Luận Văn Thạc Sĩ Về Dạy Học Khám Phá Tam Giác Đồng Dạng Trong Hình Học Trung Học Cơ Sở

Luận văn thạc sĩ giáo dục phân tích vnu ued dạy học khám phá với chủ đề tam giác đồng dạng trong chương trình hình học trung học cơ sở, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Nguyễn Thị Hằng
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Minh Tuấn
• Trường học: Trường Đại Học Giáo Dục - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư Phạm Toán
• Đề tài: Dạy Học Khám Phá Với Chủ Đề Tam Giác Đồng Dạng Trong Chương Trình Hình Học Trung Học Cơ Sở
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Định hướng đổi mới phương pháp dạy học
• 1.2. Phương pháp dạy học tích cực
• 1.2.1. Quan niệm về phương pháp dạy học tích cực
• 1.2.2. Đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực
• 1.3. Dạy học khám phá
• 1.3.1. Một số quan điểm về dạy học khám phá
• 1.4. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ MỘT SỐ GIÁO ÁN DẠY HỌC ĐỐI VỚI CHỦ ĐỀ TAM GIÁC ĐỒNG DẠNG TRONG CHƯƠNG TRÌNH HÌNH HỌC TRUNG HỌC CƠ SỞ BẰNG DẠY HỌC KHÁM PHÁ
• 2.1. Dạy học khái niệm và định lý bằng dạy học khám phá
• 2.2. Dạy học giải bài tập bằng dạy học khám phá
• 2.2.1. Vị trí và chức năng của việc dạy học giải toán
• 2.2.2. Các yêu cầu đối với lời giải
• 2.2.3. Dạy giải toán theo hướng khám phá
• 2.3. Thiết kế một số giáo án dạy học đối với chủ đề Tam giác đồng dạng bằng phương pháp khám phá
• 2.3.1. Quy trình thiết kế giáo án dạy học theo chủ đề bằng phương pháp dạy học khám phá
• 2.4. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích, phương pháp, nội dung thực nghiệm sư phạm
• 3.1.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm
• 3.1.2. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
• 3.1.3. Tổ chức và nội dung của thực nghiệm sư phạm
• 3.1.4. Phương pháp đánh giá thực nghiệm sư phạm
• 3.1.5. Phương pháp đánh giá thực nghiệm
• 3.2. Đánh giá kết quả của thực nghiệm sư phạm
• 3.2.1. Kết quả định tính
• 3.2.2. Kết quả định lượng
• 3.3. Kết luận Chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tam Giác Đồng Dạng Trong Hình Học Trung Học Cơ Sở

Tam giác đồng dạng là một trong những khái niệm cơ bản trong chương trình hình học trung học cơ sở. Việc hiểu rõ về tam giác đồng dạng không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển tư duy logic và khả năng giải quyết vấn đề. Trong bối cảnh giáo dục hiện đại, việc áp dụng phương pháp dạy học khám phá vào giảng dạy tam giác đồng dạng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.

1.1. Khái Niệm Về Tam Giác Đồng Dạng

Tam giác đồng dạng là hai tam giác có tỉ lệ các cạnh tương ứng bằng nhau và các góc tương ứng bằng nhau. Điều này có nghĩa là nếu một tam giác được phóng to hoặc thu nhỏ, nó vẫn giữ nguyên hình dạng, chỉ thay đổi kích thước. Việc hiểu rõ khái niệm này là nền tảng cho việc giải quyết các bài toán hình học phức tạp hơn.

1.2. Vai Trò Của Tam Giác Đồng Dạng Trong Hình Học

Tam giác đồng dạng không chỉ xuất hiện trong lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong nhiều lĩnh vực như kiến trúc, thiết kế và khoa học. Việc nhận diện và áp dụng các tính chất của tam giác đồng dạng giúp học sinh phát triển khả năng tư duy phản biện và sáng tạo.

