PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong những năm vừa qua, nền kinh tế Việt Nam vẫn đang phát triển từng ngày dù phải chịu ảnh hƣởng nặng nề từ Đại dịch covid 19 và sự cạnh tranh giữa các nƣớc. Sau Đại dịch chuỗi cung ứng toàn cầu bị đình trệ, đứt gãy dần hồi phục giúp cho hoạt động sản xuất kinh doanh của Doanh nghiệp và ngƣời dân đƣợc duy trì và tăng trƣởng ổn định. Trong bối cảnh này, các ngân hàng thƣơng mại đang giữ vai trò quan trọng vì là cầu nối giữa nền tài chính quốc gia với Thế Giới.
Ngân hàng đáp ứng nhu cầu vốn cho nền kinh tế đồng thời cung cấp các dịch vụ ngân hàng cho ngƣời dân, cung cấp tiền vay cho cá nhân và doanh nghiệp để họ có thể thực hiện các dự án, đầu tƣ và mua sắm. Chính vì thế, hoạt động cho vay đƣợc xem là nguồn thu nhập chính của các ngân hàng thƣơng mại, đồng thời giúp thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế, tạo ra việc làm, tăng thu nhập và cải thiện chất lƣợng cuộc sống của ngƣời dân. Tuy nhiên, hoạt động cho vay cũng mang theo một số rủi ro, chẳng hạn nhƣ rủi ro tín dụng và rủi ro tài chính. Nếu không đƣợc quản lý tốt, hoạt động cho vay có thể gây ra tác động tiêu cực cho ngƣời vay và các tổ chức tài chính liên quan.
Do vậy, Ngân hàng cần chú trọng công tác quản lý rủi ro trong hoạt động tín dụng để giúp Ngân hàng kinh doanh hiệu quả tạo ra lợi nhuận. Trong đó, kế toán nghiệp vụ cho vay là một trong những hoạt động chủ chốt trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Đây là công cụ đắc lực giúp Ngân hàng giám sát và điều hành các hoạt động tín dụng để đƣa ra các quyết định phù hợp. Khách hàng luôn mong muốn nhận đƣợc các sản phẩm và dịch vụ cho vay tốt nhất từ các ngân hàng.
Việc đảm bảo tính minh bạch và chính xác trong việc ghi nhận các khoản vay, tiền lãi và các khoản phí liên quan đến cho vay sẽ giúp tăng cƣờng sự tin tƣởng và hài lòng của khách hàng đối với ngân hàng. Với vai trò là ngƣời tiếp nhận, kiểm soát và xử lý các giao dịch vay và trả nợ, kế toán đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình quản lý rủi ro tín dụng của ngân hàng. Thị trƣờng tài chính ngày càng phát triển và cạnh tranh khốc liệt, việc quản lý và vận hành các dịch vụ xv tài chính, đặc biệt là cho vay, đòi hỏi ngân hàng phải thực hiện một quy trình nghiêm ngặt và chính xác để đảm bảo hiệu quả và an toàn cho khách hàng và ngân hàng. Nhận thức đƣợc tầm quan trọng của kế toán nghiệp vụ cho vay cùng với cơ hội đƣợc học tập nghiên cứu tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Đông Sài Gòn, đƣợc tiếp cận và quan sát nghiệp vụ thực tế, tác giả quyết định chọn đề tài: “Kế toán nghiệp vụ cho vay tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Đông Sài Gòn” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp của mình.
