CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THUẾ VÀ KẾ TOÁN THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG VÀ THUẾ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG 1.1 Tổng quan về thuế GTGT 1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của thuế GTGT 1.1 Khái niệm Thuế GTGT là thuế tính trên giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng.2 Đặc điểm - Thuế tiêu dùng nhiều giai đoạn: Thuế đánh vào tất cả các giai đoạn từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng, nó chỉ đánh vào giá trị tăng thêm. Vì vậy tổng số thuế GTGT thu được ở tất cả các giai đoạn sẽ bằng số thuế GTGT tính trên giá bán cho người tiêu dùng cuối cùng. - Tính trung lập: Thuế không chịu ảnh hưởng bởi kết quả kinh doanh của người nộp thuế, không phải là yếu tố chi phí mà đơn thuần là một khoản cộng thêm vào giá bán cho người cung cấp hàng hóa dịch vụ. - Thuế gián thu: Đối tượng nộp thuế là tổ chức, cá nhân SXKD và người chịu thuế GTGT là người tiêu dùng.
- Lũy thoái so với thu nhập: Dù người có thu nhập cao hay thấp đều chỉ chịu một mức thuế giống nhau nếu mua cùng một loại hàng hóa, dịch vụ.3 Vai trò của thuế GTGT Thuế có vai trò rất quan trọng đối với Nhà nước và xã hội, là công cụ hữu hiệu để điều tiết vĩ mô nền kinh tế và huy động nguồn lực cho Nhà nước. Trong đó thuế GTGT là một sắc thuế đóng vai trò quan trọng, thể hiện: SVTH: Lê Thị Ngọc 7 Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD: TS. Nguyễn Đình Chiến Thuế GTGT thuộc loại thuế gián thu và được áp dụng rộng rãi đối với mọi tổ chức, cá nhân có tiêu dùng sản phẩm hàng hóa hoặc được cung ứng dịch vụ, nên tạo được nguồn thu lớn và tương đối ổn định cho NSNN. Đối với hàng xuất khẩu không những không nộp thuế GTGT mà còn được khấu trừ hoặc được hoàn lại số thuế GTGT đầu vào có tác dụng giảm chi phí, hạ giá thành sản phẩm, đẩy mạnh xuất khẩu, tạo điều kiện cho hàng xuất khẩu làm tăng giá vốn đối với hàng nhập khẩu, có tác dụng tích cực bảo hộ sản xuất kinh doanh hàng nội địa.
Tạo điều kiện thuận lợi cho việc chống thất thu thuế đạt hiệu quả cao. Việc khấu trừ thuế GTGT được thực hiện căn cứ trên hóa đơn mua vào đã thúc đẩy người mua phải đòi hỏi người bán xuất hóa đơn, ghi doanh thu đúng với hoạt động mua bán, khắc phục được tình trạng mua bán để trốn lậu thuế. Ở khâu bán lẻ thường xảy ra trốn lậu thuế, người tiêu dùng không cần đòi hỏi hóa đơn. Tuy vậy, ở khâu bán lẻ cuối cùng, giá trị tăng thêm thường không lớn, số thuế thu ở khâu này không nhiều.
Tăng cường công tác hạch toán kế toán và thúc đẩy việc mua bán hàng hóa có hóa đơn chứng từ, việc tính thuế đầu ra được khấu trừ số thuế đầu vào là biện pháp kinh tế góp phần thúc đẩy cả người mua và người bán cùng thực hiện tốt hơn chế độ hóa đơn, chứng từ Thuế GTGT được ban hành gắn liền với việc sửa đổi, bổ sung một số loại thuế khác như thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất nhập khẩu… góp phần làm cho hệ thống chính sách thuế của Việt Nam ngày càng hoàn thiện, phù hợp với sự vận động và phát triển của nền kinh tế thị trường, tương đồng với hệ thống thuế trong khu vực và trên thế giới, góp phần đẩy mạnh việc mở rộng hợp tác kinh tế và thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam. Nhìn chung, thuế GTGT được koi là một sắc thuế tiến bộ nhất hiện nay, khắc phục được nhược điểm thuế chồng thuế, giúp đạt được các mục tiêu lớn của chính sách thuế, như tạo được nguồn thu lớn cho NSNN, đơn giản, khuyến khích SXKD, xuất khẩu… SVTH: Lê Thị Ngọc 8 Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD: TS. Nguyễn Đình Chiến 1. Nội dung cơ bản của thuế GTGT 1.1 Đối tượng chịu thuế và nộp thuế GTGT a.
