MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong một doanh nghiệp, lao động được coi là nhân tố đầu vào quan trọng nhất. Hầu hết các doanh nghiệp hiện nay đều muốn nâng cao năng suất lao động nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh, tạo uy tín, đồng thời để khẳng định vị trí của doanh nghiệp mình trên thị trường kinh tế cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Tiền lương chính là sự cụ thể hóa của quá trình tạo ra sản phẩm vật chất, là mối quan tâm hàng đầu và là nguồn thu nhập chính của người lao động, góp phần thúc đẩy quá trình làm việc của các doanh nghiệp.
Bản thân mỗi doanh nghiệp phải đảm bảo mức tiền lương mà họ trả cho người lao động luôn tương xứng với kết quả lao động, vừa có thể tối thiểu hóa chi phí tiền lương trong giá thành sản phẩm. Để đảm bảo được các tiêu chí trên đòi hỏi công tác hạch toán tiền lương của doanh nghiệp phải thật phù hợp với tính chất ngành nghề kinh doanh, loại hình doanh nghiệp, phải lựa chọn hình thức trả lương phù hợp với mỗi người, phải tổ chức phân công lao động sao cho họ có thể phát huy hết khả năng của mình để phục vụ cho công ty. Xây dựng kế hoạch tiền lương, tổ chức thực hiện kế hoạch tiền lương sao cho tiết kiệm, có hiệu quả, theo đúng chính sách của Nhà nước, thực hiện các chế độ thống kê về lao động tiền lương một cách đầy đủ, chính xác, trung thực, kịp thời. Định kỳ làm tốt công tác thanh toán tiền lương và các khoản trích theo lương của doanh nghiệp đối với người lao động.
Mặt khác, theo dõi tình hình thực hiện nghĩa vụ, quyền lợi của người lao động đối với tổ chức công đoàn. Tính toán và phân bổ chính xác đúng đối tượng các khoản tiền lương và các khoản trích bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đooàn (BHXH, BHYT, KPCĐ),… 1 Công ty Cổ phần chuyển giao TBKTNN – NICOTEX được thành lập năm 1990. Công ty ra đời trong sự phát triển của với hoạt động dịch vụ trồng trọt và sản xuất, kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật. Đến nay đã trải qua gần 13 năm xây dựng và phát triển công ty đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể như: “Sản phẩm vàng vì sức khỏe cộng đồng” và “ Huy chương vàng vì sức khỏe cộng đồng” cho các sản phẩm Curnimex Gold và Naxiha, do Hiệp hội thực phẩm chức năng Việt Nam chứng nhận.
Nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương trong quá trình lao động sản xuất cũng như trong công tác quản lý của một doanh nghiệp, vậy nên em đã quyết định chọn đề tài “Kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần chuyển giao tiến bộ kỹ thuật nông nghiệp – nicotex để làm đề tài báo cáo khóa luận tốt nghiệp. Mục tiêu nghiên cứu 1.1 Mục tiêu chung Tìm hiểu thực trạng kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần chuyển giao TBKTNN - NICOTEX, phân tích để có cái nhìn sâu hơn giữa thực tế và lý thuyết về kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương. Sau đó đề xuất các ý kiến nhằm hoàn thiện công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại công ty.2 Mục tiêu cụ thể Tìm hiểu cơ sở lý luận về kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương trong doanh nghiệp. Phản ánh thực tế kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần chuyển giao TBKTNN – NICOTEX.
Đề xuất một số biện pháp nhằm hoàn thiện công tác hạch toán kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương của “ Công ty Cổ phần chuyển giao TBKTNN-NICOTEX”.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2 1.1 Đối tượng nghiên cứu: Tiền lương và các khoản trích theo lương của “ Công ty Cổ phần chuyển giao tiến bộ kỹ thuật nông nghiệp - nicotex ”.2 Phạm vi nghiên cứu: 1.1 Nội dung Nghiên cứu các vấn đề về lương và các khoản trích theo lương tại “Công ty Cổ phần chuyển giao tiến bộ kỹ thuật nông nghiệp - nicotex ”.2 Không gian Địa điểm nghiên cứu: Đề tài được nghiên cứu tại Công ty Cổ phần chuyển giao tiến bộ kỹ thuật nông nghiệp - nicotex. Địa chỉ: Số 114, Phố Vũ Xuân Thiều, Phường Phúc Lợi, Quận Long Biên, Thành Phố Hà Nội, Việt Nam.3 Thời gian Thời gian thực tập từ 20/07/2022 đến hết 27/12/2022. Số liệu thu thập trong 3 năm 2019-2020-2021.4 Kết quả nghiên cứu dự kiến - Phản ánh được thực trạng kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần chuyển giao TBKTNN-NICOTEX. - Đề xuất được một số giải giáp đề hoàn thiện về kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần chuyển giao TBKTNN-NICOTEX.
