CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Một số khái niệm cơ bản về doanh thu, chi phí và xác định kết quả hoạt động kinh doanh trong các doanh nghiệp 1.1 Sự cần thiết của kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp Công ty thương mại dịch vụ là công ty chuyên về các loại hình dịch vụ du lịch, thể thao, vận tải, ngân hàng, văn hóa, thể thao, đoàn thể xã hội…. Gồm loại hình công ty TNHH (một thành viên và hai thành viên trở lên) và công ty cổ phần. Ở đây “thương mại dịch vụ” là cụm từ được thêm vào để làm rõ hơn về cách thức hoạt động doanh nghiệp, nó không liên quan tới loại hình công ty. Kinh doanh dịch vụ chính là một thuật ngữ chung dùng để miêu tả những việc làm kinh doanh của các đơn vị, tổ chức, doanh nghiệp, nhưng không phải là hình thức tạo ra các loại hàng hóa hữu hình.
Đối với một doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ, đó chính là việc bán đi các dịch vụ trực tiếp cho người tiêu dùng hoặc cho những doanh nghiệp khác sử dụng. Kinh doanh dịch vụ hiện nay đang hoạt động trên toàn cầu, và nó nhận được sự tương tác của khách hàng mỗi ngày. Các dịch vụ là sự vô hình, nó chỉ xuất hiện khi người sử dụng yêu cầu, chính điểm này đã khiến cho bản chất của loại hình kinh doanh dịch vụ này trở nên rất khác so với những loại hình kinh doanh khác. Từ những nhận định trên ta có thể lấy ra một vài những ví dụ tiêu biểu về ngành kinh doanh dịch vụ này, như là: kinh doanh khách sạn, dịch vụ tư vấn, sửa chữa trang thiết bị, hỗ trợ máy móc, dịch vụ chăm sóc sức khoẻ, dịch vụ kinh doanh, dịch vụ mang tính can thiệp pháp.
Ở tất cả những trường hợp vừa kể ra này, người sử dụng sẽ được cung cấp một dịch vụ, chứ không phải là một loại mặt hàng hay sản phẩm, như việc họ đang nhận sự điều trị cho một vấn đề về y học hay tham gia học tập tại một lớp học ở trường trung học. Nguyễn Thị Thu Huyền 4 Lớp: K20KTK Học viện Ngân hàng Khóa luận tốt nghiệp Trên đây là những phân tích về ngành kinh doanh dịch vụ, hy vọng là câu trả lời này đã giúp các bạn giải đáp được sự thắc mắc về kinh doanh dịch vụ là gì. Ngoài ra trên đây cũng đã liệt kê những ngành kinh doanh dịch vụ tiêu biểu để lấy ví dụ minh họa giúp các bạn có được cái nhìn một cách toàn diện hơn về loại hình kinh doanh dịch vụ này. Theo như nhận định của các chuyên gia tổng giá trị của các ngành kinh doanh về dịch vụ hoàn toàn có thể vượt quá tổng giá trị của những sản phẩm so với GDP, sau đây sẽ là những ví dụ về kinh doanh dịch vụ: Vận chuyển: Dịch vụ về vận chuyển có thể lấy vị dụ như bạn sử dụng dịch vụ của một chuyến bay, hay đơn giản là thuê xe từ một cửa hàng dịch vụ.
Sự kiện: Các sự kiện như đám cưới, hội nghị, tiệc tùng cũng có thể là một trong những ngành dịch vụ Giải trí: Ngành dịch vụ công nghiệp giải trí có thể lấy ví dụ như phim ảnh, trò chơi. Phương tiện truyền thông: Với những phương tiện truyền thông xã hội như, báo chí, truyền hình. Cơ sở hạ tầng: Các dịch vụ về cơ sở hạ tầng như dịch vụ truy cập Internet, hay bảo chì bằng năng lượng mặt trời. Dịch vụ tài chính: Dịch vụ tài chính ngân hàng, bảo hiểm và các khoản đàu tư.
Những dịch vụ chuyên nghiệp: Các dịch vụ chuyên nghiệp như gia, sư, kế toán, kiến trúc sư. Logistics: Dịch vụ logistics giao nhận hàng. Khách sạn, nhà hàng: Ở các điểm tham quan du lịch cũng có thể được coi là những ngành dịch vụ. Văn hóa: Những trải nghiệm về văn hóa, như bảo tàng các buổi biểu diên nghiệ thuật.
Sức khoẻ: Các dịch vụ về sức khỏe như phòng tập thể hình, các dịch vụ chăm sóc y tế, điều dưỡng, cũng là một trong những ngành dịch vụ. Nguyễn Thị Thu Huyền 5 Lớp: K20KTK Học viện Ngân hàng Khóa luận tốt nghiệp Đất dịch vụ: Đất kinh doanh dịch vụ là gì? đó lấy ví dụ như những miếng đất ở bến bãi, như chợ, bến xe điểm công cộng, có thể là khoảng đất được sử dụng với mục đích dịch vụ. Sự cần thiết của kế toán doanh thu Trong mọi loại hình doanh nghiệp, Doanh thu là yếu tố vô cùng quan trọng và không thể thiếu bởi vì thông qua “con số biết nói” này, các đối tượng bên trong doanh nghiệp (nhà quản lý, nhân sự, tài chính, marketing) và các đối tượng bên ngoài doanh nghiệp (nhà đầu tư, cơ quan thuế, ngân hàng, khách hàng) có thể biết được tình hình làm ăn của doanh nghiệp trong một kỳ kế toán (năm). Đối với Doanh nghiệp dịch vụ, đó là Doanh nghiệp có cung ứng được nhiều dịch vụ trong năm không, khách hàng có tìm đến và những dịch vụ mà doanh nghiệp cung ứng có giữ chân được khách hàng không, chiến dịch marketing để thu hút khách hàng để làm tăng doanh thu của doanh nghiệp có hiệu quả không, Doanh thu qua các năm cũng cho thấy sự ổn định trong việc làm ăn của doanh nghiệp Tóm lại, có thể nói doanh thu là một phần tất yếu và không thể thiếu khi nhắc về một doanh nghiệp Bên cạnh việc phát triển thì việc quản lý doanh thu cũng không thể nào thiếu sự tập trung và đảm bảo việc quản lý đúng cách nhưng cũng hợp lý.
