Luận Văn Về Cuộc Đấu Tranh Chống Phá Ấp Chiến Lược Ở Mỹ Tho, Tây Tiền Giang (1961-1965)

Tổng hợp kiến thức Cuộc Đấu Tranh Chống Ấp Chiến Lược Tại Mỹ Tho (1961-1965), tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu hiệu quả trong chuyên

• Tác giả: Nguyễn Văn Trọng
• Chuyên ngành: Lịch sử
• Đề tài: Cuộc Đấu Tranh Chống Ấp Chiến Lược Tại Mỹ Tho (1961-1965)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG NHÂN TỐ CHI PHỐI CUỘC CHỐNG, PHÁ ẤP CHIẾN LƯỢC Ở MỸ THO (TÂY TIỀN GIANG)
• 1.1. Khái quát địa lý – hành chính và đặc điểm xã hội - nhân văn khu vực Mỹ Tho (Tây Tiền Giang)
• 1.2. Khái quát địa lý – hành chính của Mỹ Tho (Tây Tiền Giang)
• 1.3. Đặc điểm xã hội - nhân văn và truyền thống yêu nước của nhân dân Mỹ Tho
• 1.4. Chính sách của Mỹ đối với miền Nam Việt Nam
• 1.5. Mỹ và chính quyền Sài Gòn phá hoại Hiệp định Genève, thi hành chính sách “tố cộng, diệt cộng”
• 1.6. Mỹ và chính quyền Diệm loại Pháp và các phần tử thân Pháp, thành lập quốc gia chống cộng ở miền Nam Việt Nam
• 1.7. Phong trào đấu tranh cách mạng của nhân dân Mỹ Tho trong những năm 1954 – 1960
• 1.8. Tình hình Mỹ Tho từ sau Hiệp định Genève và phong trào đấu tranh cách mạng của nhân dân Mỹ Tho đến trước Đồng Khởi
• 1.9. Phong trào Đồng Khởi ở Mỹ Tho trong những năm 1959 – 1960
• 1.10. Mỹ triển khai chiến lược “chiến tranh đặc biệt” và thực hiện “quốc sách ấp chiến lược” ở Mỹ Tho
• 1.11. Mỹ triển khai chiến lược “chiến tranh đặc biệt”
• 1.12. Mỹ và chính quyền Sài Gòn thực hiện “quốc sách ấp chiến lược” ở Mỹ Tho
• 1.13. Mỹ và chính quyền Sài Gòn triển khai “quốc sách” ấp chiến lược ở Mỹ Tho
• 2. CHƯƠNG 2: QUÂN DÂN MỸ THO (TÂY TIỀN GIANG) ĐẤU TRANH CHỐNG, PHÁ ẤP CHIẾN LƯỢC (1961 - 1965)
• 2.1. Chủ trương của Trung ương Đảng, Trung ương cục, Khu uỷ, Tỉnh uỷ Mỹ Tho về chống, phá ấp chiến lược
• 2.2. Những điều kiện và nhiệm vụ mới của cách mạng miền Nam sau Đồng Khởi
• 2.3. Trung ương Đảng, Trung ương cục, Khu uỷ và Tỉnh uỷ Mỹ Tho chỉ đạo phong trào chống, phá ấp chiến lược
• 2.4. Cuộc đấu tranh chống, phá ấp chiến lược ở Mỹ Tho từ năm 1961 đến cuối năm 1963
• 2.5. Buổi đầu kết hợp quân sự với nổi dậy chống, phá ấp chiến lược trong những năm 1961 – 1962
• 2.6. Chiến thắng Ấp Bắc và cao trào chống, phá ấp chiến lược trong năm 1963
• 2.7. Quân và dân Mỹ Tho đẩy mạnh phong trào chống, phá ấp chiến lược trong những năm 1964 – 1965
• 2.8. Tình hình miền Nam và Mỹ Tho sau cuộc đảo chính Ngô Đình Diệm
• 2.9. Mỹ và chính quyền Sài Gòn thực hiện chương trình “ấp Tân sinh”
• 2.10. Chủ trương mới của Đảng về chống, phá ấp chiến lược trong thời kỳ mới
• 2.11. Kết hợp ba mũi giáp công đẩy mạnh cuộc chống, phá ấp chiến lược trong năm 1964 - 1965
• 3. CHƯƠNG 3: ĐẶC ĐIỂM VÀ NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM CỦA CUỘC ĐẤU TRANH CHỐNG, PHÁ ẤP CHIẾN LƯỢC Ở MỸ THO (1961 - 1965)
• 3.1. Đặc điểm của cuộc đấu tranh chống, phá ấp chiến lược ở Mỹ Tho (1961 - 1965)
• 3.2. Bài học kinh nghiệm trong cuộc đấu tranh chống, phá ấp chiến lược ở Mỹ Tho
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về cuộc đấu tranh chống ấp chiến lược tại Mỹ Tho 1961 1965