Đối tượng chịu thuế GTGT Căn cứ vào Luật thuế GTGT, Thông tư 26/2015/TT-BTC bắt đầu áp dụng từ ngày 27/02/2015; Thông tư 130/2016/TT-BTC ngày 12 tháng 8 năm 2016 về sửa đổi, bổ sung một số điều tại Thông tư 219/2013/TT-BTC hướng dẫn về đối tượng chịu thuế, đối tượng không chịu thuế GTGT có một số điểm cần chú ý như sau: Về đối tượng chịu thuế GTGT: Hàng hóa, dịch vụ dùng cho sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng ở Việt Nam (bao gồm cả hàng hóa, dịch vụ mua vào của tổ chức, cá nhân ở nước ngoài), trừ các đối tượng không chịu thuế GTGT quy định của Luật thuế GTGT và các văn bản pháp luật, thông tư hướng dẫn thi hành. Về đối tượng không chịu thuế: Bao gồm 26 nhóm đối tượng được quy định cụ thể tại Thông tư hướng dẫn. Bao gồm chủ yếu trong các nhóm dưới đây: 1) Sản phẩm trồng trọt ( bao gồm cả sản phẩm rừng trồng), chăn nuôi, thủy sản, hải sản nuôi trồng, đánh bắt chưa chế biến thành các sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường của tổ chức, cá nhân sản xuất, đánh bắt bán ra và ở khâu nhập khẩu. Phân bón, thức ăn gia súc, gia cầm, thức ăn cho vật nuôi khác bao gồm các loại sản phẩm đã qua chế biến hoặc chưa qua chế biến thành sản phẩm khác.
2) Sản phẩm là giống vật nuôi, giống cây trồng 3)Tưới, tiêu nước; cày, bừa đất; nạo vét kênh mương nội đồng phục vụ sản xuất nông nghiệp; dịch vụ thu hoạch sản phẩm nông nghiệp. 4) Sản phẩm muối được sản xuất từ nước biển, muối mỏ tự nhiên, muối tinh, muối iốt, mà thành phần chính có công thức hóa học là NaCl. 5) Nhà ở thuộc sở hữu nhà nước do Nhà nước bán cho người đang thuê. 6) Chuyển quyền sử dụng đất.
SVTH: Lê Thị Ngọc 9 Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD: TS. Nguyễn Đình Chiến 7) Bảo hiểm nhân thọ bao gồm cả bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm tai nạn con người trong gói bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm nông nghiệp, bảo hiểm các thiết bị cần thiết phục vụ trực tiếp cho đánh bắt thủy hải sản. 8) Dịch vụ tài chính,ngân hàng, kinh doanh chứng khoán. 9) Dịch vụ y tế, dịch vụ thú y, bao gồm dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, phòng bệnh cho người và vật nuôi, dịch vụ sinh đẻ có kế hoạch, dịch vụ điều dưỡng sức khỏe, phục hồi chức năng cho người bệnh.
10) Dịch vụ bưu chính, viễn thông công ích và Internet phổ cập theo chương trình của Chính phủ; Dịch vụ bưu chính, viễn thông từ nước ngoài vào Việt Nam (chiều đến). 11) Dịch vụ công cộng về vệ sinh, thoát nước đường phố và khu dân cư; duy trì vườn thú, vườn hoa, công viên cây xanh đường phố, chiếu sáng công cộng; dịch vụ tang lễ. 12) Duy tu, sửa chữa, xây dựng bằng nguồn vốn đóng góp của nhân dân, vốn viện trợ nhân đạo đối với các công trình văn hóa, nghệ thuật, công trình phục vụ công cộng, cơ sở hạ tầng và nhà ở cho đối tượng chính sách xã hội. 13) Dạy học, dạy nghề.
