Sự thống nhất giữa cơ quan lãnh đạo chính trị (Khu ủy) và cơ quan chỉ huy quân sự (Quân khu ủy) là điều kiện tiên quyết để chuyển hóa ưu thế chiến dịch thành thắng lợi chính trị chiến lược.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án được xây dựng dựa trên sự tích hợp ba chiều:

• Trục phương thức đấu tranh (Hai chân - Ba mũi): Kết hợp giữa đấu tranh quân sự và đấu tranh chính trị; vận dụng linh hoạt ba mũi giáp công: quân sự, chính trị và binh địch vận theo phương châm "Toàn dân và toàn quân làm công tác binh địch vận" [15].
• Trục lực lượng (Ba thứ quân): Bộ đội chủ lực Trung ương tác chiến quy mô lớn, bộ đội địa phương cấp tỉnh/huyện bám trụ tiêu hao địch, dân quân du kích xã/thôn giữ đất, trừ gian, bảo vệ cơ sở.
• Trục không gian địa bàn: Chuyển động liên hoàn Rừng núi $\leftrightarrow$ Giáp ranh $\leftrightarrow$ Đồng bằng $\leftrightarrow$ Đô thị.

Giới hạn biên (Boundary Conditions) của khung phân tích được xác định trong điều kiện chiến tranh ác liệt, nơi đối phương tập trung mật độ hỏa lực, máy bay ném bom B-52 và chất độc hóa học cao nhất chiến trường miền Nam, đòi hỏi tổ chức Đảng phải tồn tại dưới các cấu trúc bí mật tuyệt đối (hầm địa đạo, căn cứ mật ven đô, chi bộ Lao Thừa Phủ).

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án vận dụng thế giới quan duy vật biện chứng và phương pháp luận duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh. Thiết kế nghiên cứu kết hợp giữa lịch sử học truyền thống và phương pháp phân tích liên ngành chính trị học - quân sự học:

• Phương pháp lịch sử: Tái hiện tiến trình vận động, phát triển của Khu ủy TTH theo trục thời gian thực (1966-1975), làm rõ nguyên nhân, diễn biến và kết quả của các chủ trương lãnh đạo trong bối cảnh lịch sử cụ thể.
• Phương pháp lôgic: Khái quát hóa các sự kiện lịch sử rời rạc thành các quy luật, mô hình tổ chức và bài học kinh nghiệm mang tính bản chất.
• Phương pháp nghiên cứu văn bản học (Textual Criticism): Giám định, xác minh tính xác thực và bối cảnh ban hành của các nghị quyết, chỉ thị, công điện tối mật của Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương và Khu ủy.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình khảo cứu tư liệu tuân thủ chuẩn mực học thuật nghiêm ngặt với quy trình tam giác hóa dữ liệu (Data Triangulation):

• Nguồn tài liệu lưu trữ gốc: Khai thác khối văn bản chỉ đạo của Đảng tại Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng, Viện Lịch sử Đảng (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh), Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II, Phòng Lưu trữ Tỉnh ủy Thừa Thiên Huế và Tỉnh ủy Quảng Trị.
• Nguồn tài liệu thực chứng và điền dã: Khảo sát thực địa các chiến khu căn cứ địa (Ba Lòng, Hòa Mỹ, Dương Hòa, A Lưới, Nam Đông), hệ thống địa đạo và các địa bàn giáp ranh.
• Phương pháp lịch sử truyền khẩu (Oral History): Phỏng vấn sâu, đối chiếu hồi ức của các nhân chứng lịch sử là lãnh đạo Khu ủy, tướng lĩnh chỉ huy trực tiếp như Thượng tướng Lê Khả Phiêu, Thượng tướng Trần Văn Quang, Thiếu tướng Lê Chưởng, Trung tướng Đặng Kinh, Đại tá Thân Trọng Một, đồng chí Lê Minh, đồng chí Nguyễn Vạn.