Cuộc đấu tranh chống ấp chiến lược tại Mỹ Tho diễn ra trong bối cảnh chiến tranh Việt Nam, đặc biệt là giai đoạn 1961-1965. Đấu tranh này không chỉ là một phần của cuộc kháng chiến chống Mỹ mà còn là biểu hiện của tinh thần yêu nước và sự kiên cường của nhân dân Mỹ Tho. Chiến tranh Việt Nam đã tạo ra những điều kiện đặc biệt cho phong trào cách mạng phát triển mạnh mẽ. Mỹ Tho, với vị trí chiến lược, trở thành một trong những điểm nóng trong cuộc chiến này. Chính quyền Sài Gòn và Mỹ đã thực hiện chính sách ấp chiến lược nhằm kiểm soát và dồn dân, nhưng đã gặp phải sự phản kháng mạnh mẽ từ quân và dân địa phương. Cuộc đấu tranh này không chỉ mang tính chất quân sự mà còn là sự kết hợp giữa đấu tranh chính trị và quân sự, thể hiện rõ nét qua các phong trào nổi dậy và các chiến thắng quan trọng như trận Ấp Bắc.

1.1. Bối cảnh lịch sử và chính trị

Trong giai đoạn 1961-1965, chính quyền Mỹ và Sài Gòn đã chuyển từ chính sách tố cộng, diệt cộng sang chiến lược chiến tranh đặc biệt. Chính sách này nhằm mục đích dồn dân vào các ấp chiến lược để kiểm soát và ngăn chặn sự phát triển của phong trào cách mạng. Tuy nhiên, sự phản kháng từ nhân dân Mỹ Tho đã làm cho kế hoạch này không đạt được hiệu quả như mong muốn. Các phong trào đấu tranh đã diễn ra mạnh mẽ, thể hiện tinh thần đoàn kết và quyết tâm của nhân dân trong việc bảo vệ quê hương. Những chiến thắng ban đầu đã tạo động lực cho phong trào, khẳng định rằng đấu tranh là con đường duy nhất để giành lại độc lập và tự do.

II. Các giai đoạn của cuộc đấu tranh chống ấp chiến lược

Cuộc đấu tranh chống ấp chiến lược tại Mỹ Tho được chia thành nhiều giai đoạn khác nhau, mỗi giai đoạn đều có những đặc điểm và phương thức đấu tranh riêng. Từ năm 1961 đến 1963, phong trào đấu tranh chủ yếu tập trung vào việc kết hợp giữa quân sự và nổi dậy. Các chiến dịch như trận Ấp Bắc đã chứng minh sức mạnh của quân và dân trong việc chống lại các chiến thuật của kẻ thù. Giai đoạn này cũng chứng kiến sự phát triển của các tổ chức cách mạng, từ đó tạo ra một lực lượng mạnh mẽ để đối phó với chính sách ấp chiến lược. Đến năm 1964-1965, phong trào đã chuyển sang giai đoạn mới với nhiều hình thức đấu tranh phong phú hơn, bao gồm cả đấu tranh chính trị và binh vận. Sự kết hợp này đã mang lại những kết quả to lớn, góp phần quan trọng vào việc đánh bại chiến lược chiến tranh đặc biệt.

2.1. Giai đoạn đầu 1961 1963

Trong giai đoạn đầu, từ 1961 đến 1963, cuộc đấu tranh chủ yếu diễn ra dưới hình thức nổi dậy và quân sự. Các chiến dịch như trận Ấp Bắc đã thể hiện rõ sức mạnh của quân và dân Mỹ Tho. Chiến thắng này không chỉ là một thắng lợi quân sự mà còn là một biểu tượng của tinh thần đấu tranh kiên cường. Nhân dân đã kết hợp chặt chẽ giữa đấu tranh chính trị và quân sự, tạo ra một phong trào mạnh mẽ chống lại chính sách ấp chiến lược của Mỹ và Sài Gòn. Sự thành công trong giai đoạn này đã tạo ra động lực cho các phong trào tiếp theo, khẳng định rằng đấu tranh là con đường duy nhất để giành lại độc lập và tự do.