14) Phát sóng truyền thanh, truyền hình bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước. 15) Xuất bản, nhập khẩu, phát hành báo, tạp chí, bản tin chuyên ngành, sách chính trị sách giáo khoa, giáo trình, sách văn bản pháp luật, sách khoa học- kỹ thuật, sách in bằng chữ dân tộc thiểu số và tranh, ảnh, áp phích tuyên truyền cổ động kể cả dưới dạng băng hoặc đĩa ghi tiếng, ghi hình, dữ liệu điện tử; in tiền. 16) Vận chuyển hành khách công cộng bằng xe buýt, xe điện là vận chuyển hành khách công cộng bằng xe buýt, xe điện theo các chuyến nội tỉnh, trong đô thị và các tuyến lân cận ngoại tỉnh theo quy định của Bộ Giao thông Vận tải. 17) Hàng hóa thuộc loại trong nước chưa sản xuất được nhập khẩu trong các trường hợp sau: SVTH: Lê Thị Ngọc 10 Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD: TS.
Nguyễn Đình Chiến a) Máy móc, thiết bị, vật tư nhập khẩu để sử dụng trực tiếp cho hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ; b) Máy móc, thiết bị, phụ tùng thay thế, phương tiện vận tải chuyên dùng và vật tư cần nhập khẩu để tiến hành hoạt động tìm kiếm thăm dò, phát triển mỏ dầu, khí đốt. c) Tàu bay (kể cả động cơ tàu bay), dàn khoan, tàu thủy nhập khẩu tạo tài sản cố định của doanh nghiệp, thuê của nước ngoài sử dụng cho sản xuất, kinh doanh và để cho thuê. 18) Vũ khí, khí tài chuyên dùng phục vụ quốc phòng, an ninh. 19) Hàng nhập khẩu và hàng hóa, dịch vụ bán cho các tổ chức, cá nhân để viện trợ nhân đạo, viện trợ không hoàn lại.
20) Hàng hóa chuyển khẩu, quá cảnh qua lãnh thổ Việt Nam: hàng tạm nhập khẩu, tái xuất khẩu; hàng tạm xuất khẩu, tái nhập khẩu; nguyên liệu nhập khẩu để sản xuất, gia công hàng hóa xuất khẩu theo hợp đồng sản xuất, gia công xuất khẩu ký kết với bên nước ngoài; 21) Chuyển giao công 22) Vàng nhập khẩu dạng thỏi 23) Sản phẩm xuất khẩu là tài nguyên, khoáng sản khai thác chưa chế biến. 24) Sản phẩm nhân tạo dùng để thay thế cho bộ phận cơ thể của người bệnh. 25) Hàng hóa, dịch vụ của cá nhân kinh doanh có mức thu nhập bình quân tháng thấp hơn mức lương tối thiểu. 26) Các hàng hóa, dịch vụ sau: - Hàng hóa bán miễn thuế ở các cửa hàng bán hàng miễn thuế theo quy định của Thủ tướng Chính phủ.
- Hàng dự trữ quốc gia do cơ quan dự trữ quốc gia bán ra. - Các hoạt động có thu phí, lệ phí của Nhà nước theo pháp luật về phí và lệ phí. SVTH: Lê Thị Ngọc 11 Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD: TS. Nguyễn Đình Chiến - Rà soát bom mìn, vật nổ do các đơn vị quốc phòng thực hiện đối với các công trình được đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước.
Đối tượng nộp thuế GTGT Người nộp thuế GTGT là tổ chức, cá nhân sản xuất, KD hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT ở Việt Nam, không phân biệt ngành nghề, hình thức, tổ chức kinh doanh (sau đây gọi là doanh nghiệp) và tổ chức, cá nhân nhập khẩu hàng hóa, mua dịch vụ từ nước ngoài chịu thuế GTGT (sau đây gọi là người nhập khẩu).2 Căn cứ tính thuế a. Căn cứ tính thuế GTGT Căn cứ tính thuế GTGT là giá tính thuế và thuế Thuế GTGT= Giá tính thuế GTGT x Thuế suất - Giá tính thuế là căn cứ quan trọng để tính ra số thuế GTGT phải nộp. Do đó, doanh nghiệp phải đặc biệt chú ý cách xác định giá tính thuế theo quy định.