Data và phân tích

Luận án xử lý tập dữ liệu định lượng và định tính quy mô lớn:

• Phân tích nội dung (Content Analysis) hơn 200 văn bản chỉ thị, nghị quyết từ Hội nghị Trung ương lần thứ 11 (3/1965), lần thứ 12 (12/1965), Nghị quyết 123-NQ/TW (5/1965) đến các Nghị quyết chuyên đề của Khu ủy TTH (Hội nghị lần 1 tháng 4/1966, Hội nghị lần 2 tháng 10/1966, Hội nghị tháng 5/1967).
• Thống kê lực lượng đối phương năm 1965: 726.772 quân Mỹ và đồng minh (184.314 lính Mỹ gồm 3 sư đoàn, 6 lữ đoàn, 2 trung đoàn). Riêng tại TTH có 1 sư đoàn bộ binh Quân đội Sài Gòn, 8 tiểu đoàn bộ binh, 3 tiểu đoàn pháo, 4 chi đoàn thiết giáp, 25 đại đội bảo an, 100 trung đội dân vệ, 3 tiểu đoàn cảnh sát, 34 đoàn bình định, cùng 2.000 lính Mỹ đồn trú tại sân bay Phú Bài và Ái Tử [125, 168].
• Kiểm chứng số liệu chiến đấu giai đoạn 10/1966 - 10/1967: Quân giải phóng tiêu diệt 48.285 tên địch (trong đó có 27.396 lính Mỹ), phá hủy 1.335 xe cơ giới (362 xe tăng, thiết giáp), 136 khẩu pháo, bắn rơi/phá hỏng 461 máy bay, đánh chìm/hỏng 31 tàu xuồng chiến đấu, triệt hạ 50 cầu cống [50].

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Phá vỡ thế bế tắc chiến lược từ nhận thức "khu đệm": Luận án chứng minh sự chuyển hướng tổ chức từ Liên Tỉnh ủy Bắc sang Khu ủy TTH vào tháng 4/1966 là quyết định lịch sử giải phóng toàn bộ năng lực tiến công của địa phương. Trước 1966, các đơn vị chủ lực (Trung đoàn 9, Trung đoàn 57, Tiểu đoàn 806) đóng chân ở vùng giáp ranh nhưng thụ động, không phát động được quần chúng. Sự ra đời của Khu ủy đã biến TTH thành chiến trường chủ động tiến công, phối hợp ăn khớp với toàn Miền.
2. Khai mở thế trận kết hợp Mặt trận B4 và B5: Việc Quân ủy Trung ương thành lập Mặt trận Đường 9 - Bắc Quảng Trị (Mặt trận B5) tháng 6/1966 song song với Quân khu Trị - Thiên (Mặt trận B4) dưới sự lãnh đạo thống nhất của Khu ủy đã tạo nên thế gọng kìm hiểm hóc. Thắng lợi trên Mặt trận Đường 9 đã buộc Bộ Chỉ huy Viện trợ Quân sự Mỹ (MACV) phải điều động gần 2 sư đoàn Thủy quân Lục chiến từ đồng bằng sông Cửu Long ra vùng núi phía Bắc đối phó, phá vỡ hoàn toàn kế hoạch phản công mùa khô 1966-1967 của Westmoreland.
3. Cấu trúc mạng lưới cơ sở mật đô thị và chính quyền tự quản xã: Đến cuối năm 1967, tại thành phố Huế, Khu ủy đã xây dựng thành công 1.000 cơ sở mật nội thành và hàng ngàn cơ sở vùng ven, hình thành 40 đội công tác phát động quần chúng. Cơ cấu lực lượng cơ sở mật phản ánh tính đại chúng sâu sắc: nhân dân lao động chiếm 51%, đảng viên chiếm 13%, đoàn viên chiếm 11,5%, tự vệ mật chiếm 10,34% [201]. Tại nông thôn, Khu ủy lãnh đạo làm chủ ở trình độ cao 38 xã (tăng 19 xã so với 1966), làm chủ mức độ 24 xã, tranh chấp 23 xã; thành lập các Ủy ban nhân dân tự quản xã 5 ủy viên do Bí thư Chi bộ làm Chủ tịch.
4. Huy động sức người, sức của kỷ lục phục vụ kháng chiến: Bất chấp bom đạn hủy diệt, nhân dân Trị - Thiên đã đóng góp nguồn lực to lớn cho tiền tuyến: Quảng Trị (Đoàn 7) đóng góp 1.242,5 tấn gạo; đồng bào dân tộc thiểu số Pa-cô, Vân Kiều ở Nam Hướng Hóa ủng hộ 200 tấn gạo, 2 triệu bụi sắn; Thừa Thiên đóng góp 4.000 tấn gạo (riêng huyện Phong Điền 1.290 tấn) [79, 205].
5. Năng lực bám trụ và bảo tồn tổ chức: Luận án làm rõ tinh thần "Xây dựng Đảng bộ khu TTH thành một Đảng bộ kiên cường về tư tưởng, lớn mạnh về tổ chức, trong sạch nội bộ, liên hệ chặt chẽ với quần chúng" [15], giúp hệ thống chi bộ đứng vững ngay trong các đô thị và nhà tù (tiêu biểu là Chi bộ Lao Thừa Phủ).

