Khóa luận kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty TPI Group

Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là một phần quan trọng trong quản lý tài chính của doanh nghiệp. 102 trang · Học viện Ngân hàng · 2022.

• Tác giả: Lương Phương Linh
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Thị Thủy
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế Toán Chi Phí Sản Xuất Và Tính Giá Thành Sản Phẩm Tại TPI Group
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT
• 1.1. Những vấn đề cơ bản về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 1.2. Chi phí sản xuất
• 1.2.1. Khái niệm
• 1.3. Phân biệt giữa chi phí sản xuất và chi tiêu
• 1.4. Phân loại
• 1.4.1. Phân loại chi phí sản xuất theo mục đích và công dụng
• 1.4.2. Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung kinh tế của chi phí
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY TPI GROUP
• 2.1. Tổng quan về Công ty Cổ phần đầu tư TPI Group
• 2.1.1. Thông tin cơ bản
• 2.1.2. Lĩnh vực kinh doanh và đặc điểm quy trình sản xuất
• 2.1.3. Một số kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh chính
• 2.1.4. Tổ chức bộ máy quản lý Công ty TPI Group
• 2.1.5. Đặc điểm bộ máy kế toán
• 2.2. Thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TPI Group
• 2.2.1. Cơ sở kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 2.2.2. Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 2.2.3. Kế toán chi phí nhân công trực tiếp
• 2.2.4. Kế toán chi phí sản xuất chung
• 2.2.5. Kế toán tập hợp chi phí sản xuất và đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ
• 2.2.6. Kế toán tính giá thành sản phẩm
• 2.2.7. Đánh giá thực trạng kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TPI Group
• 2.2.7.1. Kết quả đạt được
• 2.2.7.2. Những mặt còn hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY TPI GROUP
• 3.1. Định hướng phát triển của Công ty và nguyên tắc hoàn thiện kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 3.1.1. Định hướng phát triển của Công ty
• 3.1.2. Nguyên tắc hoàn thiện kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty
• 3.2. Một số giải pháp hoàn thiện kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TPI Group
• 3.2.1. Hoàn thiện bộ máy kế toán
• 3.2.2. Hoàn thiện công tác quản lý chi phí
• 3.2.3. Hoàn thiện kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 3.2.4. Hoàn thiện kế toán nhân công trực tiếp
• 3.2.5. Hoàn thiện chi phí sản xuất chung
• 3.2.6. Xây dựng định mức và hoàn thiện hạch toán chi phí của sản phẩm hỏng
• 3.2.7. Một số kiến nghị nhằm tăng cường tính khả thi của các giải pháp
• 3.2.7.1. Về phía các cơ quan quản lý Nhà nước
• 3.2.7.2. Về phía Công ty TPI Group
• 3.2.7.3. Về phía Hiệp hội ngành nghề Việt Nam
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• XÁC NHẬN CỦA ĐƠN VỊ THỰC TẬP

Tóm tắt

I. Tổng quan về Kế Toán Chi Phí Sản Xuất và Tính Giá Thành Sản Phẩm

Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là một phần quan trọng trong quản lý tài chính của doanh nghiệp. Tại TPI Group, việc áp dụng các phương pháp kế toán hiệu quả giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí và tối ưu hóa lợi nhuận. Việc hiểu rõ về chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

1.1. Khái niệm về Chi Phí Sản Xuất

Chi phí sản xuất là tổng hợp các khoản chi phí cần thiết để sản xuất ra sản phẩm trong một thời kỳ nhất định. Điều này bao gồm chi phí nguyên vật liệu, nhân công và chi phí sản xuất chung.

1.2. Tầm Quan Trọng của Tính Giá Thành Sản Phẩm

Tính giá thành sản phẩm giúp doanh nghiệp xác định giá bán hợp lý, từ đó ảnh hưởng đến doanh thu và lợi nhuận. Việc này cũng giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí và tối ưu hóa quy trình sản xuất.

II. Vấn Đề và Thách Thức trong Kế Toán Chi Phí Tại TPI Group

TPI Group đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý chi phí sản xuất. Những vấn đề này bao gồm việc phân loại chi phí không chính xác, thiếu sót trong hạch toán và khó khăn trong việc theo dõi chi phí phát sinh. Những thách thức này cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất.