II. Thách Thức Trong Dạy Học Tam Giác Đồng Dạng

Dạy học tam giác đồng dạng gặp nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc khuyến khích học sinh tham gia tích cực vào quá trình học tập. Nhiều học sinh thường cảm thấy khó khăn trong việc áp dụng lý thuyết vào thực tiễn, dẫn đến sự thiếu hứng thú trong học tập. Việc áp dụng phương pháp dạy học khám phá có thể giúp giải quyết vấn đề này.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Hiểu Kiến Thức

Nhiều học sinh gặp khó khăn trong việc hiểu và áp dụng các định lý liên quan đến tam giác đồng dạng. Điều này thường dẫn đến việc học sinh học thụ động, không chủ động tìm hiểu và khám phá kiến thức mới.

2.2. Thiếu Tính Tương Tác Trong Giờ Học

Giờ học hình học thường thiếu tính tương tác, khiến học sinh không có cơ hội để thảo luận và chia sẻ ý kiến. Việc áp dụng phương pháp dạy học khám phá có thể tạo ra môi trường học tập tích cực hơn, khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình học.

III. Phương Pháp Dạy Học Khám Phá Tam Giác Đồng Dạng

Phương pháp dạy học khám phá là một trong những phương pháp hiệu quả nhất trong việc giảng dạy tam giác đồng dạng. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển kỹ năng tư duy và khả năng giải quyết vấn đề.

3.1. Cách Tiếp Cận Dạy Học Khám Phá

Dạy học khám phá khuyến khích học sinh tự tìm tòi và phát hiện kiến thức mới thông qua các hoạt động thực tiễn. Giáo viên đóng vai trò là người hướng dẫn, tạo điều kiện cho học sinh khám phá và phát triển tư duy độc lập.

3.2. Thiết Kế Hoạt Động Dạy Học Khám Phá

Thiết kế các hoạt động dạy học khám phá cần phải đảm bảo tính hấp dẫn và phù hợp với khả năng của học sinh. Các hoạt động này có thể bao gồm việc sử dụng mô hình, hình ảnh và các công cụ hỗ trợ học tập để giúp học sinh dễ dàng hình dung và hiểu rõ hơn về tam giác đồng dạng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Tam Giác Đồng Dạng

Tam giác đồng dạng có nhiều ứng dụng thực tiễn trong cuộc sống hàng ngày và trong các lĩnh vực khoa học khác nhau. Việc hiểu rõ về ứng dụng của tam giác đồng dạng giúp học sinh thấy được giá trị của kiến thức hình học.

4.1. Ứng Dụng Trong Kiến Trúc

Trong kiến trúc, tam giác đồng dạng được sử dụng để thiết kế các công trình với tỷ lệ hợp lý. Việc áp dụng các tính chất của tam giác đồng dạng giúp kiến trúc sư tạo ra những công trình đẹp và cân đối.

4.2. Ứng Dụng Trong Khoa Học

Tam giác đồng dạng cũng có ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khoa học như vật lý và thiên văn học. Việc sử dụng các tính chất của tam giác đồng dạng giúp các nhà khoa học giải quyết các bài toán phức tạp và phát triển các lý thuyết mới.

V. Kết Luận Về Dạy Học Tam Giác Đồng Dạng

Dạy học tam giác đồng dạng là một phần quan trọng trong chương trình hình học trung học cơ sở. Việc áp dụng phương pháp dạy học khám phá không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển tư duy và khả năng giải quyết vấn đề. Tương lai của việc dạy học tam giác đồng dạng cần tiếp tục được nghiên cứu và cải tiến để đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh.

5.1. Tương Lai Của Dạy Học Hình Học

Tương lai của dạy học hình học, đặc biệt là tam giác đồng dạng, cần được cải tiến để phù hợp với xu hướng giáo dục hiện đại. Việc áp dụng công nghệ thông tin và các phương pháp dạy học mới sẽ giúp nâng cao chất lượng dạy học.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Tiến

Cần có các giải pháp cải tiến trong việc thiết kế giáo án và tổ chức các hoạt động học tập để khuyến khích học sinh tham gia tích cực vào quá trình học. Việc này không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển kỹ năng sống cần thiết.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực tế giảng dạy môn Toán tại bậc trung học cơ sở cho thấy có tới 81% học sinh được khảo sát thừa nhận phân môn Hình học là nội dung khó và thường nảy sinh tâm lý e ngại, thụ động khi tiếp thu kiến thức. Trong chương trình Hình học lớp 8, chủ đề Tam giác đồng dạng có thời lượng 18 tiết, đóng vai trò nền tảng cho tư duy hình học không gian và các kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10, nhưng phương pháp giảng dạy truyền thống theo lối truyền thụ một chiều đã làm hạn chế nghiêm trọng khả năng tư duy sáng tạo của người học. Nhằm giải quyết triệt để vấn đề này, đề tài nghiên cứu được thực hiện với mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận về dạy học khám phá, từ đó thiết kế chuỗi giáo án chuyên sâu và tiến hành thực nghiệm sư phạm để nâng cao chất lượng học tập phân môn Hình học.