Implications đa chiều

• Về mặt lý luận: Cung cấp mô hình phân tích mẫu mực về sự kết hợp giữa tổ chức chính trị và bộ chỉ huy quân sự trong chiến tranh giải phóng; làm phong phú kho tàng lý luận quân sự Việt Nam về nghệ thuật tạo thế, tạo lực và chớp thời cơ.
• Về phương pháp luận: Chuẩn hóa quy trình tiếp cận lịch sử Đảng địa phương thông qua việc kết hợp giữa văn bản chỉ đạo của Trung ương với dữ liệu lưu trữ chiến trường và hồi ký của nhân chứng lịch sử.
• Về mặt thực tiễn chính sách và quốc phòng: Đúc rút các bài học kinh nghiệm quý giá cho sự nghiệp xây dựng khu vực phòng thủ cấp tỉnh/khu vực hiện nay, đặc biệt là nghệ thuật xây dựng "thế trận lòng dân", kết hợp kinh tế với quốc phòng tại các địa bàn chiến lược ven biển, biên giới và hải đảo.

Limitations và Future Research

• Hạn chế về nguồn tài liệu lưu trữ: Do điều kiện chiến trường sơ tán liên tục và bom đạn đánh phá khốc liệt, một số hồ sơ, biên bản họp nội bộ về công tác nhân sự chi tiết của Khu ủy giai đoạn 1968-1970 không còn nguyên vẹn, phải khôi phục gián tiếp qua các báo cáo quân sự và hồi ký.
• Phạm vi nghiên cứu: Luận án tập trung chủ yếu vào quá trình lãnh đạo chính trị, quân sự và xây dựng tổ chức Đảng; dung lượng dành cho các lĩnh vực kinh tế tự cấp tự túc, văn hóa - giáo dục vùng giải phóng được trình bày ở mức độ phối thuộc.
• Định hướng nghiên cứu tương lai:
  1. Ứng dụng hệ thống thông tin địa lý (GIS) để số hóa và tái hiện trực quan không gian dịch chuyển căn cứ địa và bản đồ tác chiến của ba vùng chiến lược TTH (1966-1975).
  2. Mở rộng nghiên cứu so sánh cấu trúc tổ chức và phương thức chỉ đạo giữa Khu ủy TTH với Trung ương Cục miền Nam và Khu ủy V.
  3. Khai thác sâu hơn các nguồn tài liệu giải mật từ Trung tâm Lưu trữ Quốc gia Hoa Kỳ (NARA) về hoạt động tình báo của CIA đối phó với mạng lưới cơ sở mật của Khu ủy tại Huế.
  4. Đánh giá tác động tâm lý - xã hội của chính sách bình định và chiêu hồi của đối phương đối với cán bộ, đảng viên cơ sở.