III. Bài học kinh nghiệm từ cuộc đấu tranh

Cuộc đấu tranh chống ấp chiến lược tại Mỹ Tho để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý giá cho các thế hệ sau. Một trong những bài học quan trọng nhất là sự cần thiết phải kết hợp giữa đấu tranh chính trị và quân sự. Sự phối hợp này không chỉ giúp tăng cường sức mạnh của phong trào mà còn tạo ra một lực lượng đoàn kết mạnh mẽ trong nhân dân. Bên cạnh đó, việc phát huy sức mạnh tổng hợp của các lực lượng cách mạng cũng là một yếu tố quyết định đến thành công của cuộc đấu tranh. Những bài học này không chỉ có giá trị trong bối cảnh lịch sử cụ thể mà còn có thể áp dụng trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

3.1. Tinh thần đoàn kết và sức mạnh tổng hợp

Tinh thần đoàn kết giữa các tầng lớp nhân dân và sự gắn bó chặt chẽ với Đảng là yếu tố quyết định đến thành công của cuộc đấu tranh. Sự kết hợp giữa đấu tranh chính trị và quân sự đã tạo ra một phong trào mạnh mẽ, góp phần quan trọng vào việc đánh bại chiến lược chiến tranh đặc biệt. Những bài học từ cuộc đấu tranh này vẫn còn nguyên giá trị, nhắc nhở các thế hệ sau về tầm quan trọng của sự đoàn kết và sức mạnh tổng hợp trong mọi cuộc chiến tranh và xây dựng đất nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cuộc đấu tranh chống, phá ấp chiến lược ở Mỹ Tho (Tây Tiền Giang) giai đoạn 1961 – 1965 là một trong những sự kiện lịch sử trọng yếu trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân miền Nam Việt Nam. Mỹ Tho, với vị trí chiến lược quan trọng nằm ở trung tâm vùng Trung Nam Bộ, là cửa ngõ nối liền Sài Gòn với các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, có dân số chiếm khoảng 78% tổng dân số tỉnh Định Tường (nay là Tiền Giang) với hơn 523.000 người. Đây là địa bàn trọng điểm mà đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn tập trung thực hiện chiến lược “chiến tranh đặc biệt” nhằm bình định, kiểm soát nông thôn thông qua chính sách “quốc sách ấp chiến lược”.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là trình bày có hệ thống về cuộc đấu tranh chống, phá ấp chiến lược của quân và dân Mỹ Tho trong giai đoạn quyết liệt nhất của chiến tranh đặc biệt, đồng thời làm rõ vai trò của quần chúng nhân dân, sự đoàn kết máu thịt giữa nhân dân với Đảng, và nghệ thuật vận dụng sức mạnh tổng hợp chính trị, quân sự và binh vận để giành thắng lợi. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ giữa năm 1961 đến giữa năm 1965, trên địa bàn Mỹ Tho – Tây Tiền Giang, bao gồm các huyện Cái Bè, Cai Lậy, Châu Thành, Chợ Gạo, Tân Phước và thành phố Mỹ Tho.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bổ sung các khoảng trống về lịch sử địa phương, góp phần làm sáng tỏ một trong những chiến lược quan trọng của đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn, đồng thời cung cấp bài học kinh nghiệm quý báu cho công tác giáo dục truyền thống và xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc trong công cuộc bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, vận dụng các lý thuyết về chiến tranh nhân dân, chiến tranh du kích và chiến lược bình định nông thôn. Hai mô hình nghiên cứu chính được áp dụng là:

• Chiến tranh nhân dân: Nhấn mạnh vai trò của quần chúng nhân dân trong đấu tranh cách mạng, sự kết hợp giữa đấu tranh chính trị, quân sự và binh vận.
• Chiến lược bình định nông thôn: Phân tích chính sách “quốc sách ấp chiến lược” của đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn nhằm cô lập lực lượng cách mạng khỏi quần chúng, qua đó kiểm soát và tiêu diệt phong trào cách mạng.

Các khái niệm chính bao gồm: ấp chiến lược, chiến tranh đặc biệt, phong trào Đồng Khởi, đấu tranh chính trị kết hợp đấu tranh quân sự, binh vận, và sức mạnh tổng hợp trong chiến tranh nhân dân.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu lịch sử kết hợp với phương pháp logic, thống kê, so sánh và phân tích tổng hợp. Nguồn dữ liệu chính bao gồm:

• Tư liệu lưu trữ tại các trung tâm thông tin, bảo tàng, thư viện tỉnh Tiền Giang và Trung tâm lưu trữ quốc gia.
• Hồi ký của các tướng lĩnh, cán bộ và nhân chứng tham gia kháng chiến.
• Các công trình khoa học, sách báo, bài viết chuyên ngành về chiến tranh chống Mỹ và phong trào chống ấp chiến lược.
• Tài liệu của địch và chính quyền Sài Gòn về kế hoạch lập ấp chiến lược.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các tài liệu liên quan đến cuộc đấu tranh chống, phá ấp chiến lược trên địa bàn Mỹ Tho trong giai đoạn 1961 – 1965. Phương pháp chọn mẫu là chọn lọc các tư liệu tiêu biểu, có tính đại diện và độ tin cậy cao. Quá trình nghiên cứu kéo dài trong khoảng thời gian từ năm 2019 đến 2023, với các giai đoạn thu thập, phân tích và tổng hợp dữ liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Âm mưu và thủ đoạn của đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn trong việc thực hiện ấp chiến lược: Mỹ và chính quyền Sài Gòn đã huy động lực lượng vũ trang, cố vấn nước ngoài và các phương tiện chiến tranh hiện đại để thực hiện kế hoạch lập ấp chiến lược trên diện rộng, với mục tiêu lập 16.000 ấp trên tổng số 17.000 ấp ở miền Nam. Tại Mỹ Tho, đến cuối năm 1962 đã có 184 ấp chiến lược được xây dựng, chiếm khoảng 72% kế hoạch đề ra cho tỉnh Định Tường.