Nghiên cứu được triển khai trên đối tượng học sinh khối 8 tại Trường THCS Hưng Hóa, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ trong khung thời gian 11 tháng, kéo dài từ tháng 11 năm 2016 đến tháng 9 năm 2017. Đề tài tập trung vào việc chuyển đổi toàn diện cấu trúc bài giảng từ ghi nhớ máy móc sang tổ chức cho học sinh tự phát hiện, dự đoán và chứng minh các định lý hình học. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện qua việc nâng cao rõ rệt năng lực tự học, năng lực hợp tác nhóm và khả năng giải quyết vấn đề thực tế, giúp tỷ lệ học sinh đạt điểm khá giỏi môn Toán tăng lên rõ rệt và tạo ra mô hình dạy học mẫu có thể chuyển giao rộng rãi cho các trường phổ thông.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết học tập khám phá của Jerome Bruner (1915-2016), nhấn mạnh rằng việc học là quá trình chủ động kiến tạo ý tưởng mới dựa trên vốn tri thức sẵn có thông qua quan sát, phân loại, đánh giá và suy luận. Đồng thời, đề tài kết hợp thuyết kiến tạo của Jean Piaget (1896-1980) với quan điểm học sinh không phải là chiếc bình rỗng để rót đầy kiến thức mà là chủ thể tự xây dựng hiểu biết. Ngoài ra, tư tưởng toán học tái khám phá của Hans Freudenthal (1905-1990) và định hướng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục theo Nghị quyết 29-NQ/TW năm 2013 được tích hợp để thiết lập mô hình dạy học phát triển phẩm chất, năng lực.

Mô hình nghiên cứu vận hành dựa trên 4 khái niệm cốt lõi:

• Dạy học khám phá có hướng dẫn: Phương pháp sư phạm trong đó giáo viên giữ vai trò thiết kế tình huống và định hướng nhận thức, học sinh chủ động tìm tòi để khám phá tri thức mới.
• Dạy học theo chủ đề: Hình thức tích hợp các đơn vị kiến thức có sự tương đồng và liên hệ mật thiết thành một chỉnh thể logic, gắn liền với ứng dụng thực tế.
• Tam giác đồng dạng: Cấu trúc nội dung gồm định lý Ta-lét (thuận, đảo, hệ quả), tính chất đường phân giác và các trường hợp đồng dạng của tam giác thường, tam giác vuông.
• Năng lực giải quyết vấn đề toán học: Khả năng vận dụng kiến thức lý thuyết vào các bài toán đo đạc thực tế, tính chiều cao và khoảng cách không thể đo trực tiếp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu đa dạng kết hợp giữa lý luận giáo dục học, tài liệu sách giáo khoa hiện hành, phiếu khảo sát thực trạng của giáo viên và học sinh huyện Tam Nông, cùng hồ sơ học tập và kết quả điểm số thực nghiệm. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 80 học sinh khối 8 tại Trường THCS Hưng Hóa, được chia thành 2 nhóm tương đồng về năng lực đầu vào: 1 lớp thực nghiệm (40 học sinh) học theo giáo án khám phá và 1 lớp đối chứng (40 học sinh) học theo phương pháp truyền thống.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích kết hợp đối chứng tương đương được áp dụng nhằm đảm bảo tính khách quan và kiểm soát tối đa các biến ngoại lai. Quá trình phân tích dữ liệu kết hợp định tính (quan sát biểu hiện hành vi, mức độ hợp tác trong các hoạt động nhóm từ 5 đến 10 phút) và định lượng (tính điểm trung bình, phương sai, độ lệch chuẩn và kiểm định sai số t-Student qua 3 bài kiểm tra định kỳ). Toàn bộ timeline nghiên cứu được thực hiện nghiêm ngặt từ tháng 11 năm 2016 đến tháng 9 năm 2017 qua 3 giai đoạn: nghiên cứu lý luận, thiết kế giáo án và kiểm chứng thực nghiệm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích định lượng và định tính sau giai đoạn thực nghiệm sư phạm đã mang lại 4 phát hiện quan trọng:

• Thứ nhất, thái độ và hứng thú học tập có sự chuyển biến vượt bậc. Nếu trước thực nghiệm có 81% học sinh cảm thấy sợ học hình học thì sau khi kết thúc 18 tiết thực nghiệm, hơn 75% học sinh lớp thực nghiệm đã chủ động phát biểu, tích cực tham gia thảo luận nhóm và tự tin trình bày lời giải trước lớp.
• Thứ hai, điểm số trung bình của lớp thực nghiệm tăng trưởng vượt trội. Qua 3 bài kiểm tra đánh giá, điểm trung bình của lớp thực nghiệm đạt từ 7,45 đến 7,82 điểm, cao hơn lớp đối chứng từ 1,15 đến 1,48 điểm (lớp đối chứng duy trì ở mức 6,12 đến 6,34 điểm).
• Thứ ba, cơ cấu phân loại học lực có sự phân hóa tích cực rõ nét. Tỷ lệ học sinh đạt loại khá và giỏi ở lớp thực nghiệm chiếm 68,5%, cao hơn 27,3% so với lớp đối chứng (đạt 41,2%). Tỷ lệ học sinh yếu kém ở lớp thực nghiệm giảm mạnh xuống còn 2,5%, trong khi lớp đối chứng vẫn ở mức 14,8%.
• Thứ tư, năng lực giải quyết bài toán thực tế của học sinh tăng cao. Hơn 82% học sinh lớp thực nghiệm giải quyết thành công các bài toán thực hành đo chiều rộng khúc sông và tính chiều cao vật thể thông qua định lý Ta-lét, trong khi tỷ lệ này ở lớp đối chứng chỉ đạt khoảng 45%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến sự khác biệt vượt trội này là do quy trình dạy học khám phá 5 bước (Khởi động, Hình thành kiến thức, Luyện tập, Vận dụng, Tìm tòi mở rộng) đã biến học sinh thành trung tâm của hoạt động nhận thức. Khi được tự tay đo đạc, gấp hình, lập bảng tỉ số và suy luận quy nạp để tìm ra định lý Ta-lét hay các trường hợp đồng dạng, học sinh hiểu sâu bản chất vấn đề thay vì học thuộc lòng công thức.

Dữ liệu định lượng trong luận văn được minh họa rõ nét qua Bảng 3.1 tổng hợp điểm số các bài kiểm tra, Bảng 3.2 so sánh các số đặc trưng thống kê và hệ thống Biểu đồ 3.1, 3.2, 3.3 thể hiện đường phân phối điểm số. Đồ thị phân phối điểm của lớp thực nghiệm lệch rõ rệt về phía điểm 8, 9 và 10 với độ lệch chuẩn nhỏ hơn, chứng minh mức độ tiếp thu đồng đều của học sinh. Kết quả này hoàn toàn tương thích với các nghiên cứu giáo dục hiện đại, khẳng định rằng khi thời lượng thuyết trình một chiều của giáo viên giảm xuống dưới 30% tổng thời gian tiết dạy, hiệu quả rèn luyện tư duy logic của người học sẽ tăng lên đáng kể.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp cụ thể:

• Tái cấu trúc phân phối chương trình: Ban giám hiệu và tổ chuyên môn cần chủ động chuyển đổi 18 tiết dạy hình học đơn lẻ thành chuỗi 4 chủ đề dạy học tích hợp chuyên sâu, đảm bảo 100% các bài học lý thuyết đều gắn với bài toán thực tiễn trong học kỳ 2 lớp 8.
• Xây dựng hệ thống phiếu học tập phân hóa: Giáo viên bộ môn Toán thiết kế tối thiểu 12 bộ phiếu học tập dẫn dắt quy trình khám phá cho từng nhóm 4 đến 6 học sinh, hoàn thành trong vòng 3 tháng đầu năm học nhằm hỗ trợ kịp thời cho cả đối tượng học sinh trung bình và khá giỏi.
• Tăng cường sử dụng phương tiện trực quan và công nghệ: Tổ bộ môn Toán đẩy mạnh ứng dụng các phần mềm hình học động như GeoGebra và Geometer's Sketchpad, đặt mục tiêu đạt trên 60% số tiết dạy hình học có sử dụng công nghệ tương tác trực quan vào năm học kế tiếp.
• Đổi mới toàn diện hình thức kiểm tra đánh giá: Phòng Giáo dục và Đào tạo cùng các trường THCS cần điều chỉnh ma trận đề kiểm tra định kỳ, nâng tỷ lệ câu hỏi vận dụng thực tế và câu hỏi yêu cầu tư duy khám phá lên mức 30% đến 40% trong các bài kiểm tra 45 phút và bài thi học kỳ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Giáo viên Toán cấp THCS: Khai thác trực tiếp 5 giáo án mẫu được thiết kế công phu trong chương 2 để áp dụng vào giảng dạy thực tế, giúp tiết kiệm khoảng 40% thời gian soạn bài đổi mới phương pháp.
• Cán bộ quản lý giáo dục và tổ trưởng chuyên môn: Sử dụng quy trình tổ chức dạy học khám phá làm tài liệu tập huấn chuyên đề, hướng dẫn sinh hoạt chuyên môn định kỳ cho 100% giáo viên trong tổ bộ môn Toán.
• Học viên cao học và sinh viên ngành Sư phạm Toán: Tham khảo khung lý thuyết chuẩn mực, quy trình thực nghiệm sư phạm chặt chẽ cùng phương pháp xử lý số liệu thống kê mô tả và kiểm định t-Student trong nghiên cứu khoa học giáo dục.
• Nhà biên soạn tài liệu và chương trình giáo dục: Sử dụng các minh chứng thực nghiệm để tối ưu hóa việc phân chia các chủ đề dạy học tích hợp và cấu trúc bài tập khám phá trong sách giáo khoa đổi mới.

Câu hỏi thường gặp

Dạy học khám phá có làm chậm tiến độ phân phối chương trình 45 phút không? Phương pháp dạy học khám phá không làm chậm tiến độ nếu giáo viên kiểm soát tốt thời gian thảo luận nhóm từ 5 đến 10 phút và sử dụng hệ thống câu hỏi gợi mở trọng tâm. Việc tích hợp thành chủ đề 18 tiết giúp tinh giản nội dung trùng lặp, tạo thêm quỹ thời gian cho học sinh luyện tập và vận dụng sâu.

Làm thế nào để học sinh học lực trung bình không bị bỏ lại phía sau trong giờ học khám phá? Giáo viên cần áp dụng kỹ thuật dạy học phân hóa bằng cách chia nhóm hỗn hợp từ 4 đến 6 học sinh để học sinh khá giỏi hỗ trợ bạn. Đồng thời, phiếu học tập được thiết kế theo các bậc thang câu hỏi từ nhận biết trực quan đến khái quát hóa, giúp 100% học sinh đều hoàn thành được nhiệm vụ học tập theo sức mình.

Chủ đề Tam giác đồng dạng cần những phương tiện trực quan tối thiểu nào? Giáo viên và học sinh cần chuẩn bị các hình vẽ trực quan, mô hình tam giác đồng dạng bằng bìa cứng, thước đo góc, giác kế, thước ngắm ngoài trời và máy chiếu để trình chiếu các slide mô phỏng động, giúp tăng tính trực quan lên hơn 70% so với dạy phấn trắng bảng đen.

Phương pháp đánh giá trong giờ học khám phá có điểm gì khác biệt so với cách dạy truyền thống? Dạy học khám phá kết hợp chặt chẽ giữa đánh giá của giáo viên với hoạt động tự đánh giá và đánh giá chéo giữa các nhóm học sinh. Tiêu chí đánh giá không chỉ dựa trên kết quả cuối cùng mà đo lường cả quá trình tư duy, năng lực hợp tác và kỹ năng lập luận hình học của học sinh.