Tác động và ảnh hưởng

Công trình đóng góp tài liệu khoa học chuẩn xác cho việc biên soạn các bộ giáo trình Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Lịch sử Quân sự Việt Nam tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Học viện Quốc phòng và các trường đại học khối khoa học xã hội. Kết quả nghiên cứu là luận cứ khoa học tin cậy giúp cấp ủy hai tỉnh Thừa Thiên Huế và Quảng Trị vận dụng vào công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, bồi dưỡng truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ và hoạch định chiến lược phòng thủ quân khu trong tình hình mới.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Lịch sử Đảng, Lịch sử Quân sự: Tiếp cận phương pháp luận nghiên cứu cấu trúc tổ chức Đảng thời chiến và hệ thống tư liệu lưu trữ phong phú.
• Giảng viên và chuyên gia nghiên cứu khoa học xã hội: Nguồn tư liệu tham khảo phục vụ giảng dạy các chuyên đề về kháng chiến chống Mỹ và nghệ thuật chiến tranh nhân dân.
• Cơ quan tham mưu chiến lược của Đảng và Bộ Quốc phòng: Cung cấp cứ liệu lịch sử để hoàn thiện học thuyết quốc phòng toàn dân và bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.
• Cấp ủy, chính quyền địa phương tỉnh Quảng Trị và Thừa Thiên Huế: Tài liệu tổng kết lịch sử phục vụ công tác giáo dục chính trị và quy hoạch phát triển bền vững các khu căn cứ cách mạng.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?
   Luận án đã mở rộng Lý thuyết Xây dựng Đảng thời chiến trong chiến tranh nhân dân thông qua việc chứng minh mô hình tổ chức khu ủy đặc thù (trực thuộc Bộ Chính trị, thống nhất chỉ huy với Quân khu ủy) là nhân tố quyết định chuyển hóa địa bàn từ thế "khu đệm" phòng thủ thụ động thành bàn đạp tiến công chiến lược.
2. Điểm đổi mới phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây?
   Khác với các công trình thuần túy mô tả lịch sử quân sự của Viện LSQSVN [94, 95] hoặc biên niên địa phương [68, 79], luận án tiếp cận đa tầng, tam giác hóa giữa văn kiện lưu trữ tối mật của Đảng, tài liệu chiến trường đối phương (hồ sơ Lầu Năm Góc, báo cáo MACV) và lời chứng của các nhân chứng lịch sử cấp cao.
3. Phát hiện thực nghiệm gây bất ngờ nhất từ dữ liệu?
   Tỷ lệ cơ sở bí mật tại nội thành Huế cuối năm 1967: công nhân và nhân dân lao động chiếm tới 51%, trong khi đảng viên chiếm 13% [201]. Điều này bác bỏ định kiến của phương Tây rằng phong trào đô thị Huế thuần túy do giới trí thức, sinh viên Phật giáo dẫn dắt, khẳng định vai trò lãnh đạo bám rễ sâu xa của các chi bộ Đảng trong giai cấp lao động.
4. Quy trình tái lập nghiên cứu (Replication Protocol) được đảm bảo như thế nào?
   Luận án thiết lập hệ thống trích dẫn chính xác mã số lưu trữ văn bản tại Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng và Viện Lịch sử Đảng, phân loại rõ ràng 232 đơn vị tài liệu tham khảo trong nước và quốc tế.
5. Chương trình nghiên cứu 10 năm tới mở ra từ đề tài này?
   Xây dựng cơ sở dữ liệu số hóa toàn diện về hệ thống tổ chức Đảng miền Nam giai đoạn 1954-1975, phân tích mạng lưới quan hệ chính trị - quân sự (Social Network Analysis) của các cấp ủy khu và tỉnh ủy ven Vĩ tuyến 17.

Kết luận

1. Khẳng định quyết định thành lập Khu ủy Trị - Thiên - Huế vào tháng 4/1966 của Bộ Chính trị là một sáng tạo chiến lược xuất sắc, chấm dứt giai đoạn lúng túng của tư duy "khu đệm", đáp ứng chính xác yêu cầu đối đầu với chiến lược "Chiến tranh cục bộ" của đế quốc Mỹ.
2. Hệ thống hóa cấu trúc tổ chức và phương thức lãnh đạo của Khu ủy, kết hợp hữu cơ giữa cơ quan lãnh đạo của Đảng với Quân khu ủy, bảo đảm sự chỉ đạo tập trung, thống nhất và linh hoạt từ cấp Khu đến các Tỉnh ủy Quảng Trị, Tỉnh ủy Thừa Thiên và Thành ủy Huế.
3. Phục dựng sinh động thế trận chiến tranh nhân dân trên ba vùng chiến lược, chỉ đạo phối hợp nhịp nhàng giữa mặt trận tiến công của các binh đoàn chủ lực Trung ương (Mặt trận B5) và mặt trận chiến tranh du kích địa phương (Mặt trận B4).
4. Cung cấp hệ thống số liệu lịch sử xác thực, minh chứng cho sự trưởng thành vượt bậc của lực lượng cách mạng: phát triển lực lượng chủ lực từ 3 lên 20 tiểu đoàn, tiêu diệt 48.285 tên địch giai đoạn 1966-1967, xây dựng 1.000 cơ sở mật nội thành Huế, bảo vệ tuyến vận tải chiến lược 559.
5. Đúc rút 5 bài học kinh nghiệm sâu sắc về xây dựng Đảng vững mạnh về tư tưởng và tổ chức, về nghệ thuật nắm bắt thời cơ, phát động quần chúng nổi dậy và giữ vững liên minh công - nông - trí thức trong bối cảnh chiến tranh ác liệt.
6. Mở ra hướng nghiên cứu liên ngành chuyên sâu giữa lịch sử chính trị, lịch sử quân sự và khoa học tổ chức, đóng góp luận cứ thực tiễn phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục công trình đã công bố của tác giả có liên quan đến đề tài luận án, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung luận án gồm 4 chƣơng, 8 tiết. 7 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN Khu ủy TTH là một trong những tổ chức Đảng cấp khu đặc biệt, trực thuộc Trung ƣơng Đảng, lãnh đạo địa bàn TTH từ năm 1966 đến năm 1975. Có nhiều công trình nghiên cứu đề cập đến Khu ủy TTH với nhiều cấp độ và từ nhiều cách tiếp cận khác nhau, trong đó, có thể chia thành các nhóm: 1.