2. Phong trào chống, phá ấp chiến lược của quân và dân Mỹ Tho: Quân dân Mỹ Tho đã phát huy sức mạnh tổng hợp, kết hợp đấu tranh chính trị, quân sự và binh vận để chống lại chính sách bình định của địch. Điển hình là chiến thắng Ấp Bắc (2-1-1963), mở ra cao trào phá ấp chiến lược trên toàn miền Nam. Trong giai đoạn 1963 – 1965, phong trào này lan rộng và đạt nhiều kết quả quan trọng, góp phần làm thất bại chiến lược “chiến tranh đặc biệt”.

3. Tác động của chiến thuật hiện đại của địch: Địch sử dụng chiến thuật trực thăng vận, thiết xa vận, càn quét quy mô lớn với sự hỗ trợ của pháo binh và không quân, gây thiệt hại nặng nề cho lực lượng cách mạng. Tuy nhiên, quân dân Mỹ Tho đã sáng tạo trong nghệ thuật chiến đấu, sử dụng địa hình sông ngòi, kinh rạch để né tránh và phản công hiệu quả.

4. Bài học kinh nghiệm về lãnh đạo và vận động quần chúng: Sự gắn bó máu thịt giữa Đảng bộ và nhân dân, vận dụng linh hoạt phương châm “hai chân, ba mũi, bốn bám” đã tạo nên sức mạnh tổng hợp, giúp phong trào chống ấp chiến lược ở Mỹ Tho trở thành điển hình trong toàn miền Nam.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy chính sách ấp chiến lược của Mỹ và chính quyền Sài Gòn, dù được đầu tư lớn về quân sự và kinh tế, nhưng đã thất bại do sự phản kháng quyết liệt của nhân dân Mỹ Tho. Việc lập ấp chiến lược không chỉ làm xáo trộn đời sống kinh tế, xã hội mà còn gây ra sự chia rẽ trong cộng đồng, từ đó kích thích phong trào đấu tranh cách mạng.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, luận văn làm rõ hơn vai trò của quần chúng nhân dân trong việc kết hợp đấu tranh chính trị với quân sự và binh vận, đồng thời cung cấp số liệu cụ thể về quy mô ấp chiến lược và lực lượng dân vệ tại Mỹ Tho. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện số lượng ấp chiến lược theo từng năm và bản đồ phân bố các vùng ấp chiến lược, giúp minh họa rõ nét quá trình bình định và phản kháng.

Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ nằm ở việc làm sáng tỏ lịch sử địa phương mà còn cung cấp bài học quý giá về nghệ thuật lãnh đạo cách mạng, vận động quần chúng và tổ chức lực lượng trong điều kiện chiến tranh du kích.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục về cuộc đấu tranh chống ấp chiến lược ở Mỹ Tho trong các trường học và cộng đồng nhằm nâng cao nhận thức về giá trị lịch sử và tinh thần yêu nước. Chủ thể thực hiện: Sở Giáo dục và Đào tạo, các cơ quan văn hóa địa phương. Thời gian: 1-2 năm.

2. Phát triển nghiên cứu lịch sử địa phương: Khuyến khích các nhà nghiên cứu, sinh viên và học giả tiếp tục khai thác, bổ sung tư liệu về cuộc đấu tranh chống ấp chiến lược, mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các địa phương lân cận. Chủ thể thực hiện: Các viện nghiên cứu, trường đại học. Thời gian: liên tục.

3. Xây dựng các chương trình đào tạo về lãnh đạo và vận động quần chúng: Rút ra bài học kinh nghiệm từ cuộc đấu tranh để áp dụng trong công tác xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc và phát triển cộng đồng hiện nay. Chủ thể thực hiện: Ban Tuyên giáo, các tổ chức chính trị xã hội. Thời gian: 1-3 năm.

