Chương 1: Giới thiệu đề tài nghiên cứu. Chương 2: Các nghiên cứu trước và những vấn đề lý luận chung về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm. Chương 3: Thực trạng công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH SX & TM Cơ điện Tiến Phát. Chương 4: Giải pháp hoàn thiện công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH SX & TM Cơ điện Tiến Phát.7 Đóng góp của đề tài nghiên cứu Đề tài “Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH SX & TM Cơ điện Tiến Phát” cung cấp một cái nhìn chi tiết và rõ ràng về quá trình kế toán CPSX và tính GTSP trong môi trường cụ thể tại đơn vị.
Thông qua việc phân tích các dữ liệu và thông tin từ công ty, đề tài sẽ làm sáng tỏ các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến vấn đề trên. Đặc biệt, đề tài còn đóng góp bằng cách đề xuất các phương pháp và chiến lược hiệu quả nhằm tối ưu hóa CPSX, nâng cao hiệu suất kinh doanh. Ngoài ra, đề tài cũng góp một phần nhỏ vào lĩnh vực nghiên cứu về kế toán chi phí và GTSP thông qua việc khám phá các khía cạnh mới và chưa được đề cập trong các nghiên cứu trước đó. Đề tài không chỉ góp một phần giá trị nhỏ nhoi cho Công ty TNHH SX & TM Cơ điện Tiến Phát mà còn điền vào những khoảng trống trong tri thức hiện tại.
Điều này đặt ra một quan điểm mới, chưa được khám phá, kích thích sự quan tâm và nghiên cứu sâu sắc hơn từ cộng đồng kế toán và quản trị chi phí, góp phần vào sự phát triển và tiến bộ của lĩnh vực này. 5 CHƯƠNG 2: CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM 2.1 Tổng quan về lĩnh vực nghiên cứu Trong quá trình thực hiện đề tài, tác giả cũng đã tiến hành nghiên cứu về các công trình nghiên cứu khác trong cùng lĩnh vực: Khóa luận tốt nghiệp “Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Vitaly” của tác giả Phạm Thảo Ánh (Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh, 2022). Trong bài nghiên cứu, tác giả đã làm sáng tỏ cơ sở lý thuyết liên quan đến kế toán CPSX và tính GTSP.
Từ đây, tác giả cũng trình bày công tác kế toán thực tế tại đơn vị, đưa ra những ưu, nhược điểm từ đó cũng những giải pháp hoàn thiện công tác kế toán CPSX và tính GTSP tại đơn vị. Có thể thấy được, đề tài đã góp một phần vào kho tàng kiến thức trong lĩnh vực nghiên cứu này khi cho thấy được những hoạt động thực tế tại một doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam. Luận án thạc sĩ kế toán “Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng Bất động sản Lanmak” của tác giả Đỗ Thị Thu Hà (Trường Đại học Lao động – Xã hội, 2019). Trong bài nghiên cứu, tác giả nêu rõ được tính cấp thiết của đề tài đồng thời làm rõ những đóng góp quan trọng của nghiên cứu.
Thêm vào đó, luận án còn cho thấy được những cơ sở lý luận về kế toán CPSX và tính GTSP đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây lắp đặc thù. Ngoài ra, tác giả còn trình bày về kế toán CPSX và tính GTSP dưới góc nhìn của kế toán tài chính cùng với lập dự toán, lập báo cáo CPSX và tính giá thành dưới góc độ kế toán quản trị tại tại Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng Bất động sản Lanmak. Sau cùng, tác giả đánh giá những ưu điểm và một số hạn chế cùng với nguyên nhân dẫn đến. Tác giả cũng đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán dưới hai góc độ là kế toán tài chính và kế toán quản trị.
Điều này không chỉ nâng cao chất lượng nghiên cứu mà còn đóng góp vào việc thúc đẩy sự phát triển và hiệu suất của hệ thống kế toán trong doanh nghiệp xây dựng. Luận án tiến sĩ kinh tế “Hoàn thiện tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Hoá chất Việt Nam” của tác giả Ngô Quang Hùng (Học viện Tài chính, 2018). Trong bài nghiên cứu tác giả trình bày 6 ba nội dung. Thứ nhất, cơ sở lý luận về tổ chức kế toán CPSX và tính GTSP trong các doanh nghiệp sản xuất.
Ở chương này, tác giả nêu ra các điểm nổi bậc về quan điểm và các nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức kế toán CPSX và tính GTSP trong các doanh nghiệp, từ đó cho người đọc nhìn thấy được điểm khác biệt giữa hai góc độ đó là kế toán quản trị và kế toán tài chính. Thứ hai, về tổ chức kế toán CPSX và tính GTSP trong các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Hóa chất Việt Nam. Ở đây, tác giả nêu rõ tổng quan về Tập đoàn Hóa chất Việt Nam cũng như thực trạng kế toán CPSX và tính GTSP trong các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Hóa chất Việt Nam từ đó đánh giá về những ưu điểm, tồn tại và những nguyên nhân chủ yếu. Cuối cùng, giải pháp hoàn thiện công tác kế toán CPSX và tính GTSP trong các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Hóa chất Việt Nam.
