Cách Khai Thác Kênh Hình Để Tạo Hứng Thú Học Tập Môn Lịch Sử Thế Giới Cận Đại Cho Học Sinh Lớp 10

Tài liệu nghiên cứu Skkn khai thác kênh hình để tạo hứng thú học tập môn lịch sử ở học sinh phần lịch sử thế giới cận, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Ngô Thị Hòa
• Trường học: Trường THPT Hai Bà Trưng
• Chuyên ngành: Lịch sử
• Đề tài: Khai Thác Kênh Hình Tăng Cường Hứng Thú Học Lịch Sử Thế Giới Cận Đại Lớp 10
• Loại tài liệu: sáng kiến kinh nghiệm
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Vĩnh Phúc

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN
• 1.1. Lịch sử là gì?
• 1.2. Hứng thú học tập là gì?
• 1.3. Vai trò của môn Lịch sử
• 1.4. Chương trình giáo dục phổ thông mới
• 1.5. Đổi mới trong giáo dục và dạy học Lịch sử
• 2. CƠ SỞ THỰC TIỄN
• 2.1. Thực trạng học sinh với môn Lịch sử
• 2.2. Phổ điểm thi THPT quốc gia môn Lịch sử các năm 2017-2019
• 2.3. Nguyên nhân học sinh không hứng thú học Lịch sử
• 3. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
• 4. TÊN SÁNG KIẾN VÀ TÁC GIẢ
• 5. LĨNH VỰC ÁP DỤNG SÁNG KIẾN
• 6. NGÀY ÁP DỤNG LẦN ĐẦU
• 7. MÔ TẢ BẢN CHẤT CỦA SÁNG KIẾN
• 8. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 9. MỘT SỐ LƯU Ý KHI KHAI THÁC KÊNH HÌNH TRONG GIẢNG DẠY MÔN LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG
• 9.1. Các loại kênh hình
• 9.2. Chuẩn bị và tổ chức khai thác kênh hình
• 9.3. Các bước khai thác kênh hình
• 9.3.1. Đối với tranh ảnh, lược đồ, biểu đồ, sơ đồ, đồ thị Lịch sử
• 9.3.2. Đối với phim tư liệu
• TƯ LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Kênh hình ảnh lịch sử thế giới cận đại Nguồn tài liệu trực quan phong phú

Phần này tập trung vào kênh hình ảnh lịch sử thế giới cận đại, cụ thể là việc sử dụng các tài liệu hình ảnh như tranh ảnh minh họa lịch sử thế giới cận đại lớp 10, lược đồ, biểu đồ, và phim tài liệu lịch sử thế giới cận đại. Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lựa chọn tài liệu hình ảnh lịch sử thế giới cận đại chất lượng cao, phù hợp với nội dung bài học và trình độ học sinh lớp 10. Việc sử dụng nguồn học tập lịch sử thế giới cận đại lớp 10 đa dạng, bao gồm cả kênh Youtube lịch sử thế giới cận đại lớp 10 và phim tài liệu lịch sử thế giới cận đại, được khuyến khích để tăng cường hiệu quả học tập. Một số sự kiện lịch sử thế giới cận đại quan trọng như Cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất hình ảnh, Cuộc chiến tranh thế giới thứ hai hình ảnh, Cách mạng tháng Mười Nga hình ảnh, Phong trào giải phóng dân tộc ở châu Á hình ảnh, và Thời kì Chiến tranh Lạnh hình ảnh có thể được minh họa sinh động qua hình ảnh. Giáo án lịch sử thế giới cận đại lớp 10 cần được thiết kế để tích hợp hiệu quả các nguồn tài liệu này.

1.1 Xây dựng bài học trực quan sinh động

Để đạt hiệu quả cao, việc lựa chọn và sử dụng kênh hình ảnh cần được lên kế hoạch kỹ lưỡng. Hình ảnh minh họa lịch sử thế giới cận đại lớp 10 phải rõ ràng, sắc nét, phù hợp với nội dung bài giảng. Việc kết hợp nhiều loại hình tài liệu hình ảnh lịch sử thế giới cận đại, như bản đồ, tranh ảnh, phim tư liệu, sẽ tạo nên bài học trực quan, sinh động, thu hút sự chú ý của học sinh. Phương pháp học lịch sử thế giới cận đại hiệu quả nên kết hợp giữa trình chiếu hình ảnh và đặt câu hỏi gợi mở, khuyến khích học sinh quan sát, phân tích và thảo luận. Đặc biệt, cần chú trọng đến việc lựa chọn những ảnh lịch sử thế giới cận đại chất lượng cao, tránh sử dụng hình ảnh mờ nhạt, thiếu độ phân giải. Việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học lịch sử cũng rất quan trọng để trình chiếu hình ảnh một cách hiệu quả. Bài học lịch sử thế giới cận đại lớp 10 hấp dẫn được xây dựng từ những hình ảnh chân thực và sống động sẽ giúp học sinh dễ dàng tiếp thu kiến thức và ghi nhớ lâu hơn.