Các công trình nghiên cứu trong nƣớc 1. Nhóm công trình tổng kết cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước Tổng kết cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước - Thắng lợi và bài học [83] và Chiến tranh cách mạng Việt Nam 1945-1975 - Thắng lợi và bài học [84] của Ban Chỉ đạo Tổng kết chiến tranh trực thuộc BCT là hai công trình lớn tổng kết về 21 năm KCCMCN (1954-1975) và 30 chiến tranh cách mạng Việt Nam (1945-1975) về các mặt: nguyên nhân chiến tranh; tình hình và chủ trƣơng, đƣờng lối chiến lƣợc; xây dựng lực lƣợng; xác định phƣơng châm, phƣơng pháp đấu tranh; xây dựng hậu phƣơng và vùng giải phóng; công tác xây dựng Đảng; thắng lợi và bài học kinh nghiệm. Các công trình này là cơ sở để các cấp ủy Đảng đối chiếu, so sánh với thực tiễn địa phƣơng mình. Các công trình: Về cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước [110] của Đại tƣớng Văn Tiến Dũng; Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam (1954-1975), tập II [221] của Viện Nghiên cứu chủ nghĩa Mác - Lênin và Tƣ tƣởng Hồ Chí Minh; Lịch sử biên niên xứ ủy Nam Bộ và Trung ương Cục miền Nam (1954-1975) [145] và Lịch sử xứ ủy Nam Bộ và Trung ương Cục miền Nam (1954-1975) [147] của Viện Lịch sử Đảng - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh;… đã tổng kết sự lãnh đạo của Đảng đối với cuộc KCCMCN.

Trong đó, tập trung vào một số nội dung: về đƣờng lối chiến lƣợc, sách lƣợc, về xây dựng Đảng và tổ chức lực lƣợng, về phƣơng pháp đấu tranh giải phóng miền Nam, về ý nghĩa thắng lợi và bài học kinh nghiệm trong quá trình lãnh đạo cách mạng 8 Việt Nam của Đảng. Ở các công trình này, chiến trƣờng TTH và Khu ủy TTH đƣợc đề cập trong tổng thể chung của cách mạng toàn miền Nam. Lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước 1954-1975, Tập IV: “Cuộc đụng đầu lịch sử” [96]; Lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước 1954-1975, Tập V: “Tổng tiến công và nổi dậy năm 1968” [97]; Lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước 1954-1975, Tập VI, “Thắng Mỹ trên chiến trƣờng ba nƣớc Đông Dƣơng” [98]; Lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước 1954- 1975, Tập VII, “Thắng lợi quyết định năm 1972” [99]; Lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước 1954-1975, Tập VIII, “Toàn thắng” [100] của Viện LSQSVN đã đánh giá toàn diện, có hệ thống về cuộc KCCMCN. Ở tập IV, tập trung lý giải sâu sắc về nguyên nhân của cuộc chiến tranh, về tƣơng quan lực lƣợng, về những khó khăn mà lực lƣợng cách mạng phải đối diện và làm nổi bật mâu thuẫn cơ bản của thời đại đƣợc biểu hiện ở cuộc chiến này; tập V trực tiếp bàn về quá trình chuẩn bị thực lực và chỉ đạo Tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân 1968 của Trung ƣơng Đảng, QUTW và các cấp ủy Đảng địa phƣơng; tập VI làm rõ sự phối, kết hợp trong chiến đấu và những thắng lợi chung của ba nƣớc Việt Nam - Lào - Campuchia; tập VII trình bày thắng lợi có tính chất quyết định, bƣớc ngoặt của nhân dân cả nƣớc trong năm 1972, buộc đế quốc Mỹ phải chấp nhận ký Hiệp định Pari; tập VIII bàn về những thắng lợi cuối cùng của Quân Giải phóng (QGP), kết thúc cuộc kháng chiến, giải phóng hoàn toàn miền Nam.