2.1. Những Khó Khăn Trong Phân Tích Chi Phí

Việc phân tích chi phí sản xuất tại TPI Group gặp khó khăn do sự phức tạp trong quy trình sản xuất và sự biến động của thị trường. Điều này dẫn đến việc không thể xác định chính xác chi phí thực tế.

2.2. Hạn Chế Trong Hạch Toán Chi Phí

Hạch toán chi phí tại TPI Group chưa được thực hiện một cách đồng bộ, dẫn đến việc thiếu thông tin chính xác cho việc ra quyết định. Điều này ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát chi phí và tối ưu hóa lợi nhuận.

III. Phương Pháp Kế Toán Chi Phí Sản Xuất Tại TPI Group

Để cải thiện tình hình kế toán chi phí sản xuất, TPI Group cần áp dụng các phương pháp kế toán hiện đại. Việc này không chỉ giúp nâng cao độ chính xác trong hạch toán mà còn giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí hiệu quả hơn.

3.1. Hạch Toán Chi Phí Nguyên Vật Liệu

Hạch toán chi phí nguyên vật liệu cần được thực hiện một cách chi tiết và chính xác. Việc này giúp doanh nghiệp theo dõi được lượng nguyên vật liệu tiêu thụ và chi phí phát sinh.

3.2. Hạch Toán Chi Phí Nhân Công

Chi phí nhân công cần được ghi nhận đầy đủ và chính xác để đảm bảo tính chính xác trong việc tính giá thành sản phẩm. Điều này bao gồm cả các khoản trích theo lương như bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Kế Toán Chi Phí Tại TPI Group

Việc áp dụng kế toán chi phí sản xuất tại TPI Group đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Doanh nghiệp đã có thể kiểm soát chi phí tốt hơn và tối ưu hóa quy trình sản xuất, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Việc Kiểm Soát Chi Phí

Việc kiểm soát chi phí đã giúp TPI Group giảm thiểu lãng phí và tối ưu hóa quy trình sản xuất. Điều này dẫn đến việc tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Rút Ra

Từ thực tiễn áp dụng kế toán chi phí, TPI Group đã rút ra nhiều bài học quý giá về việc quản lý chi phí và tối ưu hóa quy trình sản xuất. Những bài học này sẽ là nền tảng cho sự phát triển bền vững trong tương lai.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Kế Toán Chi Phí Tại TPI Group

Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại TPI Group đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý tài chính và nâng cao hiệu quả sản xuất. Trong tương lai, doanh nghiệp cần tiếp tục cải thiện quy trình kế toán để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.1. Định Hướng Phát Triển Kế Toán Chi Phí

TPI Group cần định hướng phát triển kế toán chi phí theo hướng hiện đại hóa và tự động hóa để nâng cao hiệu quả công việc và giảm thiểu sai sót.

5.2. Tương Lai Của Kế Toán Chi Phí Tại TPI Group

Với sự phát triển không ngừng của công nghệ, TPI Group cần áp dụng các công nghệ mới vào kế toán chi phí để nâng cao tính chính xác và hiệu quả trong quản lý tài chính.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

• Lý do chọn đề tài
  Đề tài “Kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Đầu tư TPI Group” được lựa chọn vì vai trò then chốt của kế toán chi phí trong việc phản ánh đúng chi phí sản xuất, tính giá thành và hỗ trợ quyết định giá bán trong bối cảnh Covid‑19 gây gián đoạn chuỗi cung ứng, giảm sức mua và làm giảm lợi nhuận doanh nghiệp. Trong năm 2021, TPI Group đã trải qua 28 ngày giãn cách xã hội, dẫn đến suy giảm nghiêm trọng doanh thu và lợi nhuận trong quý III; tuy nhiên, sau khi dịch bệnh được kiểm soát, doanh thu quý IV tăng 135 % so với quý III, cho thấy nhu cầu cải thiện quản trị chi phí để duy trì và tăng trưởng.

• Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
  1️⃣ Làm rõ các vấn đề lý luận về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất.
  2️⃣ Đánh giá thực trạng kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TPI Group, bao gồm ưu điểm, nhược điểm và nguyên nhân các hạn chế.
  3️⃣ Đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty.

• Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

  • Đối tượng: Kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TPI Group.
  • Phạm vi không gian: Công ty TPI Group, địa chỉ Số nhà C6 Lô 19, Khu đô thị Định Công, Quận Hoàng Mai, Hà Nội.
  • Phạm vi thời gian: Quý III và Quý IV năm 2021 (khoảng thời gian có ảnh hưởng lớn của dịch Covid‑19).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

• Khung lý thuyết / văn bản pháp luật

  • Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) và Thông tư 200/2014/TT‑BTC là cơ sở pháp lý cho việc ghi sổ, hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm.
  • Các khái niệm cơ bản được trích từ các tài liệu học viện: “Chi phí sản xuất” (Lê Văn Luyện, 2014) và “Giá thành sản phẩm” (cùng nguồn).
  • Mô hình hạch toán chi phí được minh họa qua các sơ đồ (ví dụ: Sơ đồ 1.1 – hạch toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp) và các tài khoản TK 621, TK 622, TK 627, TK 154, TK 631, TK 632.

• Phương pháp nghiên cứu

  • Phân tích‑tổng hợp: Đọc, tổng hợp giáo trình Kế toán tài chính, các văn bản pháp luật và tài liệu tham khảo trong lĩnh vực kế toán chi phí.
  • Khảo sát thực địa: Thu thập chứng từ, phiếu nhập/ xuất kho, sổ chi phí, bảng phân bổ tại phòng Tài chính – Kế toán và phòng Sản xuất của TPI Group.
  • Phỏng vấn: Ban Giám Đốc (đặc biệt Bà Đoàn Thị Thương) và các nhân viên phòng Kế toán, phòng Sản xuất để nắm rõ quy trình và các vấn đề thực tiễn.
  • Quan sát: Theo dõi thực tế luân chuyển chứng từ, quá trình hạch toán và lưu trữ tài liệu.

• Nguồn dữ liệu

  • Sổ sách kế toán (TK 621, TK 622, TK 627, TK 154, TK 631, TK 632).
  • Hóa đơn, chứng từ mua vật liệu, phiếu lương, bảng phân bổ chi phí.
  • Báo cáo tài chính quý III và quý IV năm 2021 của TPI Group (được trình bày trong Bảng 2.1).

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT

• Trình bày khái niệm chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm, mối quan hệ giữa chúng và vai trò của kế toán chi phí trong quản trị doanh nghiệp.
• Phân loại chi phí (nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung, chi phí thời kỳ, chi phí cố định/định phí, chi phí biến phí).
• Giới thiệu các phương pháp tập hợp chi phí: trực tiếp và gián tiếp, cùng công thức tính hệ số phân bổ.
• Đánh giá các hình thức kế toán (nhật ký chung, nhật ký‑sổ cái, chứng từ ghi sổ, kế toán trên máy vi tính) và ưu nhược điểm (xem Bảng 1.3).

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY TPI GROUP

• Tổng quan công ty: Mã số thuế 0108966303, vốn điều lệ 15 tỷ đồng, nhân viên 46 người, lĩnh vực kinh doanh “May trang phục (trừ trang phục từ da lông thú)”.
• Quy trình sản xuất: Các tổ cắt, may, hoàn thiện, là, gấp và đóng gói; quy trình liên tục với nhiều công đoạn và sản phẩm đa dạng (đồ ngủ, áo sơ mi, blazer…).
• Thực trạng kế toán:
  • Tập hợp chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (TK 621), chi phí nhân công trực tiếp (TK 622), chi phí sản xuất chung (TK 627) được ghi sổ theo quy định Thông tư 200/2014/TT‑BTC.
  • Đánh giá bảng 2.1 cho thấy doanh thu quý IV tăng 135 % so với quý III; lợi nhuận trước thuế đạt 2.340 (đơn vị tiền tệ trong báo cáo).
  • Các hạn chế: ghi chép chưa đồng bộ giữa các phòng, việc phân bổ chi phí chung còn thiếu tiêu chuẩn rõ ràng, và chưa có quy trình đánh giá sản phẩm dở dang chi tiết.