Mục tiêu nghiên cứu 2. Mục tiêu tổng quát Đánh giá thực trạng về công tác kế toán nghiệp vụ cho vay tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Đông Sài Gòn, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán nghiệp vụ cho vay tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Đông Sài Gòn. Mục tiêu cụ thể - Hệ thống các cơ sở lý luận về kế toán nghiệp vụ cho vay tại Ngân hàng thƣơng mại. - Phân tích thực trạng công tác kế toán nghiệp vụ cho vay tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Đông Sài Gòn.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán nghiệp vụ cho vay tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Đông Sài Gòn. Câu hỏi nghiên cứu - Thực trạng nghiệp vụ kế toán cho vay tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Đông Sài Gòn nhƣ thế nào? - Giải pháp pháp giúp kế toán nghiệp vụ cho vay tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Đông Sài Gòn hoàn thiện hơn? 4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 4. Đối tƣợng nghiên cứu xvi Công tác kế toán nghiệp vụ cho vay tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Đông Sài Gòn.
Phạm vi nghiên cứu Về không gian: Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Đông Sài Gòn. Về thời gian: đề tài nghiên cứu số liệu về tình hình tài chính và kết quả hoạt động kinh doanh trong khoảng thời gian từ năm 2020 đến 2022. Phƣơng pháp nghiên cứu Nghiên cứu sử dụng phƣơng pháp định tính nhằm làm rõ vấn đề cần nghiên cứu Phƣơng pháp thu thập số liệu: Phƣơng pháp nghiên cứu tài liệu: thu thập các số liệu, thông tin liên quan đến đơn vị nhƣ phƣơng pháp hạch toán tài khoản, chứng từ, sổ sách từ các phòng ban của đơn vị. Thu thập tài liệu từ Internet, các khóa luận tốt nghiệp đại học, các giáo trình, luận văn Thạc sĩ và sách tham khảo.
Phƣơng pháp quan sát: Quan sát các công việc cụ thể và ghi chép lại cách thức làm việc, các thao tác tiến hành nghiệp vụ của CBTD, cán bộ nhân viên kế toán và các phòng ban khác. Phƣơng pháp phỏng vấn: tiến hành trao đổi với nhân viên kế toán của đơn vị và nhân viên ở các phòng ban khác để tìm hiểu thêm về dữ liệu, thông tin cần thiết cho quá trình nghiên cứu. Phƣơng pháp xử lý số liệu: Phƣơng pháp thống kê: dùng số tuyệt đối, số tƣơng đối để phân tích sự tăng giảm của các chỉ tiêu và xu hƣớng của chúng. Phƣơng pháp so sánh đối chiếu: Các thông tin, số liệu đã thu thập sẽ đƣợc tiến hành so sánh với mục tiêu, phƣơng hƣớng phát triển đã đề ra trong kế hoạch từ đó đánh giá đƣợc hiệu quả thực hiện.
Phƣơng pháp tổng hợp, phân tích: Sau khi tổng hợp tài liệu theo đặc điểm của nghiệp vụ. Các tài liệu này sẽ đƣợc phân tích dựa trên cơ sở đƣa ra những kết xvii luận và giải pháp tối ƣu để khắc phục những hạn chế và phát huy những điểm mạnh trong vấn đề nghiên cứu. Tổng quan về lĩnh vực nghiên cứu Tác giả Nguyễn Thị Chúc Khuy (2020) với bài nghiên cứu "Kế toán cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Phát triển Thành Phố Hồ Chí Minh – Chi nhánh Sóc Trăng – Phòng giao dịch Ngã Năm". Bài viết sử dụng phƣơng pháp định tính nhƣ phƣơng pháp thống kê, phƣơng pháp so sánh, phƣơng pháp kế toán để tìm hiểu, phân tích, đánh giá tình hình cho vay KHCN tại Ngân hàng TMCP Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh - Chi nhánh Sóc Trăng.
Từ các nghiên cứu trên, tác giả đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả của cho vay và đƣa ra một số kiến nghị cho phía Ngân hàng TMCP Phát triển Thành Phố Hồ Chí Minh – Chi nhánh Sóc Trăng – PGD Ngã Năm. Tác giả Nguyễn Thị Quỳnh Nhƣ (2020) với bài nghiên cứu "Kế toán nghiệp vụ tín dụng tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Chợ Lớn". Bài viết làm rõ công tác kế toán nghiệp vụ cho vay, bao gồm cho vay thông thƣờng KH doanh nghiệp và cho vay cầm cố KH cá nhân. Qua bài nghiên cứu tác giả cho thấy, NH đã áp dụng thành công hệ thống Core SunShine và sự phối hợp giữa phỏng kế toán, phòng tín dụng trở nên chặt chẽ hơn.