Đây là bộ sách nghiên cứu về cuộc KCCMCN, trong đó đề cập đến thực tiễn chiến trƣờng TTH và sự lãnh đạo của Khu ủy TTH ở mức độ nhất định. Các công trình: Lịch sử nghệ thuật chiến dịch Việt Nam 1945-1975, tập 2 [92]; Mấy vấn đề chỉ đạo chiến lược trong 30 năm chiến tranh giải phóng (1945-1975) [93]; Lịch sử quân sự Việt Nam, Tập 11, “Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nƣớc (1954-1975)” [95] của Viện LSQSVN nghiên cứu: đƣờng lối, nghệ thuật quân sự, thắng lợi quân sự, những kinh nghiệm trong chỉ đạo chiến tranh,… của Trung ƣơng Đảng, QUTW về cuộc KCCMCN, trong đó có chiến trƣờng TTH và Khu ủy TTH. 9 Cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân Việt Nam [104] của đồng chí Trƣờng Chinh; Về chiến tranh nhân dân Việt Nam [109] và Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng vì độc lập tự do vì chủ nghĩa xã hội tiến lên giành những thắng lợi mới [108] của đồng chí Lê Duẩn; Chiến tranh giải phóng dân tộc và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, [131] của Đại tƣớng Võ Nguyên Giáp, tập trung nghiên cứu lý luận, chỉ đạo thực tiễn cách mạng Việt Nam, trong đó làm rõ vai trò lãnh đạo thực hiện đồng thời hai chiến lƣợc cách mạng, vai trò của CTND, của lực lƣợng vũ trang,… trong cuộc KCCMCN. Công trình Lịch sử Mặt trận dân tộc thống nhất Việt Nam, quyển II (1954-1975) [139] của tác giả Trần Hậu chủ biên, phục dựng hoàn cảnh lịch sử, sự ra đời, mục đích, cƣơng lĩnh hoạt động của các hình thức mặt trận dân tộc thống nhất trên phạm vi cả nƣớc giai đoạn 1954-1975, trong đó đề cập đến Mặt trận dân tộc giải phóng (MTDTGP) miền Nam Việt Nam, Liên minh lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình Việt Nam nói chung và ở TTH nói riêng.

Cuốn Vành đai diệt Mỹ ở chiến trường miền Nam (1965-1973) [136] của tác giả Trịnh Thị Hồng Hạnh, góp phần tái hiện bối cảnh lịch sử, chủ trƣơng của Trung ƣơng Đảng và các cấp ủy địa phƣơng; sự ra đời và hoạt động của vành đai diệt Mỹ; đúc rút một số kinh nghiệm từ thực tiễn lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng, hoạt động vành đai diệt Mỹ của Đảng. Cuốn Tết Mậu Thân 1968 - Bước ngoặt lớn của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước [152] của tác giả Hồ Khang, tái hiện bối cảnh lịch sử, thế, lực, thời giữa QGP và quân Mỹ - QĐVNCH; chủ trƣơng, kết quả, ý nghĩa, bài học kinh nghiệm của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, trong đó có thắng lợi chiếm và giữ thành phố Huế 25 ngày. Bàn về cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân 1968 có cuốn Tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân 1968 - Giá trị lịch sử [146] của Viện Lịch sử Đảng - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, tập hợp 31 phân tích về sự lãnh đạo của Trung ƣơng Đảng, về sự đấu tranh của nhân dân, về kết quả và ý nghĩa trong Tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân 1968. 10 Bàn về chiến thắng của chiến dịch tiến công Đƣờng 9 - Khe Sanh năm 1968 có các bài: Chiến dịch Đường 9 - Khe Sanh xuân hè 1968 một thành công về chỉ đạo chiến lược của ta [149] của tác giả Trần Hữu Huy; Tướng Oét-mo-len và trận Khe Sanh [159] của tác giả Lê Kim, phân tích rõ mục tiêu, nhiệm vụ và thắng lợi của VNDCCH về chiến lƣợc, thất bại của đế quốc Mỹ về nhìn nhận, đánh giá tình hình trong chiến dịch Đƣờng 9 - Khe Sanh.