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY TPI GROUP

• Định hướng phát triển: Cải thiện bộ máy kế toán, nâng cao quản lý chi phí, hoàn thiện các công tác hạch toán nguyên vật liệu, nhân công và chi phí sản xuất chung.
• Giải pháp cụ thể
  1. Hoàn thiện bộ máy kế toán: Thiết lập phòng kế toán chi phí chuyên trách, cập nhật sơ đồ tổ chức.
  2. Hoàn thiện công tác quản lý chi phí: Áp dụng hệ thống phần mềm quản lý chi phí (không được nêu chi tiết trong văn bản).
  3. Hoàn thiện hạch toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Xây dựng định mức tiêu chuẩn cho NVL, sử dụng TK 621 chi tiết theo đơn đặt hàng (đơn 112).
  4. Hoàn thiện hạch toán chi phí nhân công trực tiếp: Sử dụng bảng chấm công, bảng tính lương, phân bổ vào TK 622.
  5. Hoàn thiện chi phí sản xuất chung: Định mức phân bổ theo giờ máy hoặc theo tỷ lệ NVL, nhân công.
  6. Xây dựng định mức và hạch toán chi phí sản phẩm hỏng: Thiết lập tài khoản 635 (chi phí sản phẩm hỏng) và quy trình kiểm kê.
• Kiến nghị: Đề xuất cải thiện quy trình báo cáo tài chính, tăng cường đào tạo nhân viên kế toán, và phối hợp chặt chẽ hơn giữa phòng Kế toán và phòng Sản xuất.

Kết quả và đóng góp

• Kết quả chính

  • Xác định rõ các khối lượng chi phí sản xuất thực tế trong quý III và IV 2021, cho phép tính giá thành thực tế và so sánh với giá thành kế hoạch và giá thành định mức.
  • Phát hiện rằng lợi nhuận trước thuế trong quý IV đạt 2.340 (đơn vị tiền tệ), chứng tỏ sự phục hồi qua việc cải thiện quy trình bán hàng và kiểm soát chi phí.
  • Đưa ra bảng so sánh Chi phí sản xuất vs. Chi tiêu (Bảng 1.1) và phân tích ưu/nhược điểm các hình thức kế toán (Bảng 1.3).

• Giải pháp/kiến nghị

  • Đề xuất bộ máy kế toán mới, tiêu chuẩn hạch toán chi phí, và phương pháp phân bổ chi phí sản xuất chung dựa trên hệ số định mức.
  • Nhấn mạnh việc áp dụng các tiêu chuẩn hạch toán theo Thông tư 200/2014/TT‑BTC để giảm sai sót và tăng tính minh bạch.

• Đóng góp so với nghiên cứu trước

  • So với các khóa luận đã thực hiện tại các doanh nghiệp Xi Măng La Hiên (2019), Công ty Phát triển Công trình Viễn thông (2018) và Xí nghiệp Giấy An Lạc (2021), nghiên cứu này đi sâu vào việc xây dựng định mức nguyên vật liệu và nhân công cho một doanh nghiệp thời trang – một lĩnh vực có tính biến động cao và chưa được các nghiên cứu trước đề cập.
  • Thêm vào đó, nghiên cứu đưa ra phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang cả theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và theo mức độ hoàn thành tương đương, điều mà các nghiên cứu trước chưa khai thác.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:

  • Đối tượng nghiên cứu chỉ giới hạn ở một đơn đặt hàng (đơn 112) và một sản phẩm (áo sơ mi trơn dài tay), do đó không phản ánh đầy đủ toàn bộ danh mục sản phẩm của TPI Group.
  • Phân bổ chi phí chung vẫn dựa vào ước tính tỷ lệ, chưa có hệ thống mô hình tối ưu hoá dựa trên dữ liệu lớn.

• Hướng nghiên cứu tiếp:

  • Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang nhiều đơn đặt hàng và các dòng sản phẩm khác để kiểm chứng tính khả thi của các tiêu chuẩn định mức.
  • Áp dụng các công cụ phân tích dữ liệu (ví dụ: phân tích hồi quy chi phí) để tối ưu hóa hệ số phân bổ chi phí sản xuất chung.
  • Nghiên cứu tác động của công nghệ ERP trong việc tự động hoá việc tập hợp chi phí và tính giá thành.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng người đọc:
  • Sinh viên ngành Kế toán, Kiểm toán, Quản trị doanh nghiệp muốn nghiên cứu về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành.
  • Các nhà quản trị tài chính và kế toán trong doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là trong ngành thời trang, cần tham khảo quy trình hạch toán và các giải pháp tối ưu hoá chi phí.
  • Giáo viên hướng dẫn khóa luận, đề tài nghiên cứu về kế toán chi phí và thẩm định giá thành sản phẩm.

Câu hỏi thường gặp

1. Đơn đặt hàng 112 được chọn làm đối tượng nghiên cứu vì lý do gì?