4. Bảo tồn và phát huy di tích lịch sử cách mạng: Tăng cường bảo vệ, tu bổ các di tích liên quan đến phong trào chống ấp chiến lược, đồng thời phát triển du lịch lịch sử nhằm giáo dục và phát triển kinh tế địa phương. Chủ thể thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Thời gian: 2-5 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu lịch sử và khoa học xã hội: Luận văn cung cấp tư liệu phong phú, phân tích sâu sắc về một giai đoạn quan trọng trong kháng chiến chống Mỹ, giúp mở rộng hiểu biết và nghiên cứu chuyên sâu về chiến tranh đặc biệt và phong trào cách mạng miền Nam.

2. Giáo viên và sinh viên ngành lịch sử, chính trị: Tài liệu tham khảo hữu ích cho việc giảng dạy, học tập về lịch sử hiện đại Việt Nam, đặc biệt là lịch sử địa phương Tiền Giang và phong trào cách mạng miền Nam.

3. Cán bộ tuyên giáo và các tổ chức chính trị xã hội: Luận văn cung cấp bài học kinh nghiệm về vận động quần chúng, xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, có thể áp dụng trong công tác chính trị hiện nay.

4. Cộng đồng địa phương và người dân Mỹ Tho: Giúp nâng cao nhận thức về truyền thống yêu nước, tinh thần cách mạng kiên cường của cha ông, góp phần củng cố niềm tự hào và trách nhiệm bảo vệ, phát triển quê hương.

Câu hỏi thường gặp

1. Ấp chiến lược là gì và tại sao lại được gọi là “xương sống” của chiến lược “chiến tranh đặc biệt”?
   Ấp chiến lược là các khu vực dân cư được địch tập trung, kiểm soát chặt chẽ nhằm cô lập lực lượng cách mạng khỏi quần chúng. Đây là công cụ chủ yếu trong chiến lược “chiến tranh đặc biệt” để bình định nông thôn, kiểm soát dân cư và tiêu diệt phong trào cách mạng.

2. Phong trào Đồng Khởi có ảnh hưởng thế nào đến việc thực hiện ấp chiến lược ở Mỹ Tho?
   Phong trào Đồng Khởi đã phá vỡ hệ thống kìm kẹp của địch, tạo thế và lực mới cho cách mạng miền Nam. Điều này buộc Mỹ và chính quyền Sài Gòn phải chuyển sang chiến lược “chiến tranh đặc biệt” và đẩy mạnh việc lập ấp chiến lược nhằm kiểm soát lại nông thôn.

3. Quân dân Mỹ Tho đã sử dụng những phương pháp nào để chống lại ấp chiến lược?
   Quân dân Mỹ Tho kết hợp đấu tranh chính trị, quân sự và binh vận, sử dụng địa hình sông ngòi, kinh rạch để né tránh và phản công, đồng thời phát huy sức mạnh tổng hợp của quần chúng nhân dân và lực lượng vũ trang để phá hoại ấp chiến lược.

4. Tác động của chiến thuật trực thăng vận và thiết xa vận của địch ra sao?
   Chiến thuật này giúp địch càn quét nhanh, gây thiệt hại lớn cho lực lượng cách mạng. Tuy nhiên, do lực lượng cách mạng còn non trẻ và trang bị thô sơ, họ đã sáng tạo trong chiến thuật để tránh né và tổ chức phản công hiệu quả.

5. Bài học kinh nghiệm nào được rút ra từ cuộc đấu tranh chống ấp chiến lược ở Mỹ Tho?
   Bài học quan trọng là sự gắn bó máu thịt giữa Đảng và nhân dân, vận dụng linh hoạt phương châm “hai chân, ba mũi, bốn bám”, kết hợp chặt chẽ đấu tranh chính trị với quân sự và binh vận, phát huy sức mạnh tổng hợp trong chiến tranh nhân dân.

Kết luận

• Cuộc đấu tranh chống, phá ấp chiến lược ở Mỹ Tho (1961 – 1965) là biểu tượng điển hình của phong trào cách mạng miền Nam, góp phần quan trọng vào việc đánh bại chiến lược “chiến tranh đặc biệt” của đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn.
• Mỹ Tho với vị trí chiến lược và dân số đông đã trở thành trọng điểm trong kế hoạch bình định của địch, đồng thời là nơi diễn ra các trận đánh và phong trào phá ấp chiến lược quyết liệt.
• Luận văn làm rõ vai trò của quần chúng nhân dân, sự đoàn kết máu thịt với Đảng và nghệ thuật vận dụng sức mạnh tổng hợp chính trị, quân sự và binh vận trong cuộc đấu tranh.
• Nghiên cứu cung cấp số liệu cụ thể, tư liệu mới, góp phần bổ sung kiến thức lịch sử địa phương và bài học kinh nghiệm cho công tác giáo dục truyền thống và xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc.
• Đề xuất các giải pháp giáo dục, nghiên cứu, bảo tồn di tích và phát huy bài học lịch sử nhằm phục vụ công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn hiện nay.

