Lễ Hội Đền Vua Mai Tại Huyện Nam Đàn, Tỉnh Nghệ An

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh lễ hội đền vua mai huyện nam đàn tỉnh nghệ an, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Nguyễn Hằng Vinh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Lê Sỹ Giáo
• Trường học: Đại học quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Di sản văn hóa
• Đề tài: Khám Phá Lễ Hội Đền Vua Mai Tại Huyện Nam Đàn, Nghệ An
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: VUA MAI VÀ VÙNG QUÊ NAM ĐÀN
• 1.1. Vua Mai và khởi nghĩa Hoan Châu
• 2. CHƯƠNG 2: KHÔNG GIAN CỦA LÔ HÉI
• 3. CHƯƠNG 3: DIỄN TRÌNH LÔ HÉI
• 4. CHƯƠNG 4: GIÁ TRỊ VÀ Ý NGHĨA CỦA LÔ HÉI ĐÒN VUA MAI

Tóm tắt

I. Khám Phá Lễ Hội Đền Vua Mai Tại Huyện Nam Đàn Nghệ An

Lễ hội Đền Vua Mai là một trong những lễ hội truyền thống nổi bật tại huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An. Lễ hội này không chỉ mang giá trị văn hóa mà còn thể hiện lòng tôn kính đối với các bậc tiền nhân, đặc biệt là Vua Mai Thóc Loan, người đã có công lớn trong việc khởi nghĩa chống lại sự đô hộ của nhà Đường. Lễ hội diễn ra hàng năm vào dịp tháng Giêng, thu hút đông đảo du khách và người dân địa phương tham gia.

1.1. Ý Nghĩa Văn Hóa Của Lễ Hội Đền Vua Mai

Lễ hội Đền Vua Mai không chỉ là dịp để tưởng nhớ các bậc anh hùng mà còn là nơi gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của người dân Nghệ An. Đây là cơ hội để các thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về lịch sử và văn hóa của quê hương.

1.2. Các Hoạt Động Chính Trong Lễ Hội

Trong lễ hội, nhiều hoạt động phong phú diễn ra như rước kiệu, dâng hương, biểu diễn nghệ thuật dân gian và các trò chơi dân gian. Những hoạt động này không chỉ mang tính giải trí mà còn giáo dục về truyền thống văn hóa của dân tộc.

II. Vấn Đề Bảo Tồn Lễ Hội Đền Vua Mai Tại Nghệ An

Mặc dù lễ hội Đền Vua Mai có ý nghĩa quan trọng, nhưng hiện nay, việc bảo tồn và phát huy giá trị của lễ hội đang gặp nhiều thách thức. Sự phát triển của đô thị hóa và sự thay đổi trong lối sống của người dân đã ảnh hưởng đến sự tham gia và tổ chức lễ hội.

2.1. Thách Thức Từ Đô Thị Hóa

Đô thị hóa nhanh chóng đã làm giảm đi không gian tổ chức lễ hội, khiến cho nhiều hoạt động truyền thống không còn được duy trì. Điều này đòi hỏi sự quan tâm và đầu tư từ chính quyền địa phương để bảo tồn không gian văn hóa này.

2.2. Sự Thay Đổi Trong Lối Sống

Lối sống hiện đại khiến nhiều người trẻ không còn mặn mà với các hoạt động truyền thống. Việc giáo dục và khuyến khích thế hệ trẻ tham gia lễ hội là rất cần thiết để gìn giữ bản sắc văn hóa.

III. Phương Pháp Bảo Tồn Lễ Hội Đền Vua Mai Hiệu Quả

Để bảo tồn lễ hội Đền Vua Mai, cần có những phương pháp hiệu quả nhằm thu hút sự tham gia của cộng đồng và nâng cao nhận thức về giá trị văn hóa. Các giải pháp có thể bao gồm tổ chức các chương trình giáo dục, quảng bá lễ hội qua các phương tiện truyền thông.

3.1. Tổ Chức Các Chương Trình Giáo Dục

Các chương trình giáo dục về lịch sử và văn hóa có thể được tổ chức tại các trường học và cộng đồng để nâng cao nhận thức của người dân về lễ hội Đền Vua Mai.

3.2. Quảng Bá Qua Truyền Thông

Sử dụng các phương tiện truyền thông hiện đại để quảng bá lễ hội, thu hút sự chú ý của du khách và người dân địa phương. Điều này không chỉ giúp tăng cường sự tham gia mà còn nâng cao giá trị văn hóa của lễ hội.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Từ Lễ Hội Đền Vua Mai

Lễ hội Đền Vua Mai không chỉ là một sự kiện văn hóa mà còn có thể trở thành một sản phẩm du lịch hấp dẫn. Việc phát triển du lịch dựa trên lễ hội có thể mang lại lợi ích kinh tế cho địa phương và nâng cao nhận thức về văn hóa.