   • Đơn 112 là đơn hàng tiêu biểu của TPI Group trong quý IV 2021, bao gồm sản phẩm áo sơ mi trơn dài tay, cho phép thu thập đầy đủ chứng từ nguyên vật liệu, nhân công và chi phí sản xuất chung.

2. Giá thành thực tế của sản phẩm áo sơ mi được tính dựa trên những yếu tố nào?

   • Bao gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (TK 621), chi phí nhân công trực tiếp (TK 622), chi phí sản xuất chung (TK 627) và chi phí thời kỳ (không được tính vào giá thành).

3. Bảng 2.1 cho thấy lợi nhuận trước thuế của TPI Group trong quý IV là bao nhiêu?

   • Lợi nhuận trước thuế đạt 2.340 (đơn vị tiền tệ trong báo cáo tài chính).

4. Các biện pháp nào được đề xuất để cải thiện việc hạch toán chi phí sản phẩm hỏng?

   • Thiết lập tài khoản 635 (chi phí sản phẩm hỏng), quy trình kiểm kê hàng hỏng và lập biên bản kiểm kê, đồng thời phân bổ chi phí này vào giá thành theo tỷ lệ thực tế.

5. So sánh chi phí sản xuất và chi tiêu trong Bảng 1.1 cho thấy gì?

   • Bảng 1.1 nhấn mạnh rằng không phải mọi chi tiêu đều là chi phí sản xuất; chỉ các chi phí liên quan trực tiếp đến quá trình sản xuất mới được ghi nhận là chi phí sản xuất, trong khi chi tiêu khác (ví dụ: chi phí bán hàng) không được tính vào giá thành.

Kết luận

Khóa luận đã làm sáng tỏ khung lý thuyết và thực tiễn của kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại TPI Group, đồng thời cung cấp các giải pháp thiết thực để nâng cao hiệu quả quản trị chi phí. Các kết quả tài chính cho thấy doanh thu và lợi nhuận đã phục hồi mạnh mẽ trong quý IV 2021 nhờ việc cải thiện quy trình kế toán. Những đề xuất về bộ máy kế toán, tiêu chuẩn hạch toán và phương pháp phân bổ chi phí sẽ là nền tảng cho các nghiên cứu và ứng dụng tiếp theo trong ngành thời trang và các doanh nghiệp sản xuất có quy trình phức tạp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1. Những vấn đề cơ bản về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm 1. Chi phí sản xuất 1. Khái niệm Quá trình sản xuất tạo ra sản phẩm thực chất là sự dịch chuyển về vốn, chuyển dịch giá trị của các yếu tố SX (tư liệu lao dộng và đối tượng lao động) vào đối tượng tính giá thành.

Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền toàn bộ hao phí về lao động sống, lao động vật hoá và các chi phí cần thiết mà doanh nghiệp đã chi ra để tiến hành sản xuất tạo ra sản phẩm trong một thời kỳ nhất định (tháng/quý/năm) (Lê Văn Luyện, 2014). Cụ thể: Chi phí lao động sống gồm: tiền lương, tiền công và các khoản trích theo lương theo quy định; Chi phí lao động vật hóa gồm: chi phí về nguyên vật liệu, công cụ, dụng cụ dùng cho sản xuất, chi phí về năng lượng, chi phí khấu hao tài sản cố định (TSCĐ)… Phân biệt giữa chi phí sản xuất và chi tiêu tại Bảng 1. CPSX phát sinh một cách thường xuyên trong quá trình sản xuất kinh doanh, luôn vận động và thay đổi trong quá trình tái SX. 6 Sinh viên: Lương Phương Linh Lớp: K21KTDNG Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS.

Bùi Thị Thủy Bảng 1.1: So sánh giữa Chi phí sản xuất và Chi tiêu CPSX Chi tiêu Tập hợp các loại chi phí, phí tổn để tất cả các khoản chi của doanh phục vụ tạo ra bán thành phẩm và nghiệp bao gồm cả việc tạo ra bán Điểm thành phẩm thành phầm, thành phẩm và phục vụ khác mục đích khác. Hạch toán theo kỳ, liên quan đến Tất cả các khoản chi trong kỳ phục khối lượng SP SX trong kỳ vụ sản xuất và tiêu thụ SP Mối Chi tiêu bao hàm chi phí. Có chi tiêu thì mới có chi phí quan hệ Nguồn: Tác giả tự tổng hợp Không phải tất cả chi phí bỏ ra đều là chi phí sản xuất. Việc xác định đúng số phát sinh của chi phí sản xuất là điều vô cùng quan trọng, vì đây là cơ sở của việc tính giá thành từ đó xác định giá bán, doanh thu và cuối cùng là lợi nhuận của doanh nghiệp.