Vậy việc quản lý doanh thu đặt ra những nhiệm vụ, những yêu cầu cho kế toán doanh thu, đặc biệt là trong doanh nghiệp dịch vụ: Doanh thu của giao dịch về cung cấp dịch vụ được ghi nhận khi kết quả của giao dịch đó được xác định một cách đáng tin cậy. Trường hợp giao dịch về cung cấp dịch vụ liên quan đến nhiều kỳ thì doanh thu được ghi nhận trong kỳ theo kết quả phần công việc đã hoàn thành vào ngày lập Bảng Cân Đối kế toán của kỳ đó. Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14, kết quả của giao dịch cung cấp dịch vụ được xác định khi thỏa mãn tất cả bốn (4) điều kiện sau: (a) Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn; (b) Có khả năng thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch cung cấp dịch vụ đó; (c) Xác định được phần công việc đã hoàn thành vào ngày lập Bảng Cân đối Nguyễn Thị Thu Huyền 6 Lớp: K20KTK Học viện Ngân hàng Khóa luận tốt nghiệp kế toán; (d) Xác định được chi phí phát sinh cho giao dịch và chi phí để hoàn thành giao dịch cung cấp dịch vụ Nghĩa là, Phản ánh, ghi chép đầy đủ tình hình hiện có và sự biến động về mặt số lượng, chủng loại, quy cách, mẫu mã đối với từng loại hàng hóa, dịch vụ bán ra. - Phản ánh, ghi chép đầy đủ, kịp thời các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và toàn bộ chi phí phát sinh trong kỳ để cuối kỳ tập hợp doanh thu, cho phí, từ đó xác định được kết quả kinh doanh.
- Theo dõi thường xuyên, liên tục biến động tăng, giảm các khoản doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, doanh thu hoạt động tài chính và thu nhập khác. - Theo dõi chi tiết, riêng biệt từng loại doanh thu, kể cả doanh thu nội bộ nhằm phản ánh kịp thời, chi tiết, đầy đủ kết quả kinh doanh làm căn cứ lập các báo cáo tài chính. - Theo dõi chi tiết các khoản giảm trừ doanh thu, các khoản phải thu, chi phí của từng hoạt động của doanh nghiệp, đồng thời theo dõi và đôn đốc các khoản phải thu khách hàng. - Xác định chính xác kết quả hoạt động kinh doanh, theo dõi tình hình thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước.
- Cung cấp các thông tin kế toán chính xác, kịp thời cho việc lập Báo cáo tài chính và định kỳ phân tích hoạt động kinh doanh liên quan đến doanh thu và xác định kết quả kinh doanh. - Xác định được quá trình luân chuyển chứng từ về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh. - Đưa ra những kiến nghị, biện pháp nhằm hoàn thiện việc tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh, cung cấp cho ban lãnh đạo những thông tin cần thiết để xây dựng những kế hoạch cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp Sự cần thiết của kế toán chi phí Bên cạnh doanh thu, không thể không nhắc tới chi phí. Mục tiêu của các nhà quản Nguyễn Thị Thu Huyền 7 Lớp: K20KTK Học viện Ngân hàng Khóa luận tốt nghiệp trị doanh nghiệp luôn là “Tối đa hóa lợi nhuận, bằng việc tối đa hóa doanh thu và tối thiểu hóa chi phí”.
Bài toán “Tối giản hóa chi phí” luôn là bài toán khó khăn và đặt ra nhiều câu hỏi, “Chi cho ai, chi cái gì và chi lúc nào”. Nếu không quản lý tốt các khoản mục chi phí thì việc thúc đẩy doanh thu cũng chưa chắc mang lại hiệu quả tối ưu nhất cho doanh nghiệp Du lịch và dịch vụ là một trong những ngành kinh doanh chuyên cung cấp những lao vụ, dịch vụ phục vụ nhu cầu sinh hoạt và đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân. Đối tượng phục vụ của ngành du lịch không ổn định và luôn biến động, rất phức tạp. Số lượng khách du lịch cũng như số ngày lưu lại của khách luôn biến động.
Trong cùng một đợt nghỉ, nhu cầu của từng nhóm khách về ăn, ở, tham quan cũng rất khác nhau. Kinh doanh du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, liên quan tới nhiều mặt khác nhau của đời sống xã hội (hoạt động xã hội, kinh tế, văn hóa, chính trị, giao lưu quốc tế…). Điều này xuất phát từ các nhu cầu phong phú, đa dạng của du khách; đồng thời cũng xuất phát từ tính an toàn và hiệu quả trong kinh doanh của các doanh nghiệp. Do vậy, kinh doanh du lịch thường bao gồm nhiều ngành nghề khác nhau như: kinh doanh lữ hành, kinh doanh lưu trú, kinh doanh nhà hàng, kinh doanh vui – chơi – giải trí, kinh doanh vận chuyển, kinh doanh hàng hóa… Các hoạt động này có quy trình công nghệ khác nhau, chi phí kinh doanh cũng không giống nhau… Chính vì những khoản chi phí kinh doanh không giống nhau và có phần đa dạng nên việc quản lý chi phí trong doanh nghiệp dịch vụ lại càng tạo ra nhiều thách thức hơn.