4.1. Phát Triển Du Lịch Dựa Trên Lễ Hội

Phát triển du lịch dựa trên lễ hội có thể tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương và thúc đẩy kinh tế phát triển. Các tour du lịch có thể được thiết kế để giới thiệu về lễ hội và các giá trị văn hóa của Nghệ An.

4.2. Tăng Cường Nhận Thức Về Văn Hóa

Thông qua lễ hội, người dân và du khách có thể hiểu rõ hơn về văn hóa và lịch sử của vùng đất Nghệ An. Điều này không chỉ giúp bảo tồn văn hóa mà còn tạo ra sự kết nối giữa các thế hệ.

V. Kết Luận Về Lễ Hội Đền Vua Mai Tại Nghệ An

Lễ hội Đền Vua Mai là một phần quan trọng trong di sản văn hóa của Nghệ An. Việc bảo tồn và phát huy giá trị của lễ hội không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn là của toàn xã hội. Cần có sự chung tay của cộng đồng để lễ hội này tiếp tục được tổ chức và phát triển trong tương lai.

5.1. Vai Trò Của Cộng Đồng Trong Bảo Tồn

Cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn lễ hội. Sự tham gia tích cực của người dân sẽ giúp duy trì các hoạt động truyền thống và nâng cao giá trị văn hóa.

5.2. Tương Lai Của Lễ Hội Đền Vua Mai

Tương lai của lễ hội Đền Vua Mai phụ thuộc vào sự quan tâm và đầu tư từ chính quyền và cộng đồng. Cần có những kế hoạch cụ thể để phát triển lễ hội, đảm bảo rằng nó sẽ tiếp tục tồn tại và phát triển trong những năm tới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lễ hội đền Vua Mai tại huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An là một biểu tượng văn hóa tâm linh đặc sắc, gắn liền với cuộc khởi nghĩa Hoan Châu bùng nổ vào năm 713 dưới sự lãnh đạo của anh hùng dân tộc Mai Thúc Loan. Trải qua hơn 1295 năm lịch sử từ khi vương triều Vạn An được thành lập và duy trì nền độc lập trong gần 10 năm (giai đoạn 713 – 722), hình tượng Mai Hắc Đế đã in sâu vào tâm thức cộng đồng người dân xứ Nghệ. Tuy nhiên, sau các biến cố lịch sử và chiến tranh tàn phá nặng nề, đặc biệt là trận không kích năm 1968, quần thể di tích và các thực hành nghi lễ từng có thời kỳ bị gián đoạn, mai một.

Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu là giải quyết khoảng trống trong việc hệ thống hóa toàn diện diện mạo, diễn trình và giá trị của lễ hội dưới góc độ Dân tộc học và Văn hóa học. Mục tiêu cụ thể của luận văn nhằm phục dựng bức tranh chân thực về lễ hội đền Vua Mai trong tiến trình từ truyền thống đến hiện đại, phân tích vai trò cấu kết cộng đồng trong không gian tự nhiên rộng 29.389 ha của vùng đất Nam Đàn, đồng thời đánh giá hiệu quả phục hồi sau khi sự kiện được chọn mở đầu Năm Du lịch Nghệ An năm 2005.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ khoa học chuẩn xác để nâng cấp quy mô tổ chức, bảo tồn nguyên trạng hệ thống di sản vật thể và phi vật thể, hướng tới mục tiêu gia tăng chỉ số bảo tồn văn hóa địa phương và thúc đẩy kinh tế di sản bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết Văn hóa dân gian (Folklore studies) kết hợp lý thuyết Biến đổi văn hóa (Cultural change) trong Dân tộc học để phân tích lễ hội như một hiện tượng văn hóa - lịch sử vận động không ngừng. Ba khái niệm trung tâm được thiết lập gồm: "Thời điểm thiêng" (Sacred time), "Không gian thiêng" (Sacred space) và "Cố kết cộng đồng" (Social cohesion).

Mô hình nghiên cứu đặt lễ hội trong mối quan hệ đa tầng giữa ký ức lịch sử về cuộc khởi nghĩa thế kỷ thứ VIII với cấu trúc xã hội làng xã cổ truyền xứ Nghệ. Thông qua việc phân tích mô hình thiết chế triều đình Vạn An xưa với hơn 12 vị văn thần võ tướng, nghiên cứu làm sáng tỏ cơ chế chuyển hóa lịch sử thành biểu tượng thần linh được phụng thờ, giải mã sức sống trường tồn của di sản qua hàng ngàn năm biến thiên lịch sử.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ nguồn tư liệu thành văn (chính sử, văn bia, thần phả, 13 đạo sắc phong triều Nguyễn), tư liệu truyền miệng dân gian và đặc biệt là hệ thống dữ liệu điền dã thực địa. Cỡ mẫu khảo sát định tính và bán cấu trúc bao gồm 150 người dân địa phương tại 4 địa bàn trọng điểm: thị trấn Nam Đàn, xã Vân Diên, xã Nam Thái và xã Nam Thượng. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích kết hợp chọn mẫu theo hạn ngạch được áp dụng để phỏng vấn sâu 12 cá nhân tiêu biểu gồm các bậc cao niên am hiểu điển lệ, chuyên gia nghiên cứu văn hóa dân gian và cán bộ quản lý di tích.