Hành động tiếp theo: Khuyến khích các nhà nghiên cứu và cơ quan chức năng tiếp tục khai thác, phát huy giá trị lịch sử của cuộc đấu tranh, đồng thời áp dụng bài học kinh nghiệm vào công tác chính trị, giáo dục và phát triển cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHỮNG NHÂN TỐ CHI PHỐI CUỘC CHỐNG, PHÁ ẤP CHIẾN LƯỢC Ở MỸ THO (TÂY TIỀN GIANG) 1. Khái quát địa lý – hành chính và đặc điểm xã hội - nhân văn khu vực Mỹ Tho (Tây Tiền Giang) 1. Khái quát địa lý – hành chính của Mỹ Tho (Tây Tiền Giang) Trong giai đoạn 1961 – 1965, Mỹ Tho là vùng đất phía tây của tỉnh Mỹ Tho cùng tên theo phân chia của chính quyền cách mạng, bao gồm các huyện Cái Bè, Cai Lậy, Châu Thành, Chợ Gạo và thị xã Mỹ Tho. Tuy nhiên cần làm rõ thêm giai đoạn từ 1956 – 1967, thực hiện chủ trương xác nhập các tỉnh để thuận lợi trong việc lãnh đạo phong trào cách mạng, chính quyền cách mạng đã xác nhập 2 tỉnh Mỹ Tho và Gò Công trước đây thành một tỉnh - đặt tên là tỉnh Mỹ Tho.

Còn chính quyền Sài Gòn lại thành lập tỉnh Định Tường trên địa bàn tỉnh Mỹ Tho cũ và tỉnh Gò Công vào năm 1956, sau đó lại lập tỉnh Gò Công từ quận Gò Công vào tháng 12 năm 1963. Như vậy, trong thời gian 1961 - 1965, cả địa bàn tỉnh Tiền Giang ngày nay được chính quyền cách mạng đặt là tỉnh Mỹ Tho (còn chính quyền Sài Gòn lại đặt là tỉnh Định Tường đến 12/1963). Tuy nhiên, trong nhân dân nói chung lại gọi khu vực phía tây tỉnh này là Mỹ Tho, còn khu vực phía đông tỉnh là Gò Công. Họ không gọi khu vực này theo tên tỉnh của chính quyền Sài Gòn là Định Tường, cũng như họ không gọi chung cả hai là Mỹ Tho như phân chia của chính quyền cách mạng.

Vì thế, trong nhiều tác phẩm lịch sử địa phương ở Tiền Giang ngày nay, khi đề cập đến Tiền Giang trong giai đoạn này (1956 - 1967), đúng ra phải gọi là tỉnh Mỹ Tho nhưng lại thường dùng từ Mỹ Tho – Gò Công. Điều này cho thấy thói quen phân biệt hai khu vực này ảnh hưởng sâu đậm trong nhân dân. Cũng do địa bàn chiến lược quan trọng của Mỹ Tho mà vào tháng 12/1963, chính quyền Sài Gòn đã tách phần Gò Công ra và thành lập tỉnh Gò Công, tỉnh Định Tường cơ bản trở về địa giới của tỉnh Mỹ Tho thời Pháp thuộc. Hơn nữa, đến năm 1967, chính quyền cách mạng lại tách tỉnh Mỹ Tho ra thành 2 tỉnh Mỹ Tho, Gò Công và thành phố Mỹ Tho ngang cấp tỉnh.

Hiện nay, Mỹ Tho là vùng đất phía tây của tỉnh Tiền Giang, bao gồm các huyện Cái Bè, Cai Lậy, Châu Thành, Tân Phước (thành lập năm 1994 từ phần đất tách ra của Cai Lậy và Châu Thành), Chợ Gạo và thành phố Mỹ Tho. 15 Về phía chính quyền Sài Gòn, Mỹ Tho trong giai đoạn 1961 – 1963 là phần đất phía tây của tỉnh Định Tường, từ năm 1964, trở thành đơn vị hành chính cấp tỉnh khi tách phần đất phía đông tỉnh này để tái lập tỉnh Gò Công. Toàn tỉnh Định Tường được chia thành 8 quận thì vùng đất Mỹ Tho đã có 6 quận (trừ 2 quận của Gò Công). Dưới đây là bản thống kê các đơn vị hành chính của toàn tỉnh Định Tường: STT QUẬN SỐ Dân số Diện tích Tổng Xã Ấp 01 Long Định 2 24 195 149.