Vì vậy việc phân loại, theo dõi, tập hợp CPSX cần được quản lý đúng đắn, hiệu quả. Phân loại a, Phân loại chi phí sản xuất theo mục đích và công dụng Cách này căn cứ vào ý nghĩa của chi phí trong giá thành sản phẩm dựa vào mục đích, công dụng của chi phí và mức phân bố chi phí cho từng đối tượng (không phân biệt chi phí có nội dung như thế nào). Toàn bộ chi phí sản xuất kinh doanh phát sinh trong kỳ được chia thành các khoản mục: - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: là chi phí của các khoản nguyên vật liệu trực tiếp (chính và phụ) đưa vào sản xuất để ra thành phẩm, là những nguyên vật liệu không thể thiếu trong quá trình sản xuất. - Chi phí nhân công trực tiếp: bao gồm toàn bộ chi phí về tiền lương, các khoản trích theo tiền lương của công nhân trực tiếp sản xuất như BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ theo tỷ lệ quy định.

7 Sinh viên: Lương Phương Linh Lớp: K21KTDNG Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Bùi Thị Thủy - Chi phí sản xuất chung: là toàn bộ những khoản chi phí cần thiết phục vụ cho quá trình sản xuất sản phẩm của doanh nghiệp, phát sinh ở các phân xưởng hay bộ phận sản xuất, bao gồm: chi phí nhân viên phân xưởng, chi phí dụng cụ sản xuất, chi phí vật liệu, chi phí khấu hao TSCĐ, chi phí dịch vụ mua ngoài, chi phí bằng tiền khác. b, Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung kinh tế của chi phí - Chi phí nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu: bao gồm nguyên liệu đầu vào để phục vụ quá trình sản xuất gồm nguyên liệu chính, nguyên liệu phụ, nhiên liệu, công cụ dụng cụ với mục đích sử dụng vào quá trình sản xuất kinh doanh. - Chi phí tiền lương và các khoản trích theo lương: bao gồm khoản lương và có tính chất tiền lương của mỗi lao động kèm theo các khoản trích theo lương: BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ dựa trên tỷ lệ quy định trên tiền lương phải trả cho công nhân.

- Chi phí khấu hao tài sản cố định: đưa ra con số thể hiện số khấu hao của TSCĐ của doanh nghiệp cần phải thực hiện trích trong kỳ của tất cả TSCĐ được sử dụng hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp. - Chi phí dịch vụ mua ngoài: phản ánh chi phí cho các dịch vụ mua ngoài dùng cho hoạt đông động sản xuất như chi phí điện, nước, các dịch vụ sửa chữa… - Chi phí khác bằng tiền: phản ánh toàn bộ chi phí khác bằng tiền chưa phản ánh các yếu tố trên dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ. c, Phân loại chi phí sản xuất theo mối quan hệ với các khoản mục trên BCTC - Chi phí sản phẩm: đây là các khoản chi phí gắn liền với quá trình sản xuất sản phẩm hay quá trình mua hàng hóa để bán + Đối với doanh nghiệp sản xuất: Chi phí sản xuất bao gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung. + Đối với doanh nghiệp thương mại: Chi phí sản phẩm bao gồm giá vốn hàng mua hoặc giá vốn hàng bán khi hàng hóa được bán.

8 Sinh viên: Lương Phương Linh Lớp: K21KTDNG Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Bùi Thị Thủy - Chi phí thời kỳ: Là các chi phí để phục vụ cho hoạt động kinh doanh trong kỳ, không tạo nên giá trị hàng tồn kho mà ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả kinh doanh ngay trong kỳ mà chúng phát sinh. Chi phí thời kỳ bao gồm chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp. d, Phân loại chi phí sản xuất theo mối quan hệ với mức độ hoạt động - Chi phí biến đổi (biến phí): là các khoản chi phí sẽ biến đổi tỷ lệ với mức độ hoạt động của doanh nghiệp.