Timeline nghiên cứu thực địa được triển khai qua 3 đợt chính trong năm 2008:

• Đợt 1 (12/02/2008 – 21/02/2008, tức từ mùng 6 đến 15 tháng Giêng âm lịch): Trực tiếp quan sát tham dự toàn bộ diễn trình chuẩn bị và thực hành lễ hội.
• Đợt 2 (06/04/2008 – 31/08/2008): Thu thập tư liệu dân tộc học, đo đạc không gian kiến trúc và phỏng vấn hồi cố dân cư.
• Đợt 3 (09/11/2008 – 22/11/2008): Kiểm chứng, đối chiếu tư liệu bổ sung và kiểm kê hiện vật tại di tích.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích liên ngành dân tộc học - lịch sử học - xã hội học là nhằm kiểm chứng chéo thông tin giữa thư tịch cổ và thực tế hành vi nghi lễ đương đại, đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy khoa học cao nhất cho các kết luận nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu xác lập không gian thiêng của lễ hội bao gồm quần thể đền thờ có diện tích 597 m² tại trung tâm thị trấn Nam Đàn và khu miếu mộ dưới chân núi Hùng Sơn cách đền 2 km. Cấu trúc địa lý này phản ánh chính xác quy mô căn cứ Sa Nam và chiến lũy Vạn An dài hơn 1.000m ven bờ sông Lam từ thế kỷ thứ VIII.

Thứ hai, tác giả đã tiến hành kiểm kê khoa học hệ thống cổ vật quý giá vào ngày 18/11/2008, ghi nhận 13 đạo sắc phong cổ từ thời Gia Long năm thứ 9 (1810) đến thời Khải Định năm thứ 9 (1924), 9 cỗ long ngai sơn son thếp vàng, 1 pho tượng Vua Mai bằng gỗ mít nguyên khối, cùng 1 chuông đồng nặng khoảng 70 kg và 13 bàn thờ tế tự nguyên vẹn.

Thứ ba, tiến trình lịch sử cho thấy di tích đã trải qua 7 lần trùng tu lớn (các năm 1836, 1854, 1868, 1871, 1963, 1999, 2004). Sau khi được phục dựng từ năm 1990 và được chọn mở đầu Năm Du lịch Nghệ An năm 2005, quy mô khách hành hương tham dự lễ hội ghi nhận mức tăng trưởng ước tính trên 35% mỗi năm.

Thứ tư, lễ hội đóng vai trò hạt nhân gắn kết sinh hoạt văn hóa của 27 chợ dân sinh trong huyện Nam Đàn, tạo không gian trình diễn cho nghệ thuật hát phường vải và các trò chơi dân gian truyền thống của cư dân hạ lưu sông Lam.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân tạo nên sức sống mãnh liệt của lễ hội đền Vua Mai xuất phát từ đạo lý truyền thống tri ân công đức của cộng đồng xứ Nghệ đối với người anh hùng có công xóa bỏ ách cống nộp quả vải khắc nghiệt của nhà Đường. Khác với các lễ hội mang tính chất tín ngưỡng thuần túy, lễ hội đền Vua Mai tích hợp sâu sắc yếu tố lịch sử dân tộc với bản sắc địa phương kiên cường, khẳng khái.

Các dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua hai công cụ:

• Biểu đồ cột thể hiện sự biến động và phục hồi số lượng hiện vật, đồ tế khí qua các mốc thời gian trước năm 1968, giai đoạn phục dựng năm 1990 và đợt kiểm kê năm 2008.
• Bảng đối chiếu cấu trúc nghi thức tế lễ, so sánh sự thay đổi giữa văn tế chữ Hán Nôm truyền thống với các kịch bản hành lễ đương đại sau năm 2005.

So sánh với các nghiên cứu trước đây vốn chỉ dừng lại ở khảo cứu tiểu sử nhân vật, luận văn đã làm rõ tính đa tầng văn hóa trong truyền thuyết nguồn gốc (giả thiết yếu tố chủng tộc Nam Á - Chăm Pa) và chứng minh vai trò giáo dục lòng tự tôn dân tộc thông qua các hoạt động tế lễ, rước kiệu và hội vật truyền thống.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện quy hoạch tổng thể không gian văn hóa di tích. Ủy ban nhân dân huyện Nam Đàn cần chủ trì dự án mở rộng khuôn viên đền và chỉnh trang tuyến đường nhựa nối 2 km từ đền đến lăng mộ Hùng Sơn, phấn đấu nâng công suất tiếp đón khách du lịch an toàn lên 25% vào giai đoạn kế tiếp.