Theo đó, vùng đất Mỹ Tho chiếm 12/16 tổng, 93/124 xã, 603/903 ấp về đơn vị hành chính; dân số Mỹ Tho là 523.741 người trong tổng số 694.547 người toàn tỉnh với diện tích 146.050 mẫu trong tổng diện tích toàn tỉnh là 202.165 mẫu toàn tỉnh. Như vậy, Mỹ Tho chiếm vị trí quan trọng trong toàn tỉnh Định Tường, chiếm trên ¾ dân số (78%), và gần ¾ diện tích cả tỉnh. Mỹ Tho nằm ở vị trí trung tâm của miền Trung Nam Bộ, phía bắc giáp tỉnh Long An, phía tây giáp tỉnh Đồng Tháp, phía nam và tây nam giáp tỉnh Bến Tre, phía đông giáp khu vực Gò Công. Vùng Mỹ Tho nằm dọc theo phía bắc sông Tiền, có chiều dài từ đông sang tây khoảng 78 km, chiều rộng từ bắc xuống nam: rộng nhất khoảng 30km, hẹp nhất khoảng 10km.

Địa bàn toàn vùng chủ yếu là đồng bằng, xen kẻ các giồng cát chạy dọc theo hướng Đông Bắc – Tây Nam. Mỹ Tho được chia làm hai vùng rõ rệt. Vùng đất phù sa nằm dọc sông Tiền, phía nam lộ 4 (nay là quốc lộ 1), là khu vực đông dân cư nhất. Vùng thứ hai là vùng Đồng Tháp Mười, là khu vực thưa dân và còn phần hoang vu.

16 Đường giao thông thủy bộ tạo nên một hệ thống giao thông khá hoàn chỉnh. Đặc biệt là hệ thống sông ngòi, kinh rạch chằng chịt, vừa là hệ thống giao thông thủy rất tiện lợi, đồng thời cũng rất thuận tiện cho hoạt động chiến tranh du kích. Đó là sông Tiền chạy dọc theo hướng đông – tây, là ranh giới tự nhiên ngăn cách với tỉnh Bến Tre, tỉnh Vĩnh Long. Dọc theo sông Tiền là hệ thống các sông nhánh chạy theo hướng bắc – nam như sông Cái Cối, sông Trà Lọt, sông Trà Tân, sông Ba Rài và hàng loạt các con rạch nhỏ khác.

Ngoài ra, ở vùng này cũng sớm có các kênh đào nối liền Mỹ Tho với khu vực Sài Gòn – Chợ Lớn như kinh Bưu điện, kinh Chợ Gạo. Về đường bộ, quan trọng nhất là quốc lộ 4 (nay là quốc lộ 1) chạy từ Bắc Mỹ Thuận, giáp tỉnh Vĩnh Long đến tỉnh Long An với chiều dài khoảng 78 km, cắt đôi khu vực này thành 2 khu vực nam lộ và bắc lộ. Ngoài ra, tỉnh lộ 28 từ thị xã Mỹ Tho chạy dọc theo sông Tiền đến thị trấn Cái Bè. Lộ 24 từ thị xã Mỹ Tho xuống Chợ Gạo, Gò Công.

Lộ 12 từ thị trấn Cai Lậy qua Đồng Tháp Mười đến tỉnh Kiến Tường. Lộ 30 từ An Thái Trung đến thị xã Cao Lãnh. Ngoài ra, còn có các lộ sườn như lộ Chùa Phật Đá, lộ Cổ Chi từ Tân Hiệp đến Phú Mỹ, lộ Ba Dừa từ thị trấn Cai Lậy đến ngã tư Hưng Long. Đặc điểm xã hội - nhân văn và truyền thống yêu nước của nhân dân Mỹ Tho Cùng với Nam Bộ, vùng đất Mỹ Tho mới chỉ được khai phá từ thế kỉ XVII bởi những di dân người Hoa và lưu dân người Việt.

Trải qua thời gian lịch sử, Mỹ Tho đã nhiều lần thay đổi về tổ chức hành chính, cũng như địa giới và tên gọi. Năm 1753, chúa Nguyễn lấy vùng đất phía tây đặt làm đạo Trường Đồn, trong đó bao gồm cả vùng Mỹ Tho. Năm 1832, sau cuộc cải cách hành chính của Vua Minh Mạng, Mỹ Tho trở thành một phần của tỉnh Định Tường, một trong sáu tỉnh của Nam Kỳ lúc bấy giờ. Năm 1859, thực dân Pháp bắt đầu xâm lược Việt Nam.