Quy trình tín dụng và quy trình hạch toán của NH đƣợc quy định rõ ràng, dữ liệu, hồ sơ của KH cũng đƣợc sắp xếp một cách khoa học. Bên cạnh đó, tác giả cũng kết luận rằng quy trình cho vay tốn nhiều thời gian của KH, đa số cán bộ nhân viên chƣa có nhiều kinh nghiệm và cán bộ kế toán vẫn hạch toán những giao dịch có giá trị nhỏ, điều này vô tình tạo ra nhiều công việc cho cán bộ. Tác giả Trƣơng Thị Dạ Thảo (2019) với nghiên cứu "Thực trạng công tác kế toán cho vay đối với khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Nam Thừa Thiên Huế". Bài nghiên cứu đi sâu vào việc nghiên cứu hồ sơ vay vốn của KH và tài liệu hƣớng dẫn nội bộ trong quy trình hạch toán kế toán nghiệp vụ cho vay KH doanh nghiệp từ 2016 - 2018.
Kết quả của bài nghiên cứu cho thấy NH đã vận dụng thành công phần mềm hệ thống Core xviii SunShine: nâng cao trách nhiệm cán bộ nhân viên, tăng khả năng lƣu dấu vết của giao dịch, cán bộ phòng kế toán và phòng tín dụng phối hợp ăn ý, dễ dàng hơn; chất lƣợng nghiệp vụ của cán bộ tăng rõ rệt. Tuy nhiên, hệ thống Core SunShine có nhiều bất cập cho cán bộ nhân viên vì đó là hệ thống mới. Hệ thống chứng từ, sổ sách cho vay phức tạp gây cản trở khi khách hàng quyết định đi vay. Các giao dịch có giá trị nhỏ, lợi nhuận thu về thấp vẫn chƣa thể tự động hóa tạo nên khối lƣợng công việc rất lớn cho cán bộ nhân viên.
Tác giả Trƣơng Ngọc Bảo Trâm (2021) với đề tài "Kế toán nghiệp vụ cho vay tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam chi nhánh 4". Tác giả đã trình bày về sự cần thiết trong việc nghiên cứu đề tài này và phƣơng pháp để nghiên cứu đề tài. Tiếp theo đó, tác giả tổng hợp các cơ sở lý luận của nghiệp vụ cho vay và nghiệp vụ kế toán, các loại phƣơng thức cho vay, quy trình cho vay và phƣơng thức trích lập dự phòng rủi tài khoản ro, kế toán, thông tƣ, chính sách kế toán liên quan. Đồng thời, phân tích thực trạng công tác kế toán nghiệp vụ cho vay tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng – Chi nhánh 4.
Từ các nội dung trên, tác giả rút ra các ƣu điểm, nhƣợc điểm và biện pháp nhằm hoàn thiện hơn công tác kế toán nghiệp vụ cho vay tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam – Chi nhánh 4. Tác giả Tôn Nữ Thảo Nguyên (2021) với bài nghiên cứu "Công tác kế toán nghiệp vụ cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Huế". Bài nghiên cứu đi sâu vào việc nghiên cứu quá trình hạch toán kế nghiệp vụ cho vay khách hàng cá nhân tại chi nhánh. Qua đó tác giả cũng khẳng định phí tất toán hợp đồng vay tại Ngân hàng trƣớc thời hạn thấp hơn so với các Ngân hàng khác đồng thời phần mềm kế toán có giao diện rõ ràng dễ hiểu giúp cho việc truy vấn dễ dàng.