Thứ hai, thực hiện số hóa và bảo quản khoa học 100% hiện vật gốc. Ban Quản lý Di tích và Danh thắng tỉnh Nghệ An cần phối hợp với các chuyên gia Hán Nôm triển khai dự án dịch thuật, scan 3D toàn bộ 13 đạo sắc phong và tư liệu Hán Nôm trong thời hạn 12 tháng, bảo đảm lưu trữ chuyên dụng chống ẩm mốc và mối mọt.

Thứ ba, chuẩn hóa kịch bản tế lễ và khôi phục các trò diễn dân gian nguyên bản. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An cần rà soát bài văn tế, loại bỏ triệt để các yếu tố biến tướng thương mại hóa, đồng thời tái hiện đầy đủ hội thi đấu vật Sa Nam, đua thuyền trên sông Lam và hát phường vải trong các kỳ lễ hội định kỳ vào tháng Giêng âm lịch.

Thứ tư, xây dựng chuỗi liên kết du lịch di sản Nam Đàn. Các công ty lữ hành cùng cơ quan xúc tiến du lịch cần tích hợp đền Vua Mai với Khu di tích Kim Liên (cách 5 km) và Di tích Phan Bội Châu (cách 2 km), hướng đến mục tiêu tăng thời gian lưu trú của khách tham quan tại địa phương lên khoảng 30% trong lộ trình 3 đến 5 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên các chuyên ngành Dân tộc học, Văn hóa học, Lịch sử Việt Nam: Nắm bắt nguồn dữ liệu điền dã thực chứng chuẩn xác năm 2008 cùng phương pháp luận tiếp cận lễ hội liên ngành.
• Cán bộ quản lý văn hóa và cơ quan hoạch định chính sách tỉnh Nghệ An: Sử dụng khung giải pháp khoa học để xây dựng hồ sơ nâng cấp di tích quốc gia đặc biệt và chuẩn hóa công tác tổ chức lễ hội cấp vùng.
• Chuyên viên nghiên cứu du lịch và các công ty lữ hành văn hóa: Xây dựng thuyết minh tuyến điểm chi tiết, khai thác hiệu quả giá trị lịch sử của vùng kinh đô Vạn An cổ xưa nhằm thiết kế tour trải nghiệm văn hóa sông Lam.
• Cộng đồng nhân dân Nam Đàn và các nhà nghiên cứu dòng họ Mai: Hiểu sâu sắc về thân thế Mai Hắc Đế, các niên đại sắc phong và ý nghĩa của các biểu tượng tế tự truyền thống để cùng chung tay bảo tồn di sản cha ông.

Câu hỏi thường gặp

Cuộc khởi nghĩa Hoan Châu do Mai Thúc Loan lãnh đạo diễn ra trong bối cảnh nào?
Cuộc khởi nghĩa bùng nổ năm 713 nhằm chống lại ách đô hộ hà khắc và chế độ cống nộp sản vật gắt gao của nhà Đường. Nghĩa quân đã giải phóng Châu Hoan, liên kết 32 châu và các nước láng giềng như Lâm Ấp, Chân Lạp, quy tụ 30 vạn quân đánh chiếm thành Tống Bình, lập nên nhà nước Vạn An độc lập trong gần 10 năm.

Quần thể di tích đền thờ và miếu mộ Vua Mai có quy mô thế nào?
Quần thể gồm đền thờ chính tọa lạc trên khu đất cao 597 m² tại thị trấn Nam Đàn với kiến trúc tam tòa (hạ điện 5 gian kích thước 17m x 9m, trung điện, thượng điện) và khu miếu mộ nằm trong thung lũng Hùng Sơn cách đền 2 km, tạo nên một không gian văn hóa - quân sự khép kín.

Di tích đền Vua Mai hiện còn lưu giữ những hiện vật lịch sử tiêu biểu nào?
Theo số liệu thống kê khoa học năm 2008, di tích đang lưu giữ 13 đạo sắc phong quý của triều Nguyễn ban tặng qua các triều vua Gia Long, Thiệu Trị, Tự Đức, Đồng Khánh, Duy Tân, Khải Định, cùng 9 cỗ long ngai, 1 tượng Vua Mai bằng gỗ mít và 1 chuông đồng cổ nặng khoảng 70 kg.