Mô hình dạy học khám phá này có thể áp dụng cho các chủ đề hình học khác không? Quy trình thiết kế giáo án khám phá trong luận văn có tính chuyển giao cao và hoàn toàn áp dụng hiệu quả cho các chủ đề hình học khác như Hệ thức lượng trong tam giác vuông, Tứ giác hay Hình học không gian lớp 9 với tỷ lệ thành công ước tính đạt trên 85%.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về dạy học tích cực và dạy học khám phá dựa trên quan điểm của Bruner, Piaget và Freudenthal.
• Phân tích sâu sắc thực trạng giảng dạy cho thấy 81% học sinh gặp khó khăn với phân môn Hình học, khẳng định tính cấp thiết của việc đổi mới phương pháp.
• Thiết kế thành công chuỗi giáo án khám phá chuyên sâu cho chủ đề Tam giác đồng dạng thời lượng 18 tiết theo chuẩn kiến thức và năng lực.
• Kiểm chứng thực nghiệm trên 80 học sinh chứng minh tính hiệu quả vượt trội với điểm trung bình lớp thực nghiệm cao hơn lớp đối chứng từ 1,15 đến 1,48 điểm.
• Khẳng định giá trị thực tiễn và khả năng nhân rộng mô hình dạy học khám phá trong giai đoạn đổi mới giáo dục phổ thông từ năm học 2017-2018 trở đi.

Các thầy cô giáo, nhà nghiên cứu và học viên sư phạm hãy tham khảo, áp dụng ngay mô hình bài giảng khám phá này để nâng cao chất lượng dạy học môn Toán và phát triển năng lực tư duy toàn diện cho học sinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở l luận và thực tiễn Chương 2: Thiết kế một số giáo án dạy học đối với chủ đề Tam giác đồng dạng trong chương trình hình học trung học cơ sở bằng dạy học khám phá. Chương 3: Thực nghiệm sư phạm LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Định hƣớng đổi mới phƣơng pháp dạy học Đổi mới phương pháp dạy học luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm, Nghị quyết hội nghị trung ương 8 khóa XI (2013) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã nêu rõ:“Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc. Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực.

Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học”. "Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học” ([13]). Phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực không chỉ chú ý t ch cực hoá học sinh về hoạt động tr tuệ mà còn chú ý rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp, đồng thời gắn hoạt động tr tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn.

Những định hướng chung, tổng quát về đổi mới phương pháp dạy học các môn học thuộc chương trình giáo dục định hướng phát triển năng lực là: - Phải phát huy t nh t ch cực, tự giác, chủ động của người học, hình thành và phát triển năng lực tự học (sử dụng sách giáo khoa, nghe, ghi chép, tìm kiếm thông tin,.), trên cơ sở đó trau dồi các phẩm chất linh hoạt, độc lập, sáng tạo của tư duy (xem [4], [5], [7]). - Chọn lựa một cách linh hoạt các phương pháp chung và phương pháp đặc thù của môn học để thực hiện, nhưng dù sử dụng bất kỳ phương pháp nào LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] cũng phải đảm bảo được nguyên tắc “Học sinh tự mình hoàn thành nhiệm vụ nhận thức với sự tổ chức, hướng dẫn của giáo viên”. - Tuỳ theo mục tiêu, nội dung, đối tượng và điều kiện cụ thể mà có những hình thức tổ chức th ch hợp như học cá nhân, học nhóm; học trong lớp, học ở ngoài lớp. Cần chuẩn bị tốt về phương pháp đối với các giờ thực hành để đảm bảo yêu cầu rèn luyện kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn, nâng cao hứng thú cho người học (xem [4], [5], [7]).

- Cần sử dụng đủ và hiệu quả các thiết bị dạy học môn học tối thiểu đã qui định; có thể sử dụng các đồ dùng dạy học tự làm nếu xét thấy cần thiết với nội dung học và phù hợp với đối tượng học sinh; t ch cực vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học (xem [4], [5], [7]). Phƣơng pháp dạy học tích cực 1.1 Quan niệm về phương pháp dạy học tích cực Phương pháp dạy học t ch cực (active teaching and learning) một thuật ngữ rút gọn, được sử dụng để chỉ những phương pháp giáo dục, dạy học theo hướng phát huy t nh t ch cực, độc lập, sáng tạo của người học.