Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán lưu chuyển hàng hóa trong các doanh nghiệp thương mại Chương 2: Thực trạng về kế toán lưu chuyển hàng hóa tại Công ty Cổ phần Lương thực – Thực phẩm Sa Đéc Chương 3: Nhận xét và kiến nghị SVTH: Đoàn Thá Bích Du Trang 3 Khóa LuÅn Tßt NghiÇp GVHD: ThS. NguyÅn Hÿu Thanh Tùng CH¯¡NG 1: C¡ Sä LÝ LUÄN VÀ K¾ TOÁN L¯U CHUYÂN HÀNG HÓA TRONG CÁC DOANH NGHIÆP TH¯¡NG M¾I 1.1 Các khái niÇm c¢ bÁn, yêu c¿u quÁn lý và nhiÇm vā l°u chuyÃn hàng hóa 1.1 Các khái niệm cơ bản 1.1 Doanh nghiệp thương mại Doanh nghiáp th°¢ng m¿i là DN thāc hián quá trình kinh doanh cāa mình bÁng quá trình l°u chuyển hàng hóa. Quá trình l°u chuyển hàng hóa là quá trình đ°a hàng hóa tą lĩnh vāc sÁn xuất sang lĩnh vāc tiêu dùng thông qua hình thăc mua và bán.2 Hàng hóa và lưu chuyển hàng hóa a) Hàng hóa Hàng hóa là sÁn phÁm lao động mà nó có thể thßa mãn nhu c¿u nào đó cāa con ng°ßi. Hàng hóa đ°ợc sÁn xuất không phÁi phÿc vÿ cho nhu c¿u cāa ng°ßi sÁn xuất mà để trao đái hoÁc bán trên thị tr°ßng.
b) L°u chuyển hàng hóa L°u chuyển hàng hóa là ho¿t động trung gian đem l¿i hàng hóa tą n¢i sÁn xuất, nhÁp khÁu đÁn n¢i tiêu dùng. Về c¢ bÁn, ho¿t động l°u chuyển hàng hóa trong các DN KDTM đều đ°ợc thāc hián theo công thăc: Hàng – Tiền – Hàng, cho thấy l°u chuyển hàng hóa trong KDTM bao gßm 2 giai đo¿n chính: mua hàng và bán hàng không qua khâu chÁ biÁn làm thay đái hình thái vÁt chất cāa hàng hóa đó.2 Yêu cầu quản lý và nhiệm vÿ cāa kế toán lưu chuyển hàng hóa 1.1 Yêu cầu quản lý hàng hóa QuÁn lý hàng hóa đóng vai trò rất quan trọng trong ho¿t động KDTM. QuÁn lý tát hàng hóa thì có thể h¿n chÁ đ°ợc rāi ro Ánh h°áng đÁn viác tiêu thÿ hàng hóa cũng nh° thu nhÁp cāa toàn DN. Để quÁn lý hàng hóa tát hì DN c¿n đÁm bÁo quÁn lý tát về các mÁt sá l°ợng, chất l°ợng và giá trị.
QuÁn lý về mÁt sá l°ợng: đó là viác phÁn ánh th°ßng xuyên tình hình nhÁp, xuất hàng hóa về mÁt hián vÁt để qua đó thấy đ°ợc viác thāc hián kÁ ho¿ch mua và tiêu thÿ hàng hóa, qua đó cũng phát hián ra nhÿng hàng hóa tßn đọng lâu ngày SVTH: Đoàn Thá Bích Du Trang 4 Khóa LuÅn Tßt NghiÇp GVHD: ThS. NguyÅn Hÿu Thanh Tùng tiêu thÿ chÁm hoÁc không tiêu thÿ đ°ợc để có bián pháp giÁi quyÁt, tránh tình tr¿ng ă đọng ván. QuÁn lý về mÁt chất l°ợng: để có thể c¿nh tranh đ°ợc trên thị tr°ßng hián nay thì hàng hóa lúc nào cũng đáp ăng đ°ợc chất l°ợng thßa mãn nhu c¿u cāa ng°ßi tiêu dùng. Đó là một yêu c¿u rất c¿n thiÁt cāa ho¿t động KDTM.
Do đó, khi mua hàng thì các DN phÁi lāa chọn ngußn hàng có tiêu chuÁn cao và phÁi kiểm nghiám chất l°ợng khi mua hàng về nhÁp kho. Hàng hóa dā trÿ trong kho luôn phÁi kiểm tra bÁo quÁn tránh tình tr¿ng h° hßng, giÁm chát l°ợng làm mất uy tín cāa DN. QuÁn lý về mÁt giá trị: đ¢n vị luôn phÁi theo dõi giá trị hàng hóa trong kho, và theo dõi tình hình biÁn động giá cÁ trên thị tr°ßng để biÁt đ°ợc có giá trị tăng giÁm nh° thÁ nào để phÁn ánh đúng thāc tÁ giá trị hàng hóa tßn kho.2 Nhiệm vụ cÿa kế toán lưu chuyển hàng hóa Trong KDTM, c¿n xuất phát tą đÁc điểm quan há th°¢ng m¿i với các b¿n hàng để tìm ph°¢ng thăc giao dịch mua, bán thích hợp, đem l¿i cho đ¢n vị lợi ích lớn nhất. Vì vÁy, kÁ toán l°u chuyển hàng hóa trong các DNTM c¿n thāc hián các nhiám vÿ để cung cấp thông tin cho ng°ßi quÁn lý trong và ngoài DN đ°a ra các quyÁt định hÿu hiáu.