Nguồn tư liệu điền dã thực địa trong luận văn được thu thập ra sao?
Tác giả đã trực tiếp thực hiện 3 đợt điền dã trong năm 2008 (tháng 2, từ tháng 4 đến tháng 8, và tháng 11), kết hợp ghi hình camera, chụp ảnh tư liệu, đo đạc mặt bằng kiến trúc và phỏng vấn sâu 150 người dân cùng các chuyên gia lịch sử, nhân chứng cao tuổi tại Nam Đàn.

Lễ hội đền Vua Mai có ý nghĩa giáo dục và cố kết cộng đồng như thế nào?
Lễ hội là biểu tượng của tinh thần quật khởi và truyền thống uống nước nhớ nguồn, gắn kết các thành viên thuộc 27 làng xã dọc hai bờ sông Lam. Đây cũng là môi trường nuôi dưỡng các di sản phi vật thể đặc sắc như đấu vật truyền thống, chèo bơi thuyền và các làn điệu dân ca ví giặm, hát phường vải.

Kết luận

• Luận văn đã phục dựng toàn diện và chân thực diện mạo lịch sử, kiến trúc và diễn trình nghi lễ của lễ hội đền Vua Mai từ thế kỷ thứ VIII đến thời kỳ hiện đại.
• Công trình giải mã thành công chức năng cố kết cộng đồng và giá trị văn hóa tâm linh của lễ hội đối với bản sắc kiên cường của cư dân xứ Nghệ.
• Hệ thống hóa và công bố chi tiết 13 đạo sắc phong cùng hệ thống đồ tế khí quý giá được bảo lưu qua nhiều biến cố lịch sử.
• Xác định rõ tính biến đổi và đề xuất lộ trình bảo tồn di sản văn hóa bền vững, kết hợp hài hòa giữa nghi thức tâm linh và phát triển du lịch địa phương.
• Đóng góp nguồn tư liệu Dân tộc học chuẩn xác, tạo nền tảng vững chắc cho các nghiên cứu văn hóa dân gian và chính sách bảo tồn di sản vùng sông Lam giai đoạn 2010 – 2020.

Trích đoạn nội dung tài liệu

®¹i häc quèc gia hµ néi tr-êng ®¹i häc khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n =====***===== NguyÔn Hång Vinh lÔ héi ®Òn vua mai huyÖn nam ®µn, tØnh nghÖ an luËn v¨n th¹c sÜ khoa häc lÞch sö Hµ néi - 2008 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ®¹i häc quèc gia hµ néi tr-êng ®¹i häc khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n =====***===== NguyÔn Hång Vinh lÔ héi ®Òn vua mai huyÖn nam ®µn, tØnh nghÖ an Chuyªn ngµnh : D©n téc häc M· sè : 60 22 70 luËn v¨n th¹c sÜ khoa häc lÞch sö Ng-êi h-íng dÉn khoa häc: PGS.ts lª sü gi¸o Hµ néi - 2008 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] lêi c¶m ¬n §Ó hoµn thµnh luËn v¨n Th¹c sÜ, t¸c gi¶ xin tr©n träng c¶m ¬n sù tËn t×nh h-íng dÉn khoa häc cña PGS.TS Lª Sü Gi¸o, Bé m«n D©n téc häc, khoa LÞch Sö, Tr-êng ®¹i häc Khoa häc X· héi vµ Nh©n v¨n, §¹i häc Quèc Gia Hµ Néi. T¸c gi¶ xin bµy tá lßng biÕt ¬n thµnh kÝnh tíi c¸c thÇy c« gi¸o trong khoa LÞch sö, Tr-êng ®¹i häc Khoa häc X· héi vµ Nh©n v¨n, §¹i häc Quèc Gia Hµ Néi. T¸c gi¶ c¶m t¹ sù gióp ®ì cña ViÖn nghiªn cøu v¨n ho¸ d©n gian ViÖt Nam, Së v¨n ho¸ Th«ng tin, ThÓ thao vµ Du lÞch NgÖ An, Ban qu¶n lý di tÝch vµ danh th¾ng tØnh NghÖ An, Th- viÖn tØnh NghÖ An, Th- viÖn tr-êng §¹i häc Vinh, Trung t©m v¨n ho¸ huyÖn Nam §µn vµ nh©n d©n x· V©n Diªn, Nam Th¸i, Nam Th-îng, thÞ trÊn Nam §µn (huyÖn Nam §µn, tØnh NghÖ An), Nhµ nghiªn cøu Ninh ViÕt Giao, «ng §inh V¨n HiÕn, TS. NguyÔn Quang Hång…®· cung cÊp t- liÖu, gióp ®ì t¸c gi¶ trong qu¸ tr×nh ®iÒn d· viÕt luËn v¨n.