Bằng Hiệp ước ký ngày 5 tháng 6 năm 1862 giữa Pháp với triều Nguyễn, ba tỉnh miền Đông bị Pháp chiếm, trong đó có Mỹ Tho. “Năm 1867, thực dân chiếm nốt ba tỉnh còn lại ở miền tây Nam Kỳ, xóa bỏ Nam Kỳ lục tỉnh của nhà Nguyễn. Sau đó, thực dân đã chia Nam Kỳ ra nhiều hạt thanh tra (Inspeetion), đứng đầu mỗi hạt thanh tra là Thanh tra Công việc Bổn xứ” [61, tr. Trong đó, vùng đất Mỹ Tho chia thành 2 khu tham biện (Mỹ Tho và Cai Lậy) trong 4 khu tham biện của tỉnh Định Tường cũ.

Năm 1876, Thống đốc Nam Kỳ lại chia Nam Kỳ thành 4 hạt hành chính lớn: Sài Gòn, Mỹ Tho, Vĩnh Long và Bassac. Khi đó, Mỹ Tho lại trở thành một trong bốn khu tham biện trong hạt hành chính lớn: Mỹ Tho. 17 Về mặt hành chính, tháng 12 năm 1899, thực dân Pháp ban hành Nghị định đổi khu tham biện thành tỉnh từ ngày 1 tháng 1 năm 1900. Khi đó, hai khu tham biện Mỹ Tho và Gò Công nhập lại thành tỉnh Mỹ Tho.

Tuy nhiên, “đến năm 1902, lại tách thành 2 tỉnh Mỹ Tho, Gò Công và tồn tại đến năm 1945” [45, tr. Từ đó, vùng đất Mỹ Tho trở thành một đơn vị hành chính cấp tỉnh của chính quyền thực dân. Cộng đồng cư dân ở Mỹ Tho đã hình thành tương đối sớm vào khoảng nửa sau thế kỉ XVII với hai thành phần dân tộc chính là lưu dân người Việt và di dân người Hoa. Người Hoa chủ yếu cư trú ở thị xã Mỹ Tho và các trung tâm dân cư đông đúc như các thị trấn Cái Bè, Tân Hiệp, Chợ Gạo, Cai Lậy.

Họ chủ yếu làm nghề buôn bán và các nghề thủ công truyền thống. Sau khi Hiệp định Genève được ký kết, cơ cấu xã hội có sự thay đổi lớn. Hàng vạn người Bắc di cư vào Nam, trong đó có một bộ phận chuyển đến cư trú ở vùng đất Mỹ Tho. Mỹ - Diệm đã đưa về Mỹ Tho hơn 30.000 đồng bào công giáo di cư từ miền Bắc vào bố trí ở 3 khu vực: Long Định, Xoài Hột (Bình Đức) và xã Xuân Đông (Chợ Gạo).

Đây đều là những vị trí trọng yếu xung quanh thị xã Mỹ Tho. “Ý đồ của chúng là vừa để thành lập vành đai bảo vệ, vừa gây chia rẽ đồng bào Nam Bắc, chia rẽ lương giáo” [48, tr. Theo “Bảng điều tra sơ lược về tỉnh Định Tường năm 1962”, dân số toàn tỉnh vào thời điểm này là 694. Trong đó người Việt chiếm 98%, còn lại là người Hoa và khoảng vài chục người thuộc các dân tộc khác.

Thành phần nông dân chiếm đại đa số với hơn 80% dân số. Còn lại là binh lính, công chức, một số thương nhân và thợ thủ công. Lực lượng công nhân chỉ chiếm số lượng vài ngàn người, chủ yếu làm trong các hãng xưởng như xay xát lúa gạo, xẻ gỗ, các hãng nước mắn và một số ngành nghề khác. Thợ thủ công thuộc nhiều ngành nghề khác nhau, khá đa dạng.

Lực lượng công chức chủ yếu trong ngành giáo dục, y tế và các ngành dịch vụ điện, nước, công trình công cộng, giao thông vận tải. Dân số trong vùng Mỹ Tho phân bố không đều, chủ yếu tập trung ở các thị xã, thị trấn và dọc theo lộ 4 [143, tr. Về tôn giáo, Mỹ Tho là vùng đất có đủ các tôn giáo lớn ở Việt Nam: Cao Đài, Hòa Hảo, Thiên chúa, Tin Lành, Phật giáo. Tuy nhiên, đa số nhân dân vẫn theo tín ngưỡng thờ cúng ông bà tổ tiên.

Sau khi Hiệp định Genève được kí kết, Mỹ - Diệm đã đưa hàng ngàn đồng bào miền Bắc di cư đến định cư trên vùng đất Mỹ Tho. Họ chủ yếu là những người theo đạo Thiên chúa bị dụ dỗ, cưỡng ép di cư vào Nam. Vì thế, Công giáo có khoảng hơn 20.000 tín đồ, tập trung phần lớn ở xã Xuân Đông, Hòa Định huyện Chợ Gạo, xã Bình Đức, Long Định huyện Châu Thành, xã Ngũ Hiệp huyện Cai Lậy. Đạo Cao Đài có khoảng 18 30.