1.2 Ứng dụng công nghệ trong khai thác kênh hình

Hiện nay, ứng dụng công nghệ trong dạy học lịch sử đóng vai trò quan trọng trong việc khai thác kênh hình ảnh. Thư viện hình ảnh lịch sử thế giới cận đại trực tuyến cung cấp nguồn tài liệu khổng lồ, giúp giáo viên dễ dàng tìm kiếm và lựa chọn hình ảnh phù hợp. Việc sử dụng phần mềm trình chiếu, video, và các công cụ tương tác khác giúp tăng cường tính hấp dẫn của bài học. Tuy nhiên, giáo viên cần lưu ý đến việc sử dụng công nghệ một cách hiệu quả, tránh việc lạm dụng công nghệ dẫn đến việc học sinh bị phân tán sự chú ý. Học tập trực quan hiệu quả đòi hỏi sự cân bằng giữa việc sử dụng công nghệ và phương pháp dạy học truyền thống. Phát triển kỹ năng học tập lịch sử của học sinh cũng cần được xem xét, bao gồm cả kỹ năng phân tích, đánh giá thông tin từ hình ảnh. Việc sử dụng kênh hình ảnh cần được tích hợp vào bài tập lịch sử thế giới cận đại lớp 10 để củng cố kiến thức và rèn luyện kỹ năng cho học sinh.

II. Tăng cường hứng thú học tập lịch sử thế giới cận đại

Mục tiêu chính là tăng cường hứng thú học tập lịch sử thông qua việc sử dụng hiệu quả kênh hình ảnh. Nghiên cứu chỉ ra rằng học lịch sử thế giới cận đại qua hình ảnh giúp học sinh dễ dàng hình dung, hiểu và ghi nhớ kiến thức hơn so với phương pháp học truyền thống. Việc sử dụng hình ảnh có thể giúp khắc phục nhược điểm của phương pháp học thuộc lòng khô khan, giúp học sinh tiếp cận lịch sử một cách sinh động và hấp dẫn hơn. Ôn tập lịch sử thế giới cận đại lớp 10 cũng cần kết hợp với hình ảnh để tạo nên sự hứng thú và lôi cuốn học sinh. Kiến thức lịch sử thế giới cận đại lớp 10 cần được trình bày một cách hấp dẫn, khơi gợi sự tò mò và khám phá của học sinh. Việc lựa chọn hình ảnh, nhân vật lịch sử thế giới cận đại nổi bật, và các sự kiện lịch sử thế giới cận đại quan trọng cần được chú trọng để tạo nên một bài học cuốn hút.

2.1 Phương pháp dạy học tích cực

Để đạt được mục tiêu tăng cường hứng thú học tập, giáo viên cần áp dụng phương pháp học lịch sử thế giới cận đại hiệu quả. Học tập trực quan hiệu quả thường đi kèm với các hoạt động tích cực như thảo luận nhóm, thuyết trình, và các trò chơi tương tác. Việc sử dụng kênh hình ảnh hỗ trợ cho việc thực hiện các hoạt động này, tạo nên môi trường học tập năng động và sôi nổi. Khám phá lịch sử thế giới cận đại trở nên thú vị hơn khi học sinh được tham gia vào quá trình học tập, chứ không chỉ đơn thuần là người tiếp nhận thụ động. Kiến thức lịch sử thế giới cận đại lớp 10 cần được kết nối với thực tế, giúp học sinh thấy được sự liên quan giữa quá khứ và hiện tại. Phương pháp dạy học lịch sử thế giới cận đại hiệu quả phải linh hoạt và phù hợp với đặc điểm nhận thức của học sinh lớp 10.