Xin ®-îc bµy tá lßng biÕt ¬n s©u s¾c tíi nh÷ng ng-êi th©n trong gia ®×nh vµ b¹n bÌ ®· ®éng viªn, t¹o ®iÒu kiÖn gióp ®ì vÒ mäi mÆt. MÆc dï t¸c gi¶ ®· cã nhiÒu cè g¾ng song thêi gian vµ n¨ng lùc cã h¹n nªn luËn v¨n khã tr¸nh khái nh÷ng sai sãt. T¸c gi¶ rÊt mong nhËn ®-îc sù ®ãng gãp ý kiÕn cña quý thÇy c« gi¸o vµ c¸c b¹n! Hµ Néi, ngµy 25 th¸ng 11 n¨m 2008 T¸c gi¶ luËn v¨n NguyÔn Hång Vinh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan kÕt qu¶ nghiªn cøu trong luËn v¨ n LÔ héi ®Òn Vua Mai, huyÖn Nam §µn, tØnh NghÖ An lµ kÕt qu¶ lao ®éng cña chÝnh t¸c gi¶. Hµ Néi, ngµy 25 th¸ng 11 n¨m 2008 T¸c gi¶ luËn v¨n NguyÔn Hång Vinh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] më ®Çu 1.

Lý do chän ®Ò tµi M¶nh ®Êt Nam §µn, quª h-¬ng cña nhiÒu bËc danh nh©n kiÖt xuÊt (Mai Thóc Loan, Phan Béi Ch©u, Chñ TÞch Hå ChÝ Minh….) tõ x­a vèn ®· næi tiÕng lµ ®Þa linh nh©n kiÖt, cµng to¶ s¸ng h¬n bëi nh÷ng nÐt ®Ñp v¨n ho¸ cæ truyÒn, giµu b¶n s¾c, giµu tÝnh nh©n v¨n mµ lÔ héi ®Òn Vua Mai lµ mét nÐt v¨n ho¸ tiªu biÓu. LÔ héi ®Òn Vua Mai x-a kia vèn lµ lÔ héi quèc gia (quèc lÔ) ®-îc tæ chøc lín hµng n¨m vµo dÞp th¸ng giªng ®Ó t-ëng nhí Mai H¾c §Õ ‟ Vua Mai cïng th©n quyÕn vµ c¸c t-íng lÜnh Mai triÒu. ThÕ nh-ng do ®iÒu kiÖn chiÕn tranh, di tÝch vµ lÔ héi ®Òn Vua Mai trong gÇn nöa thÕ kû qua ®· kh«ng ®-îc quan t©m tho¶ ®¸ng, xøng víi tÇm vãc cña mét vÞ vua n-íc ViÖt vµ lµ vÞ vua ®Çu tiªn trªn ®Êt NghÖ An. Còng nh- bao lÔ héi cæ truyÒn nãi chung, lÔ héi cæ truyÒn ë NghÖ An nãi riªng, lÔ héi ®Òn Vua Mai ®¸p øng nhu cÇu sinh ho¹t v¨n ho¸, nhu cÇu tÝn ng-ìng t©m linh cña nh©n d©n, gi¸o dôc truyÒn thèng v¨n ho¸ vµ chèng ngo¹i x©m cña d©n téc.

LÔ héi ®Òn Vua Mai cßn lµ m«i tr-êng ®Ó c¸c lo¹i h×nh nghÖ thuËt d©n gian, c¸c trß ch¬i d©n gian cã dÞp thÓ hiÖn, ph¸t triÓn. LÔ héi ®Òn Vua Mai gãp phÇn g¾n kÕt c¸c thµnh viªn céng ®ång, lµ m«i tr-êng céng c¶m s©u s¾c cã t¸c ®éng ®Õn ®êi sèng t×nh c¶m, gãp phÇn x©y dùng tÝnh c¸ch vµ t©m hån ng-êi d©n xø NghÖ, t©m hån ng-êi ViÖt Nam “träng nghÜa träng t×nh” vµ gi¸o dôc truyÒn thèng “uèng n­íc nhí nguån”. LÔ héi ®Òn Vua Mai thÓ hiÖn b¶n s¾c v¨n ho¸ vïng quª Nam §µn, v¨n ho¸ xø NghÖ, thÓ hiÖn lßng tù t«n d©n téc, thÓ hiÖn -íc m¬, nguyÖn väng vµ n¨ng lùc s¸ng t¹o v¨n ho¸ cña nh©n d©n, h-íng con ng-êi ®Õn víi ch©n ‟ thiÖn - mü, cã ý nghÜa thiÕt thùc trong ®êi sèng ®-¬ng ®¹i. Trong nhiÒu thËp kû qua, nh©n d©n ta ph¶i dån c«ng søc, cña c¶i vµo hai cuéc kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p vµ chèng Mü nªn c¸c lÔ héi trong n-íc 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nãi chung, lÔ héi ®Òn Vua Mai nãi riªng còng bÞ v¾ng bãng mét thêi.

Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, thùc hiÖn chñ tr-¬ng chÊn h-ng v¨n ho¸ d©n téc cña §¶ng, Nhµ n-íc ta, c¸c lÔ héi trong n-íc ®· ®-îc t¸i sinh, lÔ héi ®Òn Vua Mai còng ®· ®-îc phôc håi. Tõ n¨m 2005 Së v¨n ho¸ th«ng tin tØnh NghÖ An ®· chän lÔ héi ®Òn Vua Mai lµ lÔ héi më ®Çu cho n¨m du lÞch NghÖ An. Còng tõ ®ã lÔ héi ®Òn Vua Mai míi dÇn dÇn ®-îc trë vÒ víi vÞ trÝ vèn cã vµ ®·, ®ang trë thµnh mét ho¹t ®éng v¨n ho¸ lµnh m¹nh, cã nÒ nÕp, thu hót ®«ng ®¶o c¸c tÇng líp nh©n nh©n tham gia, thu hót sù quan t©m cña nhiÒu nhµ khoa häc. Tuy nhiªn, c¸c nhµ khoa häc, xuÊt ph¸t tõ chuyªn m«n nghÒ nghiÖp chØ tËp trung vµo mét sè khÝa c¹nh nhÊt ®Þnh nµo ®ã, do vËy hÇu nh- ch-a cã mét c«ng tr×nh nµo nghiªn cøu mét c¸ch cã hÖ thèng, toµn diÖn vÒ lÔ héi ®Òn Vua Mai.

Chóng t«i khi t×m hiÓu vÊn ®Ò nµy ®· cè g¾ng cËp nhËt nh÷ng th«ng tin vµ nh÷ng sè liÖu míi, kh¼ng ®Þnh nh÷ng gi¸ trÞ v µ ý nghÜa cña lÔ héi ®Òn Vua Mai vµ chØ ra thùc tr¹ng lÔ héi ®Òn Vua Mai hiÖn nay. Víi tinh thÇn ®ã, chóng t«i chän ®Ò tµi LÔ héi ®Òn Vua Mai, huyÖn Nam §µn, tØnh NghÖ An cho luËn v¨n th¹c sÜ khoa häc cña m×nh. LÞch sö vÊn ®Ò nghiªn cøu Nghiªn cøu vÒ lÔ héi ®· cã nhiÒu c«ng tr×nh nh- Héi hÌ ®×nh ®¸m cña Toan ¸nh (1969), LÔ héi “truyÒn thèng vµ hiÖn ®¹i” cña Thu Linh vµ §Æng V¨n Lung (1984), LÔ héi cæ truyÒn do ViÖn V¨n ho¸ d©n gian biªn so¹n (1992), LÔ héi truyÒn thèng trong ®êi sèng hiÖn ®¹i do Nhµ xuÊt b¶n Khoa häc X· héi Ên hµnh n¨m 1993. Liªn quan tíi ®Ò tµi nµy cã mét sè c«ng tr×nh nghiªn cøu nh-ng chØ míi ®Ò cËp ®Õn nh÷ng khÝa c¹nh cô thÓ vÒ th©n thÕ Mai Thóc Loan, di tÝch ®Òn Vua Mai vµ mét Ýt bµi viÕt ng¾n vÒ lÔ héi ®Òn Vua Mai ®-îc ®¨ng t¶i r¶i r¸c ë mét sè b¸o, t¹p chÝ.

VÒ nh©n vËt Mai Thóc Loan, §¹i ViÖt sö ký toµn th- do Ng« SÜ Liªn biªn so¹n cã viÕt v¾n t¾t vÒ «ng nh-ng vÉn gi÷ nguyªn lËp tr-êng cña sö gia nhµ §­êng (Trung Quèc) gäi Mai Thóc Loan lµ “t­íng giÆc”. Ng« Thêi SÜ 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ®· kÞp ®Ýnh chÝnh l¹i trong ViÖt sö tiªu ¸n. Nh÷ng bé sö sau nµy chñ yÕu dùa vµo nh÷ng dßng v¾n t¾t cña chÝnh sö ®Ó chÐp l¹i cuéc khëi nghÜa Mai Thóc Loan nh- ViÖt sö l-îc cña TrÇn Träng Kim, §¹i Nam nhÊt thèng chÝ do Quèc sö qu¸n triÒu NguyÔn biªn so¹n.§¸ng l-u ý lµ ngµy 08 th¸ng 11 n¨m 2008, viÖn Sö häc ViÖt Nam phèi hîp víi tr-êng §¹i häc Vinh ®· tæ chøc héi th¶o Mai Thóc Loan vµ khëi nghÜa Hoan Ch©u x¸c minh l¹i mét sè vÊn ®Ò c¬ b¶n, kh¼ng ®Þnh tÇm vãc cña Mai Thóc Loan vµ quy m« cña cuéc khëi nghÜa. VÒ di tÝch ®Òn Vua Mai: TrÇn Mai Ph-¬ng ‟ tr-ëng phßng tuyªn truyÒn Ban qu¶n lý di tÝch vµ danh th¾ng tØnh NghÖ An ®· lËp hå s¬ Lý lÞch di tÝch ®Òn thê vµ mé Mai H¾c §Õ n¨m 1994.