3 PHẦN II TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Khái niệm, bản chất, vai trò của kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương trong doanh nghiệp.1 Khái niệm về tiền lương và các khoản trích theo lương a, Khái niệm tiền lương Trong nền kinh tế thị trường và sự hoạt động của thị trường sức lao động, sức lao động là hàng hoá do vậy tiền lương là giá cả của sức lao động.Khi phân tích về nền kinh tế tư bản chủ nghĩa, nơi mà các quan hệ thị trường thống trị mọi quan hệ kinh tế, xã hội khác. Tiền lương phản ánh nhiều quan hệ kinh tế, xã hội khác nhau.Tiền lương trước hết là số tiền mà người sử dụng lao động (mua sức lao động) trả cho người lao động (người bán sức lao động). Đó là quan hệ kinh tế của tiền lương. Mặt khác, do tính chất đặc biệt của loại hàng hoá sức lao động mà tiền lương không chỉ thuần tuý là vấn đề kinh tế mà còn là một vấn đề xã hội rất quan trọng liên quan đến đời sống và trật tự xã hội.
Đó là quan hệ xã hội (Nguyễn Thị Tâm và cs, 1999). Trong quá trình hoạt động nhất là trong hoạt động kinh doanh, đối với chủ doanh nghiệp, tiền lương là một phần chi phí cấu thành chi phí sản xuất - kinh doanh. Vì vậy tiền lương là thu nhập từ quá trình lao động của họ, phần thu nhập chủ yếu đối với đại đa số lao động trong xã hội, có ảnh hưởng trực tiếp đến mức sống của họ. Phấn đấu nâng cao tiền lương là mục đích của người lao động.
Mục đích này tạo động lực để người lao động phát triển trình độ và khả năng lao động của mình. 4 Theo điều 55, Bộ luật lao động đã sửa đổi bổ sung ở nước ta quy định: “Tiền lương của người lao động do hai bên thỏa thuận trong hợp đồng lao động và được trả theo năng suất lao động, chất lượng và hiệu quả công việc. Mức lương của người lao động không được thấp hơn mức lương tối thiểu do nhà Nước quy định”. Có nhiều định nghĩa khác nhau về tiền lương như vậy nhưng định nghĩa khái quát nhất được nêu như sau: Tiền lương là biểu hiện bằng tiền của giá trị sức lao động mà người lao động đã bỏ ra trong quá trình sản xuất kinh doanh và được thanh toán theo kết quả cuối cùng.
Điều 1 Công ước số 95 (1949 – tổ chức lao động quốc tế - ILO) về bảo vệ tiền lương có quy định từ “tiền lương” là “sự trả công hoặc thu nhập, bất luận tên gọi hay cách tính mà có thể biểu hiện bằng tiền và được ấn định bằng sự thỏa thuận giữa người sử dụng lao động (NSDLĐ) và người lao động (NLĐ), hoặc bằng pháp luật quốc gia, do NSDLĐ phải trả cho NLĐ theo một hợp đồng thuê mướn lao động bằng viết hoặc bằng miệng cho một công việc thực hiện hay sẽ phải thực hiện, hoặc cho những dịch vụ đã làm hoặc sẽ phải làm”. b, Khái niệm các khoản trích theo lương Gắn chặt với tiền lương là các khoản trích theo lương gồm bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và kinh phí công đoàn.Đây là các quỹ xã hội thể hiện sự quan tâm của toàn xã hội đối với người lao động.Nó được tạo lập để hình thành các quỹ góp phần trợ giúp người lao động trong các trường hợp khó khăn tạm thời hay vĩnh viễn mất sức lao động. Bảo hiểm xã hội (BHXH): là khoản tiền thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội (theo Luật bảo hiểm xã hội số 58/2014/QH13). Bảo hiểm y tế (BHYT): là khoản tiền hàng tháng người sử dụng lao động và người lao động đóng cho cơ quan BHXH để được đài thọ khi có nhu cầu khám và 5 chữa bệnh.
BHYT tạo điều kiện cho bệnh nhân được khám và điều trị dù không có đủ tiền trang trải số chi phí khám chữa bệnh thực tế cho cơ quan y tế. Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN): là số tiền được trả cho người lao động khi họ bị mất việc làm, hỗ trợ người lao động học nghề, duy trì việc làm, tìm việc làm trên cơ sở đóng vào Quỹ bảo hiểm thất nghiệp.BHTN là hình thức bảo hiểm bắt buộc đối với người lao động và người sử dụng lao động. Trong đó: Người lao động tham gia BHTN là công dân Việt Nam làm việc theo các hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc không xác định thời hạn, hợp đồng làm việc xác định, hợp đồng lao động theo mùa vụ, công việc nhất định có thời hạn từ đủ 3 tháng đến dưới 12 tháng,. Kinh phí công đoàn (KPCĐ): là khoản tiền được trích từ tiền lương cơ bản và được dùng để duy trì hoạt động của tổ chức công đoàn đơn vị và công đoàn cấp trên.
Các tổ chức này hoạt động nhằm bảo vệ quyền lợi và nâng cao đời sống cho người lao động.2 Vai trò của tiền lương Vai trò quan trọng nhất của tiền lương là làm thỏa mãn nhu cầu của người lao động bởi người lao động đi làm cốt là để nhận được một khoản thù lao để tạo ra thu nhập và sử dụng nó để trang trải cuộc sống.Đồng thời, đối với doanh nghiệp tiền lương là khoản chi phí mà doanh nghiệp cần phải chi trả cho người lao động vì họ đã góp phần tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp. Tiền lương được coi như là cầu nối giữa người lao động với doanh nghiệp, người sử dụng lao động.Trong công việc trả lương cho người lao động, người sử dụng lao động, doanh nghiệp cần tính toán một cách hợp lý để đôi bên đều có lợi.