Bài báo Công tác xây dựng Đảng ở miền Nam (1973-1975) [137] của tác giả Trịnh Thị Hồng Hạnh phản ánh tình hình cách mạng miền Nam sau Hiệp định Pari (1-1973), chủ trƣơng, kết quả và một số đánh giá về công tác xây dựng Đảng ở miền Nam (1973-1975) của Trung ƣơng Đảng. Về Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 có các bài: Những quyết sách của Đảng trong đại thắng mùa Xuân năm 1975 giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước [175] của tác giả Nguyễn Trọng Phúc; Sự chỉ đạo của Bộ Chính trị trong cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975 [142] của tác giả Vũ Quang Hiển. Các công trình này dƣới cách tiếp cận khác nhau nhƣng đều tập trung làm rõ sự chỉ đạo sâu sát, liên tục, từng bƣớc, kịp thời và đúng đắn của Trung ƣơng Đảng và QUTW để dẫn đến thắng lợi toàn vẹn của mùa Xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, trong đó có TTH. Luận án tiến sĩ lịch sử: Khu phi quân sự Vĩ tuyến 17 trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước những năm 1954-1967 [144] của tác giả Hoàng Chí Hiếu, làm rõ sự lãnh đạo của Trung ƣơng Đảng, đảng bộ địa phƣơng trong việc đề ra chủ trƣơng, đƣờng lối, biện pháp tổ chức, chỉ đạo thực hiện đấu tranh của quân và dân đôi bờ giới tuyến từ năm 1954 đến năm 1967; Luận án tiến sĩ lịch sử: Đảng bộ tỉnh Quảng Bình lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ hậu phương từ năm 1964 đến năm 1975 [143] của tác giả Trần Nhƣ Hiền, phục dựng quá trình lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ hậu phƣơng của Đảng bộ Quảng Bình; khẳng định những đóng góp của Đảng bộ, quân và dân Quảng Bình đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ miền Bắc XHCN, dốc sức chi viện cho miền Nam những năm 1964-1975, trong đó có sự chi viện cho chiến trƣờng TTH.

11 Luận văn cao học lịch sử: Vùng giải phóng Quảng Trị trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1972-1975) [191] của tác giả Lê Thị Thu Thanh, phản ánh bối cảnh lịch sử, quá trình xây dựng vùng giải phóng Quảng Trị từ khi tỉnh Quảng Trị đƣợc giải phóng (01-5-1972) đến ngày 19-3-1975; đánh giá thành tựu, hạn chế, ý nghĩa lịch sử và tổng kết một số kinh nghiệm từ thực tiễn lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng vùng giải phóng Quảng Trị. Cuốn tiểu thuyết lịch sử Biên bản chiến tranh 1-2-3-4.75 [138] của nhà báo Trần Mai Hạnh, cung cấp nhiều tƣ liệu đƣợc xem là “tuyệt mật” từ “phía bên kia” trong thời gian diễn ra sự sụp đổ của CQVNCH, trong đó có sự kiện địch rút chạy ở TTH những ngày từ 19 đến 26-3-1975. Về công tác xây dựng Đảng, có các công trình tiêu biểu: Cuốn Lịch sử công tác xây dựng Đảng (1930-2011) [172] của tác giả Nguyễn Trọng Phúc, trình bày hệ thống lịch sử công tác xây dựng Đảng từ khi Đảng đƣợc thành lập đến năm 2011, góp phần làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác xây dựng Đảng. Công trình cung cấp cơ sở lý luận chung, chủ trƣơng, đƣờng lối của Trung ƣơng Đảng về công tác xây dựng Đảng, trong đó đề cập đến Khu ủy TTH.