Mức độ hoạt động có thể đo lường bằng số lượng sản phẩm sản xuất, số lượng sản phẩm được tiêu thụ, số giờ nhân công làm việc. Trong hoạt đông sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, biến phí gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí hoa hồng bán hàng. Chi phí biến đổi được chia làm 2 loại chính là: + Biến phí tỷ lệ: là biến phí mà tổng chi phí có quan hệ tỷ lệ thuận với hoạt động, còn chi phí đơn vị trên sản phẩm thì không thay đổi (là hằng số). Biến phí tỷ lệ như: chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí đại lý bán hàng trả hoa hồng.

+ Biến phí không tỷ lệ (hay biến phí thay đổi không tỷ lệ trực tiếp): là loại biến phí mà tổng số có tốc độ tăng nhanh hơn tốc độ tăng khối lượng hoạt động. Từ đó, biến phí đơn vị cũng tăng khi khối lượng hoạt động tăng hoặc chậm hơn tốc độ tăng khối lượng hoạt động, dẫn đến biến phí đơn vị giảm đi khi khối lượng hoạt động tăng. - Chi phí cố định (định phí): là những chi phí mà về tổng số không thay đổi khi mức độ hoạt động thay đổi, còn xét trên một đơn vị khối lượng hoạt động thì tỷ lệ nghịch với mức độ hoạt động. Trong hoạt động sản xuất kinh doanh định phí như chi phí khấu hao nhà xưởng, máy móc… Chi phí cố định được chia làm: + Định phí tuyệt đối: là chi phí có tổng số không thay đổi khi có bất cứ sự thay đổi nào về mức độ hoạt động, khi đó định phí trên một đơn vị sản phẩm sẽ tỷ lệ nghịch với mức độ hoạt động.

+ Định phí cấp bậc: là những CP chỉ có tính chất cố định trong một giới hạn mức độ hoạt động nhất định, sau đó nếu khối lượng hoạt động tăng lên thì khoản CP này sẽ tăng lên một mức mới nào đó. 9 Sinh viên: Lương Phương Linh Lớp: K21KTDNG Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Bùi Thị Thủy + Định phí bắt buộc: là chi phí đã từng tồn tại rất lâu trong doanh nghiệp, cũng như quá trình sản xuất kinh doanh như tài sản cố định, cơ cấu tổ chức kinh doanh, có bản chất lâu dài, không thể cắt giảm được trong một thời gian ngắn. + Định phí không bắt buộc: là các khoản chi phí có thể thay đổi một cách nhanh chóng do các quyết định mà nhà quản trị đưa ra.

Định phí không bắt buộc thông thường có thể xóa bỏ hoặc cắt giảm khi cần thiết, thường liên quan đến các kế hoạch ngắn hạn và ảnh hưởng đến chi phí của doanh nghiệp hàng năm. - Chi phí hỗn hợp: bao gồm cả biến phí và định phí như chi phí cho các dịch vụ mua ngoài như điện, nước, thuê nhà. e, Phân loại theo khả năng quy nạp của chi phí vào các đối tượng kế toán chi phí: - Chi phí trực tiếp: là những CP liên quan trực tiếp đến từng đối tượng kế toán tập hợp CP (từng loại SP, công việc, đơn đặt hàng.), có thể quy nạp được trực tiếp cho từng đối tượng kế toán. Kế toán có thể căn cứ vào chứng từ gốc để tập hợp CP cho từng đối tượng kế toán.

- Chi phí gián tiếp: là các CP có liên quan đến nhiều đối tượng kế toán. Kế toán phải tập hợp CP theo từng nơi phát sinh sau đó quy nạp cho từng đối tượng theo phương pháp phân bổ gián tiếp. Doanh nghiệp cần lựa chọn tiêu thức phân bổ cho phù hợp. Giá thành sản phẩm 1.

Khái niệm Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các khoản hao phí về lao động sống và lao động vật hóa có liên quan đến khối lượng sản phẩm, công tác, lao vụ đã hoàn thành (Nguồn: Lê Văn Luyện (2014), Giáo trình Kế toán tài chính, NXB Dân Trí, Hà Nội). Giá thành sản phẩm là một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp, phản ánh kết quả, chất lượng sử dụng tài sản, vật tư lao động và tiền vốn trong quá trình sản xuất, kinh doanh của DN. 10 Sinh viên: Lương Phương Linh Lớp: K21KTDNG Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Bùi Thị Thủy 1.

Phân loại a, Phân loại giá thành theo cơ sở số liệu và thời điểm tính giá thành Xét theo cách phân loại này thì giá thành được chia thành: giá thành kế hoạch, giá thành định mức, giá thành thực tế.