Tóm lại, các công trình nghiên cứu trên đã đóng góp đáng kể vào việc làm sáng tỏ cơ sở lý thuyết và thực tiễn liên quan đến kế toán CPSX và tính GTSP. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số khoảng trống cần được khai thác thêm. Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Thảo Ánh tập trung vào việc áp dụng cơ sở lý thuyết kế toán CPSX và tính GTSP tại một doanh nghiệp sản xuất cụ thể, nhưng chưa đào sâu vào các biến động của giá thành sản phẩm theo thời gian. Luận án thạc sĩ của tác giả Đỗ Thị Thu Hà đã phân tích kỹ lưỡng về kế toán CPSX và GTSP trong lĩnh vực xây lắp nhưng chủ yếu từ góc nhìn kế toán tài chính và kế toán quản trị, thiếu sự đa dạng trong các ngành công nghiệp khác.
Trong khi đó, luận án tiến sĩ của tác giả Ngô Quang Hùng lại tập trung vào tổ chức kế toán CPSX và GTSP trong các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Hóa chất Việt Nam, nhưng không đề cập sâu đến các biện pháp cụ thể để đối phó với biến động giá và lượng của CPSX. Do đó, có thể thấy rằng, việc nghiên cứu sâu hơn về biến động GTSP là một khoảng trống cần được lấp đầy. Điều này sẽ giúp các doanh nghiệp không chỉ duy trì hiệu quả kinh doanh mà còn tối ưu hóa chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường. Từ đây, tác giả thực hiện đề tài nghiên cứu “Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH SX & TM Cơ điện Tiến Phát” với mục đích nhằm lấp đầy khoảng trống nghiên cứu về các vấn đề chưa được phân tích kỹ lưỡng và tìm hiểu sâu hơn về những nội dung đã được nghiên cứu nhưng thiếu sự đa dạng và đào sâu.
Ở bài khóa luận tốt nghiệp này, tác giả bổ sung vào khoảng trống nghiên cứu với nội dung về phần biến động giá thành sản phẩm – một nội 7 dung quan trọng nhưng ít được các tác giả trước đây khám phá kỹ lưỡng. Vì vậy, bằng cách tập trung vào các khía cạnh này, bài khóa luận này có thể đóng góp thêm vào kho tàng kiến thức hiện tại đồng thời cũng hỗ trợ doanh nghiệp cải thiện công tác kế toán của mình trong môi trường kinh doanh ngày càng phức tạp.2 Những vấn đề lý luận chung về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm 2.1 Những vấn đề chung về chi phí sản xuất 2.1 Khái niệm chi phí sản xuất Quá trình sản xuất kinh doanh là một chu trình liên tục và không ngừng nghỉ mà mọi doanh nghiệp sản xuất đều phải trải qua để có thể hoạt động và duy trì sự tồn tại. Quá trình này được lặp đi lặp lại, bằng việc chuyển đổi các tư liệu sản xuất để tạo ra các sản phẩm có giá trị về mặt kinh tế. Các chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là kết quả của việc biến đổi các yếu tố đầu vào thành sản phẩm cuối cùng.
Trong quá trình vận hành một doanh nghiệp, có rất nhiều các loại chi phí khác nhau phát sinh. Tuy nhiên, chi phí chỉ được xem là CPSX khi và chỉ khi chúng tham gia vào quá trình sản xuất và trực tiếp tạo ra sản phẩm. Có thể thấy được, CPSX được định nghĩa từ nhiều nguồn và nhiều góc độ khác nhau: Theo chuẩn mực kế toán số 01 “Chuẩn mực chung” thì “Chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu.” Hay theo Đào Thị Truyền (2016, trang 3), CPSX được định nghĩa là “biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống và lao động vật hóa mà doanh nghiệp đã bỏ ra có liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định (tháng, quý, năm).” Như vậy, CPSX chính là sự chuyển đổi các tài nguyên đầu vào như nguyên liệu, sức lao động, máy móc,… được biểu hiệu dưới dạng tiền bạc trở thành một sản phẩm, dịch vụ có giá trị trong một giai đoạn nào đó.2 Phân loại chi phí sản xuất Để hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu hóa lợi nhuận và phân tích các yếu tố sản xuất một cách hiệu quả, có một số cách cơ bản để phân loại CPSX: Phân loại chi phí sản xuất theo tính chất kinh tế: Đối với cách phân loại này, chúng ta chưa xem xét các loại chi phí này tham gia trực tiếp hay gián tiếp vào quá trình sản xuất hay chi phí này thực hiện chức năng gì trong quá trình sản xuất mà chỉ dựa vào nội dung kinh tế ban đầu để phân loại chúng. Tất cả các chi phí tham gia sản xuất được phân loại như sau: Chi phí nguyên vật liệu: Gồm các khoản mục chi phí liên quan đến nguyên liệu, vật liệu, nhiên liệu tiêu hao, linh kiện, phụ kiện thay thế hay các tài liệu sản xuất khác,… được dùng để tạo nên sản phẩm hoặc sử dụng để quản lý quá trình sản xuất sản phẩm.