Đó là: Ghi chép sá l°ợng, chất l°ợng và chi phí mua hàng, giá mua, chi phí khác, thuÁ không đ°ợc hoàn l¿i theo chăng tą đã lÁp và trên há tháng sá thích hợp. Phân bá hợp lý chi phí thu mua để tą đó xác định giá ván hàng hóa đã bán và hàng tßn cuái kỳ cho phù hợp. PhÁn ánh kịp thßi khái l°ợng hàng bán, ghi nhÁn doanh thu bán hàng và các chỉ tiêu liên quan khác cāa khái l°ợng hàng bán nh°: Giá ván hàng bán, doanh thu, thuÁ GTGT đ¿u ra,… KÁ toán phÁi quÁn lý chÁc ch¿ tình hình biÁn động và dā trÿ kho hàng hóa, phát hián và xử lý kịp thßi hàng hóa ă đọng á kho và n¢i gửi bán đ¿i lý,… Lāa chọn ph°¢ng pháp và xác định đúng giá ván hàng xuất bán để đÁm bÁo độ chính xác cāa chỉ tiêu lãi gộp hàng hóa đã tiêu thÿ. Xác định kÁt quÁ bán hàng và thāc hián chÁ độ báo cáo hàng hóa, báo cáo tình hình tiêu thÿ và kÁt quÁ tiêu thÿ hàng hóa,… SVTH: Đoàn Thá Bích Du Trang 5 Khóa LuÅn Tßt NghiÇp GVHD: ThS.
NguyÅn Hÿu Thanh Tùng Theo dõi và thanh toán kịp thßi công nợ với NCC và KH có liên quan đÁn nghiáp vÿ giao dịch. Tą đó có nhÿng bián pháp nhÁm đÁy nhanh quá trình thu hßi ván và h¿n chÁ tình tr¿ng bị chiÁm dÿng ngußn ván kinh doanh.2 K¿ toán mua hàng 1.1 Khái niệm và đặc điểm 1.1 Khái niệm Mua hàng là giai đo¿n đ¿u tiên cāa quá trình l°u chuyển hàng hóa trong DNTM, là quá trình chuyển giao quyền sá hÿu về hàng hóa tą ng°ßi bán sang DN và đßng thßi chuyển quyền sá hÿu về tiền tá tą DN sang ng°ßi bán hoÁc DN có trách nhiám phÁi thanh toán cho ng°ßi bán. học kÁ toán cho ng°ßi mới b¿t đ¿u 1.2 Đặc điểm Quá trình mua hàng có nhÿng đÁc điểm sau: Hàng hóa phÁi đ°ợc thông qua một ph°¢ng thăc mua, bán thanh toán tiền hàng nhất định. Doanh thu đã n¿m đ°ợc quyền sá hÿu về hàng hóa, mất quyền sá hÿu về tiền tá hay một lo¿i hàng hóa khác.
Hàng hóa mua vào với mÿc đích bán ra hoÁc gia công sÁn xuất rßi bán. Ngoài ra, hàng mua về vąa dùng cho ho¿t động kinh doanh, vąa để tiêu dùng trong nội bộ DN,… mà ch°a phân biát rõ mÿc đích thì v¿n coi là hàng mua. ĐiÁu kiÇn và thãi điÃm ghi nhÅn là hàng mua Thßi điểm đ°ợc xác định và ghi nhÁn viác mua hàng đã hoàn thành theo quy định hián hành là: Đ¢n vị đã nhÁn đ°ợc hàng hóa tą NCC. Đã thanh toán tiền cho NCC hoÁc chấp nhÁn thanh toán.
Tuy nhiên, tùy thuộc vào ph°¢ng thăc mua hàng mà thßi điểm xác định hàng mua có khác nhau.2 Các phương thức mua hàng hóa Mua hàng trực tiếp: Theo ph°¢ng thăc này, DN cử nhân viên cāa mình trāc tiÁp đÁn mua hàng á bên bán và trāc tiÁp nhÁn hàng chuyển về DN bÁng ph°¢ng tián tÿc có hoÁc thuê ngoài. SVTH: Đoàn Thá Bích Du Trang 6 Khóa LuÅn Tßt NghiÇp GVHD: ThS. NguyÅn Hÿu Thanh Tùng Mua hàng theo phương thức chuyển hàng: DN s¿ ký hợp đßng mua hàng với bên bán, bên bán căn că vào hợp đßng s¿ chuyển hàng đÁn giao cho DN s¿ theo địa điểm đã quy định tr°ớc trong hợp đßng bÁng ph°¢ng tián tā có hoÁc thuê ngoài. Chi phí vÁn chuyển bên nào phÁi trÁ tùy thuộc vào điều kián quy định trong hợp đßng.