2.2 Đánh giá hiệu quả của việc sử dụng kênh hình

Việc đánh giá hiệu quả của việc sử dụng kênh hình ảnh cần được thực hiện một cách toàn diện. Có thể sử dụng nhiều phương pháp đánh giá khác nhau, như quan sát trực tiếp, khảo sát ý kiến học sinh, và kiểm tra kiến thức. Học tập lịch sử thế giới cận đại online cũng cho thấy sự phát triển của phương pháp đánh giá dựa trên dữ liệu số. Dữ liệu thu thập được sẽ giúp giáo viên đánh giá được hiệu quả của việc sử dụng kênh hình ảnh, từ đó điều chỉnh phương pháp dạy học cho phù hợp. Phát triển kỹ năng học tập lịch sử cũng là một tiêu chí quan trọng trong việc đánh giá. Việc đánh giá cần phản ánh sự tiến bộ của học sinh trong việc vận dụng kiến thức và kỹ năng vào thực tiễn. Lịch sử thế giới cận đại lớp 10 online cũng cung cấp nhiều công cụ hỗ trợ đánh giá.

Trích đoạn nội dung tài liệu

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VĨNH PHÚC TRƯỜNG THPT HAI BÀ TRƯNG =====***===== BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN Tên sáng kiến: "Khai thác kênh hình để tạo hứng thú học tập môn Lịch sử ở học sinh - phần Lịch sử thế giới cận đại lớp 10 (Ban Cơ bản)". Tác giả sáng kiến: Ngô Thị Hòa Mã sáng kiến: 38.01 Vĩnh Phúc, năm 2020 skkn SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VĨNH PHÚC TRƯỜNG THPT HAI BÀ TRƯNG =====***===== BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN Tên sáng kiến: "Khai thác kênh hình để tạo hứng thú học tập môn Lịch sử ở học sinh - phần Lịch sử thế giới cận đại lớp 10 (Ban Cơ bản)". Tác giả sáng kiến: Ngô Thị Hòa Mã sáng kiến: 38.01 Vĩnh Phúc, năm 2020 skkn DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT THPT: Trung học Phổ thông THPTQG: Trung học Phổ thông Quốc gia NXB: Nhà xuất bản GDPT: Giáo dục Phổ thông skkn MỤC LỤC BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN. Lời giới thiệu.

Cơ sở thực tiễn. Mục đích nghiên cứu của sáng kiến kinh nghiệm. Tên sáng kiến. Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Tác giả.

Lĩnh vực áp dụng sáng kiến. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu. Mô tả bản chất của sáng kiến. Thực trạng vấn đề nghiên cứu.

Một số lưu ý khi khai thác kênh hình trong giảng dạy môn Lịch sử ở trường phổ thông. Một số ví dụ về việc khai thác kênh hình trong giảng dạy Lịch sử thế giới Cận đại, sách giáo khoa Lịch sử lớp 10 (Ban Cơ bản). Đối với lược đồ, biểu đồ. Đối với tranh ảnh lịch sử.1 Đối với tranh ảnh chân dung các nhân vật lịch sử.

Đối với tranh ảnh các sự kiện:. Đối với phim tư liệu. Những thông tin cần được bảo mật: (Không). Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến.

Đánh giá lợi ích thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của trường THPT Hai Bà Trưng mà tôi đang công tác.1 Đánh giá lợi ích thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tôi.1 Đánh giá lợi ích thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tôi và của đơn vị trường THPT Hai Bà Trưng mà tôi đang công tác. Danh sách những tổ chức đã tham gia áp dụng thử hoặc áp dụng sáng kiến lần đầu.92 TƯ LIỆU THAM KHẢO.97 skkn BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN 1. Lời giới thiệu 1. Cơ sở lí luận Lịch sử là gì? Lịch sử là một bộ môn khoa học nghiên cứu về quá khứ, đặc biệt là những sự kiện liên quan đến con người.

Theo giải thích đơn giản, lịch sử là những gì thuộc về quá khứ và gắn liền với xã hội loài người. Với ý này, lịch sử bao trùm tất cả mọi lĩnh vực trong xã hội, đa diện do đó khó định nghĩa chính xác và đầy đủ. Vì thế, định nghĩa về lịch sử được rất nhiều nhà nghiên cứu đưa ra. Tiến sĩ Sue Peabody (nhà sử học và giáo sư lịch sử Meyer tại Đại học bang Washington Vancouver) định nghĩa như sau: Lịch sử là một câu chuyện chúng ta nói chúng ta là ai… Hứng thú học tập là gì? Hứng thú là một thuộc tính tâm lí - nhân cách của con người.