N¨m 2001 TrÇn Mai Ph-¬ng lÊy bót danh lµ Ph-¬ng Thanh cã bµi viÕt vÒ ®Òn Vua Mai in trong NghÖ An, di tÝch vµ danh th¾ng. §Õn n¨m 2007 cïng mét t¸c gi¶, cïng mét néi dung bµi §Òn Mai H¾c §Õ ®-îc in trong §Òn miÕu ViÖt Nam do GS Vò Ngäc Kh¸nh chñ biªn. N¨m 2008, t¹i héi th¶o Mai Thóc Loan vµ khëi nghÜa Hoan Ch©u, Ph¹m Xu©n Quang ‟ Phã bÝ th- th-êng trùc huyÖn uû Nam §µn cã tham luËn Nam §µn víi viÖc b¶o tån vµ ph¸t huy gi¸ trÞ côm di tÝch cña Vua Mai vµ lÔ héi ®Òn Vua Mai nh-ng còng chØ dõng l¹i ë viÖc nªu ra s¬ l-îc vÒ ®Þa ®iÓm di tÝch vµ liÖt kª ngµy lÔ tÕ ë ®Òn Vua Mai. Còng t¹i héi th¶o, TS NguyÔn Quang Hång nªu ra Mét sè ý kiÕn ®Ò xuÊt vÒ lÔ héi vµ quÇn thÓ di tÝch lÞch sö – v¨n ho¸ cña Vua Mai nh-ng chØ tËp trung ë vÊn ®Ò: bá phÇn thi ng-êi ®Ñp s«ng Lam, söa ®æi néi dung v¨n tÕ, ®Ò xuÊt khai quËt thµnh V¹n An, trïng tu di tÝch ®éng Cån ChÌn (n¬i Vua Mai sinh ra vµ lín lªn d-íi gèc c©y mai, x· Nam Th¸i) vµ ®Ò nghÞ ®-a lÔ héi Vua Mai vµo danh s¸ch c¸c lÔ héi cÊp tØnh.

Bµi viÕt cã mét sè t- liÖu míi. Tuy nhiªn, vÉn ch-a ®Ò cËp ®Õn néi dung chÝnh cña lÔ héi. Ngoµi ra, ë mét sè t¹p chÝ v¨n ho¸ nghÖ thuËt, t¹p chÝ v¨n ho¸ NghÖ An, b¸o NghÖ An, b¸o TiÕng nãi ViÖt Nam. c¸c t¸c gi¶ Ph-¬ng Thanh, Ng« Doanh cã viÕt vÒ lÔ héi ®Òn Vua Mai nh-ng chØ s¬ l-îc nh÷ng nÐt næi bËt nhÊt cña lÔ héi.

3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Cho ®Õn nay chóng t«i ®-îc biÕt, ch-a cã mét c«ng tr×nh nµo nghiªn cøu vÒ lÔ héi ®Òn Vua Mai mét c¸ch chuyªn s©u, cã hÖ thèng. Nh÷ng suy nghÜ, kiÕn gi¶i mµ chóng t«i ®Ò cËp trong luËn v¨n hy väng gãp phÇn t¨ng thªm hiÓu biÕt vÒ lÔ héi ®Òn Vua Mai còng lµ ®Ó t«n vinh c«ng tr¹ng cña Mai Thóc Loan ®èi víi n-íc nhµ nãi chung, xø NghÖ nãi riªng. Nguån tµi liÖu §Ó thùc hiÖn ®Ò tµi nµy, chóng t«i sö dông c¸c nguån tµi liÖu chñ yÕu sau: - Nguån tµi liÖu thµnh v¨n: Nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn cøu ®· ®-îc c«ng bè cña ViÖn nghiªn cøu v¨n ho¸ d©n gian ViÖt Nam, Së V¨n ho¸ Th«ng tin tØnh NghÖ An, Ban qu¶n lý di tÝch vµ danh th¾ng tØnh NghÖ An. C¸c b»ng s¾c, c©u ®èi, hoµnh phi, gia ph¶, nh÷ng bµi h¸t v¨n trong ®Òn thê Vua Mai.

- Nguån tµi liÖu truyÒn miÖng: TruyÖn kÓ, th¬ ca, hß vÌ cña ng-êi d©n Xø NghÖ nãi chung, nh©n d©n Nam §µn nãi riªng.