Khi chuyển hàng đi thì hàng hóa v¿n thuộc quyền sá hÿu cāa bên bán, hàng mua chỉ thuộc quyền sá hÿu cāa DN khi DN nhÁn đ°ợc hàng và chấp nhÁn thanh toán. Xác đánh trá giá hàng mua Viác xác định đúng thßi điểm mua hàng đÁm bÁo cho viác ghi chép chỉ tiêu hàng mua một cách đ¿y đā, kịp thßi, chính xác, đßng thßi quÁn lý chÁc ch¿ hàng hóa đã thuộc quyền sá hÿu cāa DN. Xác định giá trị hàng mua là viác xác định giá trị ghi sá cāa hàng hóa mua vào. Theo quy định, hàng hóa đ°ợc phÁn ánh trên sá kÁ toán theo giá trị thāc tÁ (giá gác) và đ°ợc xác định theo công thăc: GiÁm giá Các khoÁn Chi phí phát Trị giá thāc tÁ Trị giá hàng mua, thuÁ không sinh trong (giá gác) cāa = mua cāa + - hàng trÁ l¿i + đ°ợc hoàn quá trình hàng mua hàng hóa ng°ßi bán l¿i mua hàng và CKTM Các khoÁn thuÁ không đ°ợc hoàn l¿i bao gßm: thuÁ NK, thuÁ TTĐB cāa hàng NK, hay thuÁ GTGT cāa hàng NK (tính theo ph°¢ng pháp trāc tiÁp).
Trong đó: ThuÁ nhÁp Sá l°ợng hàng hóa Đ¢n giá ThuÁ suất thuÁ khÁu phÁi = nhÁp khÁu trên tß x tính thuÁ x nhÁp khÁu nộp khai hÁi quan (CIF) ThuÁ TTĐB cāa hàng = { Trị giá hàng nhÁp khÁu + ThuÁ nhÁp khÁu phÁi nộp } x ThuÁ suất thuÁ nhÁp khÁu (theo giá CIF) TTĐB ThuÁ GTGT cāa hàng = { Trị giá hàng nhÁp khÁu + ThuÁ nhÁp khÁu phÁi } x ThuÁ suất thuÁ nhÁp khÁu (theo giá CIF) nộp GTGT SVTH: Đoàn Thá Bích Du Trang 7 Khóa LuÅn Tßt NghiÇp GVHD: ThS. NguyÅn Hÿu Thanh Tùng Chi phí phát sinh trong quá trình mua hàng bao gßm: lá phí thanh toán, lá phí chuyển tiền, lá phí sửa đái L/C, phí thuê kho, bÁn bãi, l°u kho, chi phí vÁn chuyển, bác dỡ, hoa hßng trÁ cho bên āy thác,… Ngoài ra, trong tr°ßng hợp mua hàng tr°ớc khi bán ra c¿n phÁi gia công, s¢ chÁ, phân lo¿i, chọn lọc, đóng gói,… thì toàn bộ chi phí phát sinh trong quá trình đó cũng đ°ợc h¿ch toán vào trị giá thāc tÁ cāa hàng mua.3 Kế toán nghiệp vÿ mua hàng trong nước 1.1 Chāng từ sử dụng Hóa đ¢n GTGT hoÁc hóa đ¢n thông th°ßng, PhiÁu nhÁp kho, BÁng kê mua vào, Biên bÁn kiểm nhÁn hàng. Chăng tą thanh toán: PhiÁu chi, Āy nhiám chi, Giấy báo nợ,… 1.2 Tài khoản sử dụng Theo ph°¢ng pháp kê khai th°ãng xuyên: KÁ toán sử dÿng các tài khoÁn nh° sau: TK 151 – <Hàng mua đang đi đ°ßng= TK 156 <Hàng hóa= – TK này phÁn ánh tình hình nhÁp, xuất, tßn hàng hóa trong kho thuộc hàng tßn kho cāa DN. TK này có 3 TK cấp 2: TK 1561 <Giá mua hàng hóa= – TK này phÁn ánh giá trị hàng theo giá mua.
TK 1562 <Chi phí thu mua hàng= – TK này phÁn ánh chi phí trāc tiÁp để có hàng hóa mua vào nhÁp kho trong tr¿ng thái s¿n sàng bán ra hoÁc gia công thêm rßi bán. TK 1567 <Hàng hóa bất động sản= – TK này phÁn ánh lo¿i hàng hóa là bất động sÁn nh° nhà, đất,…. Theo ph°¢ng pháp kiÃm kê đánh kỳ Ngoài nhÿng TK sử dÿng nh° TK 151, TK 156, TK 157 kÁ toán còn sử dÿng thêm TK 6112 – < Mua hàng hóa=. SVTH: Đoàn Thá Bích Du Trang 8 Khóa LuÅn Tßt NghiÇp GVHD: ThS.