Hứng thú có vai trò rất quan trọng trong học tập và làm việc, không có việc gì người ta không làm được dưới ảnh hưởng của hứng thú. Gorki từng nói: Thiên tài nảy nở từ tình yêu đối với công việc. Cùng với tự giác, hứng thú làm nên tính tích cực nhận thức, giúp học sinh học tập đạt kết quả cao, có khả năng khơi dậy mạch nguồn của sự sáng tạo. Vai trò của môn Lịch sử: "Lịch sử hoài thai chân lý, nó có thể kháng cự với thời gian, có thể dìm đi những việc cũ, nó là dấu tích của thời xa xưa, là gương soi của đương đại, là lời giáo huấn cho thế hệ sau" (Cervantes - tiểu thuyết gia, nhà thơ và nhà soạn kịch người Tây Ban Nha).

Tôi đã từng đọc câu danh ngôn sau của Cicero người La Mã về môn Lịch sử như sau: “Lịch sử là bằng chứng của thời đại, là ngọn lửa của chân lý, là sinh mệnh của kí ức, là thầy giáo của cuộc sống và là sứ giả của cổ nhân”. Vậy môn Lịch sử có vai trò rất lớn trong việc giáo dục, giáo dưỡng học sinh, nó có vai trò rất lớn trong việc nuôi dưỡng tâm hồn của các em nhất là trong thời kì đất nước Việt Nam ta đang hội nhập với thế giới mỗi công dân, mỗi chủ nhân tương lai của đất nước cần hiểu rõ về cội nguồn dân tộc, hiểu biết về 1 skkn lịch sử nhân loại, có tinh thần dân tộc để vững bước vào tương lai, để hội nhập mà không bị “hoà tan”… Như vậy, việc dạy và học môn Lịch sử có vai trò rất quan trọng và thường xuyên phải đổi mới đặc biệt là khi chương trình giáo dục phổ thông mới sắp được triển khai. Chương trình giáo dục phổ thông mới chính thức được Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố ngày 27/12/2018. Theo đó, nội dung giáo dục cấp THPT gồm 7 môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc (Ngữ văn; Toán; Ngoại ngữ 1; Giáo dục thể chất; Giáo dục quốc phòng và an ninh; Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp; Nội dung giáo dục của địa phương); 2 môn học tự chọn (Tiếng dân tộc thiểu số, Ngoại ngữ 2); 5 môn học lựa chọn từ 3 nhóm môn học (mỗi nhóm chọn ít nhất 1 môn học): Nhóm môn khoa học xã hội (Lịch sử, Địa lí, Giáo dục kinh tế và pháp luật); Nhóm môn khoa học tự nhiên (Vật lí, Hoá học, Sinh học); Nhóm môn công nghệ và nghệ thuật (Công nghệ, Tin học, Nghệ thuật).

Chương trình GDPT mới đã đáp ứng nhiệm vụ nêu tại Nghị quyết số 29- NQ/TW là "Xây dựng và chuẩn hóa nội dung GDPT theo hướng hiện đại, tinh gọn, bảo đảm chất lượng, tích hợp cao ở các lớp học dưới và phân hóa dần ở các lớp học trên; giảm số môn học bắt buộc; tăng môn học, chủ đề và hoạt động giáo dục tự chọn". Thực hiện mục tiêu "Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn", đối với mỗi môn học, việc lựa chọn, sắp xếp nội dung giáo dục bảo đảm sự tinh giản, gắn với thực tiễn, tạo thuận lợi cho việc thực thi các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực nhằm phát triển phẩm chất, năng lực học sinh. Theo đó, chương trình giáo dục phổ thông mới có một số điểm kế thừa và nhiều điểm khác so với chương trình giáo dục hiện hành. Theo tinh thần của chương trình giáo dục phổ thông mới thì các môn học đều cần đổi mới, đổi mới trong chương trình, cách dạy, cách học… Như vậy, đổi mới trong giáo dục hiện nay là vấn đề đang được ngành giáo dục tiến hành và được coi là nhiệm vụ cấp thiết cho tất cả các môn học, điều này còn nhận được sự quan tâm của toàn xã hội.

Tại kì họp Quốc hội khóa X năm 2000, đã thông qua nghị quyết số 40/2000/QH10 về vấn đề đổi mới giáo dục phổ thông. Tiếp đó, ngày 11/6/2001 2 skkn Thủ tướng chính phủ ra chỉ thị số 14/2001/CT- TTg về đổi mới giáo dục phổ thông nhằm thay đổi cách dạy và học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh. Nằm trong quĩ đạo đó, môn Lịch sử cũng không ngoại lệ. Việc dạy và học Lịch sử hiện nay rất cần phải đổi mới và theo tôi cần thực hiện ở nhiều khâu như: Nội dung chương trình, sách giáo khoa, cách dạy của giáo viên và cách học của học sinh… Vậy thì đổi mới trong cách dạy Lịch sử như thế nào? Chúng ta đều biết rằng Lịch sử là môn học nghiên cứu về quá khứ vì vậy chúng ta hiện nay không thể trực tiếp nhìn thấy lịch sử hay chạm tay vào lịch sử, không thể làm thí nghiệm lịch sử trong phòng thí nghiệm… Vì vậy việc xây dựng hình ảnh, tạo biểu tượng lịch sử là rất cần thiết trong quá trình giảng dạy lịch sử để học sinh có thể tiếp thu bài nhanh, hiểu sâu sắc vấn đề thông qua việc phân tích, đánh giá một vấn đề lịch sử.

Vậy để tạo được biểu tượng lịch sử cho học sinh, giáo viên cần phải sử dụng kênh hình (bản đồ, tranh ảnh) và phim tư liệu trong quá trình giảng dạy Lịch sử kết hợp với việc đặt các câu hỏi gợi mở, nêu vấn đề để học sinh dễ học, dễ nhớ, hiểu bài sâu sắc từ đó học sinh sẽ có hứng thú học tập. Cơ sở thực tiễn Thực tế đang cho thấy rằng, học sinh phổ thông ngày càng xa dời môn Lịch sử. Điều này được thể hiện rõ khi trong tháng 3/2014, khi Bộ Giáo dục và Đào tạo có chủ trương đổi mới thi tốt nghiệp trung học phổ thông: Sẽ thi 4 môn, trong đó môn Ngữ văn và môn Toán là bắt buộc, còn 2 môn còn lại là học sinh tự chọn. Thì đại đa số ở các trường có học sinh thi tốt nghiệp lớp 12 tỉ lệ chọn môn Lịch sử là rất ít hoặc không có học sinh nào chọn Lịch sử làm môn thi tốt nghiệp.

Và kết quả thi THPT quốc gia năm 2015 môn Lịch sử cũng đáng báo động khi mà trong 3 môn thi tự luận khối C, Lịch Sử là môn thi có số lượng nhiều nhiều điểm 0 nhất (442). Đặc biệt từ kì thi THPT Quốc gia năm 2017 đã có thay đổi, môn Lịch sử đã trở thành môn thi bắt buộc trong tổ hợp các môn Khoa học Xã hội (Lịch sử, Địa lý, Giáo dục công dân) nếu học sinh chọn thi nhóm các môn Khoa học Xã hội. Thế nhưng từ khi triển khai hình thức thi mới này, kết quả thi THPT Quốc 3 skkn gia môn Lịch sử vẫn đáng “báo động”, chúng ta có thể theo dõi phổ điểm THPTQG môn Lịch sử của ba kì thi THPTQG gần đây để thấy rõ hơn: Phổ điểm thi môn Lịch sử kỳ thi THPT quốc gia năm 2017 Năm 2017, số thí sinh có điểm dưới trung bình là 315.957 thí sinh – chiếm 61,9%. Số thí sinh có điểm liệt (<=1 điểm) là 869 thí sinh.

Điểm số có nhiều thí sinh đạt được nhiều nhất là 4 điểm. Chúng ta hãy theo dõi phổ điểm thi THPTQG môn Lịch sử kì thi năm 2018: 4 skkn Phổ điểm thi môn Lịch sử kỳ thi THPT quốc gia năm 2018 (Link:https://vietnamnet.vn/vn/giao-duc/tuyen-sinh/hon-70-thi-sinh-co-diem- duoi-trung-binh-mon-lich-su-ky-thi-thpt-quoc-gia-nam-2019-49910.html#inner- article) Năm 2018, điểm trung bình toàn quốc của môn Lịch sử là 3,79; thấp hơn hẳn so với mức điểm của năm 2017 là 4,6.